III FSK 386/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie. Decyzja ta orzekała o solidarnej odpowiedzialności A. K., byłego prezesa zarządu E. sp. z o.o., za zaległości spółki w podatku od towarów i usług za okresy od sierpnia do grudnia 2017 r. oraz od lutego do września 2018 r. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, w tym art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. oraz art. 180, 187 § 1, 191 o.p., poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i ocenę materiału dowodowego. Zarzucono również naruszenie prawa materialnego, w tym art. 116 § 1 o.p. oraz przepisów Prawa upadłościowego, a także art. 2a o.p. w zw. z art. 2 Konstytucji RP i art. 10 ust. 2 Prawa przedsiębiorców, poprzez brak uwzględnienia zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, nie dopatrzył się nieważności postępowania. Sąd uznał skargę kasacyjną za niezasadną. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie 'właściwego czasu' na zgłoszenie wniosku o upadłość spółki. Zgodnie z przepisami Prawa upadłościowego, spółka jest niewypłacalna, gdy utraciła zdolność do wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych, co domniemywa się, gdy opóźnienie w wykonaniu zobowiązań przekracza trzy miesiące. W niniejszej sprawie ustalono, że spółka miała zaległości wobec ZUS od lipca 2016 r. i wobec US w P. od stycznia 2017 r. Najstarsze wymagalne zobowiązania wobec ZUS (za lipiec 2016 r.) były płatne do 15 sierpnia 2016 r. Opóźnienie przekroczyło 3 miesiące z dniem 15 grudnia 2016 r., co oznaczało niewypłacalność spółki i bieg 30-dniowego terminu do złożenia wniosku o upadłość, który upłynął 13 stycznia 2017 r. Wniosek o restrukturyzację/upadłość złożono dopiero w marcu 2018 r., co zostało uznane za spóźnione. Sąd podkreślił, że brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość może być odnoszony jedynie do wyjątkowych sytuacji, a skarżący nie wykazał, aby wystąpiły przeszkody uniemożliwiające terminowe złożenie wniosku. Argumenty dotyczące braku wpływu na prowadzenie spraw spółki czy zlecenia postępowania restrukturyzacyjnego zewnętrznej firmie nie zwalniały skarżącego z obowiązku monitorowania zadłużenia. Sąd uznał również za nieuzasadnione zarzuty dotyczące naruszenia zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika, wskazując, że dotyczy ona wykładni przepisów prawa, a nie ustalenia stanu faktycznego. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie 'właściwego czasu' na zgłoszenie wniosku o upadłość spółki w kontekście odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe, interpretacja zasady 'in dubio pro tributario' oraz przesłanek zwalniających z odpowiedzialności.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale jego interpretacja przepisów dotyczących niewypłacalności i odpowiedzialności jest uniwersalna dla spraw tego typu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy członek zarządu spółki może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeśli wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony po terminie, ale podjęto działania naprawcze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, członek zarządu nie może uwolnić się od odpowiedzialności, jeśli wniosek o upadłość został złożony po terminie, nawet jeśli podjęto działania naprawcze, chyba że wykaże brak winy w niezłożeniu wniosku w terminie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że spółka stała się niewypłacalna w grudniu 2016 r., a wniosek o upadłość złożono w marcu 2018 r., co było znacznym opóźnieniem. Podjęcie działań naprawczych nie zwalnia z odpowiedzialności, jeśli nie wykazano braku winy w niezłożeniu wniosku w ustawowym terminie.
Jak należy interpretować 'właściwy czas' na zgłoszenie wniosku o upadłość spółki w kontekście przepisów Ordynacji podatkowej i Prawa upadłościowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Za 'właściwy czas' uważa się termin 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, którą jest niewypłacalność dłużnika, domniemana m.in. przez opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekraczające trzy miesiące.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na definicji niewypłacalności z Prawa upadłościowego, wskazując, że opóźnienie w płatnościach przekraczające trzy miesiące skutkuje niewypłacalnością i uruchamia 30-dniowy termin na złożenie wniosku o upadłość. W tym przypadku, najstarsze zobowiązania były wymagalne od sierpnia 2016 r., a opóźnienie przekroczyło 3 miesiące w grudniu 2016 r.
Czy zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika (in dubio pro tributario) ma zastosowanie do ustalania stanu faktycznego w sprawie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada ta dotyczy wyłącznie wykładni przepisów prawa podatkowego, a nie ustalania stanu faktycznego, które powinno odbywać się zgodnie z zasadami postępowania dowodowego.
Uzasadnienie
Sądy administracyjne jednolicie przyjmują, że art. 2a Ordynacji podatkowej nakazuje rozstrzyganie na korzyść podatnika wątpliwości co do prawa, a nie co do stanu faktycznego. W tej sprawie nie występowały wątpliwości co do wykładni przepisów.
Przepisy (22)
Główne
o.p. art. 116 § § 1
Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
o.p. art. 2a
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
p.u. art. 10 § ust. 2
Ustawa Prawo upadłościowe
p.u. art. 11
Ustawa Prawo upadłościowe
p.u. art. 21 § ust. 1
Ustawa Prawo upadłościowe
p.p. art. 10 § ust. 2
Ustawa Prawo przedsiębiorców
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 173
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 207 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i ocenę materiału dowodowego. • Naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym błędna wykładnia i zastosowanie art. 116 § 1 o.p. oraz przepisów Prawa upadłościowego. • Naruszenie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika (art. 2a o.p. w zw. z art. 2 Konstytucji RP i art. 10 ust. 2 Prawa przedsiębiorców).
Godne uwagi sformułowania
Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. • Niewypłacalność istnieje zarówno wtedy, gdy dłużnik nie ma środków finansowych, jak i wtedy, gdy nie wykonuje zobowiązań z innych powodów. • Brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość może być odnoszony jedynie do wyjątkowych sytuacji, w których członek zarządu nie ma wiedzy co do rzeczywistej sytuacji w zakresie płacenia zobowiązań przez spółkę z uzasadnionych (obiektywnie) przyczyn i przy dołożeniu należytej staranności nie może tej wiedzy uzyskać albo podjąć stosownych działań. • Wykładnia przepisu art. 2a o.p. prowadzi do wniosku, że zawiera on normę prawną, która nakazuje rozstrzyganie na korzyść podatnika wątpliwości, jednakże tylko tych, które dotyczą prawa, nie zaś wątpliwości co do stanu faktycznego, który podlega ustaleniu zgodnie z zasadami reguł postępowania.
Skład orzekający
Jacek Pruszyński
przewodniczący sprawozdawca
Sławomir Presnarowicz
członek
Agnieszka Olesińska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie 'właściwego czasu' na zgłoszenie wniosku o upadłość spółki w kontekście odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe, interpretacja zasady 'in dubio pro tributario' oraz przesłanek zwalniających z odpowiedzialności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale jego interpretacja przepisów dotyczących niewypłacalności i odpowiedzialności jest uniwersalna dla spraw tego typu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności osobistej byłego prezesa za długi spółki, co jest częstym problemem w biznesie. Wyjaśnia kluczowe kwestie związane z terminami i dowodzeniem braku winy, co jest praktycznie istotne dla przedsiębiorców i prawników.
“Czy możesz odpowiadać za długi spółki, jeśli złożyłeś wniosek o upadłość za późno? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.