III FSK 2737/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 10 u.p.e.a. skutkuje uchyleniem czynności egzekucyjnych i ich skutków, w tym przerwaniem biegu przedawnienia.
Sprawa dotyczyła skutków umorzenia postępowania egzekucyjnego w administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów, uznając, że umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 10 u.p.e.a. powoduje uchylenie czynności egzekucyjnych i ich skutków prawnych, w tym przerwanie biegu przedawnienia. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA i podkreślając, że umorzenie postępowania egzekucyjnego co do zasady uchyla skutki zastosowanych środków egzekucyjnych, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku od wyroku WSA w Gdańsku, który uchylił postanowienia organów administracji dotyczące sprzeciwu w sprawie zagrożenia ujawnieniem należności podatkowych w Rejestrze Należności Publicznoprawnych. Spór dotyczył skutków umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). WSA uznał, że umorzenie to, zgodnie z art. 60 § 1 u.p.e.a., powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych i ich skutków, co w konsekwencji oznaczało, że należności nie uległy przedawnieniu. Organ w skardze kasacyjnej zarzucał błędną wykładnię art. 60 § 1 u.p.e.a. i art. 111k § 1 u.p.e.a., twierdząc, że uchylenie czynności egzekucyjnych nastąpiło na podstawie art. 111k § 1 u.p.e.a. (nieprzejęcie nieruchomości na własność po licytacji), a nie art. 60 § 1 u.p.e.a., co miało być wyjątkiem od zasady uchylania skutków. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając wykładnię WSA i powołując się na uchwałę siedmiu sędziów NSA z 28 kwietnia 2014 r., I FPS 8/13. Sąd podkreślił, że umorzenie postępowania egzekucyjnego co do zasady uchyla skutki zastosowanych środków egzekucyjnych, a przepis art. 111k § 1 u.p.e.a. nie stanowi wyjątku od tej reguły ani nie określa skutków umorzenia w sposób odmienny. Sąd wskazał również na zmiany w przepisach wprowadzane nowelą z 11 września 2019 r., które potwierdzają intencję ustawodawcy utrzymania skutków zastosowania środka egzekucyjnego w przypadku umorzenia postępowania z przyczyn niewynikających z jego wadliwości, jednakże w stanie prawnym sprawy zastosowanie miał art. 60 § 1 u.p.e.a. w pierwotnym brzmieniu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 10 u.p.e.a. powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych i ich skutków prawnych, w tym przerwanie biegu terminu przedawnienia, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
Uzasadnienie
NSA oparł się na uchwale siedmiu sędziów NSA I FPS 8/13, zgodnie z którą umorzenie postępowania egzekucyjnego skutkuje uchyleniem czynności egzekucyjnych i ich skutków. Przepis art. 111k § 1 u.p.e.a. nie stanowi wyjątku od tej zasady.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (21)
Główne
u.p.e.a. art. 59 § 1 pkt 10
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 60 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 59 § 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 111k § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
o.p. art. 70 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 207 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § 1 pkt 1 lit. c
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. 14 § 1 pkt 2 lit. b
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15 zzs4 § 3
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 10 u.p.e.a. powoduje uchylenie czynności egzekucyjnych i ich skutków prawnych, w tym przerwanie biegu przedawnienia.
Odrzucone argumenty
Umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 111k § 1 u.p.e.a. stanowi wyjątek od zasady uchylenia skutków czynności egzekucyjnych. Uchylenie czynności egzekucyjnych na podstawie art. 111k § 1 u.p.e.a. nie wpływa na przerwanie biegu terminu przedawnienia należności publicznoprawnych.
Godne uwagi sformułowania
umorzenie postępowania egzekucyjnego (...) powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych Analiza art. 60 § 1 u.p.e.a. (...) daje w pełni podstawę do twierdzenia, że (...) zawarte w tym zdaniu stwierdzenie, że "umorzenie postępowania egzekucyjnego" (...) "powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych" wskazuje jednoznacznie, że odnosi się to do skutków tych czynności egzekucyjnych, które z natury rzeczy, jako czynności faktyczne, rzeczywiście nastąpiły i przez to wywołały określone skutki. Pojęcie uchylenia określonych czynności egzekucyjnych o charakterze faktycznym, których celem było zastosowanie określonych środków egzekucyjnych, musi w sobie zawierać uchylenie skutków tych czynności, gdyż w przeciwnym razie przepis ten byłby nielogiczny
Skład orzekający
Jacek Pruszyński
przewodniczący
Wojciech Stachurski
sprawozdawca
Bogusław Woźniak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków umorzenia postępowania egzekucyjnego w administracji, zwłaszcza w kontekście przerwania biegu przedawnienia należności publicznoprawnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie wydania postanowień przez organy administracji. Zmiany legislacyjne (nowela z 2019 r.) mogą wpływać na stosowanie tej wykładni w przyszłości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie podatkowym i administracyjnym, które ma bezpośrednie przełożenie na możliwość dochodzenia należności przez organy państwowe i prawa podatników.
“Umorzenie postępowania egzekucyjnego nie zawsze oznacza koniec przedawnienia – NSA wyjaśnia kluczowe skutki prawne.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 2737/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-09-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-01-01 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Bogusław Woźniak Jacek Pruszyński /przewodniczący/ Wojciech Stachurski /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Sygn. powiązane I SA/Gd 308/20 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2020-07-07 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 1438 art. 59 § 3, art. 59 § 1 pkt 10, art. 111k §1, art. 60 § 1 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia NSA Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 12 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 308/20 w sprawie ze skargi D. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 10 stycznia 2020 r., nr 2201-IEW-2.720.4.2019 w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zagrożenia ujawnieniem należności podatkowych w Rejestrze Należności Publicznoprawnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku na rzecz D. B. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Wyrok sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z 7 lipca 2020 r., I SA/Gd 308/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi D. B. (dalej: "Skarżąca"), uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 10 stycznia 2020 r., nr 2201-IEW-2.720.4.2019 oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kartuzach z 18 listopada 2019 r., nr 2210-SEW.720.660.2019, w przedmiocie odmowy uwzględnienia sprzeciwu. Z uzasadnienia wyroku wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kartuzach prowadził w stosunku do majątku Skarżącej postępowania egzekucyjne, które zostały umorzone na mocy postanowień z 25 stycznia 2019 r. i z 12 marca 2019 r., wydanych na podstawie art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt 10 i art. 111k § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 ze zm., dalej "u.p.e.a."). Pismem z 2 października 2019 r. organ zawiadomił Skarżącą o zagrożeniu ujawnieniem w Rejestrze Należności Publicznoprawnych dochodzonych należności pieniężnych. Skarżąca wniosła sprzeciw wskazując na umorzenie prowadzonych wobec niej postępowań egzekucyjnych. Podniosła, że wymienione należności publicznoprawne uległy przedawnieniu w związku z uchyleniem materialnoprawnych skutków zastosowanych środków egzekucyjnych. Postanowieniem z 18 listopada 2019 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kartuzach odmówił uwzględnienia sprzeciwu Skarżącej. Organ stwierdził, że umorzenie postępowania egzekucyjnego nie powoduje uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych oraz ich skutków prawnych w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia. Postanowieniem z 10 stycznia 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, uchylając postanowienia organów obu instancji stwierdził, że w świetle jednoznacznie brzmiącej treści art. 60 § 1 u.p.e.a., umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 10 u.p.e.a. powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych i w rezultacie unicestwienie materialnoprawnych skutków stosowania środków egzekucyjnych. W tym zakresie sąd powołał się uchwałę siedmiu sędziów NSA z 28 kwietnia 2014 r., I FPS 8/13 oraz poglądy doktryny. Zdaniem sądu, umorzenie postępowania egzekucyjnego niezależnie od przyczyn (wymienionych w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 u.p.e.a.) powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, a to w konsekwencji skutkuje wyeliminowaniem środków egzekucyjnych podjętych w ramach tych czynności oraz przywróceniem stanu istniejącego przed zastosowaniem środków egzekucyjnych, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w art. 60 § 1 zdanie drugie u.p.e.a. W ocenie sądu, pomimo że strona już w sprzeciwie podniosła zarzut i argumentację związaną skutkami umorzenia postępowania wynikającymi z treści art. 59 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w związku z art. 60 § 1 u.p.e.a. zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji w ogóle nie przeanalizowały tego zarzutu. Wyrok wraz z uzasadnieniem jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). 2. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniósł pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, stanowiące uchybienia, które miały istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 135 p.p.s.a. w związku z art. 60 § 1 i art. 59 § 1 pkt 10 w związku z art. 111k § 1 u.p.e.a. w związku z art. 70 § 4 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm., dalej: "o.p."), polegające na uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyżej wskazanego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kartuzach, na skutek błędnego uznania, że uchylenie czynności egzekucyjnych nastąpiło na mocy art. 60 § 1 u.p.e.a., tj. w wyniku umorzenia postępowania egzekucyjnego, podczas gdy uchylenie czynności nastąpiło w oparciu o art. 111k § 1 u.p.e.a., tj. na skutek nieprzejęcia nieruchomości na własność przez żadnego z wierzycieli po trzeciej licytacji tej nieruchomości, a zatem w drodze wyjątku podobnego do uchylenia czynności na podstawie art. 58 § 2 u.p.e.a., co doprowadziło do nieuprawnionego przeświadczenia o unicestwieniu materialnoprawnych skutków tych czynności i uznania, że nie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia należności publicznoprawnych zagrożonych ujawnieniem w Rejestrze Należności Publicznoprawnych; b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 18i § 1 pkt 1 w związku z art. 18i § 4 u.p.e.a. w związku z art. 60 § 1 i art. 59 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w związku z art. 111k § 1 u.p.e.a. w związku z art. 70 § 4 o.p. polegające na uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyżej wskazanego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kartuzach, na skutek błędnego uznania, że Skarżąca wykazała we wniesionym sprzeciwie okoliczności świadczące o nieistnieniu należności publicznoprawnych zagrożonych ujawnieniem w Rejestrze Należności Publicznoprawnych, podczas gdy twierdzenia te nie zasługują na aprobatę, jako że uchylenie czynności było skutkiem uregulowania zawartego w art. 111k § 1 u.p.e.a., tj. nieprzejęcia nieruchomości na własność przez żadnego z wierzycieli po trzeciej licytacji tej nieruchomości, co nie wywiera konsekwencji na gruncie skutków materialnoprawnych podjętych czynności, w tym jest irrelewantne dla zaistniałego przerwania biegu terminu przedawnienia; c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 18i § 1 pkt 1 w związku z art. 18i § 4 u.p.e.a. w związku z art. 60 § 1 i art. 59 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w związku z art. 111k § 1 u.p.e.a. w związku z art. 70 § 4 o.p. polegające na uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyżej wskazanego postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kartuzach wraz ze wskazaniem, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien wziąć pod uwagę ocenę skutków umorzenia postępowania na podstawie art. 60 § 1 u.p.e.a. przedstawioną w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FPS 8/13, podczas gdy powołana wyżej uchwała nie znajduje zastosowania w stanie faktycznym sprawy, jako że przedmiotem jej oceny była ocena skutków materialnoprawnych czynności uchylonych na skutek umorzenia postępowania egzekucyjnego, które to umorzenie następowało z powodu określonych wadliwości, wpływających przy tym bezpośrednio na to umorzenie, zaś w stanie faktycznym sprawy podstawą uchylenia czynności był art. 111k § 1 u.p.e.a., tj. przepis stanowiący tylko i wyłącznie o skutkach bezskuteczności przeprowadzenia egzekucji z nieruchomości, nie natomiast o wadliwości postępowania organu, co powoduje, że zalecenia te są oczywiście niecelowe z punktu widzenia przedmiotu sprawy i jej rozstrzygnięcia; twierdzenie o przeprowadzeniu postępowania w sposób przypisany przepisami prawa, w tym wymienionych zasad określonych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego; d) art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez błędną kontrolę niniejszej sprawy oraz błędne zastosowanie środków określonych w ustawie i uznanie skargi za zasadną w sytuacji, gdy zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kartuzach, nie zawierało naruszeń uzasadniających ich uchylenie, zatem skarga winna być oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a; e) art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez błędną kontrolę niniejszej sprawy oraz błędne zastosowanie środków określonych w ustawie i uznanie skargi za zasadną w sytuacji, gdy zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kartuzach, nie zawierało naruszeń uzasadniających ich uchylenie, zatem skarga winna być oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a. W oparciu o te zarzuty, autor skargi kasacyjnej wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi Skarżącej poprzez jej oddalenie - zgodnie z art. 188 p.p.s.a.; ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku - zgodnie z art. 185 § 1 p.p.s.a., a także zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, pełnomocnik Skarżącej wniósł o jej oddalenie oraz o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego adwokata w postępowaniu kasacyjnym, według norm przepisanych. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna. Na wstępie należy wyjaśnić, że przedmiotowa sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.). Strony zostały powiadomione o skierowaniu sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym z jednoczesnym pouczeniem o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.), nie stwierdził podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku. W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, a zarzuty skargi kasacyjnej nie podważają prawidłowości zaskarżonego wyroku. W istocie wszystkie zarzuty kasacyjne zmierzają do podważania stanowiska sądu pierwszej instancji, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 10 u.p.e.a., powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych na podstawie art. 60 § 1 u.p.e.a., także w zakresie ich materialnego skutku w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia (art. 70 § 4 o.p.). Autor skargi kasacyjnej, kwestionując to stanowisko podnosi, że w tej sprawie uchylenie czynności egzekucyjnych nie nastąpiło na podstawie art. 60 § 1 u.p.e.a., tylko w oparciu o art. 111k § 1 u.p.e.a., co jego zdaniem ma stanowić wyjątek podobny do uchylenia czynności na podstawie art. 58 § 2 u.p.e.a. Z tym stanowiskiem nie można się zgodzić. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Kartuzach postanowieniami z 25 stycznia 2019 r. i 12 marca 2019 r., umorzył powadzone wobec Skarżącej postępowania egzekucyjne (k. 146-147 akt administracyjnych). W podstawie prawnej tych postanowień wskazane zostały przepisy art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt 10 i art. 111k § 1 u.p.e.a. Zgodnie z art. 60 § 1 u.p.e.a. (w stanie prawnym, którego sprawa dotyczy), umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 u.p.e.a., skutkuje uchyleniem dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Pozostają jednak w mocy prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności. Sąd pierwszej instancji, dokonując wykładni art. 60 § 1 u.p.e.a., słusznie odwołał się do poglądów zaprezentowanych w uchwale siedmiu sędziów NSA z 28 kwietnia 2014 r., I FPS 8/13. Choć uchwała ta dotyczyła skutków umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 i art. 60 § 1 u.p.e.a., to jednak wyrażone w jej uzasadnieniu poglądy na temat rozumienia art. 60 § 1 u.p.e.a. mają charakter uniwersalny. W uzasadnieniu tej uchwały wyraźnie bowiem stwierdzono, że: "Analiza art. 60 § 1 u.p.e.a., który w zdaniu pierwszym stanowi, że "umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10, powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej", a w zdaniu drugim, że "pozostają jednak w mocy prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności", daje w pełni podstawę do twierdzenia, że skoro zdanie drugie stanowi dopełnienie normy wyrażonej w zdaniu pierwszym, to zawarte w tym zdaniu stwierdzenie, że "umorzenie postępowania egzekucyjnego" (...) "powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych" wskazuje jednoznacznie, że odnosi się to do skutków tych czynności egzekucyjnych, które z natury rzeczy, jako czynności faktyczne, rzeczywiście nastąpiły i przez to wywołały określone skutki. Pojęcie uchylenia określonych czynności egzekucyjnych o charakterze faktycznym, których celem było zastosowanie określonych środków egzekucyjnych, musi w sobie zawierać uchylenie skutków tych czynności, gdyż w przeciwnym przypadku przepis ten byłby nielogiczny, skoro de facto nie da się uchylić faktycznych zrealizowanych czynności egzekucyjnych i zastosowanych w ich następstwie środków egzekucyjnych, a co najwyżej można wyeliminować skutki dokonania tych czynności, uznając je za uchylone." Co więcej, w cyt. uchwale skład poszerzony NSA nie zgodził się z poglądem, że na podstawie art. 60 § 1 u.p.e.a. następuje uchylenie tylko czynności egzekucyjnych, a nie skutków wywołanych przez te czynności na gruncie stosunków z zakresu zobowiązań podatkowych. Zdaniem NSA, po umorzeniu postępowania egzekucyjnego w mocy pozostają jedynie prawa osób trzecich nabyte na skutek czynności egzekucyjnych. Dalsze skutki umorzenia przewidują przepisy szczególne, takie jak: art. 110l § 2 (jeżeli egzekucja z nieruchomości ulega umorzeniu, to nadwyżkę dochodów z nieruchomości otrzymuje zobowiązany) oraz art. 111n § 2 u.p.e.a. (organ egzekucyjny odmawia przybicia m.in. wtedy, gdy postępowanie podlegało umorzeniu). Przepisy te mają charakter wyjątkowy, tzn. mają zastosowanie tylko w sytuacjach w nich wskazanych. Nie sformułowano natomiast żadnych przepisów szczególnych, które uprzywilejowywałyby – w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego – stosunki z zakresu zobowiązań podatkowych, przede wszystkim poprzez pozostawienie ich w mocy. Oczywiście przywołana uchwała, w tym również jej uzasadnienie, w przedmiotowej sprawie nie są wiążące w rozumieniu art. 269 § 1 p.p.s.a. Jednak z uwagi na zwiększoną wartość argumentacyjną, wynikającą z autorytetu poszerzonego składu NSA, sąd orzekający w tej sprawie w pełni podziela poglądy wyrażonej w tej uchwale. Należy zatem stwierdzić, że umorzenie postępowania egzekucyjnego, co do zasady, powoduje nie tylko uchylenie czynności egzekucyjnych, ale także skutków, które te czynności wywołały. Odstępstwa od tej zasady muszą wyraźnie wynikać z przepisów szczególnych. Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, takim przepisem szczególnym nie jest art. 111k § 1 u.p.e.a., który został wskazany w podstawie prawnej wydanych postanowień o umorzeniu postępowań egzekucyjnych. Przepis ten stanowi, że jeżeli po trzeciej licytacji żaden z wierzycieli nie przejął nieruchomości na własność, uchyla się zajęcie nieruchomości, a nowa egzekucja z tej samej nieruchomości może być wszczęta nie wcześniej niż po upływie 12 miesięcy od dnia uchylenia zajęcia nieruchomości. Z treści art. 111k § 1 u.p.e.a. trudno wywieść, że umorzenie postępowania egzekucyjnego, które wiąże się z uchyleniem zajęcia nieruchomości po trzeciej licytacji (gdy żaden z wierzycieli nie przejął nieruchomości na własność), jest wyjątkiem od zasady wyrażonej w art. 60 § 1 u.p.e.a. Po pierwsze, art. 111k § 1 u.p.e.a., sam w sobie nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a po drugie nie określa skutków umorzenia postępowania egzekucyjnego w sposób odmienny, niż wynika to z art. 60 § 1 u.p.e.a. W szczególności niezrozumiałe jest twierdzenie autora skargi kasacyjnej, że jest to wyjątek podobny do uchylenia czynności na podstawie art. 58 § 2 u.p.e.a. Skoro w tej sprawie organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne w oparciu o art. 59 § 1 pkt 10 u.p.e.a., to przepis art. 60 § 1 u.p.e.a. znajduje tu bezpośrednie zastosowanie. Zasady wynikającej z art. 60 § 1 u.p.e.a. nie przełamuje treść art. 111k § 1 u.p.e.a. Za takim stanowiskiem przemawia wykładnia historyczna art. 59 i art. 60 u.p.e.a. Należy bowiem zwrócić uwagę, że nowelą z 11 września 2019 r. (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070), wprowadzającą zmiany w przepisach u.p.e.a. od 30 lipca 2020 r., ustawodawca z jednej strony wskazał w art. 60 § 1 u.p.e.a., że umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje uchylenie czynności egzekucyjnych (pozostają jednak w mocy prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności), z drugiej zaś wyraźnie zaznaczył w art. 59 § 6 u.p.e.a., że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 1 pkt 4 lit. b i pkt 5-7 oraz § 2 u.p.e.a., pozostają w mocy skutki związane z zastosowaniem środka egzekucyjnego. Jedną z wymienionych przyczyn jest umorzenie postępowania egzekucyjnego w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.). Jak wyjaśniono w uzasadnieniu do projektu wprowadzonych zmian, celem dodanego § 6 do art. 59 u.p.e.a. "jest utrzymanie skutków związanych z zastosowaniem środka egzekucyjnego w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyn, które nie wynikają z wadliwości samego postępowania egzekucyjnego." (zob. druk 3753, Sejm VIII kadencji, https://www.sejm.gov.pl). Zatem twierdzenie organu, że również w stanie prawnym, którego sprawa dotyczy, umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyn niewynikających z jego wadliwości nie niweluje skutków zastosowania środka egzekucyjnego, kłóci się z intencją ustawodawcy. Z tych względów niezasadne są zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia wymienionych w niej przepisów prawa materialnego oraz procesowego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 oraz art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 z późn. zm.). SWSA(del.) Bogusław Woźniak SNSA Jacek Pruszyński SNSA Wojciech Stachurski
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI