III FSK 2871/21

Naczelny Sąd Administracyjny2021-09-30
NSAAdministracyjneWysokansa
odpadyopłata za gospodarowanie odpadamistawka ryczałtowazmiana stawkirok podatkowyuchwała rady gminyRIONSAprawo samorządowe

NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę gminy na uchwałę RIO dotyczącą opłaty za wywóz odpadów, uznając, że zmiana stawki w trakcie roku była niedopuszczalna.

Sprawa dotyczyła uchwały Rady Gminy L. ustalającej ryczałtową stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości rekreacyjnych. Kolegium RIO stwierdziło nieważność uchwały, uznając, że zmiana stawki w trakcie roku narusza prawo. WSA uchylił uchwałę RIO, uznając skargę gminy za zasadną. NSA uchylił wyrok WSA, oddalił skargę gminy i zasądził koszty, stwierdzając, że zmiana stawki opłaty za odpady w trakcie roku kalendarzowego, nawet jeśli korzystna, jest niedopuszczalna.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Regionalnej Izby Obrachunkowej (RIO) od wyroku WSA w Gdańsku, który uchylił uchwałę RIO stwierdzającą nieważność uchwały Rady Gminy L. w sprawie ustalenia ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości rekreacyjnych. Uchwała Rady Gminy z 22 stycznia 2020 r. ustaliła ryczałtową stawkę opłaty za odpady dla domków letniskowych i nieruchomości rekreacyjnych, obowiązującą od początku roku. RIO uznała tę uchwałę za nieważną z powodu istotnego naruszenia art. 6j ust. 3b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, twierdząc, że stawki roczne nie mogą być zmieniane w trakcie roku podatkowego. WSA w Gdańsku uznał skargę Rady Gminy za zasadną, argumentując, że zmiana stawki była korzystna dla podatnika i dopuszczalna na mocy art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej. NSA uchylił wyrok WSA, podzielając stanowisko RIO. Sąd kasacyjny podkreślił, że art. 6j ust. 3b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach stanowi, iż ryczałtowa stawka opłaty jest ustalana za rok i nie może być wprowadzana w dowolnym okresie roku kalendarzowego. NSA uznał, że nawet jeśli zmiana stawki jest korzystna, nie można jej wprowadzać w trakcie roku, a przepisy przejściowe ustawy nowelizującej nie dawały takiej możliwości. W konsekwencji NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę Rady Gminy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, ryczałtowa stawka opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest ustalana za rok i nie można jej wprowadzać w dowolnym okresie roku kalendarzowego, nawet jeśli zmiana jest korzystna dla zobowiązanego.

Uzasadnienie

NSA oparł się na wykładni art. 6j ust. 3b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, który stanowi, że stawka jest ustalana za rok. Podkreślono, że przepisy przejściowe ustawy nowelizującej nie pozwalały na wprowadzanie zmian w trakcie roku kalendarzowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

u.c.p.g. art. 6j § ust. 3b

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

Pomocnicze

u.s.g. art. 98 § ust. 3

Ustawa o samorządzie gminnym

u.s.g. art. 91 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

ustawa zmieniająca art. 9 § ust. 1

Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw

ustawa zmieniająca art. 9 § ust. 2

Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw

ustawa zmieniająca art. 10 § ust. 3

Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15 zzs⁴ § ust. 3

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez WSA art. 6j ust. 3b u.c.p.g. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie przez WSA art. 9 ust. 1, 2 i art. 10 ust. 3 ustawy zmieniającej poprzez niezastosowanie art. 9 ust. 2 i art. 10 ust. 3.

Odrzucone argumenty

Argumentacja WSA dotycząca dopuszczalności zmiany stawki opłaty za odpady w trakcie roku podatkowego z uwagi na jej korzystny charakter.

Godne uwagi sformułowania

Ryczałtowa stawka tej opłaty jest ustalana za rok. Nie można przyjąć, że zmiana ta jest korzystna dla podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty.

Skład orzekający

Paweł Borszowski

sprawozdawca

Sławomir Presnarowicz

przewodniczący

Tomasz Zborzyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ustalania stawek opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w szczególności zakazu zmiany stawek rocznych w trakcie roku kalendarzowego."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ustalania ryczałtowej stawki opłaty za odpady dla nieruchomości rekreacyjnych, ale zasada dotycząca zakazu zmian w trakcie roku ma szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu opłat za wywóz śmieci i interpretacji przepisów przez sądy, co jest istotne dla samorządów i mieszkańców.

Czy gmina może podnieść opłatę za śmieci w trakcie roku? NSA odpowiada.

Sektor

administracja publiczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 2871/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2021-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Paweł Borszowski /sprawozdawca/
Sławomir Presnarowicz /przewodniczący/
Tomasz Zborzyński
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Odpady
Sygn. powiązane
I SA/Gd 360/20 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2020-07-28
Skarżony organ
Regionalna Izba Obrachunkowa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 1454
art. 6j ust. 3b
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, , po rozpoznaniu w dniu 30 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Regionalnej Izby Obrachunkowej w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 lipca 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 360/20 w sprawie ze skargi Rady Gminy L. na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w G. z dnia 20 lutego 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2) oddala skargę; 3) zasądza od Gminy L. na rzecz Regionalnej Izby Obrachunkowej w G. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 360/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Rady Gminy L. na uchwałę Regionalnej Izby Obrachunkowej w Gdańsku z 20 lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały nr [...]Rady Gminy L. z dnia 22 stycznia 2020 r. w sprawie ustalenia ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi uchylił zaskarżoną uchwałę oraz zasądził na rzecz Gminy L. zwrot kosztów postępowania. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że 22 stycznia 2020 r. Rada Gminy L. podjęła uchwałę nr [...] w sprawie ustalenia ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi odbieranymi na nieruchomościach, na których znajdują się domki letniskowe lub innych nieruchomościach wykorzystywanych na cele rekreacyjno - wypoczynkowe, bez względu na długość okresu korzystania z nieruchomości.
Uchwałą z dnia 20 lutego 2020 r. Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Gdańsku orzekło o nieważności ww. uchwały.
W uzasadnieniu uchwały Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej stwierdziło, że badana uchwała Rady Gminy została podjęta z istotnym naruszeniem art. 6j ust. 3b ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (j.t. Dz.U. z 2019 r. poz. 2010 ze zm.), zwana dalej "u.c.p.g.", w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ustalenie ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości, po rozpoczęciu okresu, jakiego one dotyczą, czyli roku 2020. Organ za niedopuszczalne bowiem uznał podwyższanie stawek podatków i opłat lokalnych o charakterze rocznym w trakcie trwania roku podatkowego.
Na rozstrzygnięcie Kolegium Rada Gminy wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, domagając się uchylenia zaskarżonej uchwały oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ złożył również wniosek o odrzucenie skargi wskazując, że skarga została wniesiona przez niewłaściwy organ. Do złożenia skargi uprawniona była Gmina, a nie jej organ stanowiący.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że skarga jest zasadna.
W pierwszej kolejności Sąd pierwszej instancji odniósł się do zarzutu niedopuszczalności wniesionego środka zaskarżenia z uwagi na złożenie go przez nieuprawniony organ oraz z powodu niezachowania wymogów formalnych o jakich mowa w art. 98 ust. 3 zd. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2019 r., poz. 506 ze zm.), zwanej dalej "u.s.g.". Sąd, podnosząc szereg argumentów, za dopuszczalną bowiem uznał sytuację, w której skarga na rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzające nieważność uchwały rady gminy, składana na podstawie art. 98 ust. 3 u.s.g., może zostać wniesiona do sądu administracyjnego przez ten organ.
Odnosząc się następnie do istoty zagadnienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że mimo dostrzeżenia, iż w odniesieniu do wskazanej zasady niezmieniania ciężarów publicznych o charakterze rocznym w trakcie roku podatkowego istnieje wyjątek dotyczący działania na korzyść podmiotu zobowiązanego do ponoszenia świadczeń publicznoprawnych, Kolegium nie rozważyło, czy w odniesieniu do kwestionowanych zapisów uchwały Rady Gminy wyjątek ten zachodzi.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, skoro dokonana zmiana spowodowała obniżenie stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, za rok kalendarzowy, to jej wprowadzenie w trakcie trwania roku podatkowego, mimo rocznego charakteru opłaty, nie sprzeciwiało się zasadzie demokratycznego państwa prawa wynikającej z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483 z późn. zm.), zwanej dalej "Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej".
Sąd pierwszej instancji stwierdził też, że upoważnienie do zmiany wysokości stawki opłaty w trakcie roku podatkowego można wprost wywieść, z brzmienia przepisu art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz.1579), zwanej dalej "ustawą zmieniającą". Przywołując treść tego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wywiódł, że skoro ustawodawca nakładając na rady gminy obowiązek dostosowania obowiązujących uchwał przewidział możliwość ich zmiany w okresie roku od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej, to zakładając racjonalność jego działania dopuścił tym samym sytuację, w której uchwały takie będą podejmowane przez rady gminy w całym dwunastomiesięcznym okresie, tj. do dnia 6 września 2020 r. W świetle takiego uregulowania nie można przyjąć, zdaniem Sądu pierwszej instancji, że podjęcie przez Radę Gminy uchwały z dnia 22 stycznia 2020 r. nastąpiło z naruszeniem prawa dającym podstawę do stwierdzenia jej nieważności.
Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w zaskarżonej uchwale stwierdzającej nieważność uchwały Rady Gminy nie odniosło się w żadnej mierze do przepisów ustawy zmieniającej, w szczególności jej art. 9 ust. 1 i nie rozważyło, jakie konsekwencje prawne wynikają z obowiązku stosowania tego przepisu przez rady gmin, a w szczególności jakie skutki wywołuje stosowanie tej normy w okresie dwunastomiesięcznym od dnia wejścia w życie ustawy zmieniającej. Stąd też Sąd pierwszej instancji uznał, że podejmując zaskarżoną uchwałę organ nadzoru nie wykazał w sposób wymagany przez art. 91 ust. 1 u.s.g. zaistnienia przesłanki stwierdzenia nieważności Uchwały Rady Gminy, jaką jest istotna sprzeczność tej uchwały z prawem.
Regionalna Izba Obrachunkowa, działając za pośrednictwem pełnomocnika – radcy prawnego - w skardze kasacyjnej zaskarżyła powyższy wyrok w całości zarzucając orzeczeniu WSA:
1. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1.1. art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie w zw. z art. 98 ust. 3 u.s.g. w związku z art. 165 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do mylnego przyjęcia, że Rada Gminy L. była uprawniona do wniesienia skargi na uchwałę nadzorczą Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Gdańsku - podczas gdy w istocie skarga ta została wniesiona przez organ nieposiadający legitymacji skargowej, co z konsekwencji powinno skutkować jej odrzuceniem;
1.2. art. 91 ust. 1 u.s.g.:
- w zakresie, w jakim przyjęto w zaskarżonym wyroku rzekomy brak rozważenia przez organ nadzoru, czy w odniesieniu do kwestionowanych zapisów uchwały Rady Gminy L. z dnia 22 stycznia 2020 r. zachodzi wyjątek umożliwiający zmianę ciężarów publicznoprawnych o charakterze rocznym w trakcie roku podatkowego na korzyść podmiotu zobowiązanego;
- w zakresie przyjęcia w zaskarżonym wyroku, że:"(...) podejmując zaskarżoną uchwałę organ nadzoru nie wykazał w sposób wymagany przez art. 91 ust. 1 u.s.g. zaistnienia przesłanki stwierdzenia nieważności uchwały Rady Gminy L., jaką jest istotna sprzeczność tej uchwały w prawem"
podczas gdy organ nadzoru w toku postępowania nadzorczego przeprowadził wszechstronną analizę prawną, między innymi, z uwzględnieniem regulacji materialnoprawnych zawartych w art. 9 ust. 2 i art. 10 ust. 3 ustawy zmieniającej, która dawała uzasadnione podstawy prawne do podjęcia rozstrzygnięcia nadzorczego.
2. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
2.1. art. 6j ust. 3b u.c.p.g., poprzez jego błędną wykładnię, w następstwie której doszło do niewłaściwego zastosowania tego przepisu, polegającą na przyjęciu, że umożliwia on wprowadzenie zmian (korzystnych) powodujących obniżenie stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno - wypoczynkowe w trakcie roku
- podczas gdy w tym przypadku nie można mówić o aspekcie zmian korzystnych w odniesieniu do poprzedniego stanu prawnego (tj. uchwały Nr [...] z dnia 18 stycznia 2016 r. w sprawie ustalenia ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe lub innych nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, wykorzystywanych jedynie przez część roku), bowiem opłata ta dotyczyła: domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe;
2.2. art. 9 ust. 2 i art. 10 ust. 3 ustawy zmieniającej, poprzez ich niezastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwej oceny prawnej stanu faktycznego;
2.3. art. 9 ust. 1 ustawy zmieniającej poprzez jego zastosowanie, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, że Rada Gminy L. była uprawiona do dostosowania stawek opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe lub innych nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno -wypoczynkowe, do nowych przepisów przez cały okres dwunastomiesięczny, o którym mowa ww. przepisie, tj. do dnia 6 września 2020 r.
- podczas gdy Rada Gminy L., w związku z utratą mocy obowiązującej z dniem 31 grudnia 2019 r. stawek określonych w uchwale nr [...] z dnia 18 stycznia 2016 r. w sprawie ustalenia ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe lub innych nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, wykorzystywanych jedynie przez część roku, winna była podjąć uchwałę na podstawie art. 6j ust. 3b u.c.p.g., z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2020 r., a nie od dnia 20 lutego 2020 r., jak to uczyniono w przedmiotowym przypadku.
3. Na uzasadnienie zarzutu naruszenia prawa materialnego oznaczonego w podpunkcie 2.1. pełnomocnik organu wniósł na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. o przeprowadzenie dowodu z dokumentu tj.: - uchwały nr [...] Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Zielonej Górze z dnia 15 kwietnia 2020 r.; - uchwały nr [...] Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Poznaniu z dnia 23 marca 2020 r.; - uchwały nr [...] Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Rzeszowie z dnia 14 stycznia 2020 r., - uchwały nr [...] Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 2019 r.; - uchwały nr [...] Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Szczecinie z dnia 5 czerwca 2019 r., - uchwały nr [...] Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Białymstoku z dnia 12 kwietnia 2019 r. - na okoliczność związaną z rocznym charakterem opłaty od nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy, lub od innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe i niemożnością jej wprowadzenia w trakcie roku kalendarzowego.
Na podstawie tak postawionych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi Rady Gminy poprzez jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniesiono także o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Rada Gminy nie wniosła odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy i dlatego została uwzględniona.
Trafnie bowiem we wniesionym środku zaskarżenia zarzucono, zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., że wyrok Sądu pierwszej instancji został wydany z naruszeniem prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię, tj. art. 6j ust. 3b u.c.p.g., w następstwie której doszło do jego niewłaściwego zastosowania. Należy podkreślić, że zagadnienie dotyczące braku podstaw prawnych do wprowadzania w trakcie roku ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowania odpadami komunalnymi na podstawie art. 6j ust. 3b u.s.p.g. było przedmiotem orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny (przykładowo wyrok NSA z 24 marca 2021 r., sygn. akt III FSK 2334/21). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę w pełni podziela argumentację przyjętą w przywołanym wyroku i przyjmuje za własną.
Dla oceny zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji w odniesieniu do wskazanego zarzutu skargi kasacyjnej należy w pierwszej kolejności wskazać sposób rozumienia art. 6j ust. 3b u.c.p.g. Unormowanie to stanowiące de facto podstawę do realizacji kompetencji rady gminy trzeba rozpatrywać poprzez ustawowo sformułowany zakres. Naczelny Sąd Administracyjny w przywoływanym wyroku z 24 marca 2021 r. przyjął, że dla ,,(...) ustalenia tego zakresu istotne staje się po pierwsze, wyznaczenie nieruchomości, których ta opłata dotyczy, po drugie, mechanizmu określenia jej wysokości, po trzecie zaś okresu, za który jest ustalana. Należy jednocześnie podkreślić, że przywołane ,,składowe’’ zakresu znaczeniowego są ściśle powiązane, co ma istotny wpływ na dokonywanie procesu wykładni i ustalenia konsekwencji prawnych.
W pierwszej kolejności ustawodawca odnosi się zatem do nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. Tym samym prawodawca stosunkowo szeroko określa obszar nieruchomości, dla których opłata ta jest ustalana. Chodzi zatem o nieruchomości, kwalifikowane poprzez to, że znajduje się na nich obiekt będący domkiem letniskowym. Przy czym w konkretnym przypadku nie ma znaczenia sposób umiejscowienia tego obiektu na nieruchomości, gdyż normodawca nie posługuje się w tym przypadku takimi wyrażeniami jak choćby ,,zajęty na’’, czy "zajęty wyłącznie na’’. Stąd też nawet dla nieruchomości, która jedynie częściowo jest zajęta na domek letniskowy istnieje podstawa do uchwalenia tej opłaty. Potwierdzeniem takiego podejścia normatywnego jest druga część zwrotu doprecyzowującego nieruchomości, chodzi bowiem o takie nieruchomości, które są wykorzystywane na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. W tym drugim przypadku posłużono się szerokim określeniem innej nieruchomości, która jest kwalifikowana poprzez wykorzystywanie na te cele. Wyznaczenie przez ustawodawcę pewnego przedpola dla wprowadzenia tej opłaty przez radę gminy stanowi de facto uzasadnienie dla odrębnego mechanizmu ustalenia jej wysokości.
W dalszej kolejności wskazano bowiem na kompetencję do uchwalenia ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie wyższej niż 10% przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzanego na 1 osobę ogółem. Opłata ta przybiera zatem formę ryczałtowej stawki, gdzie określono jednocześnie granicę jej wysokości. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego to normatywne wyrażenie odnoszące się do jednego z umownie nazwanych składowych regulacji art. 6j ust. 3b u.s.p.g. stanowi jednocześnie o istocie tej opłaty, a de facto ryczałtowej stawce tej opłaty. Należy bowiem podkreślić, że wyrażenie to dotyczy jedynie mechanizmu ustalenia wysokości tej opłaty, a zatem ryczałtowej stawki, a także górnej granicy. Nie można zatem w procesie wykładni wychodzić poza tak przyjęty zakres wyrażenia normatywnego.
Wskazana normatywnie i podkreślona przez Naczelny Sąd Administracyjny istota ryczałtowej stawki opłaty jest ściśle powiązana z ostatnią z umownie nazwanych składowych a zatem okresem, na jaki jest ona ustalana. Ryczałtowa stawka tej opłaty jest zatem ustalana za rok. Takie normatywne wyrażenie, gdzie ustawodawca odnosi się do ustalenia ryczałtowej stawki opłaty ,,za rok’’ nie można rozumieć w taki sposób, że z uwagi na wprowadzenie mechanizmu ryczałtu można w dowolnym okresie danego roku ustalać tę stawkę opłaty. Nie można bowiem w szczególności jako uzasadnienie takiego poglądu wskazywać na sformułowanie odnoszące się do ustalenia ,,za rok’’ w odróżnieniu do ustalenia ,,na rok’’. Przy zastosowaniu zatem obu wyrażeń należałoby przyjąć konieczność wprowadzenia stawki ryczałtowej obejmującej cały rok (...)’’.
Wskazany i przyjęty w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego sposób rozumienia art. 6j ust. 3b u.c.p.g. nie daje zatem podstaw do przyjęcia możliwości ustalenia stawki tej opłaty w dowolnym okresie danego roku.
Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, że istnieje wyjątek od tak sformułowanej zasady z uwagi na ,,korzystność’’ dla podmiotu zobowiązanego, zaś upoważnienie do zmiany stawki tej opłaty w trakcie roku wynika z art. 9 ust. 1 ustawy zmieniającej. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że odwołując się do regulacji art. 9 ust. 1 ustawy zmieniającej, nie można pominąć konsekwencji prawnych wynikających z art. 9 ust. 2 i art. 10 ust. 3 tej ustawy. W szczególności należy zauważyć, że zastosowanie art. 10 ust. 3 ustawy zmieniającej powodowało konieczność podjęcia stosownej uchwały z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2020 r.
Ponadto ocena, czy wprowadzona zmiana ma charakter korzystny w stosunku do poprzednio obowiązującej nie może być dokonana bez uwzględnienia stanu prawnego w badanym zakresie. Z uwagi na zmianę stanu prawnego dotyczącego art. 6j ust. 3b u.c.p.g. nie można przyjąć, ze zmiana ta jest korzystna dla podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty.
Nie zasługuje zatem na aprobatę, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stwierdzenie przyjęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, że Rada Gminy L. miała podstawę do wprowadzenia ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w trakcie roku podatkowego w oparciu o art. 9 ust. 1 ustawy zmieniającej i opierając się przy tym na ,,aspekcie korzystności’’ w stosunku do poprzednio obowiązującej regulacji w tym zakresie. W konsekwencji nie można uznać zasadności stanowiska Sądu pierwszej instancji co do niemożliwości uznania, że podjęcie uchwały Rady Gminy L. z 22 stycznia 2020 r. nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa dającym podstawę do stwierdzenia jej nieważności.
W oparciu o powyższe należy, zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a, uznać zasadność zarzutu naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku art. 6j ust. 3b u.c.p.g. poprzez błędną jego wykładnię. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trafny jest także zarzut naruszenia art. 9 ust. 1, ust. 2 i art. 10 ust. 3 ustawy zmieniającej, poprzez niezastosowanie art. 9 ust. 2 i art. 10 ust. 3 tej ustawy.
Biorąc pod uwagę zaprezentowany sposób wykładni art. 6j ust. 3b u.c.p.g. Naczelny Sąd Administracyjny uznał na podstawie art. 106 ust. 3 p.p.s.a., że przeprowadzenie wnioskowanego dowodu ze wskazanych w skardze kasacyjnej dokumentów, tj. uchwał Kolegiów Regionalnych Izb Obrachunkowych nie jest niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości zgłaszanych w skardze kasacyjnej.
Przedmiotowa sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1090).
Z uwagi na stwierdzenie zasadności części zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, a zatem na podstawie art. 188 § 1 p.p.s.a. uchylił w całości zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i oddalił skargę. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a.
Tomasz Zborzyński Sławomir Presnarowicz Paweł Borszowski(spr)

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI