III FSK 284/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych. WSA uznał, że organ egzekucyjny, mimo niejasno sformułowanych pism strony, powinien był podjąć dalsze kroki w celu wyjaśnienia jej intencji, powołując się na zasadę uwzględniania słusznego interesu obywatela (art. 7 k.p.a.). NSA, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uznał zarzuty organu za bezzasadne. Sąd podkreślił, że zasada legalizmu (art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.) nakłada na organy egzekucyjne obowiązek stania na straży praworządności i podejmowania czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Szczególna waga tych zasad ujawnia się, gdy strona działa bez pełnomocnika i wykazuje brak rozeznania w sprawach procesowych. NSA stwierdził, że WSA prawidłowo ocenił, iż organ nie wyjaśnił wystarczająco intencji strony, która zmierzała do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. była przedwczesna. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., uznając uzasadnienie wyroku WSA za prawidłowe. W konsekwencji, skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaObowiązki organów egzekucyjnych w zakresie wyjaśniania intencji stron nieporadnych procesowo, stosowanie zasady praworządności i słusznego interesu obywatela w postępowaniu egzekucyjnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji nieporadności procesowej strony i niejasności jej żądań w kontekście odmowy wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ egzekucyjny, w sytuacji gdy strona postępowania wykazuje nieporadność procesową i niejasno formułuje swoje żądania, ma obowiązek podjęcia dodatkowych czynności w celu wyjaśnienia jej intencji, zanim odmówi wszczęcia postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ egzekucyjny ma obowiązek podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na względzie słuszny interes obywatela, zwłaszcza gdy strona jest nieporadna procesowo.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że zasada legalizmu (art. 7 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.) nakłada na organy egzekucyjne obowiązek czuwania nad prawami procesowymi strony i uwzględniania jej słusznego interesu. W przypadku stron nieporadnych procesowo, organ powinien rozszerzyć działania informacyjne i wyjaśniać wątpliwości, aby zapewnić im realną możliwość skorzystania z gwarancji procesowych.
Czy odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest uzasadniona, gdy przyczyny nie są oczywiste i prima facie dostrzegalne, a strona nie została należycie wezwana do sprecyzowania swoich żądań?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. nie jest uzasadniona, jeśli przyczyny nie są oczywiste i organ nie podjął wystarczających działań w celu wyjaśnienia wątpliwości strony.
Uzasadnienie
NSA uznał, że w analizowanej sprawie warunki do odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. nie zostały spełnione, ponieważ organ nie podjął wszelkich czynności w celu wyjaśnienia wątpliwości co do okoliczności stanu faktycznego sprawy i intencji strony.
Czy uzasadnienie wyroku WSA narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej i właściwego uzasadnienia, brak uwzględnienia treści pism oraz postanowień?
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie wyroku WSA odpowiada wymaganiom art. 141 § 4 p.p.s.a., zawiera zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów, stanowisk stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie, a także wypowiedź co do wszystkich istotnych zarzutów.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że uzasadnienie wyroku WSA zostało sporządzone w sposób umożliwiający kontrolę instancyjną i zawierało stanowisko co do oceny stanu faktycznego. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może sprowadzać się do polemiki z merytorycznym stanowiskiem sądu.
Przepisy (11)
Główne
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada uwzględniania słusznego interesu obywatela, nakładająca na organy obowiązek podejmowania czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
k.p.a. art. 61a § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis określający przesłanki odmowy wszczęcia postępowania, które muszą być oczywiste i dostrzegalne prima facie.
u.p.e.a. art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Odesłanie do stosowania zasad ogólnych Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 54
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 54b § § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Możliwość uchylenia czynności egzekucyjnej, jeśli dalsza realizacja jest niecelowa, nie doprowadzi do wyegzekwowania środków przewyższających koszty, lub powoduje niewspółmierne trudności.
u.p.e.a. art. 54b § § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna orzekania przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymagania dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ egzekucyjny powinien podjąć dodatkowe czynności w celu wyjaśnienia intencji strony nieporadnej procesowo. • Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. wymaga, aby przyczyny były oczywiste i prima facie dostrzegalne. • Uzasadnienie wyroku WSA spełnia wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a.
Odrzucone argumenty
Wyrok WSA narusza art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a., w związku z art. 61a § 1 w zw. z art. 7 k.p.a. oraz w związku z art. 18, art. 54 i art. 54b § 1 i § 2 u.p.e.a. poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej i właściwego uzasadnienia orzeczenia, brak uwzględnienia treści pism oraz postanowień.
Godne uwagi sformułowania
organ powinien mieć na względzie stosowaną w postępowaniu egzekucyjnym na mocy odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a. wynikającą z art. 7 k.p.a. zasadę uwzględnienia słusznego interesu obywatela • realizacja owej zasady w niniejszej sprawie wymagała dokładnego, być może niejednokrotnego wezwania skarżącego do sprecyzowania jego żądania • przyczyny odmowy wszczęcia postępowania muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie • zasada legalizmu wynikająca z art. 7 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. nakłada na organy administracji publicznej... obowiązek stania na straży praworządności, podejmowania z urzędu lub na wniosek stron wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli • organ nie może pełnić roli pełnomocnika strony, to wobec podmiotu, którego zachowanie cechuje brak pełnego rozeznania w sprawie, powinien rozszerzyć działania informacyjne i zapewnić takiemu podmiotowi podstawową wiedzę o pozostających w jego dyspozycji prawach procesowych
Skład orzekający
Anna Dalkowska
przewodniczący sprawozdawca
Jacek Pruszyński
członek
Mirella Łent
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Obowiązki organów egzekucyjnych w zakresie wyjaśniania intencji stron nieporadnych procesowo, stosowanie zasady praworządności i słusznego interesu obywatela w postępowaniu egzekucyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nieporadności procesowej strony i niejasności jej żądań w kontekście odmowy wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje ważny aspekt postępowania administracyjnego i egzekucyjnego – obowiązek organu do ochrony praw strony, nawet jeśli jest ona nieporadna procesowo. Pokazuje, jak zasady ogólne mogą wpływać na praktykę działania urzędów.
“Nieporadność procesowa strony zobowiązuje organ egzekucyjny do większej aktywności.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.