III FSK 378/25

III FSK 378/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Olesińska
Jolanta Sokołowska /przewodniczący/
Paweł Borszowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Wr 62/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2024-10-22
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 5 § 1 pkt 4b, art. 27 § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 233 § 1 pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, po rozpoznaniu w dniu 7 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 października 2024 r., sygn. akt I SA/Wr 62/24 w sprawie ze skargi D. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 1 grudnia 2023 r., nr 0201-IEE2.7192.78.2023.2 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od D. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 22 października 2024 r., sygn. akt I SA/Wr 62/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę D. B. (dalej: "Skarżąca") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: "Organ") z 1 grudnia 2023 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych.
Wymieniony wyrok został opublikowany na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
Skarżąca reprezentowana przez adwokata zaskarżyła powyższe rozstrzygnięcie w całości zarzucając orzeczeniu naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1) art. 5 § 1 pkt 4b w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505, dalej: u.p.e.a.) w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 i 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383; dalej o.p.) poprzez ich błędną wykładnię wyrażającą się stanowiskiem, że decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji (wydana na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 o.p.) nie orzeka co do istoty sprawy; w decyzji tej nie następuje konkretyzacja obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej, zatem art. 5 § 1 pkt 4b u.p.e.a. do takiej decyzji nie może mieć zastosowania i w konsekwencji błędne zastosowanie art. 151 p.p.s.a.;
2) art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne oddalenie skargi w sytuacji, gdy tytuły wykonawcze nr 0224-723.1010028.2022 z dnia 15.11.2022 r., nr 0224-723.1010058.2022 z dnia 15.11.2022 r., nr 0224-723.1010082.2022 z dnia 15.11.2022 r., nr 0224-723.1010082.2022 z dnia 15.11.2022 r., nr 0224-723.1010114.2022 z dnia 15.11.2022 r., nr 0224-723.1010242.2022 z dnia 15.11.2022 r., nr 0224-723.1010260.2022 z dnia 15.11.2022 r. oraz nr 0224-723.1010281.2022 z dnia 15.11.2022 r. zostały wystawione przez organ, który wierzycielem nie jest, co oznacza, że wystąpiła przesłanka do umorzenia postępowań egzekucyjnych na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 26 § 1 u.p.e.a.;
3) art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne oddalenie skargi w sytuacji, gdy tytuły wykonawcze nie zawierają wymaganych prawem elementów, tj. oznaczenia wierzyciela (art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) oraz podpisu, imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela (art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a.), co oznacza, że wystąpiła przesłanka do umorzenia postępowań egzekucyjnych przewidziana w art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.
W oparciu o tak postawione zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku, rozpoznanie skargi na postanowienie Organu, uchylenie postanowienia Organu z dnia 1 grudnia 2023 r., oraz poprzedzającego go postanowienia oraz o zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącej zwrotu niezbędnych kosztów postępowania za obie instancje, w tym wynagrodzenia adwokata według norm przepisanych. Ponadto oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.
W zakreślonym ustawowo terminie Organ reprezentowany przez radcę prawnego złożył odpowiedź na skargę kasacyjną wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od strony skarżącej kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego) według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu.
Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W badanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 5 § 1 pkt 4b w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w zw. z art. 233 § 1 pkt 1 i 2 lit. o.p. poprzez ich błędną wykładnię.
Należy bowiem zauważyć, że stosownie do wskazanego w tym zarzucie art. 5 § 1 pkt 4b u.p.e.a., uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest w odniesieniu do obowiązków wynikających z wydanych przez dyrektora izby administracji skarbowej decyzji lub postanowień - naczelnik urzędu skarbowego właściwy według adresu siedziby dyrektora izby administracji skarbowej. Na podstawie tego unormowania ustawodawca określił podmiot uprawniony do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków z art. 2 u.p.e.a., które wynikają z wydanych przez dyrektora izby administracji skarbowej decyzji lub postanowień. Wyrażona tą regulacją kompetencja naczelnika urzędu skarbowego właściwego według adresu siedziby dyrektora izby administracji skarbowej została przez ustawodawcę odniesiona wprost do sytuacji, gdy obowiązki wynikają z wydanych przez ten organ decyzji lub postanowień. Kluczowe dla zastosowania tej regulacji staje się stwierdzenie, czy określone obowiązki wynikają z tych decyzji lub postanowień wydanych przez dyrektora izby administracji skarbowej
Sformułowanie to, jak zauważył słusznie Sąd I instancji, należy odróżnić bowiem od wyrażenia, które zostało użyte w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., w którym normodawca wskazuje na "podstawę prawną obowiązku podlegającego egzekucji". W sytuacji bowiem, gdy podstawą prawną obowiązku podlegającego egzekucji jest decyzja organu odwoławczego, którą utrzymano w mocy decyzję organu I instancji, nie mamy do czynienia z sytuacją, w której obowiązek zapłaty określonej należności wynika z decyzji organu odwoławczego. Wynika on bowiem z decyzji organu I instancji, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy. W konsekwencji należy podzielić stanowisko WSA, że przepis art. 5 § 1 pkt 4b u.p.e.a. nie ma zastosowania do decyzji wydanej przez dyrektora izby administracji skarbowej, w której utrzymano w mocy decyzję organu pierwszej instancji, ponieważ w takiej sytuacji konkretyzacja obowiązku nałożonego na zobowiązanego nastąpiła w decyzji organu pierwszej instancji, a zatem obowiązek ten nie wynika z decyzji wydanej przez dyrektora izby administracji skarbowej, pomimo że decyzja dyrektora izby administracji skarbowej pozostaje podstawą prawną obowiązku podlegającego egzekucji w rozumieniu art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Dlatego też zarzut ten jest chybiony, zaś Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 151 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił również zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a., w którym Skarżąca podniosła błędne oddalenie skargi, wskazując, że tytuły wykonawcze zostały wystawione przez organ, który nie jest wierzycielem, co oznacza, że wystąpiła przesłanka do umorzenia postępowań egzekucyjnych na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 26 § 1 u.p.e.a. W związku z tak sformułowanym zarzutem godzi się zauważyć, że przywołany art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. wskazuje, że postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego. Skarżąca w ramach wymienionej przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego podnosi, że tytuły wykonawcze zostały wystawione przez organ, który nie jest wierzycielem. W tym względzie należy ponownie zauważyć, że przywołany już przepis art. 5 § 1 pkt 4b u.p.e.a. nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie, jak zasadnie stwierdził WSA. W konsekwencji należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że tytuły wykonawcze zostały wystawione przez właściwy do tego organ, tj. NUS W. (ustalony według miejsca zamieszkania Skarżącej w dniu wydania decyzji ostatecznej), a brak było podstaw do tego, aby za organ właściwy uznać NUS W. Stąd też chybiony jest zarzut sprowadzający się do stwierdzenia, że wystąpiła przesłanka do umorzenia postępowań egzekucyjnych na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 26 § 1 u.p.e.a
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje na uwzględnienia także zarzut, w którym Skarżąca podnosi, że wystąpiła przesłanka do umorzenia postępowań egzekucyjnych przewidziana w art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a., z uwagi na to, że tytuły wykonawcze nie zawierają wymaganych prawem elementów, tj. oznaczenia wierzyciela (art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) oraz podpisu, imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela (art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a.).
Należy bowiem podzielić stanowisko zaprezentowane w tym względzie przez Sąd I instancji, który uznał, że dopiero w sytuacji, gdy dany tytuł wykonawczy nie zawiera informacji, o których mowa w art. 27 u.p.e.a., wystąpi sytuacja opisana w art. 59 § 1 pkt 3 tej ustawy. Nie chodzi więc o przypadek gdy, dane ujawnione w tytule wykonawczym, w ocenie zobowiązanego, nie są prawidłowe. Innymi słowy, tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., jeżeli nie zawiera któregokolwiek z elementów wymaganych w myśl tego przepisu. Taka sytuacja nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Dlatego również w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organy nie naruszyły art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.
W świetle przedstawionej powyżej argumentacji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że postawione w skardze kasacyjnej zarzuty nie okazały się zasadne, więc na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę tę jako niemającą usprawiedliwionych podstaw oddalił, po uprzednim rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym, w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a.
Paweł Borszowski (spr.) Jolanta Sokołowska Agnieszka Olesińska