III FSK 3434/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-03-14
NSApodatkoweŚredniansa
NIPewidencja podatnikówpodatnikwspółwłasnośćobowiązek ewidencyjnyprawo podatkoweNSAskarga kasacyjna

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą obowiązku ewidencyjnego współwłaścicieli budynku, uznając, że nie spełniają oni definicji podatnika.

Skarga kasacyjna dotyczyła odmowy nadania identyfikatora podatkowego współwłaścicielom budynku, którzy nie byli uznani za podatników w rozumieniu ustawy o NIP. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów ustawy poprzez błędną wykładnię, twierdząc, że współwłaściciele mogą być podmiotem podlegającym obowiązkowi ewidencyjnemu. Sąd uznał, że przepis art. 2 ustawy o NIP wyczerpująco określa podmioty podlegające obowiązkowi ewidencyjnemu i skarżący się podmiot się w nim nie mieścił. NSA oddalił skargę kasacyjną.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej wniesionej przez B. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nadania identyfikatora podatkowego. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (ustawa o NIP) poprzez błędną wykładnię, która doprowadziła do uznania, że współwłaściciele budynku nie mogą być podmiotem podlegającym obowiązkowi ewidencyjnemu. Skarżąca wniosła również o zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym dotyczącym zgodności z prawem UE zaniechania uregulowania statusu podatnika grupy osób powiązanych. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieuzasadnioną. Sąd podkreślił, że przepis art. 2 ustawy o NIP literalnie określa podmioty podlegające obowiązkowi ewidencyjnemu, a skarżący podmiot nie mieścił się w tym katalogu. NSA nie podzielił argumentacji skarżącej, że przepis ten nie wyczerpuje wszystkich możliwości. Sąd wskazał również, że nie było podstaw do zwrócenia się z pytaniem prejudycjalnym, gdyż skarżący nie posiada takiego uprawnienia, a stanowisko organów podatkowych nie stoi w sprzeczności z prawem wspólnotowym. Sąd przypomniał, że zgodnie z dyrektywami UE, podatnikiem jest każda osoba prowadząca samodzielnie działalność gospodarczą, a współwłaściciele nieruchomości nie są ograniczeni w prowadzeniu działalności, mogąc np. zawrzeć umowę spółki cywilnej. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, współwłaściciele budynku, którzy nie spełniają definicji podatnika, płatnika podatku lub płatnika składek ubezpieczeniowych, nie podlegają obowiązkowi ewidencyjnemu w rozumieniu ustawy o NIP.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przepis art. 2 ustawy o NIP wyczerpująco określa podmioty podlegające obowiązkowi ewidencyjnemu. Skarżący podmiot, jako współwłaściciel budynku, nie mieścił się w tym katalogu, a jego struktura organizacyjno-prawna nie pozwalała na przypisanie mu statusu podatnika.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (3)

Główne

u.o.NIP art. 2 § 1, 2 i 3

Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników

Przepis ten wyczerpująco określa podmioty podlegające obowiązkowi ewidencyjnemu. Tylko podmioty spełniające kryteria określone w tym przepisie (podatnicy, płatnicy podatków, płatnicy składek ubezpieczeniowych) podlegają obowiązkowi posiadania NIP.

u.o.NIP

Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników

Dz.U. 2017 poz 869

Pomocnicze

u.o.NIP art. 3a

Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników

Numerem identyfikacji podatkowej nie mogą posługiwać się inne podmioty, niż te o których mowa w art. 2 ustawy o NIP.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżący podmiot nie spełnia definicji podatnika, płatnika podatku lub płatnika składek ubezpieczeniowych w rozumieniu art. 2 ustawy o NIP. Przepis art. 2 ustawy o NIP wyczerpująco określa podmioty podlegające obowiązkowi ewidencyjnemu. Stanowisko organów podatkowych nie stoi w sprzeczności z prawem wspólnotowym.

Odrzucone argumenty

Współwłaściciele budynku mogą być podmiotem podlegającym obowiązkowi ewidencyjnemu. Zaniechanie uregulowania statusu podatnika grupy osób powiązanych narusza prawo UE.

Godne uwagi sformułowania

Czytając ten przepis literalnie należy przyjąć, że każdy podmiot, który należy do jednej z ww. kategorii, jest obowiązany do złożenia zgłoszenia identyfikacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela argumentacji skargi kasacyjnej, że powyższy przepis wyczerpująco odnosi się wyłącznie do podmiotów, które podlegają obowiązkowi zgłoszeniu. Współwłaściciele nieruchomości nie podlegają ograniczeniu w prowadzeniu działalności gospodarczej, w każdej bowiem chwili mogą zawrzeć umowę spółki cywilnej i tę formę prawną wykorzystać do prowadzenia działalności w oczekiwanym przez siebie zakresie.

Skład orzekający

Anna Juszczyk-Wiśniewska

członek

Bogusław Dauter

przewodniczący sprawozdawca

Dominik Gajewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o NIP dotyczących obowiązku ewidencyjnego, w szczególności w kontekście podmiotów nieposiadających osobowości prawnej i nieprowadzących działalności w formie spółki cywilnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji współwłaścicieli budynku, którzy nie są podatnikami w rozumieniu ustawy o NIP.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu prawa podatkowego - obowiązku ewidencyjnego i definicji podatnika, co jest istotne dla prawników i przedsiębiorców. Jednakże, brak nietypowych faktów czy przełomowej interpretacji obniża jej atrakcyjność dla szerszej publiczności.

Kto musi mieć NIP? NSA wyjaśnia obowiązek ewidencyjny współwłaścicieli.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 3434/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Juszczyk-Wiśniewska
Bogusław Dauter /przewodniczący sprawozdawca/
Dominik Gajewski
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III SA/Wa 2814/19 - Wyrok WSA w Warszawie z 2020-08-27
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 869
art. 2 ust. 1, 2 i 3
Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter (sprawozdawca), Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant Ewa Gmurczyk, po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2020 r. sygn. akt III SA/Wa 2814/19 w sprawie ze skargi "B." na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 10 października 2019 r. nr 1401-IOR.4001.5.2019.6/JB w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nadania identyfikatora podatkowego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 27 sierpnia 2020 r., III SA/Wa 2814/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę "B." na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 10 października 2019 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie nadania identyfikatora podatkowego.
B. B. w skardze kasacyjnej zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz. U. z 2019 r., poz. 63 ze zm., dalej: "ustawa o NIP") poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do uznania, iż współwłaściciele budynku nie mogą być podmiotem podlegającym obowiązkowi ewidencyjnemu.
Skarżąca wniosła o:
a) na podstawie art. 234 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zwrócenie się z wnioskiem do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, o rozpatrzenie pytania prejudycjalnego, czy zaniechanie uregulowania w ustawodawstwie państwa członkowskiego statusu podatnika grupy osób powiązanych pod względem finansowym, ekonomicznym i organizacyjnym nie stoi w sprzeczności z art. 11 Dyrektywy nr 2006/112/WE RADY z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, wskutek czego podlegają ograniczeniu w prowadzeniu działalności w stosunku do innych podobnych podmiotów,
b) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i poprzedzających go decyzji,
c) zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.
Przede wszystkim niezasadny jest zarzut naruszenia art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy o NIP. Zgodnie z jego brzmieniem osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej, które na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami, podlegają obowiązkowi ewidencyjnemu (ust. 1). Obowiązkowi ewidencyjnemu podlegają również inne podmioty niż wymienione w ust. 1, jeżeli na podstawie odrębnych ustaw są podatnikami, oraz płatnicy podatków (ust. 2). Obowiązkowi ewidencyjnemu podlegają także podmioty będące, na podstawie odrębnych ustaw, płatnikami składek ubezpieczeniowych (ust. 3). Czytając ten przepis literalnie należy przyjąć, że każdy podmiot, który należy do jednej z ww. kategorii, jest obowiązany do złożenia zgłoszenia identyfikacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela argumentacji skargi kasacyjnej, że powyższy przepis wyczerpująco odnosi się wyłącznie do podmiotów, które podlegają obowiązkowemu zgłoszeniu. Przepis nie wymienia natomiast podmiotów, które mogą zostać wpisane, a obowiązkowi nie podlegają. Takiemu rozumieniu przeczy przede wszystkim treść art. 3a ustawy o NIP, zgodnie z którym w przypadku gdy z odrębnych przepisów wynika obowiązek podawania NIP, obowiązek ten dotyczy wyłącznie podmiotów, które są obowiązane posiadać NIP na podstawie przepisów niniejszej ustawy. Innymi słowy numerem identyfikacji podatkowej nie mogą posługiwać się inne podmioty, niż te o których mowa w art. 2 ustawy o NIP.
Zasadnie w związku z tym przyjął sąd pierwszej instancji, jak też organy podatkowe, że dla rozstrzygnięcia sprawy należało ustalić, czy składający zgłoszenie identyfikacyjne NIP-2 podmiot mieści się w katalogu podmiotów wymienionych w art. 2, tj. ma tak ukształtowaną strukturę organizacyjnoprawną, że pozwala ona na przypisanie mu statusu podatnika, płatnika podatku lub płatnika składek ubezpieczeniowych, niezależnie od posiadania czy też braku posiadania osobowości prawnej.
Sąd pierwszej instancji w sposób prawidłowy i wyczerpujący uzasadnił dlaczego zgłoszony podmiot nie mieścił się w żadnym katalogu podmiotów wymienionych w art. 2 ustawy o NIP, a co się z tym wiąże nie było podstaw do nadania mu identyfikatora podatkowego NIP. Co istotne takiej konkluzji nie kwestionuje sama strona skarżąca, skoro we wniosku o zadanie pytania prejudycjalnego wskazała na zaniechanie uregulowania w ustawodawstwie państwa członkowskiego statusu podatnika grupy osób powiązanych pod względem finansowym, ekonomicznym i organizacyjnym.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie było także podstaw do zwrócenia się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z wnioskowanym pytaniem prejudycjalnym, po pierwsze dlatego, że strona skarżącego takiego uprawnienia nie posiada, a po wtóre, co zasadnie podniósł sąd pierwszej instancji stanowisko organów podatkowych nie stoi w sprzeczności z przepisami prawa wspólnotowego. Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 szóstej dyrektywy (77/388/EWG) w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, "podatnikiem" jest każda osoba wykonująca samodzielnie i niezależnie od miejsca zamieszkania działalność gospodarczą. Natomiast działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców i osób świadczących usługi włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów. Za działalność gospodarczą uznaje się również wykorzystywanie, w sposób ciągły, własności dóbr materialnych lub niematerialnych do celów zarobkowych. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1, obowiązującej od 1 stycznia 2007 r. Dyrektywy 112, która ma zastosowanie w niniejszej sprawie, "podatnikiem" jest każda osoba prowadząca samodzielnie w dowolnym miejscu jakąkolwiek działalność gospodarczą, bez względu na cel czy też rezultaty takiej działalności. "Działalność gospodarcza" obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnością rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Jak słusznie podniósł sąd pierwszej instancji współwłaściciele nieruchomości nie podlegają ograniczeniu w prowadzeniu działalności gospodarczej, w każdej bowiem chwili mogą zawrzeć umowę spółki cywilnej i tę formę prawną wykorzystać do prowadzenia działalności w oczekiwanym przez siebie zakresie.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
sędzia NSA Dominik Gajewski sędzia NSA Bogusław Dauter sędzia del. WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI