III FSK 2664/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-09-07
NSApodatkoweŚredniansa
postępowanie egzekucyjnezajęcie wierzytelnościnieprzekazana kwotaorgan egzekucyjnydłużnik zajętej wierzytelnościskarżący kasacyjnyNSAWSAprawo administracyjneprawo podatkowe

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki N. sp. z o.o. w sprawie dotyczącej określenia wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności, uznając działania organu egzekucyjnego za prawidłowe.

Spółka N. sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Poznaniu, który oddalił jej skargę na postanowienie Dyrektora IAS w Poznaniu w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, twierdząc, że organ egzekucyjny nie przeprowadził wszechstronnego postępowania i błędnie zinterpretował umowę o świadczenie usług. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo ocenił sprawę, a spółka bezpodstawnie uchylała się od przekazania zajętej wierzytelności.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną N. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który oddalił skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu. Sprawa dotyczyła określenia wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności. Skarżąca spółka zarzucała sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym brak wszechstronnego postępowania i nieprawidłową ocenę materiału dowodowego, a także naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów dotyczących postępowania egzekucyjnego i Kodeksu cywilnego. Spółka argumentowała, że nie istniały podstawy do zastosowania art. 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, ponieważ kwoty przekazywane spółce H. stanowiły wynagrodzenie pracowników. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że wyrok WSA w Poznaniu odpowiada prawu. Sąd uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej były w dużej mierze powtórzeniem argumentów podniesionych w skardze do WSA i nie wykazały one istotnego wpływu na wynik sprawy. NSA podkreślił, że spółka jako dłużnik zajętej wierzytelności nie kwestionowała zajęcia ani nie przedstawiła skutecznych podstaw prawnych do uchylania się od jego realizacji, a jej własne problemy finansowe nie stanowiły takiej podstawy. Umowa z H. sp. z o.o. została przedstawiona organowi egzekucyjnemu z opóźnieniem i nie dowodziła, że przekazywane kwoty nie podlegały zajęciu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ egzekucyjny jest uprawniony do określenia wysokości nieprzekazanej kwoty, jeśli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od jej przekazania, a jego trudności finansowe nie stanowią skutecznej podstawy prawnej do zwolnienia z tego obowiązku.

Uzasadnienie

NSA uznał, że własne problemy finansowe dłużnika zajętej wierzytelności nie są okolicznością zwalniającą go od obowiązku przekazania zajętej kwoty organowi egzekucyjnemu. Spółka nie wykazała żadnych przeszkód prawnych do realizacji zajęcia, a jej działania, w tym późniejsze wpłaty na rzecz wierzyciela, potwierdzały bezpodstawność uchylania się od przekazania środków organowi egzekucyjnemu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (17)

Główne

u.p.e.a. art. 71a § § 9

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa przesłanki uprawniające organ egzekucyjny do określenia wysokości nieprzekazanej kwoty w drodze postanowienia, gdy dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od jej przekazania.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi przez WSA.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej przez NSA.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 71a § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Uprawnia organy egzekucyjne do przeprowadzania kontroli u dłużników zajętej wierzytelności.

u.p.e.a. art. 67 § § 2 pkt 8

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Określa treść zawiadomienia o zajęciu, w tym pouczenie o skutkach zajęcia.

u.p.e.a. art. 89

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dotyczy prawidłowego doręczenia zawiadomień o zajęciu.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego aktu lub czynności w postępowaniu sądowo-administracyjnym.

k.p.a. art. 6

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada przekonywania.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada swobodnej oceny dowodów.

k.c. art. 65 § § 1 i 2

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny

Dotyczy wykładni oświadczeń woli.

k.c. art. 353¹

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny

Zasada swobody umów.

u.z.p.t.

Ustawa z dnia 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych

Reguluje zasady zatrudniania pracowników tymczasowych przez agencje pracy tymczasowej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ egzekucyjny prawidłowo określił wysokość nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności, ponieważ spółka bezpodstawnie uchylała się od jej przekazania. Własne problemy finansowe spółki nie stanowią podstawy prawnej do zwolnienia z obowiązku przekazania zajętej wierzytelności. Umowa z H. sp. z o.o. nie stanowiła skutecznej podstawy do uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności, a jej przedstawienie organowi było opóźnione. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy i zastosował przepisy prawa.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów postępowania przez WSA w Poznaniu, w tym brak wszechstronnego postępowania i nieprawidłowa ocena materiału dowodowego. Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 71a § 9 u.p.e.a. i art. 65 k.c. oraz art. 353¹ k.c.

Godne uwagi sformułowania

skarżąca ograniczyła się przede wszystkim do zamanifestowania niezadowolenia z oceny zaskarżonego wyroku WSA w Poznaniu nie uprawdopodobniła, że podnoszone okoliczności mogły mieć potencjalnie istotny wpływ na wynik postępowania właśnie własne kłopoty finansowe nie są okolicznościami, które skutecznie zwalniałyby skarżącą od realizacji zajęć bezpodstawności uchylania się skarżącej od realizacji zajęć nie niweluje umowa z 10.07.2018 r.

Skład orzekający

Stanisław Bogucki

przewodniczący sprawozdawca

Sławomir Presnarowicz

członek

Bogusław Woźniak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących postępowania egzekucyjnego w administracji, w szczególności art. 71a § 9 u.p.e.a., w kontekście uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania środków i wpływu jego sytuacji finansowej na obowiązek egzekucyjny."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z zajęciem wierzytelności i umową o świadczenie usług, a jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania egzekucyjnego, jakim jest odpowiedzialność dłużnika zajętej wierzytelności i jego obowiązki wobec organu egzekucyjnego. Choć nie zawiera nietypowych faktów, stanowi przykład praktycznego zastosowania przepisów.

Czy problemy finansowe firmy zwalniają ją z obowiązku przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu? NSA odpowiada.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 2664/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-09-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Woźniak
Sławomir Presnarowicz
Stanisław Bogucki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Po 314/20 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2020-06-18
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 71a § 9
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, po rozpoznaniu w dniu 7 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej N. sp. z o.o. z siedzibą w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I SA/Po 314/20 w sprawie ze skargi N. sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 9 marca 2020 r., nr 3001-IEE.711.82.2020 w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od N. sp. z o.o. z siedzibą w P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 18.06.2020 r., I SA/Po 314/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę N. sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 26.07.2021 r., nr 3001-IEE.711.82.2020, wydane w przedmiocie określenie wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności. Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
2. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
2.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Poznaniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła skarżąca (reprezentowana przez pełnomocnika - radcę prawnego), która zaskarżyła ten wyrok w całości. Sformułowała również wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z: art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.) i art. 18 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., dalej: u.p.e.a.), polegające na oddaleniu skargi oraz nieuchyleniu postanowienia organu, pomimo że postanowienie to zostało wydane bez przeprowadzenia wszechstronnego postępowania.
W ramach tego postępowania organ winien ustalić okoliczności faktyczne potwierdzające istnienie wymagalnej (niespornej) wierzytelności. Ponadto powinien ustalić bezpodstawne uchylanie się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania, bez wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i bez podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy:
- wskutek przyjęcia, że skarżąca uznawała dokonane zajęcia, a o umowie na świadczenie usług zapewnienia pracowników zawartej dniu 10.07.2018 r. z H. sp. z o.o. poinformowała organ egzekucyjny dopiero we wrześniu 2019 r.,
- wobec przyjęcia za stanowisko skarżącej oświadczenia złożonego w 22.07.2019 r. przez J. M., że przyczyną braku realizacji zajęcia są kłopoty finansowe skarżącej,
- z uwagi na niekompleksową ocenę umowy na świadczenie usług zapewnienia pracowników zawartej 10.07.2018 r., a tym samym niewyjaśnienie, jaka jest podstawa prawna i przeznaczenie należności przekazywanych przez skarżącego H. sp. z o.o. na podstawie ww. umowy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do utrzymania w mocy postanowienia Naczelnika US Poznań-Wilda z dnia 7.01.2020 r.
Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 71a § 9 u.p.e.a. i z art. 65 § 1 i 2 oraz art. 3531 ustawy z 23.04.1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2018 r. poz. 1025 ze zm., dalej: k.c.), przez niewłaściwe zastosowanie art. 71a § 9 u.p.e.a., polegające na błędnej wykładni umowy na świadczenie usług zapewnienia pracowników zawartej 10.07.2018 r., a w konsekwencji błędne określenie sumy nieprzekazanej kwoty z tytułu zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną w wysokości (łącznie) 393.863,41 zł, podczas gdy prawidłowo prowadzona, kompletna i rzetelna analiza materiału dowodowego, w tym w szczególności prawidłowa wykładnia ww. umowy, powinny skutkować niezastosowaniem art. 71a § 9 u.p.e.a. z powodu braku istnienia przesłanek do zastosowania tego przepisu, gdyż kwoty przekazane przez skarżącą spółce H. stanowiły wynagrodzenie pracowników z ww. umowy.
2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
3.1. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, ponieważ wbrew zawartym w skardze kasacyjnej zarzutom wyrok WSA w Poznaniu odpowiada prawu i dlatego skarga kasacyjna podlega oddaleniu (art. 184 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie skarżąca sformułowała zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Przy czym wypada zauważyć, że zarzuty kasacyjne naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania są zasadniczo powtórzeniem zarzutów sformułowanych w skardze do WSA w Poznaniu.
3.2. Skarżąca wskazała na podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. na naruszenie przepisów postępowania. Przedstawione w części wstępnej skargi kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z: art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a., zostały sformułowane w dużym stopniu ogólności. Przytoczenie samych podstaw tych kasacyjnych, jak i ich uzasadnienie z art. 176 w związku z art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
Naruszenie tych przepisów skarżąca upatruje w tym, że WSA w Poznaniu nieprawidłowo ocenił naruszenie ww. przepisów postępowania, mimo że organ nie ustalił okoliczności faktycznych potwierdzających istnienie wymagalnej (niespornej) wierzytelności. Ponadto według skarżącej nie ustalił bezpodstawnego uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania, bez wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i bez podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy - w konsekwencji organ ten przyjął, że skarżąca uznała dokonane zajęcia, zaś o ww. umowie na świadczenie usług z 10.07.2018 r. ze spółką H. poinformowała organ egzekucyjny dopiero we wrześniu 2019 r. Organ nie dokonał także kompleksowej oceny tej umowy, a tym samym nie wyjaśnił, jaka jest podstawa prawna i przeznaczenie należności przekazywanych przez skarżącą spółce H. na podstawie ww. umowy. Nieprawidłowo także organ przyjął za stanowisko skarżącej oświadczenie złożone 22.07.2019 r. przez J. M., że przyczyną braku realizacji zajęcia są kłopoty finansowe skarżącej.
W związku z takim przedstawieniem zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy stwierdzić, że wnosząca skargę kasacyjną skarżąca ograniczyła się przede wszystkim do zamanifestowania niezadowolenia z oceny zaskarżonego wyroku WSA w Poznaniu - jej motywacja w tym zakresie stanowi polemikę ze wskazaną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku argumentacją Sądu pierwszej instancji. Skarżąca nie wykazała natomiast, w jaki sposób ewentualne naruszenie każdego z tych przepisów z osobna - przy odmiennej ocenie - doprowadziłoby do innego rozstrzygnięcia sprawy przez WSA w Poznaniu. Tym samym nie uprawdopodobniła, że podnoszone okoliczności mogły mieć potencjalnie istotny wpływ na wynik postępowania przed Sądem pierwszej instancji, co jest wymogiem art. 174 pkt 2 p.p.s.a.
O skuteczności zarzutów postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną, określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. To zaś nakłada na wnoszącego skargę kasacyjną obowiązek wykazania istnienia związku przyczynowego pomiędzy zarzucanym uchybieniem przepisom postępowania, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega bowiem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest jedynie odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
Zwrócić należy uwagę, że skarżąca jako naruszenie ww. przepisów postępowania wskazuje powyżej wymienione zaniechania organu, dotyczące niepodjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a także niedokonania kompleksowej oceny umowy o świadczenie usług, a także nieprawidłowej oceny uznania zajęcia oraz przyjęcie, że przyczyną braku realizacji zajęcia były kłopoty finansowe skarżącej.
W skardze kasacyjnej skarżąca nie sformułowała zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Wskazać jednak należy, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera zarówno opis poszczególnych elementów stanu faktycznego, jak i wskazanie, w jakim zakresie oraz dlaczego zostały one przyjęte przez WSA w Poznaniu. Tym samym spełnia ono wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a.
Trafnie zauważył WSA w Poznaniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że zarzuty skarżącego naruszenia przepisów postępowania, zasadniczo będące powtórzeniem zarzutów sformułowanych w skardze do WSA w Poznaniu, sprowadzają się do kwestionowania stanowiska organów, które - w ocenie skarżącej - winny były dokonać wskazanych przez skarżącą brakujących ustaleń oraz postulowania zmiany oceny niektórych elementów stanu faktycznego. Jednocześnie skarżąca – oprócz wskazania jako naruszonego art. 80 k.p.a. - nie sformułowała zarzutu i nie uzasadniła naruszenia tego przepisu, a więc nie wskazała na czym miałoby polegać przekroczenie przez organ swobodnej oceny dowodów. Działania organów nie naruszyły zatem przepisów związanych z prowadzeniem postępowania i oceny przeprowadzonych dowodów, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z: art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 18 u.p.e.a. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i spójny, pozwala na ustalenie stanu faktycznego.
3.3. W ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego skarżąca wskazała jako naruszone art. 71a § 9 u.p.e.a. i art. 65 § 1 i 2 oraz art. 353¹ k.c., przez niewłaściwe zastosowanie art. 71a § 9 u.p.e.a., przez nietrafną wykładnię umowy o świadczenie usług, a w konsekwencji błędne określenie sumy nieprzekazanej kwoty z tytułu zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną.
Artykuł 71a § 9 u.p.e.a. określa dwie przesłanki uprawniające organ egzekucyjny do określenia wysokości nieprzekazanej kwoty w drodze postanowienia, które jest podstawą do wystawienia przeciwko dłużnikowi zajętej wierzytelności tytułu wykonawczego tj. (1) przeprowadzenie kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności; (2) stwierdzenie w wyniku kontroli, że dłużnik bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności. Okoliczność, że zajęta wierzytelność została uznana i jest wymagalna może wynikać wprost z pisemnego oświadczenia uprawnionego do reprezentacji przedstawiciela dłużnika zajętej wierzytelności albo zostać ustalona w toku kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego, do której przeprowadzenia u dłużników zajętej wierzytelności organy egzekucyjne uprawnione są na podstawie art. 71a § 1 u.p.e.a.
Bezsporna w rozpoznawanej sprawie jest okoliczność zajęcia wierzytelności u skarżącej jako trzeciodłużnika. Organ egzekucyjny dokonał skutecznych zajęć prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność spółki H. (zobowiązana) należną tej spółce od spółki skarżącej (dłużnika zajętej wierzytelności), prawidłowo doręczonymi skarżącej zawiadomieniami, zgodnie z art. 89 u.p.e.a. Stosownie do art. 67 § 2 pkt 8 u.p.e.a. zawiadomienia o zajęciu zawierały pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia. Skarżąca, mimo pouczenia zawartego w doręczonych jej zawiadomieniach o zajęciu prawa majątkowego, jak i doręczonego jej 9.11.2018 r. ponaglenia, nie złożyła oświadczenia dotyczącego zajętej wierzytelności.
Niekwestionowana jest także okoliczność nieprzekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, co doprowadziło do przeprowadzenia w skarżącej spółce kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Celem przeprowadzonych czynności kontrolnych było ustalenie przyczyn braku realizacji zajęcia wierzytelności, a zwłaszcza bezpodstawność takiego działania. Wprowadzenie przesłanki przeprowadzenia kontroli przed wydaniem postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty miało na celu ustalenie wysokości nieprzekazanej kwoty oraz przesłanki uchylania się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu. Organ egzekucyjny jest bowiem zobligowany do ustalenia, czy dłużnik zajętej wierzytelności rzeczywiście jest zobowiązany do zapłaty określonej kwoty na rzecz zobowiązanego. Kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego organ dokonał 22.07.2019 r. Uczestniczył w niej pełnomocnik skarżącej, legitymujący się pełnomocnictwem udzielonym mu przez prezesa zarządu skarżącej spółki. Pełnomocnik skarżącej oświadczył, że spłatę wierzytelności blokują własne trudności finansowe i spółka zobowiązuje się do spłaty zaległych wierzytelności na rachunek bankowy Urzędu Skarbowego w najbliższym czasie. Z przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół, który po jego podpisaniu przez kontrolujących pracowników oraz pełnomocnika skarżącej, pozostawiono kontrolowanemu.
Na podstawie obowiązujących przepisów dłużnik zajętej wierzytelności ma możliwość wypowiadania się co do istnienia i ewentualnie spornego charakteru zajętej wierzytelności. Taka możliwość pojawiła się po raz pierwszy w momencie doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomień o zajęciu, które skarżąca zignorowała. Wszczęcie kontroli umożliwiło aktywny udział skarżącej w tym postępowaniu kontrolnym, z czego skarżąca spółka skorzystała, ponieważ umocowany przez prezesa jej zarządu pełnomocnik złożył do protokołu oświadczenie, że spłatę wierzytelności blokują własne trudności finansowe skarżącej, wyjaśniając jednocześnie, że spółka zobowiązuje się do spłaty zaległych wierzytelności w najbliższym czasie.
Podkreślenia wymaga, że kontrolowaną spółkę jako trzeciodłużnika poinformowano o przysługujących mu prawach z art. 71a § 7 u.p.e.a., co utrwalono w protokole kontroli podpisanego przez pełnomocnika spółki. Protokół ten został podpisany przez pełnomocnika bez jakichkolwiek dodatkowych wyjaśnień czy uwag. Skarżąca nie wniosła ich także w czternastodniowym terminie od doręczenia protokołu kontroli. Tym samym słusznie WSA w Poznaniu nie podzielił zarzutu skarżącej naruszenia przepisów art. 71a § 6-7 u.p.e.a. polegających jakoby na uniemożliwieniu jej zgłoszenia do protokołu odpowiednich wyjaśnień lub zastrzeżeń z powodu niedoręczenia jej protokołu i tym samym uniemożliwienia jej podjęcia stosownych działań przed wydaniem spornego postanowienia organu egzekucyjnego. Materiał dowodowy wskazuje, że skarżąca ani po doręczeniu jej zajęć wierzytelności, ani uczestnicząc w kontroli (przez ustanowionego do jej reprezentowania pełnomocnika) nie kwestionowała zajętej wierzytelności, nie odmówiła jej przekazania organowi. Mimo prawidłowo dokonanych zajęć nie podejmowała jakichkolwiek czynności aż do czasu przeprowadzenia kontroli, podczas której wskazała na własne trudności finansowe blokujące spłatę, zobowiązując się jednocześnie do zrealizowania zajęcia "w najbliższym czasie". Dwa dni po przeprowadzonej kontroli skarżąca przekazała na konto organu 1.800 zł. Wbrew wcześniejszemu zobowiązaniu, pozostałych należności nadal nie przekazywała.
Postanowieniem z 7.01.2020 r. Naczelnik US Poznań – Wilda był zatem uprawniony do określenia wysokości środków pieniężnych nieprzekazanych przez dłużnika zajętej wierzytelności. Nie miał przy tym jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że zajęta u tego trzeciodłużnika wierzytelność nie jest wymagalna. W trakcie prowadzonego postępowania podczas kontroli realizacji zajęć, jak i w piśmie z 14.09.2019 r. trzeciodłużnik uznał zajęcia informując, że realizuje je w faktycznych kwotach należnych dłużnikowi. Podczas prowadzonej kontroli realizacji zajęcia skarżąca także powoływała się jedynie na własne problemy finansowe, nie wspominając o łączącej ją jakiejkolwiek umowie ze spółką H.
Zwrócić należy uwagę, że w świetle art. 71a u.p.e.a. własne problemy finansowe nie są okolicznościami, które skutecznie zwalniałyby skarżącą od realizacji zajęć, bądź obligowały organ egzekucyjny do badania wymagalności objętych zajęciem wierzytelności. Podkreślenia wymaga również, że dłużnik zajętej wierzytelności podczas ww. kontroli nie informował o innych przeszkodach w realizacji zajęć wierzytelności z powodu jej niewymagalności. Nie wspomniał również o jakiejkolwiek umowie łączącej go ze spółką H., czy jakichkolwiek należnościach na jej rzecz realizowanych. Dopiero 31.05.2019 r., a więc wiele miesięcy po dokonaniu dwóch pierwszych zajęć, skarżąca wypłaciła spółce H. kwotę 103.000 zł za "udostępnianie pracowników". Z kolei 31.07.2019 r. dokonała wpłaty za "prace podwykonawcze", wyjaśniając na żądanie organu, że znaczna część tej kwoty to refakturowane wydatki na wynagrodzenia pracowników skarżącej spółki, które skarżąca zrealizowała "z uwagi na poczucie solidarnej odpowiedzialności za pracowników".
Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, że podstawą uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania bądź przekazania jej części – w rozumieniu art. 71a § 9 u.p.e.a. - mogą być tylko takie okoliczności prawne, które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela (np. zarzut przedawnienia, potrącenia, wcześniejsze zajęcie wierzytelności przez inny organ egzekucyjny). Okolicznością taką nie są własne kłopoty finansowe, na które powoływała się skarżąca podczas kontroli realizacji zajęcia.
Zasadnie przyjęto, że bezpodstawności uchylania się skarżącej od realizacji zajęć nie niweluje umowa z 10.07.2018 r. Nie negując prawa skarżącej do swobodnego zawierania umów (art. 353¹ k.c.), trafnie WSA w Poznaniu stwierdził, że przepisy ustawy z 9.07.2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 1563) regulują zasady zatrudniania pracowników tymczasowych przez pracodawcę będącego agencją pracy tymczasowej a z przedłożonych przez skarżącą dokumentów nie wynika, aby spółka H. była taką agencją. Ponadto, mimo zawarcia jej po dokonaniu pierwszego zajęcia w czerwcu 2018 r., organowi egzekucyjnemu została ona przedłożona dopiero w listopadzie 2019 r. – po dokonaniu trzech zajęć przez organ egzekucyjny. Skarżąca wspomniała o niej dopiero około miesiąc przed jej przedłożeniem. Natomiast pierwsze należności z tytułu "udostępniania pracowników" przekazała spółce H. 31.07.2019 r., zatem ponad rok po dokonaniu dwóch pierwszych zajęć. Faktur z tego tytułu wystawionych nie przedłożyła, nie można zatem stwierdzić, że przelewane na rzecz dłużnika należności wynikają z umowy z nim zawartej i stanowią rozliczenie między spółkami, będące kosztem zatrudnienia pracownika.
W związku z tym trafnie Sąd pierwszej instancji nie podzielił zarzutu skargi dotyczącego błędnej wykładni ww. umowy. Jej przedłożenie organowi egzekucyjnemu nie mogło spowodować uznania, że umowa ta stanowi skuteczną podstawę prawną do uchylania się przez skarżącą od przekazania znacznej części zajętej wierzytelności. Natomiast uiszczenie w 2019 r. ww. kwoty przez skarżącą na rzecz spółki H. zasadnie uznano za świadczącą o bezpodstawności uchylania się przez skarżącą jako trzeciodłużnika od przekazania zajętej wierzytelności.
Dlatego organ egzekucyjny, co trafnie zaaprobował WSA w Poznaniu, miał podstawy, żeby uznać, że przeprowadzone przez organ postępowanie wyjaśniające i zgromadzony materiał dowodowy wykazały, iż skarżąca spółka uchyliła się od przekazania zajętej wierzytelności i nie wykazała żadnych okoliczności, które pozwoliłby na stwierdzenie, że to uchylanie się nie jest bezpodstawne. Tym samym skarżąca nie wykazała bezpodstawnego zastosowania art. 71a § 9 u.p.e.a., skoro mimo braku przeszkód prawnych i wobec uznania dokonanego przez organ egzekucyjny zajęcia, nie przekazała zajętych wierzytelności, spełniając jednocześnie świadczenia wobec dłużnika, to wydanie postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. przez organ egzekucyjny było zasadne.
3.4. W świetle przedstawionej powyżej argumentacji Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA w Poznaniu, który na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę skarżącej. W konsekwencji, ponieważ wszystkie postawione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę tę oddalił.
sędzia WSA B. Woźniak sędzia NSA S. Bogucki sędzia NSA S. Presnarowicz

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI