III FSK 297/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę podatniczki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, odmawiającą umorzenia zaległego podatku od spadków i darowizn, mimo trudnej sytuacji zdrowotnej skarżącej, ze względu na brak spełnienia przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego oraz brak zgody Prezydenta Miasta na umorzenie.
Skarżąca B. D. wniosła o umorzenie zaległego podatku od spadków i darowizn, powołując się na trudną sytuację zdrowotną, niskie dochody i brak korzyści z odziedziczonego lokalu. Organy podatkowe, mimo uznania przesłanki ważnego interesu podatnika (stan zdrowia), odmówiły umorzenia, wskazując na przysporzenie majątkowe w postaci spadku, możliwość pokrycia części zaległości z nadpłaty podatku dochodowego oraz brak spełnienia kryteriów pomocy społecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, podkreślając, że umorzenie wymagało również zgody Prezydenta Miasta, która nie została udzielona, a także że sytuacja finansowa skarżącej nie uzasadniała umorzenia w kontekście interesu publicznego.
Sprawa dotyczyła wniosku B. D. o umorzenie zaległego podatku od spadków i darowizn wraz z odsetkami, argumentując to trudną sytuacją zdrowotną (choroba psychiczna, niepełnosprawność od lat), niskimi dochodami (renta 1.066 zł) i brakiem faktycznej korzyści z odziedziczonego lokalu mieszkalnego, który był zadłużony i zamieszkany przez inną osobę. Organy podatkowe, w tym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, utrzymały w mocy decyzję odmawiającą umorzenia. Uznano, że choć skarżąca uprawdopodobniła istnienie ważnego interesu podatnika ze względu na stan zdrowia, to jednak przyjęcie spadku stanowiło przysporzenie majątkowe, a skarżąca otrzymała zwrot nadpłaty podatku dochodowego, który mógłby pokryć część zaległości. Ponadto, organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca nie spełnia kryteriów dochodowych do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej, a umorzenie nie wpłynęłoby bezpośrednio na pogorszenie sytuacji materialnej rodziny. Kluczową przeszkodą okazał się brak zgody Prezydenta Miasta Łodzi na umorzenie, co jest wymogiem formalnym dla podatków stanowiących dochód gminy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę, podzielając stanowisko organów podatkowych. Sąd podkreślił, że umorzenie zaległości podatkowej jest ulgą, a nie prawem, i wymaga wykazania istnienia przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Wskazał, że trudna sytuacja zdrowotna nie jest jedyną przesłanką, a organy muszą rozważyć całokształt sytuacji majątkowej i rodzinnej podatnika. Sąd zaznaczył również, że umorzenie podatku od spadków i darowizn, będącego dochodem gminy, wymaga zgody władz samorządowych, która w tej sprawie nie została udzielona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, sama trudna sytuacja zdrowotna nie jest wystarczającą przesłanką do umorzenia zaległości podatkowej, jeśli nie towarzyszą jej inne okoliczności uzasadniające ważny interes podatnika lub interes publiczny, a także gdy wymagana zgoda organu samorządowego nie została udzielona.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że choć stan zdrowia skarżącej mógłby przemawiać za ważnym interesem podatnika, to jednak brak innych przesłanek, przysporzenie majątkowe ze spadku, możliwość pokrycia części zaległości z nadpłaty podatku dochodowego, a przede wszystkim brak zgody Prezydenta Miasta na umorzenie, uniemożliwiły pozytywne rozpatrzenie wniosku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (5)
Główne
O.p. art. 67a § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.
u.d.j.s.t. art. 18 § 2
Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego
W przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego.
Pomocnicze
O.p. art. 67b § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, które nie stanowią pomocy publicznej lub stanowią pomoc de minimis lub pomoc publiczną na cele określone w pkt 3 art. 67b O.p.
PPSA art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala ją.
PPSA art. 250 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie o kosztach postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak zgody Prezydenta Miasta Łodzi na umorzenie zaległości podatkowej, która stanowi dochód gminy. Skarżąca otrzymała zwrot nadpłaty podatku dochodowego, który mógł pokryć znaczną część zaległości. Skarżąca nie spełnia kryterium dochodowego do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej, co oznacza, że umorzenie nie będzie bezpośrednią przyczyną sięgnięcia po pomoc państwa.
Odrzucone argumenty
Trudna sytuacja zdrowotna skarżącej jako jedyna podstawa do umorzenia zaległości podatkowej. Brak faktycznej korzyści majątkowej z odziedziczonego lokalu jako podstawa do umorzenia. Niska wysokość renty i wysokie koszty leczenia jako wyłączna podstawa do umorzenia.
Godne uwagi sformułowania
Umorzenie zaległości podatkowych powinno być formą pomocy udzielonej przez Państwo podatnikowi po to, by poprzez stosowanie zasady (egzekwowanie podatku) nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego. W tym zakresie organ odwoławczy odwołał się do poczucia, tzw. ogólnej sprawiedliwości społecznej. Udzielenie ulgi podatkowej w spłacie podatków i opłatach stanowiących dochody gmin (...) jest ograniczone poprzez uzyskanie zgody przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego.
Skład orzekający
Paweł Janicki
przewodniczący
Bożena Kasprzak
sprawozdawca
Cezary Koziński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Umorzenie zaległości podatkowych, zwłaszcza gdy stanowią dochód gminy, wymaga nie tylko spełnienia przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, ale także uzyskania zgody organu samorządowego. Podkreśla znaczenie analizy całokształtu sytuacji majątkowej i rodzinnej podatnika."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podatku od spadków i darowizn, który jest dochodem gminy, co wiąże się z dodatkowym wymogiem zgody samorządu. Interpretacja 'ważnego interesu podatnika' i 'interesu publicznego' jest zawsze zależna od konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak trudna sytuacja życiowa (choroba, niskie dochody) może kolidować z wymogami formalnymi i prawnymi w kontekście ulg podatkowych, a także podkreśla znaczenie zgody organów samorządowych w specyficznych przypadkach.
“Choroba i bieda nie wystarczą? Sąd odmówił umorzenia podatku od spadku mimo trudnej sytuacji podatniczki.”
Dane finansowe
WPS: 1105 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Łd 486/22 - Wyrok WSA w Łodzi Data orzeczenia 2022-11-22 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-07-01 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Sędziowie Bożena Kasprzak /sprawozdawca/ Cezary Koziński Paweł Janicki /przewodniczący/ Symbol z opisem 6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.) Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Sygn. powiązane III FSK 297/23 - Wyrok NSA z 2024-12-18 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1540 art. 67a par. 1 pkt 3 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Dnia 22 listopada 2022 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Janicki, Sędziowie Sędzia WSA Bożena Kasprzak (spr.), Sędzia WSA Cezary Koziński, Protokolant st. asystent sędziego Marta Aftowicz-Korlińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2022 roku sprawy ze skargi B. D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 11 maja 2022 r. nr 1001-IEW-1.4264.2.2022.8.1008.KM w przedmiocie odmowy umorzenia zaległego podatku od spadków i darowizn wraz z odsetkami za zwłokę 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz adw. J. M. kwotę 480,- (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu wraz z należnym podatkiem od towarów i usług liczonym od tej kwoty. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia 11 maja 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty z dnia 30 grudnia 2021 r., którą odmówiono B. D. (dalej: skarżąca, podatnik) umorzenia zaległego podatku od spadków i darowizn w kwocie 1.105,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Z przedstawionego przez organ odwoławczy stanu faktycznego sprawy wynika, iż w dniu 30 marca 2021 r. skarżąca zwróciła się do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty o umorzenie zaległości w podatku od spadków i darowizn w kwocie 1.105,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę. We wniosku tym wskazała, że przedmiotowe zobowiązanie zostało ustalone w związku nabyciem spadku - 1/3 części lokalu mieszkalnego położonego w Ł. przy ul. [...]. Strona argumentowała, iż z odziedziczonego mieszkania nie odniosła żadnej korzyści majątkowej, gdyż nie może go użytkować. Mieszkanie zajmuje inna osoba, jest zadłużone i wymaga generalnego remontu. Podatniczka wskazała, iż znajduje się w złej sytuacji finansowej i zdrowotnej; utrzymuje się ze świadczenia rentowego w wysokości 1.066,00 zł; przeznacza wysokie kwoty na leczenie i lekarstwa. Ponadto – zdaniem podatnika - biegły w operacie szacunkowym zawyżył wycenę odziedziczonego mieszkania w stosunku do realnej, rynkowej ceny. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej potwierdził ustalenia Naczelnika Urzędu Skarbowego co do braku podstaw uzasadniających umorzenie przedmiotowej zaległości podatkowej. Przytoczył treść art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.) dalej: O.p. oraz orzecznictwo sądów administracyjnych wyjaśniających treść nieostrych pojęć "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego", wskazując następnie, że podatek od spadków i darowizn jest podatkiem majątkowym, zatem nie ulega wątpliwości, iż nabycie spadku jest przysporzeniem majątkowym. Oczywistą konsekwencją jest wzbogacenie spadkobiercy, który z kolei przyjmując spadek powinien liczyć się ze wszystkimi, dalszymi tego konsekwencjami. Obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn powstaje w chwili przyjęcia spadku. Natomiast konieczność jego zapłaty nie została uzależniona od sytuacji oraz możliwości płatniczych spadkobiercy, czy też uwarunkowania uzyskaniem korzyści z masy spadkowej. Dlatego też każda osoba przyjmująca spadek musi ponosić konsekwencje nieuiszczonego podatku. W ocenie Dyrektora, zobowiązanie podatkowe nie powstało z przyczyn niezależnych od podatnika, w wyniku zdarzenia nagłego, losowego, czy też innego zdarzenia posiadającego nadzwyczajny charakter. Organ nie dostrzegł także okoliczności nadzwyczajnych, spowodowanych działaniem czynników, na które nie miała wpływu skarżąca i które byłyby niezależne od jej postępowania, a dopiero taka sytuacja, z punktu widzenia przesłanki ważnego interesu podatnika, przemawiałaby za udzieleniem przedmiotowej ulgi. Organ odwoławczy wskazał, iż w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym znajdują się kserokopie licznych orzeczeń o stopniu niepełnosprawności skarżącej (całkowita niezdolność do pracy), która istnieje od dnia 7 kwietnia 2003 r., co potwierdza załączone do akt sprawy orzeczenie z dnia 16 stycznia 2017 r. i z dnia 16 marca 2021 r. Skarżąca załączyła do akt sprawy zaświadczenia lekarskie potwierdzające m.in. chorobę nowotworową, stwierdzenie choroby psychicznej w postaci schizofrenii paranoidalnej, kartę informacyjną leczenia szpitalnego, a także faktury VAT potwierdzające wydatkowane środki pieniężne na leki. Dyrektor uznał zatem, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na trudną sytuację zdrowotną skarżącej, która trwa od wielu lat. Jednak podkreślił, że nie zakłóca ona całkowicie prawidłowego funkcjonowania skarżącej, gdyż aktywnie uczestniczy w postępowaniach administracyjnych, chociażby poprzez składanie licznych pism (wniosek ulgowy, pisma w toku postępowania, odwołanie), szeroko opisując sytuację finansową, majątkową i rodzinną. Z kolei wydatkowane przez skarżącą środki pieniężne przeznaczone na leczenie oraz leki, znajdują pokrycie w dochodach gospodarstwa domowego. W ocenie organu odwoławczego, mając na uwadze szeroko przedstawioną dokumentację medyczną, skarżąca uprawdopodobniła zaistnienie ustawowej przesłanki ważnego interesu podatnika, postrzeganej przez pryzmat wpływu stanu zdrowia na sytuację finansową. Analizując sytuację finansową skarżącej Dyrektor wskazał, iż skarżąca otrzymuje rentę w wysokości 1.066,30 zł netto miesięcznie. Prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, miesięczne koszty utrzymania wynoszą 1.070,00 zł. Organ dostrzegł, iż strona w oświadczeniu o stanie majątkowym nie wykazała udziału w odziedziczonym lokalu mieszkalnym, co stanowi przysporzenie majątkowe, które pozytywnie wpłynęło na sytuację majątkowa strony. Organ odwoławczy dodał, że na podstawie zeznania podatkowego PIT-37 za 2020r. zwrócono skarżącej w dniu 12 lipca 2021 r. nadpłatę podatku dochodowego od osób fizycznych w wysokości 897,00 zł. Decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 7 czerwca 2021r., utrzymującą w mocy decyzję o ustaleniu zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn w wysokości 1.105,00 zł, doręczono skarżącej 22 czerwca 2021 r. Zatem w dacie otrzymania nadpłaty skarżąca miała już świadomość konieczności uiszczenia zobowiązania podatkowego w kwocie 1.105,00 zł i kwota nadpłaty podatkowej mogłaby pokryć przedmiotową zaległość podatkową w znacznej części. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał zatem, że odmowne załatwienie wniosku nie pogorszy sytuacji skarżącej w sposób na tyle istotny, aby spowodować zachwianie podstawami funkcjonowania, choć z pewnością będzie wymagało podjęcia od podatnika działań we własnym zakresie. Przyjęty spadek – jak podkreślił organ podatkowy - spowodował przysporzenie majątkowe, a zatem pozytywnie wpłynął na sytuację majątkową podatnika. Przyjmując spadek podatnik winien przeanalizować swoją sytuację finansową i w przypadku negatywnej jej oceny, wziąć pod uwagę możliwość odrzucenia spadku. Ponadto podatek od spadków i darowizn jest należnością budżetu gminy, z którego finansowane są potrzeby ogólnospołeczne. Udzielanie ulgi umorzenia rzutowałoby bezpośrednio na stan tego budżetu i mogłoby doprowadzić do braku środków na realizację podstawowych zadań samorządu (który nie wyraził zresztą zgody na udzielenie przedmiotowej ulgi podatkowej). Organ odwoławczy stwierdził, iż skarżąca nie wskazała, aby korzystała z pomocy finansowej Państwa. Nie spełnia też kryterium dochodowego ustalonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 1296) do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej (776 zł dla osoby w rodzinie). Zatem, nieudzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowej nie wpłynie bezpośrednio na pogorszenie sytuacji materialnej rodziny skarżącej oraz nie będzie bezpośrednią przyczyną ewentualnego sięgnięcia w przyszłym okresie do pomocy ze środków Państwa. Z tego też względu organ nie dostrzegł w analizowanej sprawie istnienia przesłanki interesu publicznego w udzieleniu ulgi. Dyrektor podsumował, że pomimo zaistnienia ustawowej przesłanki udzielenia ulgi, tj. ważnego interesu podatnika (ze względu na złą sytuację zdrowotną), przy jednoczesnej dwukrotnej odmowie wyrażenia zgody Prezydenta Miasta Łodzi na umorzenie obciążającej zaległości podatkowej, nie mógł skorzystać z uprawnień wynikających z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. W skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca wniosła o uchylenie w całości decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Bałuty i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: - art. 67a § 1 pkt 3 O.p. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, że pomimo wyjątkowo trudnej sytuacji podatnika (niskich przychodów, choroby i niepełnosprawności) nie istniały przesłanki umorzenia zaległości podatkowej; - art. 121 § 1 O.p. poprzez brak zastosowania tego przepisu i działanie przez organ w sposób podważający zaufanie do organów podatkowych, polegający na wydawaniu decyzji sprzecznej z ustaleniami poczynionymi przez ten organ (który stwierdził, że podatnik posiada ważny interes, ale jednocześnie zdecydował aby pomimo wyjątkowo niskich przychodów skarżącej nie umorzyć jej zaległości); - art. 124 O.p. poprzez brak zastosowania tego przepisu i wydanie decyzji, która nie uzasadnia okoliczności opisanych w jej uzasadnieniu (skoro organ stwierdził, że podatnik posiada ważny interes w umorzeniu zaległości, to niezrozumiałe jest dlaczego pomimo wyjątkowo niskich przychodów skarżącej nie zdecydował o ich umorzeniu); - art. 187 § 1 O.p. i 191 O.p. poprzez niewłaściwą ocenę dowodów zgromadzonych w toku postępowania, które przekonywały o tym, że względem podatnika należy zastosować dobrodziejstwo umorzenia zaległości podatkowej, o jaki mowa w przepisie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z dnia 31 sierpnia 2022 r. pełnomocnik skarżącej, ustanowiony z urzędu, podtrzymał zarzuty i wnioski skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał wniesioną skargę za niezasadną. Zgodnie z treścią przepisu art. 67a § 1 pkt 3 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Stosownie do przepisu art. 67b § 1 O.p. organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a, które nie stanowią pomocy publicznej; które stanowią pomoc de minimis; które stanowią pomoc publiczną ale tylko na cele określone w pkt 3 art. 67b O.p. Skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej, jak również zaległość podatkowa objęta wnioskiem o udzielenie ulgi podatkowej nie jest związana ze źródłem przychodów z działalności gospodarczej. Przepis art. 67a § 1 O.p. przewiduje dwie przesłanki, przy zaistnieniu których organ podatkowy może w drodze decyzji zastosować ulgę podatkową – "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". Spójnik "lub" użyty w przepisie wskazuje na to, iż wystarczy spełnienie tylko jednej z nich. Oznacza to, iż organ podatkowy w każdym wypadku winien zbadać sprawę pod kątem spełnienia obu przesłanek. Sąd zgadza się z organami podatkowymi, że pojęcia "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" są pojęciami nieostrymi, a ich treść powinna być oceniana w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 kwietnia 1999 r. (sygn. akt SA/Sz 850/98, Lex nr 36843) stwierdził, iż "ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata majątku. Interes publiczny to sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowej spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdy nie będzie w stanie zaspokoić potrzeb materialnych". Interes publiczny rozumieć również można jako dyrektywę postępowania, nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwa, korekta błędnych decyzji. W niniejszej sprawie organ odwoławczy uznał, iż tylko sytuacja zdrowotna podatnika jest trudna (ze względu na stwierdzoną chorobę psychiczną i konieczne wydatki na lekarstwa), co ewentualnie mogłoby być uznane za spełnienie przesłanki ważnego interesu podatnika uzasadniającej umorzenie zaległości podatkowej. Sąd zwrócił jednak uwagę, że w zaskarżonej decyzji brak jest wyraźnego sprecyzowania, co do istnienia przesłanki ważnego interesu podatnika uzasadniającej umorzenie przedmiotowego zobowiązania podatkowego. Z jednej strony organ uznał, że "mając na uwadze szeroko przedstawioną dokumentację medyczną skarżąca uprawdopodobniła zaistnienie ustawowej przesłanki ważnego interesu podatnika, postrzeganej przez pryzmat wpływu stanu zdrowia na sytuację finansową". W następnych rozważaniach stwierdza jednak, iż "twierdzenie (skarżącej), że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej i majątkowej spowodowanej brakiem środków pieniężnych, przy jednoczesnym przysporzeniu majątku bieżącym funkcjonowaniu i regulowaniu kosztów utrzymania, w tym także kosztów związanych z opłatą za czynsz za odziedziczony lokal mieszkalny, a także możliwością przekazania otrzymanych środków z tytułu zwrotu podatku na spłatę przedmiotowej zaległości podatkowej, nie znajduje uzasadnienia". Ta argumentacja wskazywałaby, że nie do końca organy podatkowe są przekonane o istnieniu "ważnego interesu podatnika", który uzasadniałby udzielenie ulgi w postaci umorzenia w całości przedmiotowej zaległości podatkowej. Wynika to także z zestawienia bieżącej analizy możliwościach płatniczych podatnika (wysokości dochodów gospodarstwa domowego skarżącej – 1.066,30 zł netto, z wydatkami – 1.070,00 zł). Organ odwoławczy wskazał także, że w 2021 r. skarżąca otrzymała zwrot nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych w wysokości 897,00 zł, a ponadto jest współwłaścicielką odziedziczonego lokalu mieszkalnego, położonego w Łodzi przy ul. [...] , o powierzchni 24,22 m2. Sąd zwraca uwagę, iż organ podatkowy, podejmując decyzję na podstawie art. 67a § 1 O.p., obowiązany jest do dokonania prawidłowych ustaleń faktycznych aby stwierdzić czy w danym przypadku wykazany został ważny interes podatnika lub interes publiczny, który mógłby uzasadniać pozytywne rozpatrzenie wniosku. Należy przy tym podkreślić, iż to strona występująca z żądaniem umorzenia zaległości podatkowych w oparciu o art. 67a § 1 O.p. powinna powołać dowody lub wnioskować o przeprowadzenie ich przez organ podatkowy w celu wykazania, że zachodzą szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie z uwagi na ważny interes podatnika lub interes publiczny (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2006 r., sygn. akt II FSK 405/05). Postępowanie w przedmiocie ulg podatkowych wszczynane jest na wniosek podatnika i w jego interesie leży wskazanie przesłanek uzasadniających przyznanie wnioskowanej ulgi. W tego rodzaju sprawach "ważny interes", o którym mowa w cytowanym przepisie, musi istnieć obiektywnie, a nie wyłącznie w przekonaniu podatnika składającego wniosek o przyznanie ulgi (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Bk 134/05). W ocenie Sądu, "trudna sytuacja zdrowotna podatnika", wynikająca z orzeczenia stopnia niepełnosprawności ze względu na chorobę psychiczną, nie może stanowić jedynej przesłanki do zastosowania wnioskowanej ulgi. Oceniając zasadność wniosku o umorzenie zaległości podatkowej organy powinny rozważyć, czy sytuacja ekonomiczna, rodzinna podatnika, rokuje możliwość spłaty zaległości choćby w ratach i czy koszty prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji majątkowej podatnika nie przewyższą możliwych do uzyskania od niego kwot. Nie służy bowiem interesom państwa podejmowanie prób przymusowego wykonania zobowiązania podatkowego, które generować będą jedynie koszty, bez efektów w postaci odzyskania należności. Nie budzi także wątpliwości w orzecznictwie, że przy ocenie istnienia przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego należy uwzględnić nie tylko okoliczności powstania zaległości, ale także aktualną w dacie orzekania sytuację podatnika, w tym również jego sytuację rodzinną i ekonomiczną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 października 2012 r., sygn. akt II FSK 510/11). Umorzenie zaległości podatkowych powinno być formą pomocy udzielonej przez Państwo podatnikowi po to, by poprzez stosowanie zasady (egzekwowanie podatku) nie doprowadzić do skutków niepożądanych z punktu widzenia tak społecznego, jak i indywidualnego, odnoszącego się do osoby podatnika oraz jego najbliższych, a także osób zależnych od podatnika. Chodzi zatem o to, by wskutek dochodzenia zaległości podatkowych Państwo nie poniosło w efekcie kosztów większych, niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia. W konsekwencji ustalenie przez organ podatkowy kwestii istnienia przesłanki "interesu publicznego" wiąże się z koniecznością ważenia relacji w dwóch płaszczyznach: jedną płaszczyznę tworzy zasada, jaką jest terminowe płacenie podatków w pełnej wysokości, drugą - wyjątek od zasady, polegający na zastosowaniu indywidualnej ulgi podatkowej. Organ w danym przypadku winien ustalić, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesu publicznego (dochodzenie należności, czy też zastosowanie ulgi). W niniejszej sprawie organy podatkowe wywiązały się z tych obowiązków, nie skupiły się tylko na bieżących możliwościach płatniczych podatnika, lecz wzięły pod uwagę jego ogólną sytuację majątkową i rodzinną, uznając, że skarżąca nie spełnia kryterium dochodowego - ustalonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r. poz. 1296) - do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej (776 zł dla osoby w rodzinie), a spłata zaległości podatkowej nie będzie bezpośrednią przyczyną ewentualnego sięgnięcia przez skarżącą w przyszłym okresie do pomocy ze środków Państwa. Sąd aprobuje też pogląd organów podatkowych, który należy odnieść do oceny istnienia "interesu publicznego" w sprawie, że z instytucji umarzania zaległości podatkowych nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z długu podatkowego, tym bardziej, że Ordynacja podatkowa przewiduje inne możliwości złagodzenia warunków wykonania zobowiązania podatkowego, np. rozłożenie na raty zaległości podatkowej. Niewątpliwie należy uznać, iż w tym zakresie organ odwoławczy odwołał się do poczucia, tzw. ogólnej sprawiedliwości społecznej. W związku z powyższym należy uznać, iż organy obu instancji dokonały oceny argumentów przedstawionych przez skarżącą, zarówno pod względem istnienia przesłanki "ważnego interesu podatnika", jak i "interesu publicznego", w kontekście możliwości zastosowania art. 67a § 1 pkt 3 O.p. - umorzenia zaległości podatkowej. W ocenie Sądu organ odwoławczy doszedł do prawidłowego wniosku, że w kontekście braku ziszczenia się powyższych przesłanek nie było podstaw do udzielenia ulgi, w sytuacji gdy z tytułu rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych podatnik otrzymuje w tym samym czasie zwrot podatku w wysokości 897,00 zł. Dodatkowo Sąd pragnie wskazać, iż udzielenie ulgi podatkowej w spłacie podatków i opłatach stanowiących dochody gmin (w tym podatku od spadów i darowizn), a pobieranych przez urzędy skarbowe, jest ograniczone poprzez uzyskanie zgody przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego (j.s.t.), co wynika z art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2267). Zgodnie z tym przepisem, w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności oraz zwalniać płatnika z obowiązku pobrania bądź ograniczać pobór należności wyłącznie za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. Użycie formy "wyłącznie za zgodą" w myśl wykładni gramatycznej i celowościowej jednoznacznie wskazuje, że organem o decydującym głosie do zastosowania określonej preferencji (tzn. do decyzji pozytywnej) jest przewodniczący zarządu j.s.t. Naczelnik urzędu skarbowego, wydając końcową decyzję, nie może zrobić nic innego, jak tylko powielić aprobujące stanowisko np. wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Decyzja ta będzie miała cechy "związania". Pogląd ten znajduje swoje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym i pozostaje także aktualny pod rządami obecnych unormowań art. 18 u.d.j.s.t. Mianowicie SN w wyroku z dnia 10 lipca 2002 r. (III RN 135/01, OSNP 2003/13, poz. 300) po rozpoznaniu sprawy z rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku NSA w Białymstoku z dnia 22 listopada 2000 r. stwierdził, że urząd skarbowy nie może umorzyć, a także odroczyć płatności podatku przypadającego samorządowi terytorialnemu bez wniosku lub zgody (obecnie tylko zgody) przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego (zob. S. Presnarowicz [w:] Ordynacja podatkowa. Komentarz. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344, red. L. Etel, Warszawa 2022, art. 209). Prezydent Miasta Łodzi postanowieniami z dnia 27 sierpnia 2021 r. i z dnia 15 listopada 2021 r. nie wyraził zgody na umorzenie skarżącej zaległości w podatku od spadków i darowizn w wysokości 1.105,00 zł, analizując przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), należało skargę oddalić. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie przepisu art. 250 § 1 tej ustawy. mko
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI