III FSK 330/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku podatniczki o umorzenie zaległości w podatku od spadków i darowizn w kwocie 1.105 zł wraz z odsetkami. Podatniczka argumentowała, że nabyła spadek w postaci 1/3 lokalu mieszkalnego, z którego nie odniosła korzyści, ponieważ jest on zadłużony, wymaga remontu i jest zajmowany przez inną osobę. Wskazała również na swoją trudną sytuację finansową (renta w wysokości 1.025 zł) i zdrowotną (choroba psychiczna, wysokie koszty leczenia). Organy podatkowe, w tym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, odmówiły umorzenia, uznając, że choć przesłanka ważnego interesu podatnika mogła być spełniona ze względu na stan zdrowia, to odmowa zgody przez Prezydenta Miasta na umorzenie (podatek stanowi dochód gminy) oraz fakt nabycia spadku jako przysporzenia majątkowego, uniemożliwiają udzielenie ulgi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę podatniczki, podzielając stanowisko organów. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, zarzucając sądowi pierwszej instancji nierozważenie w sposób wystarczająco wnikliwy stanu faktycznego sprawy. NSA podkreślił, że choroba psychiczna podatniczki i jej minimalne dochody powinny być podstawą do rozważenia zarówno przesłanki ważnego interesu podatnika, jak i interesu publicznego. Sąd kasacyjny zwrócił uwagę na potrzebę kontroli legalności postanowień organów samorządowych w przedmiocie zgody na ulgi podatkowe oraz na to, że argumentacja organów i WSA była niespójna i nie przystawała do stanu faktycznego, zwłaszcza w kontekście choroby psychicznej podatniczki.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących umorzenia zaległości podatkowych w przypadkach trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej podatnika, a także zakres kontroli sądowej nad postanowieniami organów samorządowych w sprawach podatkowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podatniczki chorej psychicznie i o niskich dochodach, ale jego zasady mogą być stosowane w podobnych przypadkach. Konieczność indywidualnej oceny każdej sprawy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy trudna sytuacja zdrowotna i finansowa podatnika, w tym choroba psychiczna i niskie dochody, uzasadnia umorzenie zaległości podatkowej z tytułu podatku od spadków i darowizn, mimo nabycia spadku jako przysporzenia majątkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, trudna sytuacja zdrowotna i finansowa podatnika, w tym choroba psychiczna i niskie dochody, powinny być wnikliwie ocenione pod kątem przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, a sąd pierwszej instancji nie dokonał takiej oceny.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA nie ocenił wystarczająco wnikliwie stanu faktycznego sprawy, w szczególności wpływu choroby psychicznej i niskich dochodów na możliwość spłaty zobowiązania, co powinno być podstawą do rozważenia przesłanek umorzenia.
Czy sąd administracyjny powinien badać legalność postanowienia organu wykonawczego gminy (Prezydenta Miasta) odmawiającego zgody na umorzenie podatku stanowiącego dochód gminy, przy zaskarżeniu decyzji organu podatkowego odmawiającej umorzenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny powinien dokonać kontroli legalności postanowienia organu wykonawczego gminy przy rozpoznawaniu skargi na decyzję organu podatkowego, stosownie do art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a.
Uzasadnienie
NSA powołał się na uchwałę siedmiu sędziów NSA (II FPS 9/09), zgodnie z którą postanowienie organu samorządowego wydane w ramach współdziałania jest elementem sprawy rozstrzyganej przez organ podatkowy i jego legalność może być weryfikowana przez sąd administracyjny.
Przepisy (17)
Główne
o.p. art. 67a § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis ten przewiduje możliwość umorzenia zaległości podatkowych w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Wymaga to jednak wnikliwej oceny stanu faktycznego i prawnego.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Pomocnicze
o.p. art. 67b
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa sposób rozstrzygnięcia sprawy przez sąd w przypadku nieuwzględnienia skargi.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stosuje środki określone w ustawie w celu uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Określa zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.
u.d.j.s.t. art. 18 § ust. 2
Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego
Określa wymóg uzyskania zgody przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego na umorzenie należności stanowiących dochód gminy.
u.d.j.s.t. art. 4 § ust. 1 pkt 1 lit. g
Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego
Określa, że wpływy z podatku od spadków i darowizn stanowią dochód własny gminy.
o.p. art. 209 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy współdziałania organów.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia przepisów postępowania.
o.p. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej.
o.p. art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek uzasadniania decyzji.
o.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
o.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwa ocena stanu faktycznego przez WSA w Łodzi, w szczególności wpływu choroby psychicznej i niskich dochodów podatniczki na możliwość spłaty zobowiązania. • Naruszenie przez WSA przepisów postępowania poprzez niezbadanie legalności postanowienia Prezydenta Miasta L. odmawiającego zgody na umorzenie podatku.
Godne uwagi sformułowania
Wyrok WSA w Łodzi nie odpowiada prawu. • Sąd pierwszej instancji nie ocenił dostatecznie wnikliwie i wszechstronnie stanu faktycznego sprawy. • Trudna sytuacja zdrowotna podatnika, wynikająca z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ze względu na chorobę psychiczną, wespół z jej minimalnymi dochodami, uzasadnia nie tylko pochylenie się nad przesłanką ważnego interesu podatnika, ale również nad przesłanką interesu publicznego.
Skład orzekający
Stanisław Bogucki
przewodniczący sprawozdawca
Jacek Pruszyński
członek
Agnieszka Olesińska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących umorzenia zaległości podatkowych w przypadkach trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej podatnika, a także zakres kontroli sądowej nad postanowieniami organów samorządowych w sprawach podatkowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podatniczki chorej psychicznie i o niskich dochodach, ale jego zasady mogą być stosowane w podobnych przypadkach. Konieczność indywidualnej oceny każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądowa kontrola może korygować decyzje administracyjne w sytuacjach, gdy ważny interes podatnika (tu: zdrowie i finanse) jest niedostatecznie uwzględniany. Podkreśla znaczenie kompleksowej oceny sytuacji życiowej podatnika.
“Choroba psychiczna i niskie dochody nie usprawiedliwiają ignorowania wniosku o umorzenie podatku – NSA uchyla wyrok WSA.”
Dane finansowe
WPS: 1105 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.