III FSK 342/23

III FSK 342/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-01-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dominik Gajewski
Jacek Brolik /przewodniczący/
Jolanta Sokołowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Kr 512/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-06-28
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 183 § 1, art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 174 pkt 2, art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 89 § 2 i 3, art. 71a § 9, art. 168e § 1, art. 89, art. 168ea.
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Dominik Gajewski, Protokolant asystent sędziego Konrad Halota, po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 czerwca 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 512/22 w sprawie ze skargi D. O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 10 lutego 2022 r. nr 1201-IEE.711.1.205.2021.2.JM w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od D. O. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 28 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 512/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: WSA) oddalił skargę D. O. (dalej: Skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 10 lutego 2022 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.
Skargę kasacyjną wniosła Skarżąca. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności:
1) art. 168e § 1 i 168ea w związku z art. 89 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej: u.p.e.a.) poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że Skarżąca nie wykonała bądź nienależycie wykonała ciążące na niej obowiązki związane z egzekucją lub zabezpieczeniem wierzytelności, oraz polegające na przyjęciu, że: a) organ dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności przysługujących B. [...] Sp. z o.o. wobec spółki G. sp. z o.o. (dalej: Spółka), b) Spółka uchylała się od przekazania zajętych kwot organowi egzekucyjnemu;
2) art. 60 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r., poz. 1740 ze zm., dalej: K.c.) w związku z art. 89 § 2 u.p.e.a. poprzez ich błędną interpretację i przyjęcie, że wystawienie przez spółkę B. [...] sp. z o.o. faktur pro forma stanowiło zawarcie umowy ze Spółką per facta concludentia, i doprowadzało każdorazowo do powstania wierzytelności pieniężnych spółki B. [...] sp. z o.o., które ulegały zajęciu jako wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstały po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług;
3) art. 69 K.c. w związku z art. 89 § 2 u.p.e.a. poprzez ich błędną interpretację i niezastosowanie w sytuacji, gdzie przyjęcie oferty złożonej przez spółkę B. [...] sp. z o.o. na wykonanie określonych prac za określoną w fakturach pro forma cenę, następowało poprzez uiszczenie przez Spółkę zapłaty,
4) art. 70 K.c. w związku z art. 89 § 2 u.p.e.a. poprzez błędną ich interpretację i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że umowy na wykonanie przez spółkę B. [...] sp. z o.o. prac określonych w fakturach pro forma za określoną tam cenę, następowało w chwili doręczenia Spółce dokumentu faktury pro forma, i doprowadzało każdorazowo do powstania wierzytelności pieniężnych spółki B. [...] sp. z o.o., które ulegały zajęciu jako wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług, które nie istniały w chwili zajęcia, a powstały po dokonaniu zajęcia z tytułu tych dostaw, robót i usług.
Skarżąca zarzuciła też naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na niewyjaśnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia i braku stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, uchylenie zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS i poprzedzające go postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] (dalej: Naczelnik US) oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, co oznacza, że zakres kontroli tego Sądu określa wnoszący skargę kasacyjną, poprzez wskazanie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Naczelny Sąd Administracyjny nie tylko nie ma obowiązku, ale przede wszystkim prawa domyślania się i uzupełniania zarzutów skargi kasacyjnej oraz argumentacji służącej ich uzasadnieniu. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. Jest jednak warunek, który musi być spełniony, aby zarzuty zostały poddane kontroli Sądu odwoławczego – powinny one dotyczyć przedmiotu sprawy objętej zaskarżonym aktem administracyjnym. Art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi bowiem, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten wyraźne zakreśla granice kontroli dokonywanej przez sąd. Zastrzec należy, że ustanowiona tym przepisem zasada niezwiązania granicami skargi nie oznacza, że sąd może czynić przedmiotem swoich rozważań i ocen wszystkie aspekty skargi bez względu na treść zaskarżonego aktu lub czynności. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, iż sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.
W niniejszej sprawie zaskarżone zostało postanowienie w przedmiocie kary pieniężnej i ten przedmiot sprawy wyznacza granice jej rozpoznania przez sąd. Tymczasem w skardze kasacyjnej postawiono zarzuty, które nie dotyczą rozstrzygnięcia objętego zaskarżonym postanowieniem.
Uwaga ta dotyczy zarzutów naruszenia art. 60, art. 69 i art. 70 K.c. w związku z art. 89 § 2 u.p.e.a. Są one ukierunkowane na zwalczenie zajęcia wierzytelności, którego dokonał organ egzekucyjny. Natomiast ta kwestia jest rozstrzygana odrębnym aktem administracyjnym, tj. postanowieniem w przedmiocie określenia dłużnikowi zajętej wierzytelności nieprzekazanej kwoty, na które przysługują odrębne środki zaskarżenia (art. 71a § 9 u.p.e.a.). Takie postanowienie zostało wydane i jak podał Dyrektor IAS, Skarżąca skorzystała z możliwości jego zaskarżenia.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zarzuty naruszenia art. 60, art. 69 i art. 70 K.c. w związku z art. 89 § 2 u.p.e.a. uchylają się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dodać można, że WSA nie stosował ww. przepisów Kodeksu cywilnego, więc nie mógł ich naruszyć w sposób wskazany w petitum skargi kasacyjnej, tj. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Ponieważ przepisy te nie mogły być stosowane w niniejszej sprawie, słusznie WSA postąpił nie stosując ich.
Kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego poddaje się zarzut naruszenia art. 168e § 1 u.p.e.a., ale bez powiązanego z tymi przepisem zarzutu naruszenia art. 89 u.p.e.a. Ten ostatnio wymieniony przepis zawiera trzy paragrafy a jeden z tych paragrafów składa się z kilku jednostek redakcyjnych. Wobec nie wskazania przez Skarżącą konkretnej jednostki redakcyjnej, zarzut naruszenia art. 89 uchyla się spod kontroli Sądu odwoławczego.
Art. 168e § 1 u.p.e.a. uprawnia do nałożenia kary pieniężnej do wysokości 3800 zł na dłużnika zajętej wierzytelności, który nie wykonuje lub nienależycie wykonuje ciążące na nim obowiązki związane z egzekucją lub zabezpieczeniem wierzytelności lub prawa majątkowego. Zakres obowiązków dłużnika zajętej wierzytelności jest określony w art. 89 § 3 u.p.e.a., gdzie m.in. wskazany jest obowiązek złożenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego, oświadczenia:
- czy uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego (lit. a),
- czy przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania (lit. b).
Wbrew prezentowanemu w skardze kasacyjnej stanowisku, odpowiedzi na te pytania są dość proste. Odnośnie do pierwszego pytania, wystarczy odpowiedzieć, że wzywany do złożenia oświadczenia uznaje zajętą wierzytelność, albo że jej nie uznaje. Odnośnie do drugiego pytania wystarczy powiedzieć, że przekaże organowi egzekucyjnemu zajętą kwotę wierzytelności lub że jej nie przekaże oraz podać powód, dla którego tego nie uczyni. Jednym z powodów jest nieistnienie wierzytelności, który zresztą jest tożsamy z powodem nieuznania wierzytelności. W istocie najważniejsze jest, aby organ egzekucyjny uzyskał stanowisko dłużnika zajętej wierzytelności.
Skarżąca nie złożyła oświadczenia, o którym mowa w art. 89 § 3 u.p.e.a., pomimo wielokrotnych ponagleń kierowanych do niej przez organ egzekucyjnych. W związku z tym organ uprawniony był nałożyć na Skarżącą karę za nieudzielenie odpowiedzi na odebrane przez nią zawiadomienia. Odnotować warto, że w zawiadomieniach poinformowano Skarżącą o skutkach niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązku. Zarówno w zaskarżonym postanowieniu, jak i w postanowieniu je poprzedzającym wyraźnie wskazano, że kara została nałożona za nieudzielenie odpowiedzi na zawiadomienia, pomimo ponagleń. Zatem niezrozumiałe jest prezentowane w skardze kasacyjnej stanowisko, że kara nie została nałożona za nieudzielenie odpowiedzi na wezwanie.
Zarzut naruszenia art. 168ea u.p.e.a. nie został uzasadniony, więc nie wiadomo, dlaczego Skarżąca wskazała na jego naruszenie. Co najwyżej zauważyć można, że Skarżąca nie twierdziła, iż nie jest osobą wskazaną w tym przepisie, przez co kara nie mgła być na nią nałożona.
Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Wbrew wymogom art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 i art. 183 § 1 P.p.s.a. nie wykazano wpływu zarzucanego naruszenia art. 141 § 4 na wynik sprawy. Poza tym uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi i standardy, o których stanowi art. 141 § 4 P.p.s.a. Przedstawiono w nim stan faktyczny sprawy, zrelacjonowano sformułowane w skardze zarzuty oraz wskazano podstawę prawną oddalenia skargi. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił motywy podjętego rozstrzygnięcia. Wyrok poddaje się kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono stosownie do art. 204 pkt 1 P.p.s.a.
sędzia D. Gajewski sędzia J. Brolik sędzia J. Sokołowska