III FSK 335/23

III FSK 335/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-11-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Olesińska
Dominik Gajewski /przewodniczący sprawozdawca/
Jacek Pruszyński
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Lu 410/22 - Wyrok WSA w Lublinie z 2022-11-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art.293 par 1, art. 306a par 1, par 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del) Agnieszka Olesińska, po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Lu 410/22 w sprawie ze skargi J.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 20 czerwca 2022 r. nr SKO.41/2214/PO/2022 w przedmiocie wydania zaświadczenia o żądanej treści oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
III FSK 335/23
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 listopada 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: "WSA" ) oddalił skargę J. M. (dalej: "Skarżąca) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie(dalej: "SKO") z dnia 20 czerwca 2022 r. nr SKO.41/2214/PO/2022 w przedmiocie wydania zaświadczenia o żądanej treści.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył pełnomocnik Skarżącej zaskarżając go w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a., poprzez zaniechanie przez Sąd uchylenia zaskarżonego postanowienia organu II instancji oraz poprzedzającego go postanowienia Wójta Gminy P., w sytuacji, gdy w toku postępowania prowadzonego w sprawie wniosku skarżącej w sposób nieprawidłowy ustalono, iż skarżąca nie ma interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia zgodnie z wnioskiem, gdyż wskazywane przez nią okoliczności świadczą jedynie o interesie faktycznym w uzyskaniu zaświadczenia, zaś okoliczności sprawy wskazują, iż uzyskane zaświadczenie pozwoli skarżącej na ustalenie stanu prawnego dotyczącego powierzchni nieruchomości, działek nr [...] oraz [...] położonych w W. G., wpływającego na sytuację podatkową skarżącej, a w tym wyraża się interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia, nadto o interesie prawnym strony w uzyskaniu określonego zaświadczenia nie musi świadczyć konkretny przepis prawa, ale może on wynikać z całokształtu okoliczności zaistniałych w sprawie;
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 306a § 2 w zw. z art. 293 § 1 i § 2 o.p., poprzez zaniechanie przez Sąd uchylenia zaskarżonego postanowienia organu II instancji oraz poprzedzającego go postanowienia Wójta Gminy P. i uznanie, iż skarżąca wykazała jedynie interes faktyczny w uzyskaniu zaświadczenia wnioskowanej treści, zaś ustalenie zaświadczenia dotyczącego nieruchomości nr [...] nie miałoby wpływu na rozstrzygnięcie sprawy opodatkowania nieruchomości skarżącej w sytuacji, gdy zakres danych, co do których skarżąca domaga się ich ujawnienia ma istotny wpływ na ustalenie jej sytuacji własnościowej i podatkowej związanej z niezgodnością w wykazaniu do opodatkowania nieruchomości, które uprzednio zostały objęte postępowaniem rozgraniczeniowym przed Sądem Rejonowym w [...] Wydziałem Cywilnym w sprawie I Ns 777/01, zaś cel w jakim skarżąca zamierza zgromadzić przekazane informacje celem przekazania ich innym organom do wyjaśnienia kwestii błędnego naliczenia podatku w związku ze składanymi przez innych podatników deklaracjami;
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 11, art. 77 § 1 k.p.a., poprzez zaniechanie przez Sąd uchylenia zaskarżonego postanowienia organu II instancji oraz poprzedzającego go postanowienia Wójta Gminy P., w sytuacji, gdy organy administracji, w toku postępowania prezentowały brak wszechstronności w gromadzeniu i ocenie materiału dowodowego sprawy, w szczególności brak było w tym postępowaniu wszechstronnego odniesienia się do dokumentów przedstawianych przez Skarżącą, wskazujących na posiadany interes prawny w ujawnieniu danych objętych wnioskiem o wydanie zaświadczenia.
SKO nie złożyło odpowiedzi na powyższą skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, ponieważ wyrok WSA w Lublinie odpowiada prawu, co powoduje, że skarga kasacyjna podlega oddaleniu.
Z uwagi na sposób sformułowania zarzutów oraz ich uzasadnienia w skardze kasacyjnej, koniecznym jest przypomnienie pewnych zasadniczych kwestii dotyczących zarówno wymogów, jakie powinna spełniać skarga kasacyjna oraz celu i zakresu postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w analizowanej sprawie nie występuje. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez jej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też przepisów postępowania, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wnoszący skargę kasacyjną wyznacza zatem zakres kontroli instancyjnej wskazując, które przepisy i z jakiego powodu zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji strony wnoszącej skargę kasacyjną. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż z uwagi na związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, może on uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów. Ponadto zarzuty kasacyjne powinny zawierać precyzyjne uzasadnienie, w czym wnoszący skargę kasacyjną upatruje naruszenia powołanych w niej przepisów.
Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej, czy też odniesienie się do nich w sposób wybiórczy i ogólnikowy, skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny lub działające w sprawie organy podatkowe. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega bowiem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie. Dodać również należy, że zgodnie z art. 176 p.p.s.a. strona wnosząca skargę kasacyjną ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Wniesiona skarga kasacyjna w rozpatrywanej sprawie, a w szczególności jej uzasadnienie, odbiega od wyżej przedstawionych standardów, jakie powinien spełniać ten środek zaskarżenia.
Mając na uwadze powyższe należy zauważyć, że wobec sposobu skonstruowania skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, przedmiotem kontroli sądu kasacyjnego jest ocena prawidłowości zaakceptowania przez Sąd pierwszej instancji postanowienia SKO z dnia 20 czerwca 2022 r., którym utrzymano w mocy postanowienia Wójta Gminy P. z dnia 1 kwietnia 2022 roku P.3140.1.4.2021KK o odmowie wydania zaświadczenia co do części wniosku dotyczącej pytania "od kiedy, za co i jaki płacą podatek" – co dotyczy M. W. i G. W. – z części nieruchomości nabytej na podstawie postanowienia I NS 777/01 z dnia 21 marca 2004 r. w związku z prowadzonym wobec skarżącej postępowaniem w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za 2020 r.
Wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 306a § 1 i § 2 O.p. organ podatkowy wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego.
Z treści dalszych przepisów Ordynacji podatkowej (art. 306a § 3, art. 306a § 4, art. 306a § 5, art. 306b § 1, art. 306e § 1 O.p.) należy wywieść, że ukształtowany charakter prawny zaświadczenia oznacza, iż odzwierciedla ono stan wiedzy organów odnośnie faktów czy stosunków prawnych, które wprost wynikają ze stosownych rejestrów, ewidencji i innych baz danych. W tym wypadku organ pełni funkcję dysponenta bazy danych, na podstawie których przepisy Ordynacji podatkowej nakazują mu wydawanie zaświadczeń. Nie działa więc w charakterze organu rozstrzygającego władczo o obowiązkach podatnika, wynikających z materialnych norm prawa podatkowego (art. 306a § 3 O.p.). Zaświadczenie jest zatem aktem wiedzy organu o określonych faktach lub stanie prawnym, a nie oświadczeniem kształtującym te fakty lub stan prawny.
Należy podkreślić, że zaświadczenia zawsze wydaje się na wniosek osoby uprawnionej, nigdy zaś z urzędu. Przy czym osobą ubiegającą się o wydanie zaświadczenia nie może być każdy, ale tylko ten kto ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Jeżeli zatem odrębne ustawy wprowadzają obowiązek urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego, to wówczas urząd skarbowy wydaje zaświadczenie uwzględniając w jego treści regulacje wynikające z odrębnych przepisów. Zaświadczenie jest wydane również w sytuacji, gdy wnioskodawca wykaże interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego i wówczas w treści zaświadczenia znajduje odzwierciedlenie treść wniosku podatnika.
Wskazanie na interes prawny oznacza, że żądający wydania zaświadczenia musi być legitymowany do jego uzyskania. Kryterium interesu prawnego stanowi nawiązanie do konstrukcji pojęcia strony przyjętej w postępowaniu administracyjnym. Interes prawny, to interes wynikający z prawa materialnego; zgodny z tym prawem i chroniony przez to prawo (za wyrokiem NSA z 25 sierpnia 2022 r., sygn. akt III FSK 798/21). Interes prawny nie może być wywodzony z faktu istnienia jakiegoś aktu prawnego, czy jakiejś instytucji prawnej, lecz opierać powinien się na konkretnej normie prawa materialnego; normie dającej się określić i wyodrębnić spośród innych norm. O istnieniu interesu prawnego można mówić wówczas, gdy dany podmiot wnosi żądanie we własnym imieniu, zgłaszane żądanie jest formułowane w oparciu o konkretną normę prawną, a konieczność jego obiektywnego charakteru oznacza, że o istnieniu interesu prawnego decyduje nie przekonanie zainteresowanego, lecz ocena prawodawcy. Kategoria interesu prawnego jest kategorią materialnoprawną i dlatego dla wykazania takiego interesu należy wskazać przepis prawa materialnego zobowiązujący organ do wydania dokumentu lub uprawniający wnioskującego do jego otrzymania.
Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany wydaniem zaświadczenia, wyrażeniem zgody na określoną czynność - nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającymi stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie WSA oraz organy podatkowe prawidłowo przyjęły, iż skarżąca nie ma interesu prawnego w żądaniu wydania zaświadczenia o treści objętej wnioskiem.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że skarżąca nadal, także przed NSA, nie wskazuje interesu prawnego, jaki posiada w uzyskaniu tych informacji, powtarzając swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Jak wyżej wyjaśniono, postępowanie przed NSA ma charakter sformalizowany i NSA nie jest władny zastępować stronę w konstruowaniu zarzutów skargi kasacyjnej.
Za słuszne należy uznać stanowisko WSA, że w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] skarżąca nie ma przymiotu podatnika, o którym mowa w art. 293 O.p., zatem nie może ubiegać się o udostępnienie jej danych innych podatników - przyjęcie stanowiska skarżącej doprowadziłoby w ostateczności do możliwości uzyskiwania w drodze zaświadczenia informacji o podstawach faktycznych wyznaczenia wysokości zobowiązania podatkowego innym podatnikom, co jest oczywiście niedopuszczalne.
Jednocześnie, wobec stanowiska prezentowanego w sprawie przez skarżącą, należy zauważyć, iż posiada ona inne środki proceduralne, które mogą umożliwić jej wykazanie prawidłowych danych dotyczących przedmiotu opodatkowania. Nie jest jednak takim środkiem uzyskanie zaświadczenia dotyczące innego podatnika.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
SNSA Jacek Pruszyński SNSA Dominik Gajewski SWSA(del.) Agnieszka Olesińska