III FSK 2615/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 października 2023 r. oddalił skargę kasacyjną H. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie orzekającą o solidarnej odpowiedzialności H. B. jako członka zarządu spółki za jej zaległości podatkowe z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2010 r. wraz z odsetkami. Sąd pierwszej instancji uznał, że osoba trzecia pociągana do odpowiedzialności nie może podważać ustaleń postępowania wymiarowego wobec podatnika, a przedawnienie zobowiązania podatkowego spółki zostało zawieszone w związku z wszczęciem postępowania o przestępstwo skarbowe. Sąd pierwszej instancji stwierdził również, że organy podatkowe wykazały istnienie pozytywnych przesłanek z art. 116 o.p. pozwalających na orzeczenie odpowiedzialności, a Skarżący nie wykazał przesłanek egzoneracyjnych. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 118 § 1 o.p. w zw. z art. 2 Konstytucji RP (błędna wykładnia pojęcia 'wydania' decyzji), art. 47 Karty Praw Podstawowych UE, art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. (błędna wykładnia bezskuteczności egzekucji i braku winy) oraz art. 70 § 6 pkt 1 o.p. (błędna wykładnia zawieszenia biegu przedawnienia). NSA, rozpoznając sprawę, nie stwierdził podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku. Potwierdził prawidłowość interpretacji art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. w zakresie bezskuteczności egzekucji, wskazując na konieczność stosowania obiektywnego miernika staranności przy ocenie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Sąd podkreślił, że przy ocenie czasu zgłoszenia wniosku o upadłość należy uwzględniać zobowiązania podatkowe powstające z mocy prawa, nawet jeśli decyzje określające te zobowiązania zostaną wydane po zakończeniu pełnienia funkcji przez członka zarządu. NSA uznał również, że przedawnienie prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej następuje z dniem jej wydania, a nie doręczenia, co nie narusza Karty Praw Podstawowych UE. Zarzut naruszenia art. 70 § 6 pkt 1 o.p. uznano za niezasadny, gdyż bieg terminu przedawnienia został prawidłowo zawieszony, a zawiadomienie o wszczęciu postępowania karnego zostało doręczone zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej. W konsekwencji skarga kasacyjna została oddalona.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących odpowiedzialności osób trzecich, przedawnienia zobowiązań podatkowych oraz zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji członka zarządu spółki i jej zaległości podatkowych. Interpretacja przepisów może być stosowana do podobnych przypadków.
Zagadnienia prawne (5)
Czy wydanie decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe, a nie jej doręczenie, decyduje o zachowaniu terminu przedawnienia określonego w art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, termin przedawnienia prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej wiąże się z jej wydaniem, a nie doręczeniem.
Uzasadnienie
Wykładnia językowa, systemowa i historyczna przepisów Ordynacji podatkowej wskazuje, że pojęcia 'wydanie' i 'doręczenie' decyzji są rozróżnione. Ustawodawca nie wprowadził zmiany w art. 118 § 1 o.p. analogicznej do tej w § 2, co potwierdza wolę wiązania przedawnienia z wydaniem decyzji.
Jak należy interpretować przesłankę 'bezskuteczności egzekucji' w kontekście odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki (art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Bezskuteczność egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego, a stan ten nie musi być potwierdzony wyłącznie umorzeniem postępowania egzekucyjnego.
Uzasadnienie
Bezskuteczność egzekucji oznacza stan, który nie rokuje zaspokojenia należności. Może być stwierdzona na podstawie różnych działań organu egzekucyjnego, które nie pozostawiają wątpliwości co do niemożności zaspokojenia wierzytelności z majątku spółki.
Jakie kryteria należy stosować przy ocenie 'braku winy' członka zarządu w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki (art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przy ocenie 'braku winy' należy przyjmować obiektywny miernik staranności, jaki może być wymagany od strony dbającej o swoje interesy.
Uzasadnienie
Nie ma znaczenia dobra wiara członka zarządu ani jego przekonanie o braku potrzeby wnioskowania o upadłość. Należy uwzględnić zobowiązania podatkowe powstające z mocy prawa, które nie zostały zadeklarowane we właściwej wysokości, nawet jeśli decyzje określające te zobowiązania zostaną wydane po zakończeniu pełnienia funkcji przez członka zarządu.
Czy doręczenie decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej po upływie 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, narusza prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do sądu (art. 47 Karty Praw Podstawowych UE)?
Odpowiedź sądu
Nie, doręczenie decyzji po upływie terminu nie pomniejsza prawa strony do złożenia skutecznego środka prawnego i dostępu do sądu.
Uzasadnienie
Prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do sądu nie jest naruszone przez wydanie decyzji w terminie, nawet jeśli jej doręczenie następuje po jego upływie.
Czy zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego spółki na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 o.p. jest skuteczne, gdy zawiadomienie o wszczęciu postępowania karnego zostało doręczone spółce w trybie art. 150 o.p. (fikcja doręczenia)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zawieszenie biegu terminu przedawnienia jest skuteczne, nawet jeśli zawiadomienie zostało doręczone w trybie art. 150 o.p.
Uzasadnienie
Spółka miała obowiązek aktualizacji danych adresowych. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo skarbowe dokonywane jest w trybie art. 70c o.p., a nie przepisów k.p.k., co uzasadnia zastosowanie przepisów o.p. o doręczeniach.
Przepisy (29)
Główne
o.p. art. 116 § § 1 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy przesłanki pozytywnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki - bezskuteczności egzekucji.
o.p. art. 116 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy przesłanki negatywnej odpowiedzialności członka zarządu - braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość spółki.
o.p. art. 118 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Określa termin przedawnienia prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe.
o.p. art. 70 § § 6 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w związku z wszczęciem postępowania o przestępstwo skarbowe.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
o.p. art. 150
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dotyczy doręczenia pisma w zastępstwie adresata.
o.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
o.p. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej.
o.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
o.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji lub postanowienia z powodu naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji lub postanowienia z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Obowiązek organu odwoławczego do ponownego rozpoznania sprawy.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 207 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
p.u.n. art. 10
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze
Definicja dłużnika, wobec którego ogłasza się upadłość.
p.u.n. art. 11 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze
Definicja niewypłacalności dłużnika.
p.u.n. art. 11 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze
Definicja niewypłacalności dłużnika.
p.u.n. art. 21 § ust. 1
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze
Obowiązek zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości.
Ustawa z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw. art. 1
Zmiana przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 118 § 2.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. c
Stawka minimalna opłaty za czynności radcy prawnego w postępowaniu kasacyjnym.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
Stawka minimalna opłaty za czynności radcy prawnego w postępowaniu kasacyjnym.
Dz.U. 2019 poz 900
Tekst jednolity Ordynacji podatkowej.
Dz.U. 2002 nr 169 poz 1387
Ustawa z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw.
Argumenty
Skuteczne argumenty
NSA uznał, że przedawnienie prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej następuje z dniem jej wydania, a nie doręczenia. • NSA potwierdził, że bezskuteczność egzekucji może być ustalona na podstawie różnych dowodów, a nie tylko umorzenia postępowania. • NSA uznał, że przy ocenie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość należy stosować obiektywny miernik staranności. • NSA uznał, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego było skuteczne, mimo doręczenia zawiadomienia w trybie art. 150 o.p.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 118 § 1 o.p. w zw. z art. 2 Konstytucji RP dotyczący błędnej wykładni pojęcia 'wydania' decyzji. • Zarzut naruszenia art. 47 Karty Praw Podstawowych UE. • Zarzut naruszenia art. 116 § 1 pkt 1 lit. b o.p. dotyczący błędnej wykładni bezskuteczności egzekucji. • Zarzut naruszenia art. 116 § 1 pkt 1 lit. a o.p. dotyczący błędnej wykładni braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. • Zarzut naruszenia art. 70 § 6 pkt 1 o.p. dotyczący błędnej wykładni zawieszenia biegu przedawnienia. • Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 pkt 2 lit. a o.p., art. 145 § 2 p.p.s.a. i art. 188 o.p., art. 120, 121, 122, 187, 191 o.p.).
Godne uwagi sformułowania
bezskuteczność egzekucji to stan, który nie rokuje zaspokojenia egzekwowanych należności • badając kryterium 'braku winy' w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, powinno przyjmować się obiektywny miernik staranności • określone w art. 118 § 1 o.p. przedawnienie wiąże się tylko z wydaniem, a nie z doręczeniem decyzji orzekającej o odpowiedzialności osoby trzeciej • pojęcie 'wydanie' decyzji [...] odnosi się do sporządzenia aktu [...] którego wyrazem jest m.in. złożenie pod decyzją podpisu przez upoważnioną osobę oraz opatrzenie datą jej wydania • w tej sprawie zawiadomienie Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Lublinie z 16 sierpnia 2016 r. o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego Spółki za 2010 r., prawidłowo zostało doręczone w trybie przepisów o.p. (art. 150).
Skład orzekający
Wojciech Stachurski
przewodniczący sprawozdawca
Sławomir Presnarowicz
członek
Bogusław Woźniak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących odpowiedzialności osób trzecich, przedawnienia zobowiązań podatkowych oraz zawieszenia biegu terminu przedawnienia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji członka zarządu spółki i jej zaległości podatkowych. Interpretacja przepisów może być stosowana do podobnych przypadków.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności osobistej za długi spółki, co jest tematem budzącym zainteresowanie przedsiębiorców i prawników. Wyjaśnia kluczowe kwestie interpretacyjne przepisów podatkowych.
“Czy można być odpowiedzialnym za długi spółki, nawet jeśli decyzja zapadła po utracie funkcji w zarządzie?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.