III FSK 269/25

III FSK 269/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-28
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Olesińska
Jolanta Sokołowska /sprawozdawca/
Sławomir Presnarowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Sz 18/24 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2024-10-16
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 134 § 1, art. 133 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 151, art. 174 pkt 2, art. 176, art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 138 § pkt 1, art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Dz.U. 2017 poz 1201
art. 27 § 1 pkt 9.
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, Protokolant asystentka sędziego Karolina Koczywąs, po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 października 2024 r., sygn. akt I SA/Sz 18/24 w sprawie ze skargi A. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 24 października 2023 r., nr 3201-IEE2.7113.109.2023.2 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 października 2024 r., sygn. akt I SA/Sz 18/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej: WSA) oddalił skargę A. W. (dalej: Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 24 października 2023 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu zgłoszonego w postępowaniu egzekucyjnym.
Skargę kasacyjną wniósł Skarżący. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez przyjęcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (s. 11 akapit drugi od góry), iż w ocenie WSA organ egzekucyjny trafnie przyjął, że tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 9 listopada 2017 r. doręczony został skarżącemu w dniu 22 listopada 2017 r., w trybie art. 43 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: K.p.a.), co oznacza, że złożenie zarzutu zawartego w piśmie z dnia 22 lipca 2023 r. znak: [...] nastąpiło z uchybieniem terminu, a w konsekwencji naruszenie art. 133 § 1 P.p.s.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy na podstawie akt sprawy, a nawet zaniechanie ustalenia stanu faktycznego sprawy;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie za prawidłowe rozstrzygnięcia organów administracji pierwszej i drugiej instancji o odmowie wszczęcia postępowania;
3) a w konsekwencji naruszenie art. 151 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie wraz z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie oraz:
a) art. 8 § 1 K.p.a. polegającego na naruszeniu zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 9 listopada 2017 r., który dotychczas nie został doręczony Skarżącemu,
b) art. 18, art. 27 § 1 pkt 9 oraz art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm., dalej: u.p.e.a.) w związku z art. 61a § 1 i 2 K.p.a. poprzez bezpodstawne odmówienie w postanowieniu z dnia 14 września 2023 r. wszczęcia postępowania z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia zarzutu, zamiast dokonania merytorycznego rozpatrzenia przedmiotowego zarzutu,
c) art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 K.p.a. poprzez bezpodstawne orzeczenie w postanowieniu z dnia 24 października 2023 r. o utrzymaniu w mocy postanowienia z dnia 14 września 2023 r., zamiast orzeczenia o uchyleniu w całości zaskarżonego postanowienia.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w [...], ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA, a także o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na uwzględnienie nie zasługują zarzuty naruszenia art. 134 § 1, art. 133 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a. w sposób wskazany w skardze kasacyjnej, tj. przez zaakceptowanie stanowiska organu, że tytuł wykonawczy został doręczony Skarżącemu i poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego.
Art. 134 § 1 P.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Z przepisu tego wynika, że sąd pierwszej instancji jest związany "granicami sprawy", a niezwiązany jest wyłącznie "granicami skargi". Zatem o naruszeniu tego przepisu można byłoby mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które sąd pierwszej instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Jednakże poprzez zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. nie można zwalczać ani ustaleń faktycznych przyjętych przez sąd za miarodajne, ani kwalifikacji prawnej, czy oceny prawnej.
Z kolei art. 133 § 1 P.p.s.a. nakłada na sąd obowiązek wydania wyroku po przeprowadzeniu rozprawy i jej zamknięciu oraz wprowadza zakaz wyjścia poza materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy. Przepis ten nie zawiera żadnych unormowań wskazujących na sposób analizy akt sprawy. Oznacza to, że nie można za pośrednictwem zarzutu naruszenia tego przepisu kwestionować prawidłowości stanu faktycznego przyjętego przez sąd pierwszej instancji.
Również poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może być podważany przyjęty przez sąd pierwszej instancji stan faktyczny sprawy. Przepis ten określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku, takie jak: przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji - wskazania co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wyłącznie wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera stanowiska odnośnie do stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia lub gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną. Oceniając uzasadnienie wyroku sporządzone przez Sąd pierwszej instancji, należy stwierdzić, że spełnia ono wszystkie nakazane prawem warunki. Nie ma żadnych wątpliwości tak co do zupełności stanu faktycznego sprawy jak i powodów dla których Sąd oddalił skargę, przyznając rację organowi.
Na uwzględnienie nie zasługują też zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 151 P.p.s.a. Są to przepisy ogólne (wynikowe) i ta właściwość sprawia, że strona skarżąca, chcąc powołać się na zarzut ich naruszenia powinna powiązać go z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów postępowania, którym uchybił sąd pierwszej instancji w toku rozpatrywania sprawy. Przepisy te nie stanowią samodzielnej podstawy kasacyjnej. Uwaga ta pozostaje aktualna odnośnie do zarzutu naruszenia art. 138 § pkt 1 K.p.a., który także jest przepisem wynikowym.
Żaden z zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania nie doprowadził do podważenia ustaleń faktycznych przyjętych za miarodajne przez WSA, a to oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany stanem faktycznym.
Według przyjętego przez WSA stanu faktycznego, tytuł wykonawczy został skutecznie doręczony Skarżącemu 22 listopada 2017 r., o czym zaświadcza potwierdzenie odbioru. W świetle takiego stanu faktycznego stwierdzić należy, że słusznie organy i WSA uznali, że wniesiony pismem z dnia 22 lipca 2023 r. zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej został wniesiony po upływie terminu określonego w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym w 2017 r. Wniesienie zarzutu po terminie stanowi przesłankę do odmowy wszczęcia postępowania w tym przedmiocie na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., co prawidłowo wykazał Sąd pierwszej instancji.
Niezależnie od powyższego podnieść należy, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie zostały uzasadnione zgodnie z wymogami art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 i art. 183 § 1 P.p.s.a. Nie wykazano bowiem wpływu na wynik sprawy zarzucanego naruszenia przepisów postępowania.
Podniesione w skardze kasacyjnej argumenty odnośnie do adresu zamieszkania Skarżącego nie mogły być wzięte pod uwagę, gdyż według postanowień wspomnianego już art. 133 § 1 P.p.s.a., sąd rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Wówczas Skarżący nie podnosił żadnych argumentów na okoliczność adresu zamieszkania, a więc i nie były czynione ustalenia na tę okoliczność.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a.
sędzia A. Olesińska sędzia S. Presnarowicz sędzia J. Sokołowska