III FSK 29/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) w wyroku z dnia 31 października 2024 r. (sygn. akt III FSK 29/24) uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie i oddalił skargę podatniczki M. R. w sprawie dotyczącej podatku od spadków i darowizn. Sprawa dotyczyła darowizny środków pieniężnych w kwocie 420 000 zł otrzymanej od matki. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy podatniczka złożyła wymagane zgłoszenie SD-Z2 do właściwego organu podatkowego w ustawowym terminie, co warunkowało zwolnienie z podatku. WSA w Warszawie uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uznając, że organy podatkowe nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego w zakresie złożenia zgłoszenia SD-Z2 i nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wniosków dowodowych. NSA uznał jednak, że wyrok WSA nie odpowiada prawu. Sąd kasacyjny stwierdził, że materiał dowodowy, w tym protokół z otwarcia urny, raporty z systemów kancelaryjnych oraz oświadczenie podatniczki, pozwalał na stwierdzenie niezłożenia zgłoszenia SD-Z2. NSA uznał za błędne nakazanie przez WSA ponownego badania urny oraz zastosowanie zasady in dubio pro tributario do stanu faktycznego, podkreślając, że zasada ta dotyczy wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego, a nie ustaleń faktycznych. Sąd kasacyjny odniósł się również do przepisów ustawy COVID-19, stwierdzając, że nie miały one zastosowania do terminów materialnoprawnych, takich jak termin złożenia zgłoszenia SD-Z2, który ma charakter materialnoprawny i jego niezachowanie skutkuje utratą zwolnienia. W konsekwencji NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę podatniczki, zasądzając od niej koszty postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja terminów materialnoprawnych w prawie podatkowym, zastosowanie zasady in dubio pro tributario, stosowanie przepisów ustawy COVID-19 w kontekście postępowań podatkowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z darowizną środków pieniężnych i terminem złożenia zgłoszenia SD-Z2. Interpretacja przepisów COVID-19 może ewoluować w zależności od dalszego orzecznictwa.
Zagadnienia prawne (3)
Czy niezłożenie zgłoszenia SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od nabycia darowizny środków pieniężnych skutkuje utratą zwolnienia podatkowego, nawet jeśli podatnik powołuje się na okoliczności związane ze stanem epidemii COVID-19 i brakiem możliwości uzyskania potwierdzenia złożenia dokumentu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, niezłożenie zgłoszenia SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od nabycia darowizny środków pieniężnych skutkuje utratą zwolnienia podatkowego, ponieważ termin ten ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu na podstawie przepisów o przywróceniu terminów administracyjnych, w tym przepisów ustawy COVID-19.
Uzasadnienie
Termin do złożenia zgłoszenia SD-Z2 jest terminem materialnoprawnym, a jego niezachowanie skutkuje utratą zwolnienia podatkowego. Przepisy ustawy COVID-19 dotyczące przywracania terminów administracyjnych nie mają zastosowania do terminów materialnoprawnych prawa podatkowego.
Czy zasada in dubio pro tributario (wątpliwości rozstrzygane na korzyść podatnika) może być stosowana do ustalenia stanu faktycznego sprawy, w szczególności do kwestii złożenia lub niezłożenia dokumentu przez podatnika?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada in dubio pro tributario dotyczy wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego, a nie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy. Stan faktyczny powinien być ustalany w sposób zgodny z zasadami postępowania podatkowego.
Uzasadnienie
Zasada in dubio pro tributario jest dyrektywą wykładni prawa, stosowaną gdy interpretacja przepisu materialnego prawa podatkowego nie daje jednoznacznych rezultatów. Nie może być stosowana do rozstrzygania wątpliwości co do faktów, które powinny być ustalone w drodze postępowania dowodowego.
Czy przepisy ustawy COVID-19 dotyczące zawieszenia lub nierozpoczęcia biegu terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego mają zastosowanie do terminów prawa podatkowego, w tym terminu złożenia zgłoszenia SD-Z2?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te nie mają zastosowania do terminów prawa podatkowego. Prawo podatkowe jest odrębne od prawa administracyjnego, a przepisy ustawy COVID-19 wyraźnie rozróżniają te obszary.
Uzasadnienie
Minister Finansów oraz NSA w uchwale I FPS 2/22 uznali, że przepisy tarczy antykryzysowej dotyczące terminów administracyjnych nie obejmują terminów prawa podatkowego. Ponadto, art. 15zzzzzn2 ustawy COVID-19 dotyczy przywracania terminów administracyjnych, a nie materialnoprawnych terminów podatkowych.
Przepisy (16)
Główne
u.p.s.d. art. 4a § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
Zwolnienie od podatku nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych przez najbliższych członków rodziny, pod warunkiem zgłoszenia nabycia w terminie 6 miesięcy.
u.p.s.d. art. 1 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
Przedmiot opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn - nabycie tytułem darowizny.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku przez NSA.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi przez sąd.
Pomocnicze
o.p. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Naruszenie zasady prawdy obiektywnej i obowiązku zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
o.p. art. 180
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
o.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Uznanie dowodów za istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.
u.p.s.d. art. 4a § ust. 3
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
Opodatkowanie nabycia na zasadach dla I grupy podatkowej w przypadku niespełnienia warunków zwolnienia.
u.p.s.d. art. 5 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
Moment powstania obowiązku podatkowego przy nabyciu w drodze darowizny.
o.p. art. 2a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada in dubio pro tributario - wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzygane na korzyść podatnika.
ustawa COVID-19 art. 15zzzzzn2
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw
Zawiadomienie strony o uchybieniu terminu administracyjnego i wyznaczenie terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu.
ustawa COVID-19 art. 15zzr § ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw
Zawieszenie biegu terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego (uchylony).
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji przez WSA w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu pierwszej instancji wykładnią prawa dokonaną przez NSA.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezłożenie przez skarżącą zgłoszenia SD-Z2 w terminie 6 miesięcy od nabycia darowizny. • Termin do złożenia zgłoszenia SD-Z2 ma charakter materialnoprawny i nie podlega przywróceniu na podstawie przepisów o przywróceniu terminów administracyjnych. • Przepisy ustawy COVID-19 dotyczące przywracania terminów administracyjnych nie mają zastosowania do terminów prawa podatkowego. • Zasada in dubio pro tributario dotyczy wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego, a nie ustaleń faktycznych.
Odrzucone argumenty
Argumentacja WSA o niewystarczającym postępowaniu wyjaśniającym w zakresie złożenia zgłoszenia SD-Z2. • Nakazanie przez WSA ponownego badania urny i uwzględnienie wniosku dowodowego skarżącej. • Zastosowanie przez WSA zasady in dubio pro tributario do stanu faktycznego. • Zastosowanie przepisów ustawy COVID-19 do terminu złożenia zgłoszenia SD-Z2.
Godne uwagi sformułowania
Termin 6 miesięcy na dokonanie zgłoszenia SD-Z2 [...] ma charakter materialnoprawny. • Zasada in dubio pro tributario [...] ma zastosowanie wtedy, gdy interpretacja przepisu materialnego prawa podatkowego [...] nie daje zadowalających rezultatów. • Prawu podatkowemu znana jest instytucja przedawnienia [...], jak również regulacja dotycząca zawieszenia i przerwania biegu przedawnienia.
Skład orzekający
Stanisław Bogucki
przewodniczący sprawozdawca
Bogusław Dauter
członek
Wojciech Stachurski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja terminów materialnoprawnych w prawie podatkowym, zastosowanie zasady in dubio pro tributario, stosowanie przepisów ustawy COVID-19 w kontekście postępowań podatkowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji związanej z darowizną środków pieniężnych i terminem złożenia zgłoszenia SD-Z2. Interpretacja przepisów COVID-19 może ewoluować w zależności od dalszego orzecznictwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego związanego z terminami i zwolnieniami, a także interpretacji przepisów wprowadzonych w związku z pandemią COVID-19, co jest nadal aktualne dla wielu podatników.
“Darowizna od rodziców: czy zapomniane zgłoszenie SD-Z2 przekreśli zwolnienie z podatku? NSA wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 420 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.