III FSK 274/22

III FSK 274/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-04-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-03-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Sokołowska /sprawozdawca/
Bogusław Woźniak /przewodniczący/
Wojciech Stachurski
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Lu 288/21 - Wyrok WSA w Lublinie z 2021-11-03
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 89
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 174 pkt 1 i pkt 2, art. 91 § 2 i 3, art. 106 § 2, art. 3, art. 15, art. 113 § 1, art. 122, art. 3, art. 134
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 45, art. 44, art. 43, art. 42
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 87, art. 45, art. 77, art. 175, art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Woźniak, Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia WSA (del.) Anna Sokołowska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 listopada 2021 r. sygn. akt I SA/Lu 288/21 w sprawie ze skargi H. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 13 maja 2021 r. nr 0601-IEE.711.62.2021.6 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrok sądu pierwszej instancji.
Wyrokiem z 3 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 288/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę H. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej z siedzibą w W. (dalej: "spółka", "strona", "skarżąca", ) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 13 maja 2021 r. nr 0601-IEE.711.62.2021.6 w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej organowi egzekucyjnemu należności.
W uzasadnieniu wyroku sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan sprawy:
Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., będąc jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym, prowadził wobec B.K. (dalej jako "zobowiązana") postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z 28 stycznia 2019 r., nr 0616-SEW.723.119.2019 oraz z 18 lutego 2019 r., nr 0616-SEW.723.203.2019. Organ egzekucyjny zawiadomieniem o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej
z 28 lutego 2019 r. nr 0616-SEE.711.1581001.2019.l.SG dokonał zajęcia wierzytelności zobowiązanej w J.B. sp. z o.o. s.k. (następnie po zmianie nazwy – H. sp. z o.o. s.k.) z tytułu wzajemnych rozliczeń. Zawiadomienie wysłane zostało na adres siedziby spółki w miejscowości B. Korespondencję odebrała
H.K. w dniu 1 marca 2019 r.
Natomiast zawiadomieniem z 2 kwietnia 2019 r, nr 06016-SEE.711.1587763.2019.1.SG organ egzekucyjny dokonał zajęcia pozostałych praw majątkowych zobowiązanej z tytułu zysku wypracowanego przez spółkę. Zawiadomienie doręczono H.K. w dniu 4 kwietnia 2019 r. pod adresem spółki.
W związku z brakiem odpowiedzi pochodzącej od spółki, pismem z 29 października 2019 r. organ egzekucyjny wezwał spółkę do udzielenia informacji o dokonanych zajęciach. Tym razem spółka wyjaśniła, że nie jest w stanie stwierdzić czy zawiadomienie z 2 kwietnia 2019 r. dotarło do niej, gdyż zostało odebrane przez osobę postronną, niezwiązaną ze spółką, a ponadto że W.-P. B.Z.K. nie prowadzi żadnych robót na rzecz J.B. sp. z o.o. s.k. Pismem z 8 listopada 2019 r. organ egzekucyjny ponownie wezwał spółkę do udzielenia wyjaśnień. Korespondencja jednak nie została odebrana i powróciła do nadawcy.
W związku ze zmianą nazwy spółki (z J.B. sp. z o.o. s.k. na H. sp. z o.o. s.k.) oraz zmianą siedziby, organ egzekucyjny w piśmie z 2 grudnia 2019 r. wystąpił do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] w W. o przeprowadzenie kontroli prawidłowości realizacji zajęcia wierzytelności z 28 lutego 2019 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] w W. w piśmie z 13 grudnia 2019 r. poinformował, że pod adresem
siedziby znajduje się wirtualne biuro oraz że nie znajduje się tam dokumentacja rachunkowa spółki.
Organ egzekucyjny w pismach z 30 czerwca 2020 r. oraz z 18 września 2020 r. ponowił wnioski o przeprowadzenie kontroli prawidłowości realizacji zajęcia wierzytelności
z 28 lutego 2019 r., jednakże w odpowiedzi na nie Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] w W. informował o nie udanych próbach nawiązania kontaktu z przedstawicielami spółki.
Organ egzekucyjny przeprowadził, także czynności sprawdzające w zakresie zgodności danych wykazanych w deklaracjach VAT-7 z jednolitymi plikami kontrolnymi - JPK, za okres od stycznia 2019 r. do sierpnia 2020 r, składanymi przez zobowiązaną.
Postanowieniem z 19 października 2020 r., nr 0616-SEE.711.1581044.2020.5.SG
organ pierwszej instancji określił stronie nieprzekazaną organowi egzekucyjnemu kwotę należności w łącznej wysokości 247.071,80 zł na dzień 19 października 2020 r.
Następnie po rozpoznaniu zażalenia wywiedzionego przez stronę, organ odwoławczy postanowieniem z 22 grudnia 2020 r., nr 0601-IEE.711.74.2020.6 uchylił postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi egzekucyjnemu.
W toku ponownego rozpatrywania sprawy organ egzekucyjny pismem
z 29 grudnia 2020 r. wezwał skarżącą do udzielenia wyjaśnień w zakresie
realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego dokonanego zawiadomieniem
z 28 lutego 2019 r. oraz w zakresie faktur wystawionych na rzecz spółki przez W. B.K. w okresie od stycznia 2019 r. do sierpnia 2020 r.
Wezwanie zostało doręczone 4 stycznia 2021 r. pełnomocnikowi spółki. Wezwanie zostało ponowione pismem z 18 stycznia 2021 r., lecz również i tym razem
nie udzielono odpowiedzi.
Postanowieniem z 1 lutego 2021 r., nr 0616-SEE.711.1581001.2021.10.SG organ pierwszej instancji określił nieprzekazaną przez spółkę kwotę należności w łącznej wysokości 252.041,31 zł na dzień 1 lutego 2021 r.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia organ odwoławczy postanowieniem z 13 maja 2021 r., nr 0601-IEE.711.62.2021.6 utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego.
W uzasadnieniu wskazano, że analiza złożonych przez zobowiązaną do Urzędu Skarbowego w P. plików JPK VAT pozwalała na stwierdzenie, że W. B.K. w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej współpracowała ze stroną w sposób stały. Nie budziło wątpliwości,
że współdziałanie obejmowało okres sprzed doręczenia skarżącej zawiadomienia o zajęciu (tj. sprzed 1 marca 2019 r.). organ wskazał na pliki JPK-VAT złożone przez W. B.K., w których zobowiązana wskazała na istnienie
6 transakcji (jedna w lipcu 2018 r., jedna we wrześniu 2018 r., cztery w październiku 2018 r.) pomiędzy tymi podmiotami gospodarczymi. Współpraca kontynuowana była, także po dokonaniu zajęcia wierzytelności przez organ egzekucyjny. Natomiast w okresie od maja 2019 r. do sierpnia 2020 r. W. B.K. wystawiła na rzecz strony dwadzieścia faktur na łączną kwotę brutto 396.826,11 zł.
Zdaniem organu odwoławczego pomiędzy skarżącą, a zobowiązaną istniał stosunek prawny, co uzasadniało skierowanie do strony zawiadomienia o zajęciu wierzytelności. Organ odwoławczy podkreślił, że po doręczeniu 1 marca 2019 r. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z 28 lutego 2019 r. strona nie przekazała, zgodnie
z art. 89 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427, ze zm. - dalej: "u.p.e.a.") organowi egzekucyjnemu zajętych wierzytelności wynikających z faktur VAT wystawionych
na nią po tej dacie przez W. B.Z.K. (mimo, że łączna kwota faktur VAT wystawionych w okresie od 31 maja 2019 r. do 31 sierpnia 2020 r. przez zobowiązaną na rzecz strony, czyli 396.826,11 zł przekraczała kwotę wynikającą z zajęcia, tj. 248.208,14 zł).
Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że niemożliwe okazało się przeprowadzenie kontroli prawidłowości realizacji zajęcia wierzytelności z 28 lutego 2019 r. u dłużnika zajętej wierzytelności, ponieważ stwierdzono, że strona nie prowadziła działalności pod nowym adresem, a przedmiotowy adres okazał się adresem dla wirtualnego biura. Strona nie skorzystała z możliwości wskazania ewentualnych przyczyn prawnych, z powodu których uchyla się od przekazania organowi egzekucyjnemu zajętych wierzytelności i nie przedstawiła w tym zakresie żadnych dowodów.
Sąd pierwszej instancji uznał skargę za niezasadną i podkreślił, że istotne
znaczenie dla oceny całokształtu materiału dowodowego sprawy ma okoliczność powiązań osobowo-kapitałowych pomiędzy stroną (dłużnikiem zajętej wierzytelności zawiadomienia), a zobowiązaną. W istocie rzeczy podmiotem odpowiadającym za podejmowanie decyzji zarówno w H. sp. z o.o., jak i w spółce H.
sp. z o.o. s.k. jest ta sama osoba – czyli B.K., która jest jednocześnie zobowiązaną. Zdaniem sądu pierwszej instancji, oczywiste jest, że zobowiązana miała pełną wiedzę w zakresie prowadzonej wobec niej egzekucji w administracji. Wiedzę taką posiadały, także podmioty gospodarcze powiązane z zobowiązaną, w których pełniła ona funkcje zarządcze, w tym także spółka. Co istotne pomimo kilkukrotnych wezwań do udzielenia informacji strona nie odpowiadała na wezwania organu egzekucyjnego, a w piśmie z 6 listopada 2019 r. poinformowała organ pierwszej instancji, że W. B.Z.K. nie prowadzi żadnych robót na rzecz J.B. sp. z o.o. s.k. W rzeczywistości jednak w okresie od stycznia 2019 r. do 31 sierpnia 2020 r. zobowiązana wystawiała na rzecz spółki faktury, które ujmowała w plikach JPK_VAT.
W ocenie sądu pierwszej instancji strona w pełni świadomie i celowo uchylała
się od przekazania zajętej wierzytelności, aby uniemożliwić skuteczną egzekucję wobec zobowiązanej. Konsekwencją poczynionych w toku postępowania ustaleń okazało się stwierdzenie, że zajęcie wierzytelności, które nie istniały jeszcze w chwili zajęcia,
czyli w dniu 1 marca 2019 r., obejmuje także wierzytelności, które powstały
po dokonaniu zajęcia. W ocenie sądu pierwszej instancji, organy wykazały, że pomiędzy spółką, a zobowiązaną istniał w chwili dokonania zajęcia wierzytelności stały stosunek prawny, na podstawie którego powstały przyszłe wierzytelności.
Sąd pierwszej instancji nie podzielił, także zarzutów dotyczących wadliwości dokonywanych doręczeń, czy to skarżącej czy też pełnomocnikowi.
Wyrok wraz z uzasadnieniem jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA).
2. Skarga kasacyjna.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Spółka.
Zaskarżonemu w całości wyrokowi działając na podstawie art. 174 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") zarzuciła naruszenie:
1) art. 45 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), co polegało na błędnym uznaniu,
że w zakresie pojęcia osób uprawnionych do odbioru pism, o których mowa
w tym przepisie mieści się osoba zamieszkująca pod tym samym adresem, pod którym skarżąca posiada siedzibę . Z osobą tą nie łączy strony żaden stosunek prawny, osoba ta nie piastuje żadnej funkcji w organach rejestrowych skarżącej ani nie otrzymała wyraźnego upoważnienia do odbioru pism w imieniu skarżącej, co w konsekwencji doprowadziło sąd pierwszej instancji do błędnego przekonania, że korespondencja kierowana do skarżącej (zawierająca zawiadomienia o zajęciu wierzytelności) została prawidłowo doręczona w dniach 1 marca 2019 r. i 4 kwietnia 2019 r. H.K. nigdy nie była pracownikiem skarżącej ani nie pełniła w strukturach skarżącej żadnej funkcji, lecz jedynie zamieszkiwała pod tym samym adresem, pod którym znajdowała się siedziba skarżącej (B.);
2) art. 44 w zw. z art. 43 i art. 42 k.p.a., co polegało na błędnym uznaniu, że dowodem prawidłowego doręczenia pełnomocnikowi strony odpisu postanowienia organu odwoławczego z 22 grudnia 2020 r. była adnotacja uczyniona przez doręczyciela na kopercie (przy jednoczesnym braku na ZPO odpowiedniej adnotacji na temat awizowania przesyłki), podczas gdy koperta zawierająca korespondencję - ściśle rzecz biorąc - nie jest dowodem doręczenia, w którym doręczyciel ma obowiązek urzędowo stwierdzić przebieg kolejnych czynności składających się razem na zgodne z prawem doręczenie;
3) art. 91 § 2 i 3, art. 106 § 2, art. 3, art. 15, art. 113 § 1 oraz art. 122 p.p.s.a., przez zaniechanie rozpoznania sprawy na rozprawie, pomimo wyraźnego wniosku zawartego w skardze;
4) przepisów prawa materialnego, przez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na zastosowaniu niekonstytucyjnych przepisów ustawowych wykonawczych jako podstawy materialnoprawnej zaskarżonego orzeczenia, skutkujące naruszeniem:
a) przepisów art. 2 Konstytucji RP stanowiących, iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Sąd pierwszej instancji wbrew zasadzie sprawiedliwości społecznej w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego oraz w wydanym wyroku w sposób stronniczy chroni interesy fiskalne Skarbu Państwa, nie zważając na prawa podmiotowe skarżącej jako podatnika. Mianowicie sąd pierwszej instancji posługiwał się przy wydaniu wyroku w sprawie nieuczciwymi, nierzetelnymi i dyskryminującymi skarżącą jako przedsiębiorcę procedurami sądowymi, tj. popełnił rażące zaniedbania w zakresie postępowania dowodowego, w szczególności pominął okoliczność, że H.K., która w dniach 1 marca 2019 r. i 4 kwietnia 2019 r. pokwitowała obiór przesyłek adresowanych do Skarżącej nie jest oraz nigdy nie była pracownikiem skarżącej ani nie pełniła w strukturach skarżącej żadnej funkcji, lecz jedynie zamieszkiwała pod tym samym adresem, pod którym znajdowała się siedziba skarżącej (B.);
b) przepisów art. 87 Konstytucji RP stanowiących, iż źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia oraz przepisów art. 8 Konstytucji RP stanowiących, iż Konstytucja RP jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej, a przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja RP stanowi inaczej;
c) przepisów art. 45 Konstytucji RP stanowiących, iż każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły Sąd;
d) przepisów art. 77 Konstytucji RP stanowiących, iż żadna ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw, tj. przepisów ustanawiających zasady sprawiedliwości proceduralnej, tj. prawo obywatela do uczciwego postępowania sądowego (ang. fair trial), gdyż sad pierwszej instancji naruszył ww. zasady bezstronności i niezawisłości sądu, zasady równości stron oraz zasady prawa obywatela do obrony, albowiem w toku rozpoznawania sprawy na posiedzeniu niejawnym bez udziału stron nie przeprowadził wnikliwie postępowania dowodowego, w szczególności pominął fakt, iż H.K. nie należy do kręgu osób upoważnionych do odbioru korespondencji, o których mowa w art. 45 k.p.a., lecz jedynie zamieszkiwała pod tym samym adresem, pod którym znajdowała się siedziba skarżącej, co miało istotny wpływ na treść zaskarżonego wyroku;
e) przepisów art. 175 Konstytucji RP stanowiących, iż wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują sądy administracyjne, oraz przepisów art. 184 Konstytucji RP stanowiących iż sądy administracyjne sprawują w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej oraz art. 3 p.p.s.a. stanowiącego, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie oraz art. 134 p.p.s.a., obligującej sąd do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego postanowienia przez organy podatkowe nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, niebędący przy tym związany granicami skargi, albowiem sąd pierwszej instancji, będąc powołanym do sądowej kontroli ostatecznych decyzji organów podatkowych w celu zagwarantowania obywatelom praworządnego działania organów państwowych, zaskarżonym wyrokiem, dopuszczając się błędnej wykładni przepisów art. 45 k.p.a. w spornej sprawie, zapewnił skarżącej tylko pozory sprawiedliwości, nie dopuszczając do rzetelnego, systemowego rozwiązania sporu, przerzucając faktyczny ciężar wymiaru sprawiedliwości na organy podatkowe, które są powołane do służenia ustawom podatkowym, a nie do ich interpretowania.
Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżąca wniosła o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych.
2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 183 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., zatem Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. W myśl art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
W skardze kasacyjnej postawiono zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego,
jak i naruszenia przepisów postępowania. W takiej sytuacji zasadą jest, że w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zarzuty proceduralne, gdyż dopiero po przesądzeniu, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zachowano prawidłowy tok procedury, możliwe jest przejście do kwestii prawnomaterialnych.
Sąd zwraca uwagę, że naruszenia przepisów postępowania przedstawione
w skardze kasacyjnej nie mogły stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku.
Naruszenie przepisów postępowania jest tego rodzaju uchybieniem, które nie zawsze musi mieć wpływ na wynik sprawy. W przypadku naruszenia zasady oficjalności wskutek niezgodności działania organu z przepisami o doręczeniach, naruszenie takie może być uznane za pozbawione znaczenia, jednak ocena w tym zakresie zawsze wymaga indywidualizacji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia przepisu art. 45 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że podjęcie korespondencji skierowanej do spółki, na adres jej siedziby przez osobę (H.K.), która nie piastowała żadnej funkcji w organach spółki ani nie dysponowała upoważnieniem do odbioru pism w imieniu spółki, a jedynie zamieszkiwała pod tym samym adresem, jest bezzasadny. Sąd kasacyjny zauważa, że nie można podzielić stanowiska skarżącej, że w przypadku takim doręczenie nie wywołało skutku.
Przepisem o podstawowym znaczeniu w omawianej kwestii jest art. 45 zd. 1 k.p.a. Zgodnie z tą regulacją - jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism.
Ocena skuteczności doręczeń spornych pism, nie może nastąpić bez uwzględnienia regulacji dotyczących doręczeń korespondencji, takiemu podmiotowi
jak skarżąca, czyli spółce prawa handlowego. Treść art. 45 k.p.a. nie pozostawia wątpliwości, że doręczenie pisma w lokalu siedziby takiego podmiotu do rąk osób uprawnionych do odbioru pism jest doręczeniem właściwym. Jest to zatem odpowiednik doręczenia pisma "do rąk własnych" osobie fizycznej. Należy podkreślić, że przepisy k.p.a. nie przewidują wymogu doręczania pism osobom uprawnionym do reprezentacji podmiotów niebędących osobami fizycznymi (zależnie od rodzaju podmiotu, np. wspólnikowi czy członkowi zarządu spółki). Dostrzec trzeba reprezentowane w orzecznictwie i aprobowane w piśmiennictwie stanowisko, zgodnie z którym "obowiązkiem osób prawnych i jednostek organizacyjnych jest taka organizacja pracy, by doręczenie pism w godzinach pracy i w lokalu ich siedziby było zawsze możliwe" (por. wyroki NSA:z 24 maja 2004 r., sygn. akt FSK 40/04; z 2 grudnia 2008 r., sygn. akt I FSK 424/08; z 4 listopada 2010 r., sygn. akt I FSK 1664/09; G. Łaszczyca w: G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. III,t. I, teza 4 do art. 45). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowany w wyroku w sprawie o sygn. akt FSK 40/04: "przewidziane w przepisach [regulujących kwestię doręczeń] gwarancje procesowe dla stron, pełnomocników, przedstawicieli ustawowych
i wszystkich innych uczestników postępowania podatkowego nie mogą być postrzegane jako instrument pozwalający na odraczanie bądź zawieszanie działań organów".
Tym samym, podmioty takie nie mogą swymi działaniami między innymi takimi jak: wyjazd, nieobecność w lokalu, brak osoby uprawnionej do odbioru pism, zamknięcie lokalu, czasowa likwidacja organu uprawnionego do reprezentowania, uniemożliwiać doręczenia pism, aby w ten sposób doprowadzić do sparaliżowania działań organów, czy następczego kwestionowania skuteczności tych działań. To rolą Spółki jest takie zorganizowanie jej działania aby w godzinach funkcjonowania pod adresem wskazanym we właściwym rejestrze przebywała osoba uprawniona do odbioru korespondencji.
Sąd stanął na stanowisku, że dla uznania skuteczności doręczeń kwestionowanych pism, kluczowe było niepoinformowanie doręczyciela przez osobę przebywającą pod adresem rejestrowym spółki o braku upoważnienia do odbioru korespondencji. Podkreślenia wymaga, że doręczyciel nie ma obowiązku każdorazowego legitymowania osoby odbierającej pismo i sprawdzania, czy jest to osoba uprawniona, gdyż to obowiązkiem jednostki organizacyjnej jest takie zorganizowanie odbioru korespondencji, by dokonywała tego osoba upoważniona.
Zdaniem Sądu prawidłowo uznano, że doręczenie przedmiotowych pism było skuteczne. Oceny tej nie zmienia fakt potwierdzenia odbioru przesyłek przez
osobę , która jak podnosiła skarżąca nie mogła być uznana za osobę upoważnioną do odbioru pism na zasadzie art. 45 k.p.a., bowiem jedynie zamieszkuje pod adresem siedziby spółki.
W związku z tym analizowany powyżej zarzut skargi kasacyjnej, Sąd uznał
za nieuzasadniony.
Nie może zostać, także uwzględniony zarzut dotyczący naruszenia art. 44 w zw. z art. 43 i art. 42 k.p.a., polegający na błędnym uznaniu koperty opatrzonej przez doręczyciela adnotacjami za dowód prawidłowego doręczenia pełnomocnikowi skarżącej odpisu postanowienia organu odwoławczego z 22 grudnia 2020 r., pomimo braku na ZPO odpowiedniej adnotacji o awizowaniu korespondencji.
Zdaniem Sądu dostrzec należało, że załączona do akt sprawy korespondencja nadana na adres pełnomocnika spółki po dwukrotnym awizowaniu przez placówkę pocztową: 30 grudnia 2020 r. i 7 stycznia 2021 r. została zwrócona nadawcy z adnotacją
"nie podjęto w terminie". Daty pierwszego oraz powtórnego awizo zostały umieszczone na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Tak oznaczoną przesyłkę załączono do akt sprawy. Następnie z uwagi na ostrożność procesową organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające z operatorem pocztowym dotyczące prawidłowości wypełnienia zwrotnego potwierdzenia odbioru tej przesyłki. W konsekwencji
w piśmie z 26 maja 2021 r. operator pocztowy nie uwzględnił reklamacji przesyłki poleconej (zawierającej przedmiotowe postanowienie). Organ jednak zauważył, że dla stwierdzenia prawidłowości doręczenia zastępczego, zgodnie z art. 44 K.p.a., nie jest wymagane umieszczenie podpisu doręczającego/wydającego na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, skoro adnotacje o awizowaniu przesyłki i podpisy pracowników poczty umieszczone zostały na kopercie.
W związku z tym, analizowany powyżej zarzut skarżącej należało uznać za niezasadny.
Sąd odnosząc się do zarzutów naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisów
art. 91 § 2 i 3, art. 106 § 2, art. 3, art. 15, art. 113 § 1 oraz art. 122 p.p.s.a. stwierdza, że są one całkowicie niezrozumiałe w okolicznościach sprawy. Jak wynika z akt niniejsza sprawa została rozpoznana przez sąd pierwszej instancji na rozprawie w dniu 3 listopada 2021 r., o godz. 12, o terminie został zawiadomiony pełnomocnik skarżącej. Zawiadomienie doręczono pełnomocnikowi 13 października 2021 r. (zgodnie z ZPO). Co więcej na wniosek pełnomocnika, umożliwiono mu udział w rozprawie zdalnej, o czy został zawiadomiony za pośrednictwem platformy ePUAP w dniu 25 października 2021 r. (zgodnie z UPD). Podkreślić należy, że zgodnie z protokołem pełnomocnik skarżącej uczestniczył w rozprawie, gdzie podtrzymał skargę i wnosił i wywodził jak w uzasadnieniu skargi.
Na marginesie zauważyć należy, że zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przepis ten obowiązuje od 15 sierpnia 2015 r. i stanowi odpowiedź prawodawcy na postulaty społeczne, domagające się umożliwienia załatwiania spraw drobnych i prostych szybko, w postępowaniu odformalizowanym i pozbawionym zbędnych komplikacji. Również w piśmiennictwie zasadnie podnosi się, że prawodawca słusznie dostrzegł, iż w tego typu sprawach pierwszeństwo powinna mieć zasada szybkości postępowania (zob. np. J. Wyporska-Frankiewicz Joanna, Gwarancje ochrony zobowiązanego w egzekucji administracyjnej obowiązków niepieniężnych, LEX 2019).
Rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym we wskazanych okolicznościach nie jest uzależnione od woli skarżącego. Złożenie więc przez skarżącego wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na posiedzeniu jawnym nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym (zob. wyrok NSA z 11 marca 2021 r., I OSK 4109/18). Sąd rozpoznający sprawę w tym trybie nie pomija strony skarżącej, bowiem podnoszone przez nią argumenty, podobnie jak argumenty skarżonego organu, są rozważane w oparciu o akta sprawy oraz złożoną skargę, a sprawa po wnikliwej analizie rozpoznawana jest przez sąd w składzie trzech sędziów. Tym samym podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zamiast na rozprawie sprawy ze skargi skarżącego na postanowienie pozbawione są uzasadnionych podstaw.
Uchylają się, również spod kontroli kasacyjnej zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 2, art. 45, art. 77, art. 87, art. 175, art. 184 Konstytucji RP z powodu braku uzasadnienia, pozwalającego na zidentyfikowanie naruszeń prawa materialnego.
W istocie zarzuty te sprowadzają się do kwestionowania zasad postępowania.
W świetle przedstawionej powyżej argumentacji Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA w Warszawie, który na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. W konsekwencji, ponieważ wszystkie postawione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę tę oddalił.
A. Sokołowska (spr.) W. Stachurski B. Woźniak