III FSK 34/25

III FSK 34/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Olesińska /sprawozdawca/
Jacek Pruszyński
Jolanta Sokołowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Opłaty administracyjne
Gospodarka komunalna
Sygn. powiązane
III SA/Wa 1292/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-09-10
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 399
art. 4a ust. 1, art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 6ka ust. 1-3
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 111
art. 122, art. 124, art. 187 § 1 oraz art. 210 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 1292/24 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej (...) w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 27 marca 2024 r., nr KOC/3329/Ni/23 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 10 września 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 1292/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej (...) w W. (dalej: skarżąca, strona, Wspólnota) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 27 marca 2024 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] z dnia 18 kwietnia 2023 r. oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej (...) w W. kwotę 978 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Sąd I instancji wskazując na art. 6ka ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2023 r., poz. 1469, dalej: u.c.p.g.) podał, że podmiot odbierający odpady komunalne powiadamia o braku segregacji odpadów i przyjęciu ich jako niesegregowanych (zmieszanych) wójta (burmistrza/prezydenta miasta) oraz właściciela nieruchomości. Owo powiadomienie jest podstawą wszczęcia postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Aby możliwe było po wszczęciu i przeprowadzeniu postępowania administracyjnego określenie przez organ w drodze decyzji opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z zastosowaniem stawki w podwyższonej wysokości, wskazane przesłanki muszą zostać spełnione łącznie, w tym konieczne jest zarówno powiadomienie organu jednostki samorządu terytorialnego (wójta, burmistrza lub prezydenta miasta), jak i właściciela nieruchomości. Sąd wskazał, że brak stwierdzenia spełnienia przesłanki zawiadomienia właściciela nieruchomości przez podmiot odbierający odpady komunalne o fakcie niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów nie uprawnia do określenia opłaty z uwzględnieniem stawki podwyższonej. W przedmiotowej sprawie firma odbierająca odpady nie powiadomiła należycie skarżącej o nieprawidłowej segregacji odpadów. W aktach administracyjnych brak nie tylko jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego takie powiadomienie, ale nawet wzmianki, że takie powiadomienie było dokonane. W konsekwencji Sąd I instancji stwierdził, że w sytuacji gdy w aktach sprawy brak jest dowodu na doręczenie Wspólnocie powiadomienia przez przedsiębiorstwo, to co najmniej przedwczesne było wszczęcie postępowania administracyjnego na podstawie art. 165 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej: O.p.) w zw. z art. 6q ust. 1 oraz art. 6ka ust. 3 u.c.p.g., albowiem orzekające w sprawie organy zaniechały dokonania ustaleń stanu faktycznego w tym zakresie. W ocenie Sądu I instancji, nie ma podstaw twierdzenie, że obowiązek poinformowania właściciela nieruchomości o odbiorze odpadów zmieszanych wynikający z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. zostaje spełniony przez naklejki informacyjne na pojemnikach o wadliwej segregacji.
W skardze kasacyjnej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie zaskarżając w całości wyrok Sądu I instancji wniosło o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Organ ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, jednocześnie zrzekając się praw do rozpatrzenia skargi na rozprawie. Na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) Kolegium zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło:
I. naruszenie prawa materialnego, tj.:
1. art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. przez jego wadliwą wykładnię polegającą na uznaniu, że nie ma podstaw prawnych do przyjęcia, że obowiązek poinformowania właściciela nieruchomości o odbiorze odpadów zmieszanych zostaje spełniony przez naklejki informacyjne na pojemnikach o wadliwej segregacji, podczas gdy przepisy nie określają formy powiadomienia przez podmiot odbierający odpady właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów, a powiadomienie poprzez naklejenie informacji o treści: "Uwaga nie odebrano z powodu zmieszania różnych frakcji odpadów", jest wystarczającym sposobem powiadomienia wspólnoty o nie odebraniu odpadów;
2. art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 6ka ust. 2 i 3 u.c.p.g. przez ich wadliwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania o określeniu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z uwagi na niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, wobec braku poinformowania właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, a w konsekwencji określenia wysokości opłaty w drodze decyzji administracyjnej, podczas gdy odbierający odpady powiadomił właściciela o niewłaściwej segregacji odpadów poprzez umieszczenie na koszu naklejki o treści "Uwaga nie odebrano z powodu zmieszania różnych frakcji odpadów".
II. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: naruszenie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. w zw. z 122, art. 124, 187 § 1 oraz art. 210 § 4 O.p. przez niezasadne zarzucenie organom zaniechania ustaleń w zakresie stwierdzenia czy podmiot dokonujący odbioru odpadów komunalnych zawiadomił Wspólnotę o braku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, a tym samym braku podjęcia wszelkich niezbędnych działań i czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy w sprawie został zebrany pełny materiał dowodowy pozwalający na jej rozpoznanie, zaś organy uznały, że powiadomienie przez umieszczenie na koszu naklejki o treści "Uwaga nie odebrano z powodu zmieszania różnych frakcji odpadów" stanowiło podstawę do wszczęcia postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Biorąc pod uwagę analogiczne zarzuty przedstawione w podobnej sprawie o sygn. akt III FSK 59/25, Naczelny Sąd Administracyjny posłuży się w tym zakresie argumentacją przedstawioną w wyroku z 10 lipca 2025 r., którą w pełni podziela.
Zasadnicza kwestia sporna w sprawie sprowadzała się do oceny zasadności określenia Wspólnocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z zastosowaniem stawek w podwyższonej wysokości, ze względu na niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo nie zgodził się z argumentacją organów administracji, że wystarczającym do spełnienia przesłanki określonej w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. w postaci zawiadomienia przez podmiot dokonujący odbioru odpadów komunalnych wspólnoty, jako właściciela nieruchomości, o niedopełnieniu obowiązku segregacji odpadów jest naklejenie na kontenerze z odpadami informacji o treści: "Uwaga nie odebrano z powodu zmieszania różnych frakcji odpadów".
Odnosząc się do powyższego, kwestia właściwej formy zawiadomienia przez podmiot dokonujący odbioru odpadów komunalnych właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku segregacji odpadów była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. W orzecznictwie dominuje pogląd, że nie ma podstaw twierdzenie, że obowiązek poinformowania właściciela nieruchomości o odbiorze odpadów zmieszanych wynikający z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. zostaje spełniony poprzez naklejki informacyjne na pojemnikach o wadliwej segregacji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 19 maja 2025 r., III FSK 1368/24; z 24 października 2024 r., III FSK 720/24).
Zgodnie z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (ust. 2). Wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3 (ust. 3).
Powołany art. 6ka u.c.p.g. określa konsekwencje niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Obowiązek powyższy wynika z art. 5 ust. 1 pkt 3 u.c.p.g., zgodnie z którym właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez zbieranie w sposób selektywny powstałych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie oraz sposobem określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 4a ust. 1 u.c.p.g.
W art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. zawarto przesłanki warunkujące wszczęcie przez organ postępowania i wydanie decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres, w którym nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych z zastosowaniem wysokości stawki opłaty podwyższonej.
Pierwszą z tych przesłanek jest niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. W skardze kasacyjnej nie kwestionowano, że przesłanka ta została spełniona. Podmiot wykonujący usługi odbioru odpadów komunalnych stwierdził i udokumentował nieselektywne zbieranie odpadów. Kolejną przesłanką wymienioną w art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. jest powiadomienie przez podmiot odbierający odpady komunalne wójta, burmistrza lub prezydenta oraz właściciela nieruchomości o niedopełnieniu przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
Powiadomienie właściciela nieruchomości o naruszeniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów przez podmiot odbierający odpady komunalne pełni funkcję informacyjno-prewencyjną. Właściciel nieruchomości otrzymuje bowiem w ten sposób informację o stwierdzeniu nieprawidłowej segregacji odpadów i odbiorze tych odpadów jako zmieszanych. Dzięki temu ma możliwość podjęcia działań mających na celu wyeliminowanie w przyszłości ewentualnych uchybień w tym zakresie. Jednocześnie dokonanie powiadomienia stanowi przesłankę do wszczęcia postępowania w przedmiocie określenia podwyższonej opłaty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 października 2022 r., sygn. akt III FSK 806/22).
Obowiązujące przepisy nie określają formy i terminu tego powiadomienia. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko, że powinno ono zostać dokonane w sposób, który pozwala na weryfikację wypełnienia tego warunku przez organ administracji, niezwłocznie po stwierdzeniu faktu niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, przed wszczęciem postępowania administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 28 października 2022 r., sygn. akt III FSK 803/22; III FSK 804/22; III FSK 805/22; III FSK 806/22 ; III FSK 807/22 oraz z 8 lutego 2023 r., III FSK 730/22).
Nie można uznać, że w niniejszej sprawie podmiot odbierający odpady prawidłowo powiadomił Wspólnotę o niewłaściwej segregacji odpadów poprzez przyklejenie naklejki na pojemniku. Forma powiadomienia strony postępowania w postaci naklejki jest wadliwa nie tylko przez wzgląd na zasadę określoną w art. 126 O.p., ale też z uwagi na to, że nie zawiera ona informacji, które powinny być zamieszczone w powiadomieniu. Brak na niej daty, brak informacji o tym, kto ją nakleił, a przede wszystkim podkreślenia wymaga fakt, że przepisy u.c.p.g. nie przewidują obowiązku powiadomienia mieszkańców, tylko wspólnotę. Naklejka taka może zatem spełniać rolę edukacyjną, ale nie spełnia wymogu powiadomienia przewidzianego w art. 6ka u.c.p.g.
Biorąc pod uwagę powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że warunkiem wszczęcia przez organ (wójta, burmistrza lub prezydenta miasta) postępowania na podstawie art. 6ka ust. 2 u.c.p.g., a następnie wydania decyzji, o której mowa w art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. jest m.in. powiadomienie przez podmiot dokonujący odbioru odpadów komunalnych właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Brak takiego powiadomienia uniemożliwia podjęcie dalszych działań określonych w tych przepisach. Słusznie Sąd I instancji stwierdził, że nie ma podstaw twierdzenie, że obowiązek poinformowania Wspólnoty o odbiorze odpadów zmieszanych z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. został zrealizowany poprzez umieszczenie naklejki informacyjnej na pojemniku.
Z tych względów za nieuzasadnione należało uznać zarzuty dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji art. 6ka ust. 1, 2 i 3 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 6ka ust. 1 i 2 u.c.p.g.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 124, art. 187 § 1 oraz art. 210 § 4 O.p. W wyniku przeprowadzonej wcześniej na gruncie tegoż uzasadnienia wykładni przepisu art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., a także jak trafnie wskazał WSA w Warszawie, organy nie podjęły działań zmierzających do potwierdzenia faktu dokonania zawiadomienia Wspólnoty Mieszkaniowej o braku selektywnego zbierania odpadów komunalnych przez podmiot dokonujący odbioru odpadów. Organy nie przeprowadziły żadnych czynności zmierzających do rzeczywistego ustalenia, czy podmiot odpowiedzialny za odbiór odpadów komunalnych faktycznie poinformował Wspólnotę Mieszkaniową o naruszeniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów.
Z przedstawionych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznawszy zarzuty skargi kasacyjnej za niezasadne, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.
s. A. Olesińska (spr.) s. J. Sokołowska s. J. Pruszyński