III FSK 279/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-05-09
NSApodatkoweŚredniansa
odpowiedzialność podatkowaosoba trzeciazaległości podatkoweegzekucja administracyjnabezskuteczność egzekucjinieruchomośćhipotekaprawo podatkoweOrdynacja podatkowaNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, uznając, że wskazana przez skarżącego nieruchomość nie mogła zaspokoić zaległości spółki z uwagi na pierwszeństwo innych hipotek i bezskuteczność wcześniejszych licytacji.

Sprawa dotyczyła odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej za zaległości spółki w VAT. Skarżący, były członek zarządu, kwestionował orzeczenie o jego odpowiedzialności, wskazując na nieruchomość spółki jako majątek, z którego można by zaspokoić długi. Sąd pierwszej instancji oraz NSA uznały jednak, że egzekucja z tej nieruchomości była bezskuteczna z uwagi na wysokie, pierwsze w kolejności zaspokojenia hipoteki innych wierzycieli oraz wcześniejsze nieudane próby sprzedaży nieruchomości. Skarga kasacyjna została oddalona.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną W. M. R. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za lata 2014-2015. Sąd pierwszej instancji ustalił, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu w okresie powstania zaległości, a egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. WSA uznał również, że skarżący nie wykazał przesłanek zwalniających go od odpowiedzialności, w tym braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość spółki ani wskazania mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości. Skarżący w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów postępowania, wskazując na majątek spółki (nieruchomość wartą ponad 4 mln zł), z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzut za bezzasadny. Sąd podkreślił, że istnienie nieruchomości było organom wiadome, a egzekucja z niej okazała się bezskuteczna z uwagi na pierwszeństwo innych hipotek o łącznej wartości znacznie przekraczającej wartość nieruchomości oraz bezskuteczność wcześniejszych licytacji. NSA potwierdził, że egzekucja z majątku spółki była bezskuteczna, a wskazana przez skarżącego nieruchomość nie mogła zaspokoić zaległości podatkowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wskazanie takiej nieruchomości nie zwalnia od odpowiedzialności, jeśli egzekucja z niej nie umożliwi zaspokojenia zaległości podatkowych w całości lub w znacznej części z uwagi na pierwszeństwo innych wierzycieli hipotecznych oraz bezskuteczność wcześniejszych prób sprzedaży.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że istnienie nieruchomości było organom wiadome, a egzekucja z niej okazała się bezskuteczna z powodu wysokiej wartości wcześniejszych hipotek oraz nieudanych licytacji. Wartość nieruchomości, nawet wyższa niż szacowana, nie gwarantowała zaspokojenia wierzytelności podatkowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

O.p. art. 116 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 116 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.p.e.a. art. 59 § 2 i 3

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 173

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 177 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 187 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 191 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.k.w.h. art. 12

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece

k.p.c. art. 985

Kodeks postępowania cywilnego

Argumenty

Odrzucone argumenty

Wskazanie przez skarżącego nieruchomości spółki jako majątku, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych w całości lub w znacznej części.

Godne uwagi sformułowania

egzekucja z majątku Spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna nie ma realnej możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowych Spółki przedmiotowa nieruchomość obciążona jest hipotekami o bardzo wysokiej łącznej wartości, które korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia bezskuteczność licytacji przeprowadzonych w 2017 r. i 2018 r. wskazała na brak popytu na tę nieruchomość

Skład orzekający

Agnieszka Olesińska

sprawozdawca

Sławomir Presnarowicz

członek

Wojciech Stachurski

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki bezskuteczności egzekucji z majątku spółki w kontekście odpowiedzialności osób trzecich, zwłaszcza gdy spółka posiada nieruchomość obciążoną hipotekami."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której nieruchomość była obciążona wieloma hipotekami o pierwszeństwie zaspokojenia przed wierzytelnością podatkową oraz wcześniejszymi bezskutecznymi próbami sprzedaży.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje złożoność odpowiedzialności podatkowej osób trzecich i trudności w egzekucji z majątku spółki, gdy istnieją inne, pierwsze w kolejności zaspokojenia wierzytelności.

Czy nieruchomość spółki ratuje jej zarząd przed odpowiedzialnością podatkową? NSA: Nie zawsze, gdy liczą się pierwszeństwo hipotek i brak kupca.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 279/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Olesińska /sprawozdawca/
Sławomir Presnarowicz
Wojciech Stachurski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Sygn. powiązane
III SA/Wa 265/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-10-26
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 900
art. 116 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Dz.U. 2018 poz 1314
art. 59 § 2 i 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), Protokolant Karolina Niemiec, , po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. M. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2021 r. sygn. akt III SA/Wa 265/21 w sprawie ze skargi W. M. R. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 30 listopada 2020 r. nr 1401-IEW4.4123.65.2020.EG w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
|III FSK 279/22 | |
| | |
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 października 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 265/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W. R. (dalej jako: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 30 listopada 2020 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności osoby trzeciej wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2014 r. i 2015 r.
Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że w sprawie nie było kwestionowane istnienie przedmiotowych zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2014 r. oraz II, III i IV kwartał 2015 r. w stosunku do których orzeczono o odpowiedzialności skarżącego. Zaległości te wynikają z nieuregulowania przez Spółkę podatku od towarów i usług wykazanego w deklaracjach złożonych za poszczególne okresy rozliczeniowe 2014 r. i 2015 r. Na podstawie tych deklaracji podatkowych prowadzone było następnie postępowanie egzekucyjne. WSA w Warszawie stanął na stanowisku, że w rozpoznanej sprawie organy podatkowe wykazały, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki w okresie, gdy z uwagi na upływ terminu płatności podatku powstały zaległości podatkowe. Terminy płatności podatku od towarów i usług za IV kwartał 2014 r. oraz II, III i IV kwartał 2015 r. przypadały w okresie od 25 stycznia 2015 r. do 25 stycznia 2016 r. Sąd ten dodał, że z akt sprawy wynika, że zarząd Spółki w tym okresie był jednoosobowy i funkcję prezesa zarządu Spółki pełnił w tym czasie skarżący. Wynikało to z treści uchwały nr 2 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 8 lutego 2012 r., zgodnie z którą powołano skarżącego na prezesa zarządu Spółki. Powołanie skarżącego na prezesa zarządu Spółki potwierdza wpis w Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego z 5 marca 2012 r. Wykreślenie skarżącego z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nastąpiło w dniu 19 marca 2020 r. Tym samym sąd pierwszej instancji uznał za spełnioną przesłankę odpowiedzialności, o której mowa w art. 116 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm., dalej jako: "O.p"). Następnie WSA w Warszawie stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie organy podatkowe wykazały istnienie przesłanki bezskuteczności egzekucji. Zastosowane przez organ egzekucyjny środki egzekucyjne nie doprowadziły do wyegzekwowania dochodzonych należności. Pomimo podjęcia przez organ egzekucyjny czynności zmierzających do wyegzekwowania należności, postępowanie egzekucyjne nie doprowadziło do realizacji obowiązku wskazanego w tytułach wykonawczych. W związku z tym, postanowieniem z dnia 14 listopada 2019r., na podstawie art. 59 § 2 i 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1314, ze zm., dalej jako: u.p.e.a.), organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne z majątku Spółki prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości podatkowe Spółki, w tym przedmiotowe zaległości w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2014r. oraz II, III i IV kwartał 2015r., z uwagi na jego bezskuteczność. Ponadto z informacji przekazanych przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Pragi-Północ R. D. (korespondencja elektroniczna z dnia 12 marca 2020r.) wynika, że próba sprzedaży nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] w drodze licytacji okazała się bezskuteczna. Nadto sąd ten zauważył, że ma realnej możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowych spółki za przedmiotowe okresy w wyniku egzekucji z nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Przede wszystkim przedmiotowa nieruchomość obciążona jest hipotekami o bardzo wysokiej łącznej wartości, które korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia. Nadto bezskuteczność przeprowadzonych licytacji w 2017 r. i 2018 r. wskazała na brak popytu na tę nieruchomość. Zdaniem WSA w Warszawie, materiały zgromadzone w sprawie oraz znajdujące się w aktach sprawy postanowienie organu egzekucyjnego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku Spółki, uprawniały organy podatkowe do uznania, że w sprawie zachodzi przesłanka określona w art. 116 § 1 O.p., tj. egzekucja z majątku Spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna.
W odniesieniu do przesłanek uwalniających skarżącego od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, sąd pierwszej instancji wskazał, że w odniesieniu do Spółki już w 2012 r. zachodziła przesłanka zgłoszenia wniosku o upadłość i Sąd ten podkreślił, że przesłanka ta zaistniała już w lipcu 2012 r. ponieważ Spółka w czerwcu i lipcu 2012 r. nie uregulowała wymagalnych zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za maj i czerwiec 2012 r. oraz z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych również za maj i czerwiec 2012 r. Miało to miejsce w okresie kiedy skarżący pełnił funkcję w zarządzie Spółki zaistniały podstawy do złożenia wniosku o ogłoszenie jej upadłości. WSA w Warszawie przyjął, że skarżący nie wykazał wystąpienia przesłanki przewidzianej w art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) O.p. Dodał, że z tych samych przyczyn nie sposób uznać było za spełnioną przesłankę, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p., skarżący nie wykazał bowiem, że niezgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło bez jego winy. Zdaniem sądu pierwszej instancji, w okolicznościach rozpoznanej sprawy jasnym było, że będąc uprawnionym do samodzielnej reprezentacji Spółki skarżący powinien był takowy wniosek złożyć, czego jednak nie uczynił. Sąd pierwszej instancji wskazał także, że skarżący nie wykazał również, aby zaistniała przesłanka egzoneracyjna przewidziana w art. 116 § 1 pkt 2 O.p. Skarżący nie wskazał bowiem mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.
Wyrok ten w całości dostępny jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA).
Nie zgadzając się z powyższym wyrokiem skargę kasacyjną w oparciu o przepis art. 173 oraz 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.) złożył pełnomocnik skarżącego, który zaskarżył wyrok w całości. Na podstawie art. 174 p.p.s.a. zarzucił wyrokowi naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 121, 124, 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 § 1 w zw. z art. 116 § 1 O.p. przejawiające się w niedostrzeżeniu przez Sąd, że organy podatkowe naruszyły wymienione przepisy procesowe i przyjęły odpowiedzialność skarżącego za zobowiązania podatkowe spółki w sytuacji, gdy wskazał na majątek spółki (nieruchomość wartą ponad 4 mln zł), z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w całości. Na tej podstawie pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi przez uchylenie w całości decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 30 listopada 2020 r. i stwierdzenie braku odpowiedzialności skarżącego za wskazane w decyzji zaległości B. Sp. z o.o. z siedzibą w W., ewentualnie o uchylenie w całości decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 30 listopada 2020 r., oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia do organu podatkowego I instancji. Nadto z ostrożności procesowej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie celem ponownego rozpatrzenia. Wniósł również o zasądzenie na rzecz strony wnoszącej skargę kasacyjną kosztów postępowania, w tym kosztów wpisu, opłaty skarbowej oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i o rozpoznanie skargi na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. W myśl art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
Treść podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przepisów postępowania oraz jego uzasadnienie wskazują na to, że intencją autora skargi kasacyjnej było podważenie słuszności stanowiska, że strona skarżąca nie wykazała wystąpienia negatywnej przesłanki odpowiedzialności członka zarządu, przewidzianej w art. 116 § 1 pkt 2 O.p. Z przepisu tego wynika, że członek zarządu nie ponosi odpowiedzialności, jeśli wskazał mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w całości lub w znacznej części. Autor skargi kasacyjnej wskazuje, że Skarżący wskazał składnik majątek spółki, spełniający warunki wynikające z zacytowanego przepisu. Argumentuje, że nie zaakceptowano operatu szacunkowego z 27 października 2014 r. zawierającego wycenę nieruchomości Spółki, położonej przy ul. [...].
Naczelny Sąd Administracyjny uznaje ten zarzut za bezzasadny. Przede wszystkim nieruchomość ta nie była składnikiem majątkowym nieznanym organom podatkowym na etapie prowadzenia postępowania w przedmiocie odpowiedzialności. Zaś przesłankę zwalniającą przewidzianą w art. 116 § 1 pkt 2 O.p. należy rozumieć tak, że to w toku postępowania zmierzającego do orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu, wskazuje on takie mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokoję nie zaległości podatkowych spółki w całości lub w znacznej części.
Tymczasem Skarżący nie "wskazał" organom podatkowym takiego składnika majątku, lecz starał się ponownie zwrócić uwagę organu podatkowego na jego istnienie, przedkładając dowód (operat szacunkowy) zawierający jego wycenę. W wycenie tej wskazana była wartość wyższa niż ta, na którą pierwotnie wyceniona była nieruchomość Spółki położona przy ul. [...].
To, że Spółka posiada wyżej wskazaną nieruchomość, było organom podatkowym wiadome. Zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i w wyroku sądu pierwszej instancji odnotowano, że w oparciu o dane uzyskane z Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych organ egzekucyjny ustalił, że Spółka posiada nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Wskazano, że egzekucję z przedmiotowej nieruchomości prowadził Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Pragi – Północ, wierzycielem był B. S.A. W dziale IV księgi wieczystej widniały wpisy hipotek dokonanych na rzecz innych wierzycieli na łączną kwotę 2.915.010,99 zł. Szacunkowa wycena nieruchomości ustalona na podstawie wydruku z podsystemu CZM (czynności majątkowe) Urzędu Skarbowego W. wskazywała na kwotę około 2.350.044,74 zł. Mając na względzie to, że w przypadku egzekucji z nieruchomości w pierwszej kolejności zaspokajani są wierzyciele hipoteczni, stwierdzono, że egzekucja z tego składnika majątku jest nieuzasadniona z uwagi na ekonomikę postępowania oraz może nie doprowadzić do zaspokojenia wierzytelności z tytułu zobowiązań podatkowych, których wierzycielem jest Naczelnik US. Wobec tego odstąpiono od egzekucji z ww. nieruchomości. Finalnie egzekucję administracyjną umorzono, ponieważ środki Zastosowane przez organ egzekucyjny środki egzekucyjne nie doprowadziły do wyegzekwowania dochodzonych należności. Pomimo podjęcia przez organ egzekucyjny czynności zmierzających do wyegzekwowania należności, postępowanie egzekucyjne nie doprowadziło do realizacji obowiązku wskazanego w tytułach wykonawczych, dlatego postanowieniem z dnia 14 listopada 2019r., na podstawie art. 59 § 2 i 3 u.p.e.a., organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne z majątku Spółki prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych obejmujących zaległości podatkowe Spółki, z uwagi na jego bezskuteczność. Ponadto 12 marca 2020r. organ uzyskał informację od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Pragi-Północ, że próba sprzedaży przedmiotowej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (odbyły się dwie licytacje). Postanowieniem z dnia 14 września 2018r. Komornik Sądowy na podstawie art. 985 k.p.c. umorzył postępowanie egzekucyjne z nieruchomości.
Okoliczność, że Skarżący przy piśmie z 20 stycznia 2020r. przedłożył operat szacunkowy nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], sporządzony 27 października 2014r., trzeba postrzegać w kontekście tego, co wyżej wskazano. Przede wszystkim nie można uznać, że Skarżący "wskazał" organom majątek spółki, gdyż jego istnienie było im wiadome. Ponadto, do tego majątku skierowana była egzekucja – z wniosku innego wierzyciela. Po trzecie wreszcie, przesłanka zwalniająca z odpowiedzialności przewidziana w art. 116 § 1 pkt 2 O.p. wskazuje wyraźnie, że chodzi o wskazanie mienia, "z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w całości lub w znacznej części". Komornikowi sądowemu nie udało się tej nieruchomości sprzedać uprzednio (i to za cenę niższą od wartości wynikającej z operatu przedłożonego przez Skarżącego). W tej sytuacji nieracjonalne byłoby przyjmować, że można ją sprzedać później, w toku egzekucji zaległości podatkowych, przyjmując za punkt wyjścia – w ślad za przedłożonym przez Skarżącego operatem - wartość wyższą. Po czwarte wreszcie, zgodnie z treścią znajdującego się w aktach sprawy wypisu z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] (wg stanu na 11 marca 2020r.), w dziale IV wpisane są hipoteki (pod numerami od 1 do 13) na łączną kwotę 3.628.356,34 zł, na rzecz wierzycieli innych niż Skarb Państwa. Ponadto pod numerem 14 wpisana jest hipoteka na rzecz Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście na kwotę 157.575,72 zł (z tytułu zaległości podatkowych, w tym podatku od towarów i usług za IV kwartał 2014r. oraz II, III i IV kwartał 2015r.).
Sąd pierwszej instancji – w ślad za organem podatkowym - trafnie zwrócił uwagę na to, że w sytuacji wielości hipotek na nieruchomości znajduje zastosowanie art. 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz. U. z 2013r. poz. 707), który stanowi, że o pierwszeństwie ograniczonych praw rzeczowych wpisanych do księgi wieczystej rozstrzyga chwila, od której liczą się skutki dokonanego wpisu. O pierwszeństwie zaspokojenia wszelkich wierzytelności zabezpieczonych hipotecznie powinien zatem rozstrzygać dzień, od którego liczą się skutki dokonanego wpisu hipoteki do księgi wieczystej, tj. dzień złożenia wniosku o dokonanie tego wpisu. Stąd też wierzytelności zabezpieczone hipoteką, co do której wcześniej wpłynął wniosek o dokonanie jej wpisu, powinny być zaspokajane przed wierzytelnościami zabezpieczonymi hipoteką, co do której taki wniosek wpłynął później. Ponadto WSA przypomniał, że egzekucja z nieruchomości odbywa się poprzez licytację. Pierwsza licytacja odbywa się z ¾ wartości szacunkowej nieruchomości, a druga licytacja z 70% tej wartości, a III i zarazem ostatnia z 65% tej wartości. Przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości wiąże się z koniecznością poniesienia wydatków egzekucyjnych, które są należne organowi egzekucyjnemu prowadzącemu postępowanie egzekucyjne z nieruchomości, dotyczących m.in.: należności biegłych i rzeczoznawców, ogłoszeń w prasie, prowadzenia zarządu zajętej nieruchomości. Organ egzekucyjny pobiera również opłatę za przeprowadzenie licytacji w wysokości 5% kwoty uzyskanej ze sprzedaży.
W rozpatrywanej sprawie, w chwili dokonania przez Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego Warszawa - Śródmieście wpisu hipoteki przymusowej celem zabezpieczenia zaległości podatkowych objętych zaskarżoną decyzją, w Dziale IV księgi wieczystej nieruchomości wskazywanej przez Skarżącego byli już ujawnieni wierzyciele Spółki, których wierzytelności wynosiły łącznie 3.628.356,34 zł. Te wcześniej wpisane podmioty posiadają pierwszeństwo zaspokojenia roszczeń wynikających z dokonania wpisu hipoteki. Zauważyć w tym miejscu należy, że organ odwoławczy posłużył się danymi co do wartości ustanowionych hipotek, ustalonymi przez organ egzekucyjny w toku postępowania egzekucyjnego, nie miało to jednakże jakiegokolwiek wpływu na wynik sprawy. Co istotne, jak podkreślił sąd pierwszej instancji, Naczelnik US w decyzji z 15 czerwca 2021r. (na str. 14) odniósł się do aktualnych wartości ustanowionych poszczególnych hipotek.
Z wypisu księgi wieczystej nieruchomości wynikało, że ten Komornik Sądowy prowadził kilka postępowań egzekucyjnych do tej nieruchomości. W ramach jednego z nich podjęto próbę sprzedaży nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], jednak próby te były bezowocne. Postanowieniem z dnia 14 września 2018r. Komornik Sądowy na podstawie art. 985 k.p.c. umorzył postępowanie egzekucyjne z nieruchomości.
Sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że powyższe okoliczności powołane przez organy podatkowe obu instancji dowodzą, że wbrew twierdzeniom Skarżącego nie ma realnej możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowych Spółki w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2014r. oraz II, III i IV kwartał 2015r., w wyniku egzekucji z nieruchomości położonej w W. przy ul. [...]. Przede wszystkim przedmiotowa nieruchomość obciążona jest hipotekami o bardzo wysokiej łącznej wartości, które korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia. Nadto bezskuteczność licytacji przeprowadzonych w 2017r. i 2018r. wskazuje na brak popytu na tę nieruchomość.
Sąd pierwszej instancji zasadnie zgodził się z organami podatkowymi, że brak realnej możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowych Spółki w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2014r. oraz II, III i IV kwartał 2015r., w wyniku egzekucji z przedmiotowej nieruchomości, potwierdzają też ogólnodostępnie informacje o ogłoszeniu w ramach prowadzonego przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Pragi-Północ R. D. postępowania egzekucyjnego pod sygn. [...], pierwszej licytacji w dniu 27 lipca 2020r. tej nieruchomości. Według podanych danych Suma oszacowania tej nieruchomości wynosiła 3.214.300,00 zł, zaś cena wywołania była równa ¾ sumy oszacowania i wynosiła 2.410.725,00 zł. Wartość wierzytelności zabezpieczonych hipotecznie (3.628.356,34 zł) na rzecz wierzycieli zajmujących pozycję wyższą niż Naczelnik Urzędu Skarbowego była zatem wyższa niż suma oszacowania nieruchomości.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do naruszenia przepisów postępowania jest bezzasadny zwłaszcza na tle przedstawionego wyżej kontekstu realiów sprawy. Zarzut naruszenia przepisów postępowania powinien wiązać się z wykazaniem, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tymczasem w skardze kasacyjnej w zasadzie nie wskazano argumentacji zawierającej uzasadnienie zarzutów naruszenia prawa procesowego, nie wskazano, na czym konkretnie polegały zarzucane uchybienia, jak się przejawiały. Tym bardziej nie wskazano, jaki wpływ na wynik sprawy mogły wywrzeć zarzucane uchybienia. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że Skarżący kwestionuje wartość nieruchomości, jaką organy przyjęły uzasadniając stanowisko o niemożności wyegzekwowania z niej zaległości podatkowych spółki. Tymczasem problem leżał przede wszystkim w tym, że nieruchomości tej nie udało się sprzedać, nawet za cenę niższą niż ta, którą wskazuje Skarżący, jej wartość zatem ma znaczenie drugorzędne.
Reasumując, zasadnie przyjął sąd pierwszej instancji, że wskazanie przez skarżącego w toku postępowania w sprawie jego odpowiedzialności nieruchomości Spółki położonej w W. przy ul. [...] w sytuacji, gdy ten składnik mienia był już uprzednio znany organowi egzekucyjnemu w toku egzekucji prowadzonej z majątku Spółki, jak też mając na uwadze fakt ujawnienia w księdze wieczystej innych wierzytelności Spółki o bardzo wysokiej wartości, które mają pierwszeństwo zaspokojenia przed organem podatkowym oraz bezskuteczność licytacji tej nieruchomości przeprowadzonych w 2017 r. i 2018 r. - oznacza, że nie można było uznać, iż zaistniała przesłanka zwalniająca, o której mowa w art. 116 § 1 pkt 2 O.p. Zarzut przedstawiony w skardze kasacyjnej nie podważa też prawidłowości oceny, że egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna. Materiały zgromadzone w sprawie oraz znajdujące się w aktach sprawy postanowienie organu egzekucyjnego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec majątku Spółki, uprawniały organy podatkowe do uznania, że w sprawie zachodzi przesłanka określona w art. 116 § 1 O.p., tj. egzekucja z majątku Spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Rację ma WSA, że dla postępowania w sprawie odpowiedzialności z art. 116 § 1 O.p. znaczenie ma jedynie rezultat postępowania egzekucyjnego i fakt, że egzekwowana wierzytelność nie może być zaspokojona z jakiejkolwiek części majątku Spółki. W przedmiotowej sprawie w toku podjętych czynności egzekucyjnych, nie udało się wyegzekwować zaległości wskazanych w tytułach wykonawczych. Słusznie WSA ocenił jako prawidłowe ustalenia organów co do uznania egzekucji prowadzonej wobec Spółki za bezskuteczną.
Zarzut skargi kasacyjnej jest bezzasadny, wobec czego skarga kasacyjna została oddalona na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Agnieszka Olesińska (spr.) Wojciech Stachurski Sławomir Presnarowicz

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI