III SA/Łd 232/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2024-10-03
NSAubezpieczenia społeczneWysokawsa
ubezpieczenia społeczneubezpieczenie zdrowotneskładkiprzedawnieniepostępowanie egzekucyjneZUS WSAnależnościzawieszenie biegu terminu

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uznając, że należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu z uwagi na czynności zawieszające bieg terminu przedawnienia.

Skarżący D.R. domagał się umorzenia postępowania egzekucyjnego, argumentując przedawnienie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za lata 2013-2018. Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznały jednak, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony na mocy przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zarówno przez wszczęcie postępowań w sprawie ustalenia wysokości składek, jak i przez czynności egzekucyjne. W konsekwencji, sąd oddalił skargę, stwierdzając, że należności są wymagalne.

Sprawa dotyczyła skargi D.R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, które utrzymało w mocy odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Dyrektora Oddziału ZUS. Skarżący twierdził, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za okres od października 2013 r. do kwietnia 2018 r. uległy przedawnieniu, powołując się na art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (u.s.u.s.). Organy administracji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznały jednak, że przedawnienie nie nastąpiło. Sąd administracyjny, rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym, szczegółowo analizował przepisy dotyczące przedawnienia składek, w tym art. 24 ust. 4, 5b i 5f u.s.u.s. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy doszło do czynności zawieszających bieg terminu przedawnienia. Sąd uznał, że zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia wysokości należności z tytułu składek (doręczone w 2017 r. i 2022 r.) oraz czynności egzekucyjne (doręczenie tytułów wykonawczych i zajęcie wierzytelności w 2022 r. i 2023 r.) spowodowały zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Zawieszenie to trwa do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego. W związku z tym, sąd oddalił skargę jako niezasadną, stwierdzając, że należności są wymagalne i postępowanie egzekucyjne może być kontynuowane.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, czynności takie jak zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia wysokości należności z tytułu składek, doręczone dłużnikowi, powodują zawieszenie biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 24 ust. 5f ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia wysokości należności z tytułu składek, potwierdzone prawomocną decyzją ustalającą te należności, stanowi podstawę do zawieszenia biegu terminu przedawnienia od dnia wszczęcia postępowania do dnia uprawomocnienia się decyzji. Podobnie, czynności egzekucyjne, takie jak doręczenie tytułu wykonawczego i zajęcie wierzytelności, również zawieszają bieg terminu przedawnienia do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (25)

Główne

u.s.u.s. art. 24 § 4

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 24 § 5b

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 24 § 5f

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

Pomocnicze

p.u.s.a. art. 1 § 1 i 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 120

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 133 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 44

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 59 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 59 § 4

Kodeks postępowania administracyjnego

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 26 § 5

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 59 § 1 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 59 § 1 pkt 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 59 § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.s.u.s. art. 24 § 5

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 27 § 1

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.s.u.s. art. 27 § 2

Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych

u.r.o.o.i.p. art. 27 § 1

Ustawa o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców

u.r.o.o.i.p. art. 27 § 2

Ustawa o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców

Argumenty

Skuteczne argumenty

Czynności związane z ustalaniem wysokości należności z tytułu składek (zawiadomienia o wszczęciu postępowania) zawieszają bieg terminu przedawnienia. Czynności egzekucyjne (doręczenie tytułu wykonawczego, zajęcie wierzytelności) zawieszają bieg terminu przedawnienia do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego. Należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu z uwagi na zawieszenie biegu terminu przedawnienia.

Odrzucone argumenty

Należności z tytułu składek za okres od października 2013 r. do kwietnia 2018 r. uległy przedawnieniu. Zawiadomienia o wszczęciu postępowań w sprawie określenia wysokości należności nie są czynnościami bezpośrednio związanymi z postępowaniem egzekucyjnym i nie powodują zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Godne uwagi sformułowania

bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego czynnościami zmierzającymi do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, iż zmierzają one do ściągnięcia należności wszczęcie postępowania administracyjnego z urzędu jest datą pierwszej czynności urzędowej dokonanej w sprawie, której postępowanie dotyczy przez organ do tego uprawniony, działający w granicach przysługujących mu kompetencji, pod warunkiem, że o czynności tej powiadomiono stronę

Skład orzekający

Paweł Dańczak

przewodniczący

Anna Dębowska

sprawozdawca

Agnieszka Krawczyk

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, w szczególności wpływu czynności administracyjnych i egzekucyjnych na bieg terminu przedawnienia."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i ich zastosowania w kontekście postępowań administracyjnych i egzekucyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu przedawnienia należności, w tym składek ZUS, i wyjaśnia kluczowe kwestie związane z zawieszaniem biegu terminu przedawnienia przez różne czynności organów. Jest to istotne dla wielu przedsiębiorców i osób fizycznych.

Przedawnienie składek ZUS: Kiedy faktycznie można przestać płacić? Sąd wyjaśnia, co zawiesza bieg terminu.

Sektor

ubezpieczenia społeczne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Łd 232/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-10-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-04-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Krawczyk
Anna Dębowska /sprawozdawca/
Paweł Dańczak /przewodniczący/
Symbol z opisem
6537 Egzekucja należności pieniężnych, do których  nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 ust. 3  ustawy o f
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1267
art. 1 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.)
Dz.U. 2024 poz 935
art. 119 pkt 3, art. 120, art. 3 § 1, art. 145 § 1, art. 151, art. 133 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 77 § 1, art. 24 ust. 5b
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 59, art. 18, art. 26 § 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1009
art. 24 ust. 4, ust. 5b, ust. 5f
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.)
Sentencja
Dnia 3 października 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Dańczak, Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, , , po rozpoznaniu w dniu 3 października 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. R. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 8 lutego 2024 roku nr 1001-IEE.7192.119.2023.2.JW UNP: 1001-24-004742 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 8 lutego 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim z 23 października 2023 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjne prowadzonego wobec D.R. na podstawie tytułów wykonawczych:
- z 27 czerwca 2022 r. o numerach: [...]
- z 27 lipca 2022 r. o numerach: [...]
W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tomaszowie Mazowieckim Inspektorat w Radomsku wystawił na D.R. tytuły wykonawcze z 27 czerwca 2022 r. o numerach:[...] , które obejmują należności z tytułu nieopłaconych składek na:
- ubezpieczenia społeczne za okres od października 2013 r. do września 2015 r. oraz od lutego 2016 r. do czerwca 2017 r.;
- ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia 2014 r. do czerwca 2017r.;
- Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od października 2013 r. do stycznia 2016 r. oraz od października 2016 r. do czerwca 2017 r.
Organ egzekucyjny, tj. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim 28 czerwca 2022 r., za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, dokonał zajęć wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych:
- w [...] S.A. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...]
- w [...] S.A. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] zawiadomieniami o numerach: [...]
Zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały doręczone skarżącemu 1 lipca 2022 r.
Następnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Tomaszowie Mazowieckim Inspektorat w Radomsku wystawił na D.R. 27 lipca 2022 r. tytuły wykonawcze o numerach: [...] które obejmują należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lipca 2017 r. do lutego 2018 r.
W oparciu o wymienione tytuły wykonawcze organ egzekucyjny 27 lipca 2022 r., za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, zawiadomieniami o numerach: [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w M S.A. Wymienione zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono skarżącemu 29 lipca 2022 r.
Zawiadomieniami z 13 lutego 2023 r. o numerach: [...] Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim dokonał, na podstawie tytułów wykonawczych o numerach:[...], zajęcia innej wierzytelności pieniężnej strony w Urzędzie Skarbowym w Radomsku. Zawiadomienia te doręczono skarżącemu 16 lutego 2023 r.
Pismem z 27 marca 2023 r. zatytułowanym "Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego" D.R. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych, ewentualnie o umorzenie postępowania egzekucyjnego toczącego się w oparciu o te tytuły wykonawcze w zakresie "należności ubocznych".
W uzasadnieniu skarżący powołał się na art. 24 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 1009), powoływanej dalej jako "u.s.u.s." oraz wskazał, że należności z tytułu składek, których termin wymagalności przypadał na lata 2013-2017 uległy przedawnieniu, co oznacza, że po upływie 5 lat powinien zostać zwolniony z obowiązku ich zapłaty. Reguła ta ma zastosowanie również do odsetek za zwłokę. Ponadto skarżący podkreślił, że jest właścicielem nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w R. prowadzi księgę wieczystą nr [...], w której dokonano wpisu o ustanowienie hipoteki przymusowej zabezpieczającej wierzytelność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Przy czym samo ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości nie wyklucza przedawnienie zobowiązania zabezpieczonego hipoteką, co oznacza, że termin przedawnienia należności z tytułu składek biegnie na zasadach ogólnych, natomiast hipoteka przymusowa daje prawo do egzekucji, o ile zobowiązanie nie jest przedawnione.
Postanowieniem z 26 maja 2023 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim odmówił umorzenia postępowania egzekucyjne prowadzonego wobec D.R. na podstawie tytułów wykonawczych:
- z 27 czerwca 2022 r. o numerach:[...],
- z 27 lipca 2022 r. o numerach: [...]
W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty, tj. umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił:
1. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2505), powoływanej dalej jako "u.p.e.a.", w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy;
- art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej;
- art. 17 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 59 § 1 i 4 u.p.e.a. poprzez uznanie, że w analizowanej sprawie brak jest podstaw do umorzenia postępowania, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że należności za okres od października 2013 r. do kwietnia 2018 r. uległy przedawnieniu, a tym samym dalsze prowadzenie egzekucji administracyjnej jest niedopuszczalne;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 4 u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że nie doszło do upływu pięcioletniego terminu przedawnienia należności, podczas gdy należności objęte wnioskiem o umorzenie postępowania pochodzą z okresu od października 2013 r. do kwietnia 2018 r., a tym samym po upływie 5 lat od kiedy stały się wymagalne nastąpiło ich przedawnienie.
Postanowieniem z 20 września 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi uchylił postanowienie z 26 maja 2023 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji wskazując, że ponownie rozpatrując sprawę, powinien uwzględnić wykładnię przepisu art. 24 ust. 5b u.s.u.s. i stosownie do niej przeanalizować zaistniałe okoliczności, które mogłyby stanowić pierwszą ujawnioną przez organ czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, o której dłużnik został zawiadomiony.
Postanowieniem z 23 października 2023 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec D.R. na podstawie tytułów wykonawczych:
- z 27 czerwca 2022 r. o numerach: [...]
- z 27 lipca 2022 r. o numerach: [...]
W zażaleniu na postanowienie D.R. wniósł o jego uchylenie w całości i orzeczenie co do istoty poprzez umorzenie postępowania prowadzonego na podstawie wymienionych tytułów wykonawczych.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 4 u.s.u.s. poprzez błędne niezastosowanie i uznanie, że w sprawie nie zaszły przesłanki warunkujące przedawnienie wierzytelności, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału, pozwalającego na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego wynika, że nastąpiło przedawnienie wierzytelności wynikających z wskazanych tytułów wykonawczych;
2. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i wydanie postanowienia w oparciu o okoliczności, które nie zostały wyjaśnione w prawidłowy sposób, podczas gdy jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w sprawie doszło do skutecznego upływu terminu przedawnienia, tym samym niedopuszczalne jest dalsze prowadzenie egzekucji, a prowadzone postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone;
- art. 18 u.p.e.a. w związku z art. 8 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania obywateli, tj. jego uczestników do władzy publicznej;
- art. 59 § 1 pkt 1 oraz 4 u.p.e.a. poprzez uznanie, że w sprawie dalsze prowadzenie egzekucji administracyjnej jest dopuszczalne, podczas gdy wierzytelności wskutek przedawnienia uległy wygaśnięciu, tym samym w sprawie zaszły przesłanki do umorzenia postępowania.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymując w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Tomaszowie Mazowieckim z 23 października 2023 r. podniósł, że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje, gdy w jego toku zaistnieją przeszkody o charakterze trwałym, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania jest niemożliwe lub niecelowe. W tym trybie następuje zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza więc, że nie jest realizowany jego cel. Umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami, które uniemożliwiają jego dalsze prowadzenie i może nastąpić w każdym jego stadium. Może nastąpić na wniosek wierzyciela, z urzędu, a także na skutek inicjatywy zobowiązanego. Przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały wprost wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a. Wystąpienie jednej z przewidzianych w tym przepisie prawa przesłanek obliguje organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Umorzenie postępowania egzekucyjnego nie zależy od uznania organu egzekucyjnego, lecz wyłącznie od wystąpienia okoliczności wskazanych w tym przepisie.
Dalej organ odwoławczy podniósł, że kwestie dotyczące przedawnienia reguluje art. 24 u.s.u.s. Od 1 stycznia 2012 r. art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Zgodnie z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia. Jednocześnie w art. 27 ust. 1 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców, ustawodawca zawarł zastrzeżenie, że do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym tą ustawą, z tym, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Od reguły tej przewidziano jednak wyjątek, gdyż na mocy art. 27 ust. 2 tej ustawy, jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.
Wskazując na powyższe organ drugiej instancji podniósł, że składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych: za październik 2013 r. stały się wymagalne 12 listopada 2013 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 13 listopada 2018 r.; za listopad 2013 r. stały się wymagalne 10 października 2013 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 grudnia 2018 r.; za grudzień 2013 r. stały się wymagalne 10 stycznia 2014 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 stycznia 2019 r.; za styczeń 2014 r. stały się wymagalne 10 lutego 2014 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 lutego 2019 r.; za luty 2014 r. stały się wymagalne 10 marca 2014 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 marca 2019 r.; za marzec 2014 r. stały się wymagalne 10 kwietnia 2014 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 kwietnia 2019 r.; za kwiecień 2014 r. stały się wymagalne 12 maja 2014 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 13 maja 2019 r.; za maj 2014 r. stały się wymagalne 10 czerwca 2014 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 czerwca 2019 r.; za czerwiec 2014 r. stały się wymagalne 10 lipca 2014 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 lipca 2019 r.; za lipiec 2014 r. stały się wymagalne 11 sierpnia 2014 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 12 sierpnia 2019 r.; za sierpień 2014 r. stały się wymagalne 10 września 2014 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 września 2019 r.; za wrzesień 2014 r. stały się wymagalne 10 października 2014 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 października 2019 r.; za październik 2014 r. stały się wymagalne 10 listopada 2014 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 listopada 2019 r.; za listopad 2014 r. stały się wymagalne 10 grudnia 2014 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 grudnia 2019 r.; za grudzień 2014 r. stały się wymagalne 12 stycznia 2015 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 13 stycznia 2020 r.; za styczeń 2015 r. stały się wymagalne 10 lutego 2015 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 lutego 2020 r.; za luty 2015 r. stały się wymagalne 10 marca 2015 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 marca 2020 r.; za marzec 2015 r. stały się wymagalne 10 kwietnia 2015 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 kwietnia 2020 r.; kwiecień 2015 r. stały się wymagalne 11 maja 2015 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 12 maja 2020 r.; za maj 2015 r. stały się wymagalne 10 czerwca 2015 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 czerwca 2020 r.; za czerwiec 2015 r. stały się wymagalne 10 lipca 2015 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 lipca 2020 r.; za lipiec 2015 r. stały się wymagalne 10 sierpnia 2015 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 sierpnia 2020 r.; za sierpień 2015 r. stały się wymagalne 10 września 2015 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 września 2020 r.; za wrzesień 2015 r. stały się wymagalne 12 października 2015 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 13 października 2020 r.; za październik 2015 r. stały się wymagalne 10 listopada 2015 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 listopada 2020 r.; za listopad 2015 r. stały się wymagalne 10 grudnia 2015 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 grudnia 2020 r.; za grudzień 2015 r. stały się wymagalne 11 stycznia 2016 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 12 stycznia 2021 r.; za styczeń 2016 r. stały się wymagalne 10 lutego 2016 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 lutego 2021 r.; za luty 2016 r. stały się wymagalne 10 marca 2016 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 marca 2021 r.; za marzec 2016 r. stały się wymagalne 10 kwietnia 2016 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 kwietnia 2021 r.; za kwiecień 2016 r. stały się wymagalne 11 maja 2016 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 12 maja 2021 r.; za maj 2016 r. stały się wymagalne 10 czerwca 2016 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 czerwca 2021 r.; za czerwiec 2016 r. stały się wymagalne 10 lipca 2016 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 lipca 2021 r.; za lipiec 2016 r. stały się wymagalne 10 sierpnia 2016 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 sierpnia 2021 r.; za sierpień 2016 r. stały się wymagalne 10 września 2016 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 września 2021 r.; za wrzesień 2016 r. stały się wymagalne 12 października 2016 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 13 października 2021 r.; za październik 2016 r. stały się wymagalne 10 listopada 2016 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 listopada 2021 r.; za listopad 2016 r. stały się wymagalne 10 grudnia 2016 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 grudnia 2021 r.; za grudzień 2016 r. stały się wymagalne 11 stycznia 2017 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 12 stycznia 2022 r.; za styczeń 2017 r. stały się wymagalne 10 lutego 2017 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 lutego 2022 r.; za luty 2017 r. stały się wymagalne 10 marca 2017 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 marca 2022 r.; za marzec 2017 r. stały się wymagalne 11 kwietnia 2017 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 12 kwietnia 2022 r.; za kwiecień 2017 r. stały się wymagalne 10 maja 2017 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 maja 2022 r.; za maj 2017 r. stały się wymagalne 12 czerwca 2017 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 13 czerwca 2022 r.; za czerwiec 2017 r. stały się wymagalne 11 lipca 2017 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 12 lipca 2022 r.; za lipiec 2017 r. stały się wymagalne 10 sierpnia 2017 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 sierpnia 2022 r.; za sierpień 2017 r. stały się wymagalne 11 września 2017 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 12 września 2022 r.; za wrzesień 2017 r. stały się wymagalne 10 października 2017 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 października 2022 r.; za październik 2017 r. stały się wymagalne 10 listopada 2017 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 listopada 2022 r.; za listopad 2017 r. stały się wymagalne 11 grudnia 2017 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 12 grudnia 2022 r.; za grudzień 2017 r. stały się wymagalne 10 stycznia 2018 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 11 stycznia 2023 r.; za styczeń 2018 r. stały się wymagalne 12 lutego 2018 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 13 lutego 2023 r.; za luty 2018 r. stały się wymagalne 12 marca 2018 r. i co do zasady uległyby przedawnieniu 13 marca 2023 r.
Organ drugiej instancji wskazał następnie, że czynnością, określoną w art. 24 ust. 5b u.s.u.s. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2012 r., o której dłużnik został zawiadomiony, zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od października 2013 r. do czerwca 2017 r. było doręczenie skarżącemu 25 lipca 2017 r. zawiadomienia z 24 lipca 2017 r., nr [...] o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu tych składek, a za okres od lipca 2017 r. do lutego 2018 r. było doręczenie skarżącemu, w trybie art. 44 k.p.a., 21 kwietnia 2022 r. zawiadomienia z 5 kwietnia 2022 r., nr [...] o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu tych składek.
Z powyższych względów, w ocenie organu drugiej instancji, zaistniały czynności, powodujące zawieszenie biegu terminu przedawnienia wszystkich składek, a zawieszenie to, zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. będzie trwało do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności może być doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek. Należności nie uległy zatem przedawnieniu i są wymagalne. Doręczenie skarżącemu zawiadomienia spowodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia składek. Tym samym, skoro należności z tytułu przedmiotowych składek nie przedawniły się, a zawieszenie biegu terminu przedawnienia będzie trwało do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny mógł dokonać zawiadomieniami z 28 czerwca 2022 r. i 27 lipca 2022 r. zajęć wierzytelności z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych oraz zawiadomieniem z 13 lutego 2023 r. innej wierzytelności pieniężnej.
W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi D.R. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia go poprzedzającego oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Dodatkowo skarżący wniósł, w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, o zobowiązanie organu do wydania decyzji umarzającej postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wskazanych we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego tytułów wykonawczych w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się orzeczenia.
Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił:
1. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 5b u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2012 r., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na uznaniu, że zawiadomienia z 24 lipca 2017 r. i z 5 kwietnia 2022 r. o wszczęciu postępowań w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek stanowią czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności, podczas gdy zawiadomienia te nie są czynnościami bezpośrednio związanymi z postępowaniem egzekucyjnym, a tym samym nie stanowią czynności powodującej zawieszenie biegu terminu przedawnienia składek, a w konsekwencji naruszenia tego przepisu:
2. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 4 u.s.u.s. w związku z art. 31 w związku z art. 59 § 1 pkt 9 o.p. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy w sprawie nie doszło do podjęcia przez organ czynności powodującej zawieszenie biegu terminu przedawnienia składek, co powoduje, że doszło do przedawnienia wierzytelności wynikających z tytułów wykonawczych szczegółowo wskazanych w zaskarżonym postanowieniu, a tym samym organ powinien umorzyć na ich podstawie prowadzone postępowanie egzekucyjne;
3. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 59 § 1 pkt 1 i § 4 u.p.e.a. poprzez błędne uznanie, że w sprawie nie doszło do upływu terminu przedawnienia, a tym samym dopuszczalne jest dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego, podczas gdy zawiadomienia wskazywane przez organ administracji nie stanowią czynności powodujących zawieszenie biegu terminu przedawnienia, co powoduje, że wymagalne wierzytelności uległy przedawnieniu i ich dochodzenie w świetle przepisów prawa jest niedopuszczalne, które to naruszenie miał istotny wpływ na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
W piśmie z 2 lipca 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował, że skarżący nie wniósł odwołań od decyzji z 4 maja 2022 r. i z 8 czerwca 2022 r. ustalających wysokość zaległych należności z tytułu składek. Decyzja z 4 maja 2022 r. jest prawomocna od 22 czerwca 2022 r. Decyzja z 8 czerwca 2022 r. jest prawomocna od 25 lipca 2022 r.
Odpis wskazanego pisma doręczono skarżącemu 6 sierpnia 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.".
Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest ostateczne postanowienie kończące postępowanie wydane na skutek wniesienia zażalenia w postępowaniu egzekucyjnym, a więc mieszczące się w katalogu postanowień wskazanych w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2015 r., I OSK 1110/13). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. np. wyrok NSA z 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie.
W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi.
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 8 lutego 2024 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z 27 czerwca 2022 r. obejmujących należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od października 2013 r. do września 2015 r. oraz od lutego 2016 r. do czerwca 2017 r., ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia 2014 r. do czerwca 2017 r., Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od października 2013 r. do stycznia 2016 r. oraz od października 2016 r. do czerwca 2017 r., tytułów wykonawczych z 27 lipca 2022 r. obejmujących należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lipca 2017 do lutego 2018 r.
Wskazać wobec tego należy, że zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku: 1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego; 2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym; 3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27; 4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek: a) jest ściśle związany ze zobowiązanym, b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego; 5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel; 7) gdy odrębne ustawy tak stanowią. W myśl art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne. Stosownie do art. 59 § 2a u.p.e.a. w zakresie należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i h oraz pkt 9, postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku: 1) określonym w § 1 pkt 1, 4, 6 i 7 oraz § 2; 2) niespełnienia w zagranicznym tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy; 3) gdy zachodzi błąd co do zobowiązanego. Jak stanowi art. 59 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego na żądanie zobowiązanego, wierzyciela albo z urzędu. Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zawiera informację o uchyleniu czynności egzekucyjnych zgodnie z art. 60 § 1 zdanie pierwsze.
Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 18 u.p.e.a. stanowi podstawę do stosowania przez organy egzekucyjne przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którymi organy te podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
Jak wynika z akt sprawy skarżący wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego powołał się na upływ pięcioletniego terminu przedawnienia należności. Nie budzi wątpliwości w rozpoznawanej sprawie, że są to należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych powstałe po 1 stycznia 2012 r., wobec czego zastosowanie ma znowelizowany ustawą z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. Nr 232, poz. 1378) art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowiący, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.
Organ administracji stoi natomiast na stanowisku, że nie doszło do przedawnienia należności, gdyż w sprawie zaistniały czynności powodujące zawieszenie biegu terminu przedawnienia, które będzie trwało do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Powołuje przy tym art. 24 ust. 5b u.s.u.s. stanowiący, że bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.
Wyjaśnić wobec tego należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, iż zmierzają one do ściągnięcia należności. Nie ulega wątpliwości sądu, że czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego; podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek (por. np. wyrok WSA w Gdańsku z 12 lipca 2017 r., I SA/Gd 737/17; wyrok WSA w Szczecinie z 19 lipca 2016 r., I SA/Sz 637/16).
Jak jednak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, organ administracji za czynności powodujące zawieszenie biegu terminu przedawnienia uznał doręczenie skarżącemu 25 lipca 2017 r. zawiadomienia z 24 lipca 2017 r. o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek za okres od października 2013 r. do czerwca 2017 r. oraz doręczenie skarżącemu, w trybie art. 44 k.p.a., 21 kwietnia 2022 r. zawiadomienia z 5 kwietnia 2022 r. o wszczęciu postępowania w sprawie określenia należności z tytułu składek za okres od lipca 2017 r. do lutego 2018 r.
Jak wynika z akt sprawy zawiadomieniem z 24 lipca 2017 r., doręczonym skarżącemu 25 lipca 2017 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiadomił go o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy za okres od października 2013 r. do czerwca 2017 r. w ramach numerów deklaracji 01-39. Postępowanie to zostało zakończone decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 4 maja 2022 r., znak sprawy: 7721618946 stwierdzającą, że skarżący jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy w ramach numerów deklaracji 01-39 za okres od października 2013 r. do czerwca 2017 r. Decyzja ta jest prawomocna od 22 czerwca 2022 r., gdyż skarżący nie wniósł od niej odwołania. Z kolei zawiadomieniem z 5 kwietnia 2022 r., doręczonym skarżącemu w trybie art. 44 k.p.a. 19 kwietnia 2022 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiadomił skarżącego o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lipca 2017 r. do grudnia 2019 r. (zakres deklaracji 01-39). Postępowanie w tej sprawie zostało zakończone prawomocną od 25 lipca 2022 r. decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 8 czerwca 2022 r., znak sprawy 7721618946 określającą skarżącemu zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lipca 2017 r. do grudnia 2019 r. (zakres nr deklaracji 01-39).
Organ administracji wskazał zatem w istocie na drugą z podstaw zawieszenia biegu terminu przedawnienia określoną w art. 24 ust. 5f u.s.u.s. stanowiącym, że bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Przepis art. 24 ust. 5f u.s.u.s. łączy zatem początek zawieszenia biegu przedawnienia z wszczęciem postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, zaś prawomocność decyzji kończącej to postępowanie stan zawieszenia biegu przedawnienia kończy. W orzecznictwie przyjmuje się datą wszczęcia postępowania administracyjnego z urzędu jest data pierwszej czynności urzędowej dokonanej w sprawie, której postępowanie dotyczy przez organ do tego uprawniony, działający w granicach przysługujących mu kompetencji, pod warunkiem, że o czynności tej powiadomiono stronę (por. postanowienie NSA z 4 marca 1981 r., SA 645/81, ONSA 1981/1, poz. 15, wyrok NSA z 25.11.2011 r., II OSK 1679/10).
W rozpoznawanej sprawie wszczęcie postępowań administracyjnych 24 lipca 2017 r. w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy za okres od października 2013 r. do czerwca 2017 r. i 5 kwietnia 2022 r. w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lipca 2017 r. do grudnia 2019 r. niewątpliwie nastąpiło przed upływem pięcioletniego terminu przedawnienia tych należności, skoro termin przedawnienia najwcześniej wymagalnych należności z tytułu składek za październik 2013 r. upłynąłby 13 listopada 2018 r., zaś składek za lipiec 2017 r. upłynąłby 11 sierpnia 2022 r.
Nie ulega zatem wątpliwości, że zawieszeniu uległ bieg pięcioletniego terminu przedawnienia odpowiednio należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od października 2013 r. do czerwca 2017 r. w okresie od 24 lipca 2017 r. (25 lipca 2017 r. doręczono skarżącemu zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 24 lipca 2017 r.) do 22 czerwca 2022 r. (uprawomocnienie się decyzji z 4 maja 2022 r.) i za okres od lipca 2017 r. do grudnia 2019 r. w okresie od 5 kwietnia 2022 r. (19 kwietnia 2022 r doręczono skarżącemu zawiadomienie o wszczęciu postępowania z 5 kwietnia 2022 r.) do 25 lipca 2022 r. (uprawomocnienie się decyzji z 8 czerwca 2022 r.).
Doręczenie skarżącemu 1 lipca 2022 r. tytułów wykonawczych z 27 czerwca 2022 r. oraz zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładów oszczędnościowych dotyczących nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od października 2013 r. do czerwca 2017 r. oraz doręczenie skarżącemu 29 lipca 2022 r. tytułów wykonawczych z 27 lipca 2022 r. oraz zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładów oszczędnościowych dotyczących nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od lipca 2017 r. do lutego 2018 r., jako czynności wszczynające postępowanie egzekucyjne doprowadziły do kolejnego zawieszenia biegu terminu przedawnienia tych należności. Termin ten będzie zawieszony do czasu zakończenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych. Bez znaczenia pozostaje przy tym, czy po podjęciu pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, zostały podjęte kolejne czynności lub w przypadku podjęcia kilku czynności, jak długi okres upłynął pomiędzy nimi. Wskazać należy, że ustawodawca dla skorzystania z instytucji zawieszenia biegu terminu przedawnienia nie wymaga wszczęcia i prowadzenia wobec dłużnika postępowania egzekucyjnego, a ogranicza ten wymóg jedynie do podjęcia czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności. Czynność ta nie musi w sposób bezpośredni prowadzić do wyegzekwowania należności, gdyż jedynymi wymogami, jakie stawia ustawodawca jest, aby czynność ta zmierzała, tj. była podjęta w celu umożliwienia przyszłej egzekucji oraz aby podjęta została za wiedzą dłużnika.
Wskazać przy tym trzeba, że zgodnie z art. 26 § 5 u.p.e.a., wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą:
1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego; lub
2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.
Przepis art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. dla skuteczności wszczęcia egzekucji administracyjnej wymaga doręczenia odpisu tytułu wykonawczego zobowiązanemu. Przesyłki zawierające tytuły wykonawcze z 27 czerwca 2022 r. i z 27 lipca 2022 r. wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładów oszczędnościowych zostały doręczone skarżącemu odpowiednio 1 i 29 lipca 2022 r. Dodatkowo 16 lutego 2023 r. doręczono skarżącemu zawiadomienie z 13 lutego 2023 r. o zajęciu innej wierzytelności na podstawie tytułów wykonawczych z 27 czerwca 2022 r.
Należy dodatkowo podkreślić, że w tytułach wykonawczych z 27 czerwca 2022 r. i 27 lipca 2022 r. jako podstawę prawną obowiązku wskazano odpowiednio decyzję z 4 maja 2022 r. i decyzję z 8 czerwca 2022 r.
Końcowo podkreślić trzeba, że organ przeprowadził w uzasadnieniu swojej decyzji wyczerpującą analizę kwestii przedawnienia poszczególnych składek i ustalił, że należności objęte tytułem składek są wymagalne, określając przy tym datę wymagalności poszczególnych należności składkowych.
Zdaniem sądu, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty oraz wspierające je argumenty należało stwierdzić, że nie mogą one stanowić podstawy do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w zaskarżonym postanowieniu. Badając legalność zaskarżonego postanowienia, w świetle wynikających z przepisów obowiązującego prawa kryteriów oraz w oparciu o akta sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd nie stwierdził naruszeń, które uzasadniałby jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
d.j.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI