III FSK 284/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-06-24
NSApodatkoweWysokansa
podatek od nieruchomościordynacja podatkowastwierdzenie nieważności decyzjipostępowanie nadzwyczajneskarżący kasacyjnyNSAWSApostępowanie dowodowe

NSA oddalił skargę kasacyjną SKO, uznając, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest kontynuacją postępowania podatkowego i nie służy do ponownego badania dowodów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło skargę kasacyjną od wyroku WSA, który uchylił decyzje SKO dotyczące podatku od nieruchomości za 2017 r. SKO zarzuciło WSA naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 247 § 1 pkt 3, poprzez błędne uznanie braku przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji. NSA oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym i nie służy do ponownego badania dowodów ani naprawiania błędów postępowania podatkowego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który uchylił decyzje SKO dotyczące podatku od nieruchomości za 2017 r. SKO zarzuciło WSA naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej) oraz przepisów postępowania, twierdząc, że sąd błędnie uznał brak przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji. NSA oddalił skargę kasacyjną, wskazując, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym i nie stanowi kontynuacji postępowania podatkowego ani nie jest 'czwartą instancją'. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna stanowiła próbę uzupełnienia postępowania dowodowego, co jest niedopuszczalne w postępowaniu nadzwyczajnym. Ocena dowodów powinna odbywać się w ramach postępowania podatkowego, a nie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym i nie stanowi kontynuacji postępowania podatkowego ani nie jest 'czwartą instancją'. Nie służy do uzupełniania lub naprawiania postępowania dowodowego.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji i nie jest etapem postępowania podatkowego. Skarga kasacyjna w tym zakresie stanowi próbę ponownego badania dowodów, co jest niedopuszczalne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

o.p. art. 247 § 1

Ordynacja podatkowa

Naruszenie przepisów postępowania dowodowego w postępowaniu podatkowym nie jest podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji w postępowaniu nadzwyczajnym.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

o.p. art. 187

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nie jest kontynuacją postępowania podatkowego. NSA nie jest 'czwartą instancją' postępowania podatkowego. Skarga kasacyjna nie może służyć uzupełnieniu lub naprawieniu postępowania dowodowego.

Odrzucone argumenty

Zarzuty SKO dotyczące naruszenia przepisów postępowania dowodowego (art. 187, 191, 120 o.p.) i materialnego (art. 247 § 1 pkt 3 o.p.) przez WSA.

Godne uwagi sformułowania

postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nie stanowi kontynuacji postępowania 'rozpoznawczego' prowadzącego do wydania decyzji podatkowej. Postępowanie odnośnie do stwierdzenia nieważności decyzji jest wszak postępowaniem nadzwyczajnym, stanowiącym wyjątek od zasady trwałości decyzji podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest w szczególności 'czwartą instancją' postępowania podatkowego. Skarga kasacyjna wniesiona w sprawie niniejszej stanowi w istocie nieudaną próbę uzupełnienia/naprawienia postępowania dowodowego prowadzonego w sprawie wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego.

Skład orzekający

Jacek Brolik

przewodniczący sprawozdawca

Jolanta Sokołowska

członek

Wojciech Stachurski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma charakter nadzwyczajny i nie służy do ponownego badania dowodów ani korygowania błędów postępowania podatkowego."

Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw, w których organ próbuje podważyć decyzję administracyjną poprzez zarzuty dotyczące postępowania dowodowego, a nie rażącego naruszenia prawa materialnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa wyjaśnia kluczową różnicę między postępowaniem podatkowym a postępowaniem w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego i podatkowego.

Nieważność decyzji? Nie tędy droga! NSA wyjaśnia granice postępowania nadzwyczajnego.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 284/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Brolik /przewodniczący sprawozdawca/
Jolanta Sokołowska
Wojciech Stachurski
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Sz 445/23 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2023-11-23
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 247 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Wojciech Stachurski, po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 445/23 w sprawie ze skargi S. S.A. z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 17 lipca 2023 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 23 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 445/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uwzględnił skargę S[...] Spółka Akcyjna z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z 17 lipca 2023 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uchylającej decyzję w sprawie podatku od nieruchomości za 2017 r. i umarzającej postępowanie w sprawie i w punkcie pierwszym wyroku uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z 16 marca 2023 r., w punkcie drugim umorzył postępowanie administracyjne a w punkcie trzecim zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (wyrok wraz z uzasadnieniem dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie zaskarżając wyrok w całości.
SKO zarzuciło skarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest: art. 247 § 1 pkt 3 w zw. z art. 187, art. 191 i art. 120 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023r., poz. 2383, ze zm., dalej "o.p.") poprzez niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji uznanie, że w sprawie nie wystąpiły przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji kończącej postępowanie odwoławcze z art. 247 § 1 pkt 3 o.p. w postaci wydania jej z rażącym naruszeniem prawa, to jest rażącym naruszeniem art. 187, art. 191 i art. 120 o.p., oraz uznanie, że Kolegium naruszyło art. 247 § 1 pkt 3 o.p. stwierdzając nieważność decyzji kończącej postępowanie odwoławcze z przyczyn, które nie stanowiły powodu stwierdzenia nieważności tej decyzji przez Kolegium.
Ponadto skarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 247 § 1 pkt 3 o.p. poprzez uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie dwóch decyzji Kolegium, które zostały wydane w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kolegium jako organu odwoławczego i umorzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jako bezprzedmiotowego, w wyniku ustalenia przez Sąd istnienia podstawy uchylenia decyzji Kolegium i umorzenia zakończonego nimi postępowania, to jest nie wydania decyzji organu odwoławczego z rażącym naruszeniem prawa, pomimo występowania przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji kończącej postępowanie odwoławcze z art. 247 § 1 pkt 3 o.p. w postaci wydania jej z rażącym naruszeniem prawa, to jest rażącym naruszeniem art. 187, art. 191 i art. 120 o.p.
Z powyższych powodów SKO wniosło o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, 2) zasądzenie na rzecz SKO kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, z wyodrębnieniem w sentencji lub uzasadnieniu kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący organ oświadczył, że zrzeka się rozpoznania sprawy na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Na początek przypomnieć – przede wszystkim stronie wnoszącej skargę kasacyjną – należy, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji nie stanowi kontynuacji postępowania "rozpoznawczego" prowadzącego do wydania decyzji podatkowej. Postępowanie odnośnie do stwierdzenia nieważności decyzji jest wszak postępowaniem nadzwyczajnym, stanowiącym wyjątek od zasady trwałości decyzji podatkowej. Kontynuacją postępowania podatkowego nie jest również postępowanie przed sądami administracyjnymi; Naczelny Sąd Administracyjny nie jest w szczególności "czwartą instancją" postępowania podatkowego.
Skarga kasacyjna wniesiona w sprawie niniejszej stanowi w istocie nieudaną próbę uzupełnienia/naprawienia postępowania dowodowego prowadzonego w sprawie wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Zdaniem skarżącego rażące naruszenie określnych w kasacji przepisów postępowania dowodowego spowodowało, że wydana została nietrafna ad meritum decyzja podatkowa. Zważyć jednak należy, że ocena wskazywanych w kasacji dowodów powinna się odbyć w ramach i w relacji do całego postępowania dowodowego, przy zachowaniu wszystkich zasad i wymogów tego postępowania, w tym również przy uwzględnieniu praw strony postępowania podatkowego (art. 180§ 1, art. 187§ 1, art. 188, art. 191, art. 192, art. 194, art. 200§ 1 ustawy Ordynacja podatkowa). Oznaczałoby to w istocie ponowienie "rozpoznawczego" postępowania podatkowego w szczególnym - nadzwyczajnym postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, o którym mowa w art. 247§ 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, co ze wskazanych na wstępie powodów prawnych jest niewątpliwie nieuzasadnione. Sugerowana przez organ wykonujący administrację publiczną ocena dowodów – w obszarze i w odniesieniu do innych dowodów oraz praw strony i obowiązków procesowych organów - prowadzić może do konstatacji, że postępowanie dowodowe przeprowadzone byłoby w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji a następnie przeprowadzone w analogicznym zakresie w postępowaniu podatkowym, co w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowiłoby zasadniczo tylko multiplikację postępowań dowodowych w celu wydania decyzji, którą organ uważałby za uzasadnioną.
Z tych względów, na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił.
sędzia NSA Wojciech Stachurski sędzia NSA Jacek Brolik sędzia NSA Jolanta Sokołowska

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI