III FSK 349/24

III FSK 349/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-12-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dominik Gajewski
Jolanta Sokołowska /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Przasnyski
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Sygn. powiązane
III SA/Wa 551/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-10-10
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 116, art. 116 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2017 poz 2344
art. 13 ust. 1, art. 11.
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia del. WSA Krzysztof Przasnyski, po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2023 r. sygn. akt III SA/Wa 551/23 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 30 grudnia 2022 r. nr 1401-IEW1.4121.51.2022.AP w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 10 października 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 551/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA) oddalił skargę A. W. (dalej: Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej
w Warszawie (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 30 grudnia 2022 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności prezesa zarządu wraz ze spółką
za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych
za poszczególne miesiące 2017 r., 2018 r., 2019 r.
Skargę kasacyjną wniósł Skarżący. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm., dalej: O.p.) w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 2344 ze zm., dalej: P.u.) poprzez ich niezastosowanie i pominięcie przy orzekaniu okoliczności, iż nawet gdyby obowiązek zgłoszenia wniosku o upadłość spółki powstał, to wierzyciele nie ponieśli szkody na skutek braku jego złożenia, gdyż spółka F. [...] Sp. z o.o. (dalej: Spółka) w momencie powstania zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych PIT-4R za okres: luty - grudzień 2017 r., styczeń - grudzień 2018 roku oraz styczeń - grudzień 2019 r. nie posiadała żadnego majątku, wobec tego ewentualne złożenie przez Skarżącego wniosku o ogłoszenie upadłości skutkowałoby jego oddaleniem na podstawie art. 13 ust. 1 P.u., z uwagi na brak majątku na przeprowadzenie postępowania upadłościowego, a wierzyciele
nie uzyskaliby w toku upadłości zaspokojenia żadnej części swojego roszczenia, wobec tego wystąpiła jedna z przesłanek egzoneracyjnych wyłączających odpowiedzialność Skarżącego.
Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie skarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Skarżący oświadczył, iż zrzeka się rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W rozpoznanej sprawie kluczowe znaczenie ma art. 116 O.p., gdyż stanowi podstawę prawną orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki. Przepis ten zawiera sześć paragrafów, zaś wskazany przez Skarżącego jako naruszony § 1 zbudowany jest z dwóch punktów, przy czym punkt pierwszy ma dwa podpunkty. W każdym z punktów i podpunktów została określona odrębna przesłanka uwalniająca od odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki. Skarżący nie wskazał, która konkretnie jednostka redakcyjna art. 116 § 1 O.p. została jego zdaniem naruszona. Uzasadnienie skargi kasacyjnej nie doprecyzowuje zarzutu z petitum. Bez nawiązania do treści tego przepisu postawiono w nim tezę, iż brak wyrządzenia wierzycielom szkody stanowi przesłankę ekskulpującą członka zarządu od odpowiedzialności na gruncie art. 116 O.p.
Tymczasem zgodnie z art. 174 w związku z art. 176 i art. 183 § 1 P.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie. W przypadku zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego, którego podstawę prawną stanowi art. 174 pkt 1 P.p.s.a. (Skarżący błędnie podał art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), należy wskazać na czym polegała jego błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa i właściwe zastosowanie. W przypadku błędnej wykładni przyjmuje się, że przejawia się ona w nieprawidłowym zrekonstruowaniu normy prawnej z konkretnego przepisu (przepisów), polegającym na mylnym zrozumieniu jej treści lub znaczenia albo zastosowaniu normy nieobowiązującej. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego wymaga wykazania i wyjaśnienia, jak dany przepis prawa powinien być stosowany ze względu na stan faktyczny sprawy albo dlaczego ze względu na ten stan faktyczny nie powinien być on stosowany, a w przypadku zarzutu niezastosowania tego przepisu, dlaczego powinien być on w sprawie zastosowany. W orzecznictwie podkreśla się, że nie ma możliwości skutecznego powoływania się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w sytuacji, gdy nie zakwestionowano równocześnie ustaleń stanu faktycznego, na których oparto zaskarżone rozstrzygnięcie. Wynika to z okoliczności, że błędne zastosowanie (niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też dowiedzenia ich wadliwości.
Wyjaśnić też trzeba, że przez wzgląd na postanowienia art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, co oznacza, że zakres kontroli tego Sądu określa wnoszący skargę kasacyjną, poprzez wskazanie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Naczelny Sąd Administracyjny nie tylko nie ma obowiązku, ale przede wszystkim prawa domyślania się i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej oraz argumentacji służącej ich uzasadnieniu. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Bezsprzecznie zarzut naruszenia art. 116 § 1 O.p. nie został uzasadniony według wskazanych reguł. Jak już wspomniano, z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie sposób dowiedzieć się, który z zapisów art. 116, przywołanego tam w ramach wcześniej przytoczonej tezy Skarżącego, miałby stanowić o uwolnieniu od odpowiedzialności osoby trzeciej, jeśli wierzycielom nie została wyrządzona szkoda. Nie podano też jakie znaczenie Skarżący przypisuje terminowi "szkoda", a jest to istotne o tyle, że art. 116 O.p. nie normuje materii dotyczącej szkody, lecz wyłącznie odpowiedzialność za zaległości podatkowe.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego brak należytego uzasadnienia omawianego zarzutu czyni niemożliwym poddanie go analizie. Stwierdzić jednak można, iż zupełnie bezpodstawnie Skarżący zarzucił naruszenie art. 116 § 1 O.p. poprzez niezastosowanie tego przepisu. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w sposób niebudzący wątpliwości zaświadcza o tym, że przepis ten Sąd pierwszej instancji zastosował.
Nie został też należycie uzasadniony, a więc nie może być poddany kompleksowej kontroli, zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 P.u. poprzez jego niezastosowanie. Skarżący zarzut ten powiązał z naruszeniem art. 116 § 1, ale nie wykazał, że na gruncie tego ostatnio wymienionego przepisu możliwe jest uwolnienie się członka zarządu od odpowiedzialności w sytuacji, gdy zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki było zasadne, bo została spełniona któraś z przesłanek art. 11 P.u., lecz majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania lub wystarcza jedynie na zaspokojenie tych kosztów. Poza tym Skarżący pominął, iż to nie sąd administracyjny jest władny decydować o tym, czy w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 13 ust. 1 P.u., lecz sąd właściwy do prowadzenia postępowania upadłościowego. Postanowienia tego przepisu są adresowane właśnie do tego sądu. Art. 13 ust. 1 stanowi bowiem, że sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania lub wystarcza jedynie na zaspokojenie tych kosztów.
Mając na uwadze powyższe należało stwierdzić, że zarzuty kasacyjne nie zasługują na uwzględnienie.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
sędzia K. Przasnyski sędzia J. Sokołowska sędzia D. Gajewski