III FSK 393/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-06-06
NSApodatkoweŚredniansa
podatek od nieruchomościpodatek rolnyłączne zobowiązanie pieniężnedecyzja ustalającadecyzja określającatryb postępowaniabezprzedmiotowość postępowaniaprawo podatkoweNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą łącznego zobowiązania pieniężnego, potwierdzając prawidłowość decyzji SKO i WSA o umorzeniu postępowania z powodu błędnego trybu jego wszczęcia.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M.Ł. od wyroku WSA we Wrocławiu, który oddalił skargę na decyzję SKO w Jeleniej Górze w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących sposobu ustalania zobowiązania podatkowego dla osób fizycznych. NSA uznał skargę kasacyjną za nieuzasadnioną, podzielając stanowisko WSA i SKO, że błędny tryb wszczęcia postępowania przez organ pierwszej instancji uzasadniał umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze. Sprawa dotyczyła łącznego zobowiązania pieniężnego za okres od października do grudnia 2019 r. oraz za 2020 r. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym kwestionował sposób ustalenia zobowiązania podatkowego dla osób fizycznych, argumentując, że błędny tryb wszczęcia postępowania przez organ pierwszej instancji nie powinien prowadzić do umorzenia postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej, uznał zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że dla osób fizycznych zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy decyzji ustalającej, która ma charakter konstytutywny, w przeciwieństwie do zobowiązań powstających z mocy prawa dla osób prawnych. W związku z tym, błędne wszczęcie postępowania w trybie określenia zamiast ustalenia zobowiązania uzasadniało uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. NSA oddalił skargę kasacyjną, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, błędny tryb wszczęcia postępowania podatkowego uzasadnia uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.

Uzasadnienie

Dla osób fizycznych zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości i rolnym powstaje z mocy decyzji ustalającej (konstytutywnej). Wszczęcie postępowania w trybie określenia zobowiązania, zamiast ustalenia, stanowi wadę proceduralną skutkującą bezprzedmiotowością postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (38)

Główne

O.p. art. 21 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 21 § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 240 § § 1 pkt 11

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 21 § § 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 3 § pkt 5

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 233 § § 1 pkt 2 lit. a)

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 208 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 125 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 165 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 229

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 235

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 254 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 200a § § 1 ust. 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 180

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 198 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 197 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.p.o.l. art. 6 § ust. 9

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

u.p.o.l. art. 6 § ust. 6

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

u.p.o.l. art. 6 § ust. 7

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

u.p.o.l. art. 6 § ust. 11

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

u.p.r. art. 6a § ust. 6

Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym

u.p.r. art. 10

Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym

u.p.r. art. 6c § ust. 1

Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym

u.p.r. art. 6c § ust. 2

Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym

u.p.r. art. 6a § ust. 6a

Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym

u.p.r. art. 6a § ust. 10a

Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędny tryb wszczęcia postępowania podatkowego przez organ pierwszej instancji uzasadnia umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Dla osób fizycznych zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy decyzji ustalającej (konstytutywnej).

Odrzucone argumenty

Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania były nieuzasadnione. Skarżący nie wykazał istnienia związku przyczynowego między zarzucanymi uchybieniami a wynikiem sprawy. Skarga kasacyjna zawierała daleko idące błędy konstrukcyjne i nie została należycie uzasadniona.

Godne uwagi sformułowania

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zatem zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu lub umotywowanie błędnego zastosowania przepisu. Decyzja ustalająca osobom fizycznym zobowiązanie w podatku od nieruchomości ma charakter decyzji konstytutywnej, co oznacza, że dopiero jej wydanie decyzji kreuje zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości.

Skład orzekający

Bogusław Woźniak

przewodniczący

Jacek Pruszyński

członek

Krzysztof Przasnyski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących sposobu ustalania zobowiązań podatkowych dla osób fizycznych w podatkach lokalnych oraz konsekwencji błędów proceduralnych w postępowaniu podatkowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji łącznego zobowiązania pieniężnego dla osób fizycznych i błędów organu pierwszej instancji w określeniu trybu postępowania.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie podatkowym, która może mieć znaczenie dla wielu podatników. Choć nie zawiera nietypowych faktów, wyjaśnia kluczowe zasady ustalania zobowiązań podatkowych.

Błąd organu podatkowego może umorzyć postępowanie? NSA wyjaśnia, kiedy wadliwy tryb prowadzi do bezprzedmiotowości.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 393/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Woźniak /przewodniczący/
Jacek Pruszyński
Krzysztof Przasnyski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Podatek leśny
Podatek rolny
Sygn. powiązane
I SA/Wr 283/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2023-12-05
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 151, art. 174 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 134 § 1, art. 135, art. 174 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 240 § 1 pkt 11¸ art. 21 § 3, art. 3 pkt 5, art. 233 § 1 pkt 2 lit. a), art. 208 § 1, art. 125 § 1, art. 165 § 1, art. 210, art. 229, art. 187 § 1, art. 122, art. 235, art. 254 § 1, art. 200a § 1 ust. 2, art. 180, art. 198 § 1, art. 197 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2022 poz 1452
art. 6 ust. 9, art. 6 ust. 6
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Woźniak, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski (sprawozdawca), Protokolant Konrad Halota, po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M.Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Wr 283/23 w sprawie ze skargi M.Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 31 stycznia 2023 r., nr SKO/41/P-204/2022 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za okres od października do grudnia 2019 r. oraz 2020 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M.Ł. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 5 grudnia 2023 r. sygn. akt I SA/Wr 283/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę M.Ł. (dalej jako: "Skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 31 stycznia 2023 r., nr SKO/41/P-204/2022 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za okres od października do grudnia 2019 r. oraz 2020 r. Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."). Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA we Wrocławiu do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Skarżący reprezentowany przez adwokata zaskarżając ten wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - mającą istotny wpływ na wynik sprawy obrazę przepisów postępowania:
a) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, dalej jako: "O.p.") poprzez oddalenie skargi i zaakceptowania stanowiska Organu, a w konsekwencji podjęcie przez Sąd orzekający ustaleń o braku wskazanych w treści skargi naruszeń prawa materialnego;
II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. - naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię, związane naruszeniem prawa procesowego w postaci oddalenia skargi w całości i przyjęciem przez Sąd orzekający zasadności argumentacji przedstawionej w treści decyzji Organu:
a) art. 1 Protokołu Nr 1 i Nr 4 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka
i Podstawowych Wolności sporządzony w Paryżu dnia 20 marca 1952 r. oraz sporządzony w Strasburgu dnia 16 września 1963 r. poprzez oddalenie skargi i uznanie zasadności decyzji Organu w przedmiocie uchylenia decyzji I instancji oraz umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego w sytuacji, gdy takie działanie uderzało w prawo własności sensu largo strony skarżącej poprzez doprowadzenie do sytuacji prawnej i faktycznej, w której podatnik z uwagi na nieprawidłowości natury formalnej po stronie organu podatkowego pozostaje w stanie niewiedzy i niepewności prawnej co do rzeczywistego wymiaru zobowiązania podatkowego z tytułu prawa własności;
b) art. 21 § 3 O.p. w zw. z art. 3 pkt 5 O.p. poprzez uznanie (w ślad za decyzją organu), że procedura określania wysokości zobowiązania podatkowego odnosi się tylko i wyłącznie do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, które zgodnie z art. 6 ust. 9 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 1452, dalej jako: "u.p.o.l.") są zobowiązane składać deklaracje, natomiast decyzja ustalająca (wymiarowa) jest wydawana w stosunku do osób fizycznych, które zgodnie z art. 6 ust. 6 u.p.o.l. są zobowiązane złożyć informację, podczas gdy zgodnie z art. 3 ust. 5 O.p. ilekroć w ustawie jest mowa o deklaracjach rozumie się przez to również informację, dlatego też decyzja określająca może być zastosowana wobec osób fizycznych;
c) art. 165 § 1 O.p. w zw. z art. 210 O.p. poprzez przyjęcie, że postępowanie w sprawie podatkowej zostało wszczęte przez organ administracyjny I instancji w przedmiocie określenia łącznego zobowiązania podatkowego pomimo tego, że czynności faktyczne, działania podejmowane przez organ oraz treści decyzji podatkowej prowadzą do przyjęcia stanowiska, że pomimo literalnego brzmienia treści postanowienia o wszczęciu postępowania oraz treści decyzji I instancji, postępowanie w rzeczywistości (de facto) prowadzone było w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania podatkowego;
d) art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) w zw. z art. 208 § 1 O.p. w zw. z art. 125 § 1 O.p. poprzez przyjęcie w ślad za decyzją Organu o prawidłowości uchylenia decyzji organu administracyjnego I instancji i umorzenie postępowania z uwagi na nieprawidłowy tryb postępowania, podczas gdy:
1. organ odwoławczy nie wskazał konkretnej przyczyny umorzenia postępowania, a w przypadku uznania, że przyczyną tą była bezprzedmiotowość postępowania organ nie wskazał przyczyn bezprzedmiotowości oraz samej bezprzedmiotowości,
2. użycie nazwy innego trybu postępowania niż prowadzone w rzeczywistości nie powoduje, że przeprowadzone do tej pory (długotrwałe i szczegółowe) postępowanie podatkowe winno zostać umorzone,
3. użycie błędnej podstawy prawnej dla określenia rzeczywistego trybu postępowania podatkowego nie zmienia zasad czy czynności podejmowanych faktycznie przez organ podatkowy,
4. użycie nazwy innego trybu postępowania nie powoduje, że postępowanie staje się bezprzedmiotowe, co uzasadniałoby wówczas umorzenie postępowania;
e) art. 229 O.p. oraz art. 187 § 1 O.p. w zw. z art, 122 O.p. w zw. z art. 235 O.p. poprzez zaakceptowanie stanowiska organu o zaniechaniu uzupełnienia materiałów w sprawie w postaci ustalenia czy za rok 2019 i 2020 została wydana decyzja wymiarowa i jedynie wskazanie na brak załączenia do akt sprawy decyzji wymiarowych lub informacji o ich wydaniu oraz zaniechaniu ustalenia w jakim trybie organ podatkowy prowadził postępowania podatkowe, podczas gdy organ odwoławczy może przeprowadzić z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie;
f) art. 254 § 1 O.p. przez zaakceptowanie stanowiska organu i uznanie, że zastosowanie prawidłowego trybu postępowania (ustalenia lub określenia) determinuje tryb zmiany takiej decyzji, podczas gdy art. 254 § 1 O.p. odnosi się zarówno do decyzji ustalającej jak i decyzji określającej, a więc tryb wszczęcia postępowania jest dla zastosowania przywołanej instytucji irrelewantny;
g) art. 200a § 1 ust. 2 O.p. poprzez zaakceptowanie stanowiska organu o braku przeprowadzenia na etapie postępowania administracyjnego (podatkowego) w drugiej instancji rozprawy administracyjnej w celu wyjaśnienia: rzeczywistego i aktualnego sposobu użytkowania nieruchomości, zamierzeń dzierżawcy (posiadacza zależnego gruntu) co do prowadzenia działalności rolnej na gruncie - zarówno na etapie przygotować do inwestycji, jak i aktualnie, braku konieczności wykorzystywania przestrzeni gruntu między panelami dla produkcji energii elektrycznej, zasad funkcjonowania tzw. "agrofotowoltaiki" - w ujęciu ogólnym oraz w ujęciu konkretnym, dla przedmiotowej nieruchomości;
h) art. 180 O.p. w zw. z art. 198 § 1 O.p. w zw. z art. 235 O.p. poprzez zaakceptowanie stanowiska organu o braku przeprowadzenia przez Organ na etapie postępowania administracyjnego (podatkowego) w drugiej instancji oględzin przedmiotowej nieruchomości, której dotyczy zobowiązanie podatkowe;
i) art. 180 O.p. w zw. z art. 235 O.p. poprzez zaakceptowanie stanowiska organu o braku przeprowadzenia na etapie postępowania administracyjnego (podatkowego) w drugiej instancji dowodu z przesłuchania osoby upoważnionej do reprezentacji posiadacza gruntu - dzierżawcy na okoliczność posiadania infrastruktury przesyłowej na terenie farmy fotowoltaicznej, wykorzystywania infrastruktury przesyłowej wyłącznie na cele dystrybucji energii elektrycznej, brak udziału infrastruktury przesyłowej w produkcji energii elektrycznej;
j) art. 180 O.p. w zw. z art. 197 § 1 O.p. w zw. z art. 235 O.p. poprzez zaakceptowanie stanowiska organu i brak przeprowadzenia na etapie postępowania administracyjnego (podatkowego) w drugiej instancji dowodu z opinii biegłego geodety na okoliczność określenia powierzchni przedmiotowej nieruchomości, która jest zajęta przez rzędy paneli fotowoltaicznych na przedmiotowej nieruchomości;
k) art. 180 O.p. w zw. z art. 235 O.p. poprzez zaakceptowanie stanowiska Organu i brak przeprowadzenia na etapie postępowania administracyjnego (podatkowego) w drugiej instancji dowodu z protokołów z dnia 25 sierpnia 2022 r. na okoliczność odmowy udostępnienia pełnomocnikowi strony całości akt postępowania, naruszenia zasady jawności postępowania, naruszenia zasady działania w sposób wzbudzający zaufanie, naruszenia zasady dostępu strony do akt postępowania.
Mając na uwadze powyższe, wniesiono o uchylenie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 5 grudnia 2023 r. oraz rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, alternatywnie, w przypadku nieuwzględnienia wniosku opisanego powyżej o rozpoznanie sprawy na rozprawie i uchylenie zaskarżonego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosło o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od Skarżącego na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze poniesionych przez nią kosztów procesu, w tym z tytułu zastępstwa prawnego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu (art. 184 p.p.s.a.).
Z uwagi na sposób, w jaki zostały sformułowane zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego, jak również przepisów postępowania oraz przytoczona na ich poparcie argumentacja, w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadzając kontrolę zaskarżonego orzeczenia rozpoznaje sprawę w granicach skarg kasacyjnej, z urzędu uwzględniając wyłącznie nieważność postępowania sądowoadministracyjnego. Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi kasacyjnej i nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Innymi słowy, wskazanie przez skarżącego kasacyjnie przepisów, jakie w jego ocenie naruszył sąd administracyjny pierwszej instancji, a także wyjaśnienie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, na czym to naruszenie polegało, wyznacza granice, w których rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte ściśle i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.). Związanie sądu kasacyjnego zarzutami podniesionymi w skardze kasacyjnej zatem oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny – co do zasady – nie ma kompetencji do kontroli legalności postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym poza granicami zaskarżenia.
Ponadto, zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. strona ma obowiązek nie tylko przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wniesionej od wyroku sądu pierwszej instancji, ale również je uzasadnić. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zatem zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu lub umotywowanie błędnego zastosowania przepisu. Przy czym w przypadku uchybień przepisów postępowania przypisanych bezpośrednio sądowi pierwszej instancji, zadaniem skarżącego jest wykazanie związku przyczynowego pomiędzy tym uchybieniem, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy – o czym stanowi art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Wnoszący skargę kasacyjną jest obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, iż miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego mogłoby być inne. Nie wystarczy zawarcie w petitum skargi kasacyjnej formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób, a także uzasadnienie wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Przytoczone w tym środku prawnym przyczyny wadliwości orzeczenia, którego uchylenia domaga się strona skarżąca, determinują jak już powyżej wskazano, zakres jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Powyższe wyjaśnienia wydają się niezbędne z uwagi na daleko idące błędy konstrukcyjne rozpoznawanej skargi kasacyjnej, błędne zaszeregowanie do zarzutów naruszenia prawa materialnego zarzutów naruszenia przepisów postępowania, a także sformułowanie szeregu zarzutów kasacyjnych, które – wbrew wymogowi z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. - nie zostały uzasadnione. Uzasadnienie skargi kasacyjnej, w którym nie wspomniano o żadnych zarzucanych przepisach prawa, pozostaje w zupełnym oderwaniu od zarzutów zamieszczonych w jej petitum. Tym samym nie wykazano wpływu zarzucanego naruszenia przepisów postępowania, jak również, w czym Skarżący upatruje niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa materialnego.
Wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są związane z argumentacją Skarżącego zmierzającą do podważenia decyzji SKO w Jeleniej Górze z dnia 31 stycznia 2023 r. oraz aprobującego to stanowisko wyroku WSA we Wrocławiu o konieczności uchylenia decyzji Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia 23 sierpnia 2022 r. w sprawie określenia Skarżącemu wysokości podatku w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za miesiące od października do grudnia 2019 r. oraz za 2020 r. i umorzenia toczącego się wobec Skarżącego postępowania podatkowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze uznało, że łączne zobowiązanie podatkowe za wskazany wyżej okres powstaje z dniem doręczenia Skarżącemu decyzji o charakterze "ustalającym", nie zaś "określającym", a w konsekwencji konieczne stało się uchylenie decyzji Burmistrza i umorzenie postępowania w sprawie określenia łącznego zobowiązania pieniężnego. Ze stanowiskiem tym nie zgadza się Skarżący, który uważa, że nieprawidłowy sposób wszczęcia postępowania przez organ nie powinien stanowić podstawy do uznania bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego ze skutkiem niweczącym wszystkie wcześniej wykonane przez okres dwóch lat czynności w ramach dotychczasowego postępowania. Rację w tym sporze przyznać należy SKO w Jeleniej Górze oraz kontrolującemu zaskarżaną decyzję WSA we Wrocławiu.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zarówno organy podatkowe jak i Sąd pierwszej instancji prawidłowo wyjaśniały Skarżącemu, że Ordynacja podatkowa przewiduje dwa sposoby powstawania zobowiązań podatkowych (art. 21 § 1 pkt 1 i 2 O.p.), zaś który ze sposobów powstania zobowiązania podatkowego ma zastosowanie decyduje konkretna ustawa, w tym przypadku ustawa o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawa o podatku rolnym. Jeżeli podatnikami są osoby fizyczne, zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy decyzji ustalającej to zobowiązanie, o czym stanowi art. 21 § 1 pkt 2 O.p.
Przewiduje to jednoznacznie art. 6 ust. 7 u.p.o.l., zgodnie z którym podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem ust. 11, ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. W konsekwencji obowiązek podatkowy przekształca się w zobowiązanie podatkowe w wyniku doręczenia decyzji organu podatnikowi. Decyzja ustalająca osobom fizycznym zobowiązanie w podatku od nieruchomości ma charakter decyzji konstytutywnej, co oznacza, że dopiero jej wydanie decyzji kreuje zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości. Wyjątek od tej zasady dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu osób fizycznych oraz osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, spółek nieposiadających osobowości prawnej, z wyjątkiem osób tworzących wspólnotę mieszkaniową (art. 6 ust. 11 u.p.o.l.). W przypadku natomiast podatników niebędących osobami fizycznymi zobowiązanie w podatku od nieruchomości powstaje z mocy prawa (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.), a podatnik - stosownie do art. 6 ust. 9 u.p.o.l. - zobowiązany jest do jego samoobliczenia w deklaracji podatkowej.
W ustawie o podatku rolnym powyższe uregulowane jest w art. 6a ust. 6 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2020 r. poz. 333, dalej jako: "u.p.r."), zgodnie z którym podatek rolny na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem art. 10, ustala, w drodze decyzji, organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia gruntów. Natomiast, jak stanowi art. 6c ust. 1 u.p.r., osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego, dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym), z zastrzeżeniem ust. 2. Przepisy art. 6a ust. 6a i 10a u.p.r. stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. 6c ust. 2 u.p.r., łączne zobowiązanie pieniężne należne od przedmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych ustala się w odrębnej decyzji (nakazie płatniczym), który wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli (posiadaczy). Jeżeli gospodarstwo rolne prowadzi w całości jedna z tych osób, nakaz płatniczy wystawia się na tę osobę.
Skarżący to osoba fizyczna, tym samym zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości i podatku rolnym powstaje z mocy decyzji ustalającej to zobowiązanie, która, jak zaznaczono, jest aktem konstytutywnym. Tworzy stosunek prawny zobowiązania podatkowego określając wierzyciela i dłużnika, przedmiot oraz treść tego stosunku. Postanowieniem Burmistrza Miasta i Gminy B. doszło do wszczęcia postępowania w przedmiocie określenia wysokości podatku z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego, następnie decyzją z dnia 23 sierpnia 2022 r. wydaną na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 , art. 207 i art. 210 O.p., art. 2 ust.1-2, art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 i art. 6a u.p.r., art. 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1, art. 5 i art. 6 u.p.o.l. organ ten określił Skarżącemu łączne zobowiązanie pieniężne, a zatem zasadnie SKO w Jeleniej Górze skorygowało błędny sposób rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji, uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i rozstrzygnęło o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego - stosownie do art. 208 § 1 O.p. W przypadku, gdy prawidłowo w sprawie stwierdzono przesłankę bezprzedmiotowości postępowania, to brak było podstaw do prowadzenia przez organ odwoławczy dalszego postępowania w sprawie, tj. przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, oględzin nieruchomości, przeprowadzenia dowodu z przesłuchania osoby upoważnionej do reprezentacji posiadacza gruntu, opinii biegłego geodety czy też dowodu z protokołów z dnia 25 sierpnia 2022 r.
W świetle przedstawionej powyżej argumentacji Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA we Wrocławiu, który na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę Skarżącego.
W konsekwencji, ponieważ każdy z postawionych zarzutów skargi kasacyjnej okazał się nieuzasadniony, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono zaś zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.
s. Jacek Pruszyński s. Bogusław Woźniak s. Krzysztof Przasnyski (spr.)

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI