Orzeczenie · 2025-08-12

III FSK 37/25

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2025-08-12
NSApodatkoweWysokansa
opłata od środków spożywczychzdrowie publicznezasada proporcjonalnościmiarkowanie opłatysankcja administracyjnaNSAskarga kasacyjnaprawo podatkoweprawo administracyjne

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie, który uchylił decyzję Dyrektora dotyczącą określenia wysokości dodatkowej opłaty od środków spożywczych. Organ w skardze kasacyjnej zarzucił WSA naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 12i ust. 1 ustawy o zdrowiu publicznym (u.z.p.), twierdząc, że przepis ten nie daje organom podatkowym możliwości miarkowania wysokości opłaty dodatkowej, a WSA błędnie uznał, że przepis ten narusza konstytucyjną zasadę proporcjonalności. NSA nie podzielił stanowiska organu. Sąd wskazał, że opłata dodatkowa, mimo cech podatku, ma charakter sankcji administracyjnej i powinna być nakładana z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, co oznacza możliwość jej miarkowania. NSA powołał się na własne wcześniejsze orzecznictwo, w tym wyrok z dnia 30 maja 2023 r. (sygn. akt III FSK 25/23), zgodnie z którym klauzula limitacyjna wynikająca z zasady proporcjonalności sprzeciwia się nakładaniu opłaty bez możliwości miarkowania, jeśli nie jest to niezbędne do realizacji celów ustawy, a nieterminowa zapłata nie wynika z nadużycia prawa. Sąd uznał, że jednodniowe przekroczenie terminu płatności, przy jednoczesnym niezwłocznym uiszczeniu należności, nie może być kwalifikowane jako nadużycie prawa. NSA odniósł się również do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, uznając je za chybione, w tym zarzut dotyczący braku wskazania przez WSA, jak organ powinien dokonać obliczeń miarkowanej opłaty, stwierdzając, że wskazania sądu były wystarczające. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną organu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Potwierdzenie zasady proporcjonalności w stosowaniu sankcji administracyjnych, w tym opłat dodatkowych, oraz dopuszczalność ich miarkowania nawet przy niewielkich uchybieniach.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej opłaty od środków spożywczych, ale zasady interpretacyjne mogą być stosowane do innych sankcji administracyjnych.

Zagadnienia prawne (2)

Czy art. 12i ust. 1 ustawy o zdrowiu publicznym, który przewiduje nałożenie dodatkowej opłaty od środków spożywczych, narusza konstytucyjną zasadę proporcjonalności poprzez brak możliwości jej miarkowania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, przepis ten narusza zasadę proporcjonalności, jeśli opłata jest nakładana bez możliwości miarkowania, zwłaszcza w przypadku niewielkiego opóźnienia w płatności, które nie wynika z zamiaru uszczuplenia wpływów.

Uzasadnienie

Opłata dodatkowa ma charakter sankcji administracyjnej i powinna podlegać zasadzie proporcjonalności. Nakładanie jej bez możliwości miarkowania, nawet przy jednodniowym opóźnieniu w płatności, jest nieproporcjonalne i narusza konstytucyjną zasadę proporcjonalności.

Czy sąd administracyjny pierwszej instancji prawidłowo wskazał organowi administracji publicznej sposób i podstawy prawne miarkowania wysokości dodatkowej opłaty od środków spożywczych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, wskazania sądu pierwszej instancji dotyczące uwzględnienia oceny prawnej możliwości miarkowania oraz określenia okoliczności, które organ ma wziąć pod uwagę, były wystarczające.

Uzasadnienie

Uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji zawierało wystarczające wskazania co do dalszego postępowania, umożliwiające organowi prawidłowe rozpoznanie sprawy zgodnie z wytycznymi sądu.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.

Przepisy (11)

Główne

u.z.p. art. 12i § ust. 1

Ustawa o zdrowiu publicznym

Przepis ten, nakładając opłatę dodatkową, powinien być interpretowany z uwzględnieniem zasady proporcjonalności, co oznacza możliwość jej miarkowania, zwłaszcza przy niewielkich opóźnieniach w płatności.

p.p.s.a. art. 174

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazania co do dalszego postępowania, jeśli sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 122

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 180 § § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 191

Ustawa - Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie NSA wnioskami i uzasadnieniem skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Opłata dodatkowa od środków spożywczych, jako sankcja administracyjna, podlega zasadzie proporcjonalności i powinna być miarkowana. • Jednodniowe opóźnienie w zapłacie opłaty, przy jej niezwłocznym uiszczeniu, nie może być kwalifikowane jako nadużycie prawa. • WSA prawidłowo wskazał organowi sposób i podstawy prawne miarkowania opłaty.

Odrzucone argumenty

Art. 12i ust. 1 u.z.p. nie przewiduje możliwości miarkowania opłaty dodatkowej. • WSA błędnie uznał, że art. 12i ust. 1 u.z.p. narusza zasadę proporcjonalności. • WSA nie wskazał w sposób wystarczający, jak organ powinien dokonać obliczeń miarkowanej opłaty. • WSA błędnie ocenił zgromadzony materiał dowodowy.

Godne uwagi sformułowania

opłata dodatkowa [...] jest w istocie sankcją o charakterze administracyjnym • wynikająca z konstytucyjnej zasady proporcjonalności [...] klauzula limitacyjna sprzeciwia się nakładaniu opłaty dodatkowej [...] bez możliwości jej miarkowania • jednodniowe przekroczenie terminu można kwalifikować jako nadużycie prawa, skoro należna opłata została uiszczona niezwłocznie następnego dnia

Skład orzekający

Jolanta Sokołowska

członek

Sławomir Presnarowicz

sprawozdawca

Stanisław Bogucki

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady proporcjonalności w stosowaniu sankcji administracyjnych, w tym opłat dodatkowych, oraz dopuszczalność ich miarkowania nawet przy niewielkich uchybieniach."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej opłaty od środków spożywczych, ale zasady interpretacyjne mogą być stosowane do innych sankcji administracyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnej zasady konstytucyjnej (proporcjonalności) zastosowanej do specyficznej opłaty, co może być interesujące dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i podatkowym.

Czy jednodniowe opóźnienie w zapłacie kary jest podstawą do jej nałożenia bez miarkowania? NSA odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst