III FSK 3947/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-06-29
NSApodatkoweWysokansa
podatek od nieruchomościnadpłataoprocentowanieodsetkiprzedawnienieorgan podatkowyskarga kasacyjnaNSAOrdynacja podatkowa

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie podatku od nieruchomości, uznając, że mimo błędnego uzasadnienia WSA, wyrok dotyczący oprocentowania nadpłaty odpowiada prawu.

Sprawa dotyczyła oprocentowania nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 rok. Spółka wpłaciła kwotę z odsetkami, ale decyzja określająca zobowiązanie została uchylona z powodu przedawnienia. WSA uchylił decyzję SKO, uznając, że spółce przysługuje oprocentowanie od daty uchylenia decyzji. NSA oddalił skargę kasacyjną spółki, stwierdzając, że wyrok WSA, mimo błędnego uzasadnienia w kwestii przyczynienia się organu do powstania przesłanki uchylenia decyzji, odpowiada prawu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną O. [...] S.A. od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 rok. Spór dotyczył zasadności wypłaty odsetek od kwoty wpłaconej przez spółkę jako dopłata do podatku, która następnie stała się nadpłatą po uchyleniu pierwotnej decyzji z powodu przedawnienia. WSA uznał, że spółce przysługuje oprocentowanie od daty uchylenia decyzji, a nie od daty późniejszej, jak naliczył organ. Skarżąca kasacyjnie spółka zarzucała m.in. naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących oprocentowania nadpłaty oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. NSA, stosując art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że wyrok WSA, mimo błędnego uzasadnienia w części dotyczącej przyczynienia się organu podatkowego do powstania przesłanki uchylenia decyzji (przedawnienia), odpowiada prawu, ponieważ uchylenie decyzji SKO było zasadne. NSA podkreślił, że "przyczynienie się" organu do powstania przesłanki uchylenia decyzji należy badać w kontekście sposobu prowadzenia postępowania, a nie tylko samej podstawy uchylenia (przedawnienia). W tej sprawie wadliwe uznanie przez SKO zagadnienia wstępnego uzasadniającego zawieszenie postępowania stanowiło przyczynienie się organu do powstania przesłanki uchylenia decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, organ podatkowy może przyczynić się do powstania przesłanki uchylenia decyzji, nawet jeśli podstawą jest przedawnienie, poprzez sposób prowadzenia postępowania, który prowadzi do niemożności wydania ostatecznego rozstrzygnięcia przed upływem terminu przedawnienia.

Uzasadnienie

NSA uznał, że "przyczynienie się" organu do powstania przesłanki uchylenia decyzji należy rozumieć szeroko, obejmując wszelkie działania lub zaniechania wpływające na wynik postępowania. Opieszałe lub wadliwe prowadzenie postępowania, zwłaszcza gdy organ powinien przewidywać możliwość złożenia odwołania lub skargi, może stanowić takie przyczynienie się, nawet jeśli samo przedawnienie jest zdarzeniem obiektywnym.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

o.p. art. 78 § § 3 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

o.p. art. 77 § § 1 pkt 1 lit. b

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 78 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 233 § §1 pkt 2 a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Argumenty

Godne uwagi sformułowania

Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw, albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Ustawodawca odwołuje się w art. 78 § 1 pkt 2 o.p. do przyczynienia się do "powstania przesłanki" uchylenia decyzji, a nie samego uchylenia. Przedawnienie zobowiązania podatkowego, skutkujące uchyleniem, a następnie umorzeniem postępowania, nie jest zatem wystarczające dla stwierdzenia, że organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji. "Przyczynienie się" należy bowiem rozumieć jako każde działanie lub zaniechanie, które wpływa na wynik postępowania podatkowego.

Skład orzekający

Anna Dalkowska

sprawozdawca

Mirella Łent

członek

Sławomir Presnarowicz

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"przyczynienia się organu podatkowego do powstania przesłanki uchylenia decyzji\" w kontekście przedawnienia zobowiązania podatkowego oraz zasad oprocentowania nadpłaty."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego do 31 grudnia 2015 r. w zakresie przepisów o oprocentowaniu nadpłaty.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących oprocentowania nadpłat i przyczynienia się organu do powstania przesłanki uchylenia decyzji, co ma praktyczne znaczenie dla podatników.

Czy opieszałość urzędu może oznaczać prawo do odsetek od nadpłaty? NSA wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 121 184 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 3947/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-06-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-05-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Dalkowska /sprawozdawca/
Mirella Łent
Sławomir Presnarowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
III SA/Wa 2542/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-09-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 900
art. 78
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Anna Dalkowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, Protokolant Izabela Dalkowska-Jóźwiak, po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. [...] S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 września 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 2542/19 w sprawie ze skargi O. [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.
1.1. Wyrokiem z dnia 9 września 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 2542/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję w sprawie ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. (dalej: "Skarżąca", "Spółka") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2019 r. w przedmiocie określenia wysokości nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2009 r.
1.2. Spór w niniejszej sprawie dotyczy kwestii zasadności wypłaty odsetek od kwoty 121.184 zł, która to kwota została wpłacona przez skarżącą w dniu 24 grudnia 2014 r. tytułem dopłaty do podatku od nieruchomości za 2009 r. (wraz z odsetkami) w następstwie wydania przez Wójta w dniu 18 grudnia 2014 r. decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za ten rok, która to decyzja została uchylona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 6 maja 2016 r. z uwagi na stwierdzenie przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego.
W niniejszej sprawie nadpłata powstała w związku z uchyleniem decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego i nadpłata ta w wysokości 129.126 zł (obejmującej również odsetki) nie została zwrócona w terminie 30 dni od dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego (art. 77 §1 pkt 1 lit. b o.p). Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie uchylająca decyzję Wójta określającą wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. została wydana w dniu 6 maja 2016 r. (data wpływu do urzędu Wójta 11 maja 2016 r.), natomiast kwota 129.126 zł została zwrócona w dniu 7 marca 2017 r.
W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżącej przysługiwało oprocentowanie za okres od dnia uchylenia decyzji z dnia 18 grudnia 2014 r. określającej stronie wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r. tj. od dnia 6 maja 2016 r.– art. 78 § 3 pkt 2 w zw. z art. 77 §1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r., poz. 900, dalej: "o.p."). Nieuzasadnione było naliczanie odsetek od dnia 13 maja 2016 r. (jak uczynił to organ), zamiast od dnia 6 maja 2016 r. W efekcie doszło do naruszenia wskazanych przepisów i wydania wadliwej decyzji. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną decyzję.
1.3. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
2. Skarga kasacyjna.
2.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), poprzez nienależyte wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji w kwestii przyczynienia się organu podatkowego do skutkującego powstaniem nadpłaty uchylenia decyzji określającej (pierwszoinstancyjnej), co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż - z jednej strony - uniemożliwia w tym zakresie sformułowanie merytorycznych zarzutów kasacyjnych wobec zaskarżonego wyroku, z drugiej zaś wskazuje na niedostateczne wyjaśnienie zastosowanej normy prawnej;
2. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 122 i art. 187 § 1 o.p. oraz w związku z art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 o.p. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r.), przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, w której wymagała ona uwzględnienia ze względu na to, że wbrew stanowisku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (i Sądu) nie wykazano, że do powstania przesłanki uchylenia decyzji określającej wydanej w pierwszej instancji nie przyczynił się organ podatkowy oraz, że badając przyczynienie się organu podatkowego do powstania nadpłaty nie dokonano oceny przyczynienia się do "powstania przesłanki" uchylenia decyzji, poprzestając tylko na ocenie samej przesłanki tego uchylenia, co miało wpływ na wynik sprawy;
3. art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 o.p. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r.), przez ich błędną wykładnię, polegającą na błędnym przyjęciu, że organ podatkowy nie może przyczynić się do uchylenia decyzji w sytuacji, w której przesłanką uchylenia jest przedawnienie, podczas gdy wydając i doręczając decyzję krótko przed upływ. terminu przedawnienia (pomimo tego, że organ miał na to prawie 6 lat), z dużym prawdopodobieństwem można założyć, że organ drugiej instancji nie rozpozna sprawy przed upływem tego terminu, co oznacza, iż takie postępowanie organu pierwszej instancji stanowi przyczynę uchylenia decyzji, za którą winę ponosi ten właśnie organ;
4. art. 78 § 3 pkt 1 i pkt 2 o.p. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r.), przez ich błędną wykładnię, polegającą na błędnym przyjęciu, że organ podatkowy nie może przyczynić się do uchylenia decyzji w sytuacji, w której przesłanką uchylenia jest przedawnienie, podczas gdy organ może przyczynić się do przesłanki uchylenia decyzji w sytuacji stwierdzenia przedawnienia, bowiem decyzja może być obarczona również innymi wadami, które i tak skutkowałyby uchyleniem i umorzeniem postępowania, nawet w sytuacji, gdyby organ wydał i doręczył decyzję przed przedawnieniem i te okoliczności powinny podlegać badaniu w postępowaniu w przedmiocie oprocentowania nadpłaty;
5. art. 78 § 1 i 3 pkt 1 i pkt 2 o.p. (w związku z art. 77 § 1 pkt 1 lit. "b" o.p. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r.), przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na orzeczeniu o braku oprocentowania nadpłaty w sytuacji, w której nie można przyjąć, iż do powstania przesłanki uchylenia decyzji określającej w wydanej pierwszej instancji nie przyczynił się organ podatkowy, który zakończył postępowanie w pierwszej instancji krótko przed upływem terminu przedawnienia, co spowodowało, że organ drugiej instancji nie miał żadnych możliwości rozpoznania przed upływem terminu przedawnienia;
6. art. 206 w zw. z art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. poprzez odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postepowania, w sytuacji gdy Sąd pierwszej instancji uwzględnił skargę i stwierdził, że oprocentowanie powinno zostać naliczone i wypłacone za okres od 6 maja 2016 r. do 7 marca 2017 r., czyli za okres stanowiący 10 miesięcy i w związku z tym nie jest uzasadnione stwierdzenie, że skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu.
2.2. Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3.1. Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a. Wyjaśniając podstawy orzeczenia należało stwierdzić, że stosownie do art.184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw, albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Z dyspozycji tego przepisu wynika, że oddalenie skargi kasacyjnej jest następstwem uznania jej przez sąd za bezzasadną. Skarga kasacyjna jest bezzasadna także wówczas gdy samo orzeczenie jest zgodne z prawem, a błędne jest jedynie jego uzasadnienie. Dotyczy to również przypadku, kiedy uzasadnienie prawidłowego orzeczenia jest błędne tylko w części (por. wyroki NSA: z 20 stycznia 2006 r., I OSK 344/05 i I OSK 345/05; z 17 maja 2011 r., I OSK 113/11; z 11 kwietnia 2017 r., II FSK 2195/16; z 21 czerwca 2017 r., II OSK 2637/15; z 3 października 2017 r., II FSK 2331/15). Wyrok pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu, bowiem Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał postanowienie DIAS o odmowie przywrócenia terminu za wadliwe i w konsekwencji je uchylił.
3.2. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.
3.3. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
3.4. Do oprocentowania nadpłaty, w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy z dnia jej powstania, tj. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. W przedmiotowej sprawie zapłata nienależnego podatku wraz z odsetkami za zwłokę miała miejsce przed 1 stycznia 2016 r.
Zgodnie z art. 77 § 1 pkt 1-3 o.p., w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie nadpłata podlega zwrotowi w terminie:
1) 30 dni od dnia wydania decyzji o zmianie, uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji: (a) ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, (b) określającej wysokość zobowiązania podatkowego, (c) o odpowiedzialności podatkowej płatnika lub inkasenta, (d) o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej lub spadkobiercy, z zastrzeżeniem § 3;
2) 30 dni od dnia wydania decyzji stwierdzającej nadpłatę lub określającej wysokość nadpłaty;
3) 14 dni od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego, ze stwierdzeniem jego prawomocności, uchylającego decyzję organu podatkowego pierwszej instancji lub stwierdzającego jej nieważność, z zastrzeżeniem § 3.
W myśl art. 77 § 3 o.p., w przypadku uchylenia decyzji, o której mowa w § 1 pkt 1 lit. a-d, lub stwierdzenia jej nieważności, jeżeli następnie, w terminie 3 miesięcy od dnia uchylenia lub stwierdzenia nieważności przez organ podatkowy lub od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu orzeczenia sądu administracyjnego ze stwierdzeniem jego prawomocności, uchylającego decyzję lub stwierdzającego jej nieważność, zostanie wydana decyzja w tej samej sprawie, nadpłata, którą stanowi różnica między podatkiem wpłaconym a podatkiem wynikającym z tej decyzji, podlega zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wydania nowej decyzji.
Stosownie do art. 78 § 3 o.p., oprocentowanie przysługuje: 1) w przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 1 lit. a-d, z zastrzeżeniem pkt 2, oraz w przypadku, o którym mowa w art. 77 § 1 pkt 3 - od dnia powstania nadpłaty; 2) w przypadkach przewidzianych w art. 77 § 1 pkt 1 lit. a-d - od dnia wydania decyzji o zmianie lub uchyleniu decyzji, jeżeli organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki zmiany lub uchylenia decyzji, a nadpłata nie została zwrócona w terminie.
3.5. Skład orzekający w niniejszej sprawie aprobuje pogląd wyrażony w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 8 września 2020 r., II FSK 1363/18; z 17 listopada 2021 r., III FSK 4181/21; z 3 lutego 2022 r., III FSK 2695/21; 14 czerwca 2022 r., III FSK 4967/21, zgodnie z którymi, ustawodawca odwołuje się w art. 78 § 1 pkt 2 o.p. do przyczynienia się do "powstania przesłanki" uchylenia decyzji, a nie samego uchylenia. Nie chodzi więc o to, co było podstawą samego uchylenia decyzji, np. przedawnienie, lecz o to, co doprowadziło do zaistnienia takiej podstawy. Przedawnienie zobowiązania podatkowego, skutkujące uchyleniem, a następnie umorzeniem postępowania, nie jest zatem wystarczające dla stwierdzenia, że organ podatkowy nie przyczynił się do powstania przesłanki uchylenia decyzji. Działania organów podatkowych prowadzące do przedawnienia zobowiązania podatkowego muszą być przedmiotem oceny z punktu widzenia przyczynienia się do uchylenia decyzji.
3.6. Wprawdzie należy zgodzić się ze stanowiskiem, że upływ terminu przedawnienia jest okolicznością obiektywną i niezależną od organu podatkowego, niemniej jednak jako zdarzenie przyszłe i pewne jest przewidywalne. Do tego momentu organ podatkowy ma pełne prawo wymagania od podatnika wykonania zobowiązania podatkowego i to również prowadząc postępowanie zmierzające do wydania decyzji wymiarowej. Niemniej jednak organ podatkowy musi zdawać sobie sprawę, że zwlekanie z wszczęciem postępowania podatkowego, czy też prowadzenie go w sposób opieszały, bądź wadliwy z dużą dozą prawdopodobieństwa prowadzić będzie do niemożności wydania decyzji, która korzystać będzie z przymiotu ostateczności. Organ podatkowy nie ma zatem bezpośredniego wpływu na upływ czasu i np. fakt złożenia odwołania przez podatnika. Są to jednak okoliczności, które organ powinien uwzględnić prowadząc postępowanie podatkowe. Powinien w związku z tym założyć, że podatnik skorzysta z prawa do złożenia odwołania, czy też jak w rozpatrywanej sprawie skargi do sądu administracyjnego na decyzję wymiarową, a nie że z niego nie skorzysta, skoro rozstrzygnięcie zawarte w decyzji było dla niego niekorzystne. Ustalenie daty wszczęcia i sposobu prowadzenia postępowania z pominięciem takich okoliczności musi być oceniane jako czynnik przyczyniający się do upływu terminu przedawnienia przed rozpatrzeniem odwołania.
"Przyczynienie się" należy bowiem rozumieć jako każde działanie lub zaniechanie, które wpływa na wynik postępowania podatkowego. Nie muszą to być błędy popełnione przez organ podatkowy, które doprowadziły do uchylenia decyzji, czyli nie muszą one tkwić w decyzji, bądź też wynikać z uchybień w zakresie prowadzonego postępowania podatkowego. Przesłanka uchylenia danej decyzji czy jej charakter, nie mogą być podstawą do arbitralnego przesądzenia o braku przyczynienia się organu podatkowego do jej powstania. W zakresie oprocentowania nadpłaty przepis art. 78 § 3 pkt 2 o.p. odwoływał się do przyczynienia się do "powstania przesłanki" uchylenia decyzji, a nie samego uchylenia. Nie chodzi więc o to, co było podstawą uchylenia decyzji, np. przedawnienie, lecz o to, co doprowadziło do zaistnienia takiej podstawy (por. wyroki WSA w Gliwicach z 17 listopada 2016 r., I SA/Gl 351/16 oraz z 13 września 2016 r., I SA/Gl 510/16). W tym kontekście istotnym elementem dokonywanej w świetle art. 78 § 3 pkt 2 w zw. z pkt 1 o.p. oceny działania organów podatkowych i jego wpływu na zaistnienie okoliczności powodujących uchylenie decyzji, był sposób prowadzenia postępowania.
Nie można przy tym postawić generalnej tezy, że w każdym przypadku uchylenia decyzji organu podatkowego pierwszej instancji i umorzenia postępowania podatkowego z uwagi na przedawnienie, możliwym będzie przypisanie organowi "przyczynienia się do uchylenia decyzji". Jednakże zawsze należy badać konkretne okoliczności, które spowodowały, że wydanie ostatecznego rozstrzygnięcia przed upływem terminu przedawnienia, było niemożliwe. Ustalenie, że do powstania przesłanki przedawnienia przyczynił się organ podatkowy wymaga ustaleń faktycznych i ocen poczynionych na tle konkretnych okoliczności danej sprawy.
3.7. W przedmiotowej sprawie sposób procedowania przez Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazuje na przyczynienie się organu do uchylenia decyzji. Decyzją z dnia 18 grudnia 2014 r. Wójt Gminy P. określił stronie wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 r. w kwocie 74 184,00 zł. W decyzji powołano się na kontrolę przeprowadzoną przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od nieruchomości za 2009 rok, którą zakończono 31 marca 2014 r. W toku kontroli ustalono, że spółka nie wykazała wartości linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej. Powyższa decyzja została skutecznie doręczona stronie w dniu 19 grudnia 2014 r. Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2014 r. Wójt sprostował z urzędu oczywistą pomyłkę we własnej decyzji z dnia 18 grudnia 2014 r. dotyczącą określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2009 wskazując kwotę 97 390 zł (zamiast pierwotnie wskazanej 74 184 zł).
Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. w dniu 23 grudnia 2014 r. wszczął postępowanie karne w związku ze złożonym do ww. Urzędu zawiadomieniem z dnia 18 grudnia 2014 r. dotyczącym podejrzenia popełnienia przestępstwa: podania nieprawdy organowi podatkowemu, tj. Wójtowi w złożonej w dniu 14 kwietnia 2009 r. korekcie do podatku od nieruchomości na rok 2009 r. przez strony, przez co narażono na uszczuplenie podatek od nieruchomości w wysokości 78 315 zł.
Wnioskiem z dnia 30 grudnia 2014 r. strona zwróciła się do Wójta Gminy P. o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w sprawie podatku od nieruchomości za 2009 rok z uwagi na to, że do dnia 31 grudnia 2014 r. decyzja ta nie stała się ostateczna i doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Pismem z dnia 30 grudnia 2014 r. Wójt zawiadomił o zawieszeniu przedawnienia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2009 z powodu wszczęcia przez Urząd Skarbowy w N. w dniu 23 grudnia 2014 r. postępowania karnego skarbowego o przestępstwo skarbowe wiążące się z niewykonaniem tego zobowiązania.
Postanowieniem z dnia 23 marca 2015 r. organ podatkowy w N. umorzył dochodzenie w sprawie podania nieprawdy organowi podatkowemu, tj. Wójtowi w złożonej w dniu 14 kwietnia 2014 r. korekcie deklaracji z tytułu podatku od nieruchomości na rok 2009. Sąd Rejonowy w N. [...] Wydział Karny nie uwzględnił zażalenia Wójta na ww. postanowienie i zaskarżone postanowienie postanowieniem z dnia 4 września 2015 r., sygn. akt [...], utrzymał w mocy (wskutek czego powyższe postanowienie o umorzeniu dochodzenia stało się prawomocne).
Decyzją z dnia 6 maja 2016 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie na podstawie art. 233 §1 pkt 2 a o.p. uchyliło w całości decyzję Wójta z dnia 18 grudnia 2014 r. określającą stronie wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2009 i umorzyło postępowanie w sprawie.
3.8. Uchylenie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji Wójta w sprawie określenia skarżącej wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2009 rok i umorzenie postępowanie z uwagi na przedawnienie zobowiązania, było konsekwencją wadliwego uznania na etapie postępowania odwoławczego, że w sprawie zaistniało zagadnienie wstępne uzasadniające zawieszenie postępowania. Wystąpienie tego błędu zostało następnie potwierdzone wyrokami sądów administracyjnych. Wskazana wadliwość stanowiła zatem przyczynienie się organu do "powstania przesłanki" uchylenia decyzji, doprowadziła bowiem do zaistnienia podstawy uchylenia decyzji, jaką było przedawnienie. Niesłusznie zatem, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie można uznać, że w takim przypadku organ podatkowy przyczynił się do uchylenia takiej decyzji i w konsekwencji do powstania nadpłaty. W konsekwencji należało uznać uzasadnienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za błędne w części dotyczącej przyczynienia się organu podatkowego do powstania nadpłaty. Słusznie natomiast Sąd pierwszej instancji uznał, że nieuzasadnione było naliczanie odsetek od dnia 13 maja 2016 r. (jak uczynił to organ - akta administracyjne związane z wydaniem decyzji z 7 marca 2017 r.), zamiast od dnia 6 maja 2016 r. W efekcie doszło do naruszenia wskazanych przepisów i wydania wadliwej decyzji.
3.9. Stwierdzona wadliwość stanowiska wyrażonego przez Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku wobec uznania, że słusznie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została uchylone, nie może doprowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Jak wynika bowiem z art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, między innymi wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji.
Sławomir Presnarowicz Anna Dalkowska Mirella Łent

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI