III FSK 306/23

Naczelny Sąd Administracyjny2024-02-22
NSApodatkoweWysokansa
opłata egzekucyjnakomornik sądowyinterpretacja podatkowaOrdynacja podatkowaniepodatkowa należność budżetowaNSApostępowanie interpretacyjneprawo podatkowe

NSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że komornik sądowy ma prawo do wnioskowania o indywidualną interpretację przepisów dotyczących opłat egzekucyjnych, które stanowią niepodatkowe należności budżetowe.

Sprawa dotyczyła prawa komornika sądowego do złożenia wniosku o indywidualną interpretację przepisów Ordynacji podatkowej w zakresie opłat egzekucyjnych. Organ odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że przepisy te nie są przepisami podatkowymi w rozumieniu ustawy. Sąd pierwszej instancji uchylił postanowienie organu, a NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że opłaty egzekucyjne są niepodatkowymi należnościami budżetowymi i komornik, jako płatnik, ma interes prawny w uzyskaniu interpretacji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku WSA w Krakowie, który uchylił postanowienie organu o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o interpretację indywidualną złożonego przez komornika sądowego. Wniosek dotyczył stosowania przepisów ustawy o komornikach sądowych (u.k.s.) w zakresie przekazywania opłat egzekucyjnych na rachunek urzędu skarbowego. Organ uznał, że nie można wszcząć postępowania, ponieważ przepisy te nie są przepisami podatkowymi. Sąd pierwszej instancji uznał, że opłaty egzekucyjne są niepodatkowymi należnościami budżetowymi, a komornik działa jako płatnik, co daje mu interes prawny do złożenia wniosku o interpretację. NSA podzielił to stanowisko, oddalając skargę kasacyjną organu. Sąd podkreślił, że opłata egzekucyjna, zgodnie z art. 149 u.k.s., stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym, a komornik, potrącając prowizję, przekazuje pozostałą część na rachunek urzędu skarbowego. W związku z tym, przepisy te należy uznać za przepisy podatkowe w rozumieniu Ordynacji podatkowej, a komornik ma interes prawny w uzyskaniu interpretacji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, komornik sądowy ma prawo do złożenia wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w zakresie opłat egzekucyjnych, ponieważ stanowią one niepodatkowe należności budżetowe, a komornik występuje w roli płatnika, co daje mu interes prawny.

Uzasadnienie

Opłaty egzekucyjne stanowią niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym. Komornik, potrącając prowizję, przekazuje pozostałą część na rachunek urzędu skarbowego, pełniąc rolę płatnika. W związku z tym, przepisy regulujące te opłaty należy uznać za przepisy podatkowe, a komornik ma interes prawny w uzyskaniu interpretacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (28)

Główne

o.p. art. 14b § § 1

Ordynacja podatkowa

u.k.s. art. 149 § ust. 1

Ustawa o komornikach sądowych

u.k.s. art. 149 § ust. 2

Ustawa o komornikach sądowych

Pomocnicze

o.p. art. 14h

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 14p

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 3 § pkt 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 3 § pkt 2

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 3 § pkt 8

Ordynacja podatkowa

u.k.s. art. 150

Ustawa o komornikach sądowych

u.k.s. art. 283 § ust. 1

Ustawa o komornikach sądowych

u.k.k.

Ustawa o kosztach komorniczych

Ustawa o finansach publicznych art. 196 § ust. 1 pkt 3

p.p.s.a. art. 188

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 165a § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa COVID art. 15zzs4 § ust. 3

Ustawa COVID art. 15zzs4 § ust. 1

Ustawa COVID art. 15zzs4 § ust. 1 i 3

p.p.s.a. art. 66

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.k.s. art. 57a

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 57b

Kodeks karny skarbowy

Konstytucja RP art. 217

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Argumenty

Skuteczne argumenty

Opłaty egzekucyjne stanowią niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym. Komornik sądowy, jako płatnik tych opłat, ma interes prawny w uzyskaniu indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego. Przepisy ustawy o komornikach sądowych dotyczące opłat egzekucyjnych są przepisami podatkowymi w rozumieniu Ordynacji podatkowej.

Odrzucone argumenty

Organ argumentował, że przepisy dotyczące opłat egzekucyjnych nie są przepisami podatkowymi, a komornik nie jest stroną uprawnioną do złożenia wniosku o interpretację.

Godne uwagi sformułowania

opłata egzekucyjna stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym komornik występuje faktycznie w roli płatnika komornika należało uznać za 'zainteresowaną' w znaczeniu określonym w art. 14b § 1 o.p.

Skład orzekający

Anna Dalkowska

przewodniczący sprawozdawca

Bogusław Woźniak

członek

Sławomir Presnarowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawa komorników do wnioskowania o interpretacje podatkowe w zakresie opłat egzekucyjnych oraz charakteru tych opłat jako niepodatkowych należności budżetowych."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego po wejściu w życie ustawy o komornikach sądowych (od 1 stycznia 2019 r.).

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy praktycznego aspektu prawa podatkowego i proceduralnego dla specyficznej grupy zawodowej (komorników), wyjaśniając ich prawa w zakresie interpretacji przepisów.

Komornik może prosić o interpretację podatkową! NSA wyjaśnia prawa płatników opłat egzekucyjnych.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 306/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-02-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Dalkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Bogusław Woźniak
Sławomir Presnarowicz
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
6560
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Kr 669/22 - Wyrok WSA w Krakowie z 2022-09-29
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 14h w zw. z art. 14b § 1 w zw. z art. 14p
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Dalkowska (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 września 2022 r. sygn. akt I SA/Kr 669/22 w sprawie ze skargi N. G. - Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w O. na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 12 kwietnia 2022 r. nr 0111-KDIB1-1.4019.17.2021.3.ŚS w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wydanie pisemnej interpretacji w przedmiocie opłaty egzekucyjnej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrok sądu pierwszej instancji.
1.1. Wyrokiem z dnia 29 września 2022 r., sygn. akt I SA/Kr 669/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 10 lutego 2022 r., w sprawie ze skargi N. G. (dalej: "Skarżąca", "Strona") na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 12 kwietnia 2022 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej.
1.2. Skarżąca złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej. Wniosek ten dotyczył ustalenia, czy art. 149-151 ustawy z 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (Dz.U. z 2018 r. poz. 771; dalej: "u.k.s.") przewidujące obowiązek przekazania przez komornika sądowego opłat egzekucyjnych na rachunek właściwego urzędu skarbowego po potrąceniu należnego komornikowi wynagrodzenia prowizyjnego, znajdują zastosowanie wyłącznie do opłat egzekucyjnych ustalonych na podstawie ustawy z 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych (Dz.U. z 2018 r. poz. 770; dalej: "u.k.k."), czy też odnoszą się do wszystkich opłat, w tym ustalonych na podstawie ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (Dz.U. z 2015 r. poz. 790 ze zm.). Postanowieniem z dnia 10 lutego 2022 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2022 r. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie. W motywach postanowienia organ sprecyzował, że spór w sprawie sprowadza się do tego, czy organ pierwszej instancji zasadnie odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że w zakresie ustawy o komornikach sądowych nie można wszcząć postępowania z uwagi na zaistnienie negatywnej przesłanki uniemożliwiającej wydanie interpretacji indywidualnej i w efekcie zakres przedmiotowy wniosku zakreślony przez skarżącą nie mieści się w zakresie przedmiotowym instytucji interpretacji indywidualnej. Skarżąca wniosła na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
Sąd pierwszej instancji uznał, że Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej zawęził rozumienie sformułowania "interpretacje przepisów prawa podatkowego", jedynie do interpretacji "ustaw podatkowych" w znaczeniu wynikającym z art. 3 pkt ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., dalej: "o.p."), jednakże stosownie do art. 3 pkt 1 o.p. ilekroć jest mowa o ustawach podatkowych, należy przez to rozumieć ustawy dotyczące podatków ale również opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych z uwzględnieniem art. 3 pkt 8 o.p. I właśnie z taką należnością budżetową o charakterze publicznoprawnym mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Stosownie bowiem do art. 149 ust. 1 u.k.s. opłata egzekucyjna stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym pobieraną za wskazane w ustawie czynności. Z art. 149 ust. 1 u.k.s. wynika bezspornie, że opłaty egzekucyjne stanowią niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym. Z kolei z art. 149 ust. 2 u.k.s. wynika, że komornik występuje faktycznie w roli płatnika w rozumieniu art. 8 o.p., ponieważ uzyskane opłaty egzekucyjne, po potrąceniu wynagrodzenia prowizyjnego, przekazuje na rachunek właściwego urzędu skarbowego. Tym samym jest obowiązany do obliczenia i pobrania oraz wpłacenia należności tak jak płatnik. W konsekwencji uchylono zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 10 lutego 2022 r.
1.3. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
2. Skarga kasacyjna.
2.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł organ. Wniesiono o uchylenie w całości, na zasadzie art. 188 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 327, dalej: "p.p.s.a.") zaskarżonego wyroku, rozpoznanie skargi strony skarżącej i jej oddalenie, ewentualnie jeżeli Naczelny Sąd Administracyjny uzna, że istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona, wniesiono o uchylenie w całości na zasadzie art. 185 § 1 p.p.s.a. zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. przepisów:
- art. 14b § 1 w zw. z art. 14p w zw. z art. 3 pkt 1 i pkt 2 o.p. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu przez Sąd pierwszej instancji, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy skarżąca jako komornik będący płatnikiem opłaty egzekucyjnej pełniącej funkcję daniny publicznej jest osobą zainteresowaną w rozumieniu art. 14b § 1 o.p., uprawnioną do złożenia wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, a tym samym ma interes prawny w uzyskaniu interpretacji indywidualnej oraz w konsekwencji powyższego niewłaściwe zastosowanie wskazanych przepisów w tej sprawie.
- art. 14b § 1 w zw. z art. 3 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 3 pkt 8 o.p. oraz w zw. z art. 149 ust. 1 i ust. 2 u.k.s. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu przez Sąd pierwszej instancji, że w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy przepisy ustawy o komornikach sądowych w części, w jakiej dotyczą opłaty egzekucyjnej, stanowiącej niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym, są przepisami podatkowymi w rozumieniu art. 14b § 1 o.p., wobec czego mogą stanowić przedmiot indywidualnej interpretacji oraz w konsekwencji powyższego niewłaściwe zastosowanie powyższych przepisów.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 165a § 1 w zw. z art. 14h w zw. z art. 14b § 1 w zw. z art. 14p oraz art. 3 pkt 1 i pkt 2 o.p. polegające na uwzględnieniu skargi skarżącej i uchyleniu postanowienia organu z dnia 12 kwietnia 2022 r. oraz poprzedzającego je postanowienia z dnia 10 lutego 2022 r., wskutek uprzedniego błędnego uznania przez Sąd pierwszej instancji, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zaistniały przesłanki do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie wydania interpretacji indywidualnej, bowiem w ocenie Sądu pierwszej instancji:
- organ zawęził rozumienie sformułowania "interpretacje przepisów prawa podatkowego" jedynie do interpretacji "ustaw podatkowych" w znaczeniu wynikającym z art. 3 pkt 2 o.p., pomijając przy tym treść art. 3 pkt 1 w zw. z art. 3 pkt 8 o.p.,
- analiza przywołanych regulacji prawnych prowadzi do wniosku, że skarżącą, jako komornika, należało uznać za "zainteresowaną" w znaczeniu określonym w art. 14b § 1 o.p., bowiem wskazane regulacje prawne odnoszą się do sfery interesu komornika, występującego w roli płatnika, jak również do zakresu jego ewentualnej odpowiedzialności.
2.2. Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3.1. Skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.
3.2. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842 dalej: "ustawa COVID") oraz zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 grudnia 2023 r. Wymienionym zarządzeniem strony zawiadomiono o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i poinformowano o możliwości uzupełnienia argumentacji w piśmie procesowym, z zachowaniem trybu określonego w art. 66 p.p.s.a. Zarządzenie zostało odebrane przez skarżącą w dniu 4 stycznia 2024 r., natomiast przez organ w dniu 4 stycznia 2024 r. Żadna ze stron nie uzupełniła stanowiska oraz nie wyraziła sprzeciwu co do zastosowanego trybu rozpoznania sprawy. Zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 1 i 3 ustawy COVID w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy.
3.3. Na gruncie postępowania interpretacyjnego podmiotową przesłankę odmowy wszczęcia postępowania należy wiązać z osobą zainteresowaną w rozumieniu art. 14b § 1 o.p. Będzie nią podmiot, który wykaże związek przedstawionego stanu faktycznego z jego możliwą (nawet potencjalnie) odpowiedzialnością podatkową. Natomiast przedmiotowa przesłanka odmowy wszczęcia postępowania interpretacyjnego dotyczyć będzie przepisów innych niż przepisy prawa podatkowego (art. 14b § 1), przepisów prawa podatkowego, które nie mogą być przedmiotem wniosku o interpretację indywidualną (art. 14b § 2a), elementów stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego, które w dniu złożenia wniosku o interpretację są przedmiotem toczącego się postępowania podatkowego, kontroli podatkowej, kontroli celno-skarbowej, albo gdy w tym zakresie sprawa została rozstrzygnięta co do jej istoty w decyzji lub postanowieniu organu podatkowego albo uzgodniona w porozumieniu podatkowym, o którym mowa w art. 20zb, albo porozumieniu inwestycyjnym, o którym mowa w art. 20zs § 1, w zakresie art. 20zt pkt 5. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w żadnym z tych aspektów dopuszczalności Sąd pierwszej instancji prawa nie naruszył.
3.4. Zgodnie z art. 3 pkt 2 o.p. przez "przepisy prawa podatkowego" rozumie się przepisy ustaw podatkowych, postanowienia ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską innych umów międzynarodowych dotyczących problematyki podatkowej, a także przepisy aktów wykonawczych wydanych na podstawie ustaw podatkowych. Przywołana definicja zawiera w swej treści inne definiowane pojęcie tj. "ustawy podatkowe", przez które ustawodawca nakazuje rozumieć ustawy dotyczące podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych, określające podmiot, przedmiot opodatkowania, powstanie obowiązku podatkowego, podstawę opodatkowania, stawki podatkowe oraz regulujące prawa i obowiązki organów podatkowych, podatników, płatników i inkasentów, a także ich następców prawnych oraz osób trzecich (art. 3 pkt 1 o.p.). Zgodnie natomiast z art. 3 pkt 8 o.p. przez niepodatkowe należności budżetowe rozumieć należy niebędące podatkami i opłatami należności stanowiące dochód budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego, wynikające ze stosunków publicznoprawnych. Oznacza to, że organowi wolno dokonać wykładni tych przepisów, które zawierają akty prawne wymienione rodzajowo w art. 3 pkt 2. Ocena stanowiska podatnika, a w konsekwencji wydanie interpretacji indywidualnej, są zatem możliwe wyłącznie wówczas, gdy kwestia stanowiąca przedmiot jego wątpliwości jest regulowana przepisami prawa podatkowego, z zastrzeżeniem wyłączeń określonych normatywnie.
3.5. Odnosząc się do elementów przedmiotowych sprawy stwierdzić należy, że 1 stycznia 2019 r. weszły w życie dwie ustawy regulujące działalność komorników - ustawa z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych oraz ustawa z 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych. Zgodnie z art. 149 ust. 1 u.k.s. opłata egzekucyjna stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym pobieraną za czynności, o których mowa w art. 3 ust. 3 pkt 1 i 2, na zasadach określonych w u.k.k. Stosownie do art. 149 ust. 2 u.k.s. uzyskane opłaty egzekucyjne, po potrąceniu wynagrodzenia prowizyjnego komornika, stanowią dochód budżetu państwa i podlegają przekazaniu na rachunek, o którym mowa w art. 196 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2077 ze zm.), urzędu skarbowego właściwego ze względu na siedzibę kancelarii, w terminie do 5 dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym zostały uzyskane.
Jednocześnie zgodnie z art. 149 ust. 4 u.k.s. organem pierwszej instancji właściwym do wydawania decyzji w przedmiocie opłat egzekucyjnych podlegających przekazaniu zgodnie z ust. 2, jest naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na siedzibę kancelarii. Z ust. 5 wskazanego przepisu wynika, że komornik jest obowiązany złożyć do urzędu skarbowego, o którym mowa w ust. 2, miesięczną informację o uzyskanych opłatach egzekucyjnych oraz opłatach egzekucyjnych podlegających przekazaniu zgodnie z ust. 2, w terminie do 10 dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym zostały uzyskane. Informacja ta stanowi dowód księgowy. Nadto stosownie do art. 149 ust. 6 u.k.s. w przypadku uprawomocnienia się orzeczenia sądu skutkującego koniecznością zwrotu całości lub części uzyskanej opłaty egzekucyjnej, proporcjonalna część przekazanej opłaty egzekucyjnej stanowi nadpłatę w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa.
Z art. 150 ust. 1 wynika natomiast, że komornikowi za pełnioną służbę przysługuje wynagrodzenie prowizyjne, proporcjonalne do wysokości uzyskanych opłat egzekucyjnych. Zgodnie natomiast z ust. 3 wskazanego przepisu wynagrodzenie prowizyjne komornik potrąca bezpośrednio z uzyskanych opłat egzekucyjnych. Komornik, zgodnie z ust. 4. przekazuje należne mu wynagrodzenie prowizyjne na odrębny rachunek bankowy służący pokryciu kosztów działalności egzekucyjnej, najpóźniej w terminie, o którym mowa w art. 149 ust. 2. Jednocześnie art. 283 ust. 1 stanowi, że przepisów art. 149-151 nie stosuje się do opłat egzekucyjnych prawomocnie ustalonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Zgodnie natomiast z ust. 2 wskazanego przepisu opłaty, o których mowa w ust. 1, przypadają komornikowi, zastępcy komornika, komornikowi odwołanemu, komornikowi, którego powołanie na stanowisko komornika wygasło z mocy prawa, albo spadkobiercom zmarłego komornika zgodnie z dotychczasowymi przepisami.
3.6. W związku z powyższymi przepisami, po dniu 1 stycznia 2019 r. po stronie komornika zaistniał obowiązek pobierania lub ściągania od dłużników niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym czyli uzyskanych opłat egzekucyjnych. Jednocześnie komornikowi przysługuje prawo do potrącenia z uzyskanych opłat egzekucyjnych prowizji, która stanowić będzie jego przychód.
Nie może budzić wątpliwości, że zgodnie z art. 149 ust. 1 i 2 u.k.s. opłata egzekucyjna stanowi niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym pobieraną za wskazane w ustawie czynności. Uzyskane opłaty po potrąceniu wynagrodzenia prowizyjnego komornika, stanowią dochód budżetu państwa i podlegają przekazaniu na rachunek, o którym mowa w art. 196 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych, urzędu skarbowego właściwego ze względu na siedzibę kancelarii, w terminie do 5 dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym zostały uzyskane.
Regulacja ta ma zatem charakter prawa materialnego podatkowego albowiem określa przedmiot świadczenia publicznego, którym w rozpoznawanej sprawie jest opłata egzekucyjna. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego jest ona zaliczana do danin publicznych (wyrok TK z 30 kwietnia 2012 r., SK 4/10, OTK- 2012/42). Świadczenie to ma charakter przymusowy, a jego realizacja jest zabezpieczona sankcjami administracyjnymi. Podzielić należy również pogląd sądu pierwszej instancji, że w przypadku nieprawidłowego zastosowania przez komornika art. 149 ust. 1 i 2 u.k.s., czyli nieprzekazania na rachunek urzędu skarbowego opłat egzekucyjnych bądź przekazywanie ich w niewłaściwej wysokości naczelnika właściwego urzędu skarbowego jest zobligowany do wydania decyzji w przedmiocie opłat egzekucyjnych podlegających przekazaniu (art. 149 ust. 4), tj. decyzji wymiarowej określającej (art. 21 § 3 o.p.). Decyzja ta stanowi podstawę do wydania tytułu wykonawczego i wszczęcia egzekucji należności z tytułu opłat egzekucyjnych nieprzekazanych przez komornika. Ponadto w przypadku, w którym komornik uchybi któremuś z obowiązków, o których mowa w art. 149 ust. 2 i 5 u.k.s., naraża się na odpowiedzialność karnoskarbową określoną w przepisach art. 57a i 57b k.k.s.
3.7. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ulega wątpliwości, że opłata egzekucyjna, stając się z dniem 1 stycznia 2019 r. daniną publicznoprawną, o której mowa w art. 217 Konstytucji RP, jest zarazem podatkiem w rozumieniu art. 3 pkt 3 lit. c o.p. Przepis ten do podatków zalicza "opłaty oraz niepodatkowe należności budżetowe". W konsekwencji art. 149 oraz 150 u.k.s. należy zaliczyć również do przepisów podatkowych, o których mowa w art. 14b ust. 1 o.p., co obligowało Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, do wydania w niniejszej sprawie interpretacji indywidualnej. Wątpliwości sygnalizowane przez wnioskodawcę dotyczyły w istocie znaczenia i wpływu regulacji intertemporalnych zawartych w art. 52 u.k.s. oraz 283 ust. 1 u.k.s. na charakter egzekwowanej przez niego opłaty egzekucyjnej. W przypadku bowiem uznania, że mają do niej zastosowanie przepisy art. 149 i 150 u.k.s., komornik staje się de facto płatnikiem daniny publicznoprawnej w postaci opłaty egzekucyjnej, po potrąceniu przysługującego mu na podstawie art. 150 u.k.s. wynagrodzenia prowizyjnego. Niezależnie od nałożonego na niego obowiązku w tym zakresie, i wynikającej zeń odpowiedzialności, na komorniku ciążą również obowiązki informacyjne.
Zarówno regulacje art. 149, 150, jak również art. 283 ust. 1 u.k.s. mają charakter przepisów prawa materialnego. Zapewne ten kontekst zadecydował o tym, że przepisy te zostały ujęte w ustawie o komornikach sądowych, a nie ustawie o kosztach komorniczych. Ta ostatnia ustawa określa wysokość kosztów komorniczych i zasady ich ponoszenia oraz tryb postępowania w sprawach dotyczących tych kosztów (art. 1). Z kolei art. 52 u.k.k. stanowi, że do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis ten ma zatem charakter procesowy. Nie odnosi się do art. 149 i 150 u.k.s., normujących charakter prawny opłaty egzekucyjnej. Istotne znaczenie ma natomiast ustalenie, czy kwestie temporalne związane ze stosowaniem tychże przepisów w sposób autonomiczny reguluje art. 283 ust. 1 u.k.s.
Podsumowując powyższe rozważania stwierdzić należy, że zmiana przepisów spowodowała to, że o ile przed 1 stycznia 2019 r. opłaty te stanowiły w całości dochód komornika, o tyle po tej dacie stanowią one niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym, z której komornik potrąca swoje wynagrodzenie prowizyjne. Reszta uzyskanej opłaty, po potrąceniu, stanowi dochód budżetu państwa i podlega przekazaniu na określony rachunek prowadzony przez urząd skarbowy. W konsekwencji analiza przywołanych regulacji prawnych prowadzi do wniosku, że Skarżącą, jako komornika, należało uznać za "zainteresowaną" w znaczeniu określonym w art. 14b § 1 o.p. Z całą bowiem pewnością wskazane regulacje prawne odnoszą się do sfery interesu komornika, występującego w roli płatnika, jak również do zakresu jego ewentualnej odpowiedzialności. Zatem zarzuty naruszenia art. 14b § 1 w zw. z art. 14p w zw. z art. 3 pkt 1 i pkt 2 o.p., art. 14b § 1 w zw. z art. 3 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 3 pkt 8 o.p. oraz w zw. z art. 149 ust. 1 i ust. 2 u.k.s., art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 165a § 1 w zw. z art. 14h w zw. z art. 14b § 1 w zw. z art. 14p oraz art. 3 pkt 1 i pkt 2 o.p.
3.8. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Bogusław Woźniak Anna Dalkowska Sławomir Presnarowicz

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI