III FSK 3419/21

Naczelny Sąd Administracyjny2024-01-18
NSApodatkoweWysokansa
odpowiedzialność podatkowaosoba trzeciaczłonek zarząduzaległości podatkoweVATkorekta deklaracjiOrdynacja podatkowaNSAskarga kasacyjna

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił wystarczająco, dlaczego korekta deklaracji VAT spółki nie wpłynęła na odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe.

Sprawa dotyczyła odpowiedzialności solidarnej członka zarządu spółki za zaległości podatkowe spółki. Kluczowym zagadnieniem była skuteczność korekty deklaracji VAT za grudzień 2014 r., złożonej przez spółkę po wydaniu decyzji przez organ drugiej instancji, a przed wyrokiem WSA. WSA oddalił skargę, uznając korektę za nieskuteczną i nieistotną dla odpowiedzialności członka zarządu. NSA uchylił wyrok WSA, wskazując na brak wystarczającego wyjaśnienia przez sąd pierwszej instancji, dlaczego korekta nie wpłynęła na wysokość zobowiązania podatkowego i tym samym na odpowiedzialność skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną S. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie w przedmiocie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki za zaległości podatkowe spółki. Sprawa koncentrowała się na kwestii odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej (art. 116 Ordynacji podatkowej) w kontekście złożenia przez spółkę korekty deklaracji VAT-7 za grudzień 2014 r. po wydaniu decyzji przez organ odwoławczy, a przed wyrokiem WSA. Organ podatkowy i WSA uznały, że korekta ta nie wywołała skutków prawnych, ponieważ spółka zaniżyła podatek należny, a materiał dowodowy z kontroli podatkowej miał stanowić podstawę do wszczęcia nowego postępowania. NSA uznał jednak, że WSA nie wyjaśnił wystarczająco, dlaczego złożona korekta deklaracji nie wpłynęła na wysokość zaległości podatkowych spółki, za które miał odpowiadać skarżący. Sąd pierwszej instancji nie odniósł się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych, w szczególności art. 141 § 4 p.p.s.a. NSA podkreślił, że ustalenie wysokości zaległości podatkowych jest kluczowe dla określenia zakresu odpowiedzialności osoby trzeciej. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA, nakazując wyjaśnienie konsekwencji złożenia spornej korekty deklaracji VAT-7 dla postępowania w sprawie odpowiedzialności skarżącego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił wystarczająco, dlaczego złożona korekta deklaracji VAT nie wywołała skutków prawnych i nie wpłynęła na wysokość zaległości podatkowych spółki, za które miał odpowiadać skarżący.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że sąd pierwszej instancji nie odniósł się do zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących braku wyjaśnienia przez WSA, dlaczego korekta deklaracji VAT złożona przez spółkę nie była skuteczna i nie wpłynęła na ustalenie wysokości zaległości podatkowych. Sąd pierwszej instancji nie wykazał, dlaczego uznał wyjaśnienia organu odwoławczego za wystarczające, mimo że wysokość zobowiązania podatkowego mogła ulec zmianie w trakcie postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (27)

Główne

o.p. art. 107 § § 1

Ordynacja podatkowa

Reguluje odpowiedzialność osób trzecich za zaległości podatkowe.

o.p. art. 116 § § 1

Ordynacja podatkowa

Określa przesłanki orzekania o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. za zaległości podatkowe spółki.

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania.

Pomocnicze

o.p. art. 81 § § 1

Ordynacja podatkowa

Dotyczy skuteczności złożenia korekty deklaracji podatkowej.

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organów podatkowych dążenia do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

o.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organów podatkowych zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

o.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów przez organ podatkowy.

u.p.t.u. art. 99 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Dotyczy terminu płatności podatku VAT.

u.p.t.u. art. 116 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Dotyczy odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w VAT.

p.u. art. 11 § ust. 1 i 1a

Ustawa Prawo upadłościowe

Definicja niewypłacalności spółki.

k.p.c. art. 21 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania cywilnego

Powstanie zobowiązania podatkowego.

k.p.c. art. 21 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty.

k.p.c. art. 21 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Decyzja organu określająca wysokość zobowiązania podatkowego.

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez WSA.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez WSA.

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez WSA.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymagania dotyczące uzasadnienia wyroku.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia decyzji przez WSA.

p.p.s.a. art. 145 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres uchylenia decyzji przez WSA.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi przez WSA.

p.p.s.a. art. 173 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wniesienie skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 176

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wniesienie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

p.p.s.a. art. 209

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił wystarczająco, dlaczego złożona przez spółkę korekta deklaracji VAT za grudzień 2014 r. nie wywołała skutków prawnych i nie wpłynęła na wysokość zaległości podatkowych. WSA nie odniósł się do zarzutów naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej (art. 122, 187 § 1, 191) oraz przepisów o odpowiedzialności podatkowej (art. 107 § 1, art. 116 § 1) w kontekście skuteczności korekty deklaracji.

Godne uwagi sformułowania

Przedmiotem postępowania nie jest kwestia istnienia zobowiązania podatkowego, a odpowiedzialność skarżącego za zobowiązania spółki w trybie art. 116 o.p. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu wyroku sądu pierwszej instancji nie wyjaśnia przyczyn uznania, że złożona ponownie korekta deklaracji nie wywołała skutków prawnych i pozostaje bez wpływu na postępowania dotyczące odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki.

Skład orzekający

Anna Dalkowska

przewodniczący

Bogusław Woźniak

członek

Jacek Pruszyński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, w szczególności w kontekście wpływu korekt deklaracji podatkowych na ustalenie wysokości zaległości i zakresu odpowiedzialności."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji złożenia korekty deklaracji po wydaniu decyzji organu drugiej instancji, a przed wyrokiem sądu pierwszej instancji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności członka zarządu za długi spółki, co jest częstym problemem w biznesie. Kluczowe jest tu zagadnienie wpływu korekty deklaracji VAT na tę odpowiedzialność, co ma istotne znaczenie praktyczne dla przedsiębiorców i ich zarządów.

Czy korekta VAT uratuje członka zarządu przed odpowiedzialnością za długi spółki? NSA wyjaśnia.

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 3419/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Dalkowska /przewodniczący/
Bogusław Woźniak
Jacek Pruszyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Sygn. powiązane
I SA/Ol 237/20 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2020-09-16
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 800
art. 81 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191 art. 107 § 1 , art. 116 § 1  w zw. art. 21 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
Dz.U. 2020 poz 106
art. 99 ust. 1  i art. 116 ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Woźniak, Protokolant Natalia Zawadka, po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej S. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 września 2020 r. sygn. akt I SA/Ol 237/20 w sprawie ze skargi S. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 27 stycznia 2020 r. nr 2801-IEW.4123.27.2019 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie na rzecz S. F. kwotę 710 (słownie: siedemset dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok sądu pierwszej instancji.
Wyrokiem z 16 września 2020 r., sygn. akt I SA/Ol 237/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę S. F. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 27 stycznia 2020 r., nr 2801-IEW.4123.27.2019 w przedmiocie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki, odsetki za zwłokę oraz koszty postępowania egzekucyjnego. Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym.
Decyzją z 27 stycznia 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Olsztynie z 16 października 2019 r. o solidarnej odpowiedzialność podatkowej skarżącego z I. Sp. z o.o. z siedzibą w O. (dalej: spółka). W uzasadnieniu decyzji podał, że zaległości podatkowe spółki wynikają z deklaracji podatkowych oraz ich korekt. Organ wskazał, że terminy płatności zobowiązań podatkowych upływały w czasie, kiedy jedynym członkiem zarządu spółki pozostawał skarżący. W ocenie organu ustalone okoliczności, odnoszące się do przebiegu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec spółki pozwalają na stwierdzenie, że spełniona została przesłanka pozytywna dotycząca bezskuteczności egzekucji. W zakresie istnienia przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu DIAS stwierdził, że skarżący nie wskazał mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. Omawiając kwestię wykazania, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) organ podał, że z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, że zarząd spółki nie złożył wniosku o ogłoszenie upadłości oraz nie wszczął postępowania zapobiegającego upadłości. Nie zostało również otwarte postępowanie restrukturyzacyjne oraz nie zatwierdzono układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu. DIAS uznał, że spółka utraciła zdolność regulowania wymagalnych zobowiązań z dniem 16 września 2017 r., tj. od trzymiesięcznego opóźnienia w regulowaniu zaległości wobec ZUS z tytułu składki na ubezpieczenie zdrowotne za maj 2017 r., z terminem płatności 15 czerwca 2017 r. Z tym dniem spółka stała się niewypłacalna zgodnie z art. 11 ust. 1 i 1a ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 498 ze zm.). Ponadto na podstawie bilansów spółki za lata 2014-2017 organ ocenił, że na dzień 1 stycznia 2018 r. wystąpiła druga przesłanka niewypłacalności, tj. wartość zobowiązań przewyższa wartość majątku i stan ten utrzymywał się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące. W ocenie organu odwoławczego nie wystąpiły żadne obiektywne okoliczności, które uniemożliwiałyby stronie terminowe zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. Zarzucił naruszenie art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej: o.p.), które doprowadziło do naruszenia art. 107 § 1 i § 2 pkt 2 oraz art. 116 § 1 i 2 o.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w stanie faktycznym zaistniałym w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę DIAS w Olsztynie wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Pismem procesowym z 3 września 2020 r. zatytułowanym "oświadczenie pełnomocnika ...", skarżący podniósł, że DIAS w Olsztynie nie ustalił jakie długi podatkowe ciążą na spółce będącej głównym zobowiązanym. Organ drugiej instancji nie uwzględnił faktu, że spółka 7 grudnia 2019 r. skutecznie złożyła korektę deklaracji VAT-7 za miesiąc grudzień 2014 r., w wyniku czego wysokość zobowiązania podatkowego uległa zmniejszeniu z kwoty 103.260 zł do kwoty 31.146 zł. W konsekwencji na dzień wydania zaskarżonej decyzji spółka nie posiadała zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2014 r. W takiej sytuacji organ zobowiązany był uchylić zaskarżoną decyzję co najmniej w tej części, w jakiej orzeczono w niej o odpowiedzialności solidarnej skarżącego za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2014 r. oraz należne od tej zaległości odsetki obliczone na dzień wydania decyzji przez NUS. Z tego powodu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 122, art. 187 § 1, art. 191 o.p. bez uprzedniego wyjaśnienia stanu faktycznego w pełnym zakresie oraz art. 127 o.p., co w efekcie doprowadziło do naruszenia przepisów art. 107 § 1 oraz § 2 pkt 2 o.p. Do pisma dołączono korektę deklaracji VAT-7 spółki za grudzień 2014 r. z 6 grudnia 2016 r. oraz korektę deklaracji VAT-7 za ten sam okres złożoną 7 grudnia 2019 r.
Na wezwanie WSA w Olsztynie, DIAS w Olsztynie w piśmie procesowym z 11 września 2020 r. poinformował, że w związku ze złożoną 7 grudnia 2019 r. korektą deklaracji VAT-7 za grudzień 2014 r., NUS prowadził w okresie od 12 marca 2020 r. do 14 sierpnia 2020 r. kontrolę podatkową w zakresie przestrzegania przez spółkę przepisów prawa w podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r., luty i marzec 2015 r. oraz I kwartał 2016 r. Stwierdzono, że spółka zaniżyła podatek należny z tytułu niezaewidencjonowania wartości dokonanej sprzedaży. Ponadto DIAS podał, że materiał dowodowy zgromadzony w trakcie kontroli podatkowej powadzonej wobec spółki będzie stanowić podstawę do wszczęcia postępowania podatkowego. Wobec tego nie można uznać korekty deklaracji VAT-7 za grudzień 2014 r. z 7 grudnia 2019 r. za skutecznie złożoną. W konsekwencji wysokość zaległości podatkowej spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r. wynika z pierwotnej deklaracji złożonej przez spółkę 6 grudnia 2016 r. W związku z powyższym, w ocenie organu, orzeczenie o odpowiedzialności skarżącego za zaległość podatkową w wysokości wynikającej z pierwotnie złożonej deklaracji podatkowej wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony nie narusza art. 107 § 1 i § 2, art. 122, art. 127, art. 187 § 1, art. 191 o.p.
WSA w Olsztynie oddalając skargę przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organy podatkowe. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów, że w sprawie wystąpiły wskazane w art. 116 § 1 o.p. pozytywne przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu, jednocześnie skarżący nie wykazał przesłanek negatywnych, co obligowało organ podatkowy do wydania zaskarżonej decyzji. WSA w Olsztynie uznał, że zawarte w oświadczeniu informacje o korekcie deklaracji VAT za grudzień 2014 r. nie mogły wywołać skutków prawnych. Przedmiotem postępowania nie jest kwestia istnienia zobowiązania podatkowego, a odpowiedzialność skarżącego za zobowiązania spółki w trybie art. 116 o.p. Organ odnosząc się do tej kwestii wskazał, że nie uznaje korekty. Jednocześnie podkreślił, że jeżeli nastąpi zmiana wysokości zobowiązania podatkowego, to w trybie nadzwyczajnym będzie możliwa zmiana decyzji o odpowiedzialności skarżącego. W ocenie WSA w Olsztynie, pogląd ten zasługuje na aprobatę.
2. Skarga kasacyjna.
Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniósł skarżący. Działający w jego imieniu pełnomocnik, na podstawie art. 173 § 1 p.p.s.a., zaskarżył wyrok
w całości.
1. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów p.p.s.a. w stopniu, który ma istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z § 2 tego artykułu oraz art. 151 p.p.s.a. w nawiązaniu do art. 122, art. 187 § 1, art. 191 o.p., poprzez m.in. nieprawidłową ocenę zebranego materiału dowodowego, brak uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy oraz poprzez lakoniczne uzasadnienie, niewskazanie podstaw prawnych stawianych w nim tez, co w efekcie doprowadziło do błędnego zastosowania środka w postaci oddalenia skargi, zamiast uchylenia w całości decyzji organu drugiej instancji;
b) art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie środka w postaci oddalenia skargi i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 2 p.p.s.a., poprzez niezastosowanie środka w postaci uchylenia decyzji w całości w sytuacji, w której decyzja organu drugiej instancji została wydana z naruszeniem art. 122 o.p., art. 187 § 1 o.p. i art. 191 o.p., tj. bez uprzedniego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym m.in. faktu istnienia zaległości podatkowych ciążących na głównym zobowiązanym – spółce w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2014 r.;
c) art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie środka w postaci oddalenia skargi i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 2 p.p.s.a, poprzez niezastosowanie środka w postaci uchylenia decyzji w całości w sytuacji, w której decyzja organu drugiej instancji została wydana z naruszeniem art. 107 § 1 o.p., art. 116 § 1 o.p. w zw. z art. 21 § 1 pkt 1 o.p. oraz art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2020 r., poz. 106 ze zm., dalej: u.p.t.u.) i art. 81 § 1 o.p., tj. z pominięciem faktu, iż na dzień wydania decyzji przez organ drugiej instancji na głównym zobowiązanym - spółce zaległość podatkowa w podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r. nie istniała w związku ze skutecznym złożeniem w dniu 7 grudnia 2019 r. korekty deklaracji za ww. okres;
d) art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez m.in. lakoniczne wyjaśnienie motywów zaskarżonego rozstrzygnięcia, niewskazanie podstaw prawnych, które leżały
u podstaw stawianych tez co do braku skutków prawnych informacji o korekcie deklaracji VAT-7 za grudzień 2014 r. spółki wynikającej z oświadczenia złożonego w toku rozprawy.
2. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił również naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a) art. 116 ust. 1 u.p.t.u. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji w której na głównym zobowiązanym - spółce zaległość podatkowa w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2014 r. na moment wydania decyzji przez organ drugiej instancji nie istniała;
b) art. 81 § 1 o.p., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż korekta deklaracji VAT w podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2014 r., złożona przez spółkę w dniu 7 grudnia 2019 r. nie została złożona skutecznie. Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej na podstawie:
– art. 176 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie;
– art. 203 pkt 1 p.p.s.a. wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych;
– rozpatrzenie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Pełnomocnik DIAS w Olsztynie w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu administracyjnego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga kasacyjna jest zasadna.
W skardze kasacyjnej zarzucono, że wydając zaskarżoną decyzję organ II instancji nie uwzględnił faktu, iż spółka w dniu 7 grudnia 2019 r. skutecznie złożyła korektę deklaracji VAT-7 za miesiąc grudzień 2014 r. i w konsekwencji nie posiadała za ten okres zaległości podatkowych, nie było zatem podstaw do przeniesienia w tym zakresie odpowiedzialności na skarżącego. Zdaniem skarżącego, sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił dlaczego uznał, że złożona korekta deklaracji nie wywołała skutków prawnych.
Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do wskazanych zagadnień zauważa, że z akt sprawy wynika, iż organ pierwszej instancji w decyzji z 16 października 2019 r. orzekł solidarną odpowiedzialność podatkową skarżącego m.in. za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r. Organ przyjął wysokość zaległości podatkowych uwzględniając złożoną przez spółkę w grudniu 2016 r. korektę deklaracji VAT-7.
Sporna kwestia została podniesiona w piśmie procesowym ("oświadczeniu") z 3 września 2020 r., gdzie pełnomocnik skarżącego wskazał, że spółka w dniu 7 grudnia 2019 r., a więc przed wydaniem zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 27 stycznia 2020 r., skutecznie złożyła korektę deklaracji VAT-7 za miesiąc grudzień 2014 r. w wyniku czego wysokość zobowiązania podatkowego uległa zmniejszeniu do kwoty 31.146 zł. Do pisma dołączono korekty deklaracji VAT-7 z 6 grudnia 2016 r. i z 7 grudnia 2019 r.
Odnosząc się do tych okoliczności, sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, że oświadczenie pełnomocnika z 3 września 2020 r. wraz z korektami deklaracji VAT-7 nie wywołało skutków materialnoprawnych. Następnie WSA przytoczył (uzyskane już po zamknięciu rozprawy) stanowisko organu odwoławczego. Wskazał, że DIAS w Olsztynie w piśmie procesowym z 11 września 2020 r. poinformował, że w związku ze złożoną 7 grudnia 2019 r. korektą deklaracji VAT-7 za grudzień 2014 r. NUS prowadził w okresie od 12 marca 2020 r. do 14 sierpnia 2020 r. kontrolę podatkową w zakresie przestrzegania przez spółkę przepisów prawa w podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r., luty i marzec 2015 r. oraz I kwartał 2016 r. Stwierdzono, że spółka zaniżyła podatek należny z tytułu niezaewidencjonowania wartości dokonanej sprzedaży. Ponadto DIAS podał, że materiał dowodowy zgromadzony w trakcie kontroli podatkowej powadzonej wobec spółki będzie stanowić podstawę do wszczęcia postępowania podatkowego. Wobec tego nie można uznać korekty deklaracji VAT-7 za grudzień 2014 r. z 7 grudnia 2019 r. za skutecznie złożoną. W konsekwencji wysokość zaległości podatkowej spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r. wynika z pierwotnej deklaracji złożonej przez spółkę 6 grudnia 2016 r. Dalej sąd pierwszej instancji stwierdził, że przedmiotem postępowania nie jest kwestia istnienia zobowiązania podatkowego, a odpowiedzialność skarżącego za zobowiązania spółki w trybie art. 116 o.p. Sąd zgodził się też z organem, że jeżeli nastąpi zmiana wysokości zobowiązania podatkowego, to w trybie nadzwyczajnym będzie możliwa zmiana decyzji o odpowiedzialności skarżącego, jako zarządcy. Z tych względów uznano, że orzeczenie o odpowiedzialności skarżącego za zaległość podatkową w wysokości wynikającej z pierwotnie złożonej deklaracji podatkowej nie narusza art. 107 § 1 i § 2, art. 122, art. 127, art. 187 § 1 i art. 191 o.p.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu wyroku sądu pierwszej instancji nie wyjaśnia przyczyn uznania, że złożona ponownie korekta deklaracji nie wywołała skutków prawnych i pozostaje bez wpływu na postępowania dotyczące odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki. Przedstawione okoliczności wskazywały, że wysokość zaległości podatkowej spółki, za którą solidarnie miał odpowiadać skarżący uległa zmianie w trakcie postępowania odwoławczego prowadzonego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (korekta deklaracji VAT-7 z 7 grudnia 2019 r.). Z chwilą złożenia skorygowanej deklaracji, nie zakwestionowanej przez organ podatkowy, przyjmuje się, że wykazane w niej zobowiązanie jest prawidłowe. Domniemanie, że zadeklarowana należność podatkowa jest zgodna z rzeczywistym stanem rzeczy podlega obaleniu w drodze stosownej decyzji organu podatkowego, ewentualnie sam podatnik może złożyć kolejną korektę deklaracji, co będzie skutkować powstaniem domniemania prawidłowości zgłoszonego na nowo zobowiązania podatkowego. Jak bowiem stanowi art. 21 § 2 o.p., jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty, z zastrzeżeniem § 3. Według art. 21 § 3 o.p., jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, albo powstałego zobowiązania nie wykazano, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. Tymczasem w analizowanej sprawie, orzekając o odpowiedzialności skarżącego jako osoby trzeciej przyjęto, że wysokość zaległości spółki z tytułu podatku VAT za grudzień 2014 r. wynika z poprzedniej deklaracji z 6 grudnia 2016 r. WSA poza przytoczeniem stanowiska organu w istocie nie odniósł się do stawianych w tym zakresie zarzutów.
Niezrozumiałe jest stwierdzenie sądu pierwszej instancji, że oświadczenie pełnomocnika skarżącego z 3 września 2020 r. nie wywołało skutków materialnoprawnych. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA w Olsztynie nie wyjaśnił dlaczego złożona korekta deklaracji VAT-7 z 7 grudnia 2019 r. nie była skuteczna. Nie wiadomo z jakich powodów uwzględniono wyjaśnienia organu odwoławczego, że samo ustalenie w wyniku przeprowadzonej kontroli podatkowej zaniżenia przez spółkę podatku należnego z tytułu niezaewidencjonowania wartości dokonanej sprzedaży skutkuje nieuznaniem korekty deklaracji VAT-7 za skuteczną.
Podjętego w sprawie rozstrzygnięcia nie tłumaczy też stwierdzenie sądu, że przedmiotem postępowania nie jest kwestia istnienia zobowiązania podatkowego. Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że w myśl art. 107 § 1 o.p. za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem również osoby trzecie, solidarnie z podatnikiem. Wykazanie przesłanek odpowiedzialności wiąże się zatem także z koniecznością zidentyfikowania wysokości należności, za które będzie odpowiadała osoba trzecia. Wysokość tej należności, co do zasady, pozostaje zaś w ścisłej zależności z kwotą, która wynikała z uprzedniej decyzji wydanej wobec podatnika (płatnika, inkasenta czy następcy prawnego), albo też ze złożonej przez niego deklaracji podatkowej.
Końcowe stwierdzenie sądu pierwszej instancji, że w sytuacji gdy nastąpi zmiana wysokości zobowiązania podatkowego w trybie nadzwyczajnym będzie możliwa zmiana decyzji o odpowiedzialności skarżącego, można byłoby uznać za prawidłowe w sytuacji, gdyby zmiana taka nastąpiła po zakończeniu postępowania dotyczącego orzeczenia o tej odpowiedzialności. W kontrolowanej sprawie skarżący podnosił natomiast, że zmiana wysokości zobowiązania podatkowego nastąpiła w trakcie postępowania podatkowego prowadzonego na podstawie art. 116 o.p.
Z tych względów za zasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów przedwczesne jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. uchylił w całości zaskarżony wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. WSA w Olsztynie winien wyjaśnić konsekwencje złożenia spornej korekty deklaracji VAT-7 dla postępowania w sprawie orzeczenia solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu spółki za zaległości podatkowe tego podmiotu. W tym zakresie trzeba wziąć pod uwagę dalsze działania organu podatkowego podejmowane w zakresie rozliczenia spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2014 r. Ustalenia wymaga, czy organ podatkowy nie uwzględniając skutków złożenia korekty deklaracji naruszył przepisy prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.
O kosztach postępowania kasacyjnego (orzeczenie w tym zakresie zostało sprostowane postanowieniem z 18 stycznia 2024 r.) orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., a także z § 2 ust. 1 pkt 2 oraz § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1687).
sędzia NSA Bogusław Woźniak sędzia NSA Anna Dalkowska sędzia NSA Jacek Pruszyński[pic]

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI