III FSK 2502/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, uznając, że skarga na czynność egzekucyjną z wynagrodzenia za pracę przelanego na rachunek bankowy była wniesiona po terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, uznając, że termin do jej wniesienia nie upłynął. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że skarga została wniesiona po terminie, ponieważ czynnością egzekucyjną było samo zajęcie rachunku bankowego, a nie późniejsze przekazanie środków. NSA podkreślił, że termin do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną biegnie od dnia zawiadomienia o zajęciu, a nie od daty faktycznego przekazania środków.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w Gdańsku, który uchylił postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną. WSA uznał, że organ błędnie obliczył termin do wniesienia skargi, która dotyczyła zajęcia wynagrodzenia za pracę przelanego na rachunek bankowy. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że ochrona wynagrodzenia za pracę powinna być taka sama niezależnie od formy jego przekazania, a organ egzekucyjny powinien weryfikować pochodzenie środków. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając skargę kasacyjną za zasadną. NSA stwierdził, że czynnością egzekucyjną, od której należy liczyć termin do wniesienia skargi, jest samo zajęcie rachunku bankowego, a nie późniejsze przekazanie środków. Zgodnie z art. 80 § 1 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zajęcie jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia, a zobowiązany jest zawiadamiany o tym fakcie. Skoro skarga została wniesiona po upływie 14 dni od zawiadomienia o zajęciu, organ prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania z powodu upływu terminu. NSA podkreślił, że WSA błędnie zinterpretował przepisy dotyczące czynności egzekucyjnych i terminu do ich zaskarżenia, a także nieprawidłowo odniósł się do orzecznictwa dotyczącego obowiązku organu przed zajęciem rachunku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Czynnością egzekucyjną jest samo zajęcie rachunku bankowego, a termin do wniesienia skargi biegnie od dnia zawiadomienia o tym zajęciu.
Uzasadnienie
NSA uznał, że zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zajęcie rachunku bankowego jest czynnością egzekucyjną, a termin do wniesienia skargi na tę czynność biegnie od dnia doręczenia zobowiązanemu zawiadomienia o zajęciu, a nie od daty faktycznego przekazania środków bankowi.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (20)
Główne
k.p.a. art. 61a § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 9 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 54 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 80 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 1a § pkt 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 1a § pkt 7
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 54 § § 4
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 80 § § 3
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 150
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 207 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § ust. 3
k.p. art. 871
Kodeks pracy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga na czynność egzekucyjną została wniesiona po upływie 14-dniowego terminu od dnia zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Zajęcie rachunku bankowego jest czynnością egzekucyjną, od której należy liczyć termin do wniesienia skargi.
Odrzucone argumenty
Organ egzekucyjny błędnie obliczył termin do wniesienia skargi, nie uwzględniając specyfiki zajęcia wynagrodzenia za pracę. Organ egzekucyjny powinien był zweryfikować pochodzenie środków na rachunku i uwzględnić ochronę wynagrodzenia za pracę.
Godne uwagi sformułowania
czynnością egzekucyjną, o jakiej mowa w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. było przekazanie przez bank wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego, którego źródłem było korzystające z ochrony prawnej wynagrodzenie. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu... organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności...
Skład orzekający
Jacek Pruszyński
członek
Mirella Łent
sprawozdawca
Wojciech Stachurski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną w przypadku zajęcia rachunku bankowego, na którym znajdują się środki podlegające ochronie (np. wynagrodzenie za pracę). Podkreślenie znaczenia formalnego biegu terminu procesowego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji zajęcia rachunku bankowego i skargi na czynność egzekucyjną. Może nie mieć bezpośredniego zastosowania do innych rodzajów czynności egzekucyjnych lub innych środków zaskarżenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii terminów w postępowaniu egzekucyjnym, co jest kluczowe dla praktyków. Pokazuje, jak formalne aspekty mogą wpłynąć na możliwość obrony praw dłużnika.
“Uważaj na terminy! NSA wyjaśnia, kiedy skarga na zajęcie konta jest spóźniona.”
Dane finansowe
WPS: 460 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 2502/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-09-05 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-01-01 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jacek Pruszyński Mirella Łent /sprawozdawca/ Wojciech Stachurski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane I SA/Gd 2149/19 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2020-03-24 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 2096 art. 61a, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 § 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz.U. 2019 poz 1438 art. 9 § 1, art. 54 § 1, art. 80, art. 18, art. 36 § 1 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Dz.U. 2019 poz 2325 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 133 § 1, art. 150, art. 1, art. 3 § 2 pkt 2, art. 3 § 1, art. 133 § 1 i art. 134 § 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Mirella Łent (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 5 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 2149/19 w sprawie ze skargi S.T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 26 września 2019 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) oddala skargę, 3) zasądza od S.T. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 460 (słownie: czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 24 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 2149/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 26 września 2019 r. utrzymujące w mocy postanowienie z dnia 27 sierpnia 2019 r. Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G., który działając na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.), odmówił S.T. wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Sąd I instancji podał, że organ egzekucyjny błędnie uznał, iż skargę na czynność egzekucyjną skarżący mógł złożyć w terminie, którego bieg rozpoczął się w dniu 1 lipca 2019 r. w związku z doręczeniem wydruku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w N. S.A. Sąd nie podzielił poglądu, że niezależnie od źródła przychodu wpłata na rachunek bankowy powoduje możliwość prowadzenia egzekucji na zasadach określonych w art. 54 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (Dz.U. z 2018 r. poz. 2187 ze zm.). Organ nie kwestionował, że w dniu 1 sierpnia 2019 r. na rachunek bankowy wpłynęło wynagrodzenie skarżącego za pracę. Termin do złożenia skargi na czynność egzekucyjną powinien być liczony od daty dokonywania czynności, zatem od daty wstrzymania wypłaty i przekazania wierzycielowi kwoty wpłaconej na rachunek bankowy, której źródłem jest wynagrodzenie. Skarga na czynność egzekucyjną powinna gwarantować stronie pełną i realną ochronę w razie wystąpienia nieprawidłowości w egzekucji administracyjnej, wobec czego organ nie może uchylać się od zapewnienia stronie możliwości dochodzenia swych praw w ramach tego środka, stwierdzając, że to wyłącznie bank ma świadomość pochodzenia wpływających na rachunek środków pieniężnych, a zatem to wyłącznie na nim spoczywa obowiązek oceny, czy środki pieniężne podlegają wyłączeniu spod egzekucji i związana z tym odpowiedzialność. Tryb egzekucji z rachunku bankowego wymaga uwzględnienia art. 9 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r., poz. 1438 ze zm., dalej: u.p.e.a.) oraz art. 871 Kodeksu pracy. Nie jest dopuszczalna egzekucja wierzytelności za pracę w części podlegającej ochronie umożliwiającej pozostanie w dyspozycji dłużnika środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Wbrew stanowisku organu przedmiotem zajęcia z rachunku bankowego nie mogą być wierzytelności pieniężne bez względu na źródło ich pochodzenia. Zdaniem WSA organ egzekucyjny nie może poprzestać na ogólnej wiedzy co do przedmiotu zajęcia w postaci środków pieniężnych z rachunku bankowego. Organ, dokonując czynności egzekucyjnej, obowiązany jest wiedzę tę weryfikować z uwzględnieniem ważnego interesu zobowiązanego. Wbrew stanowisku organu ochrona wynagrodzenia za pracę powinna odpowiadać identycznym standardom prawnym niezależnie od sposobu przekazywania przez pracodawcę należności w formie przelewu na rachunek bankowy lub w formie wypłaty gotówkowej. W ocenie Sądu I instancji nie jest intencją ustawodawcy, aby właściciel rachunku bankowego był zobowiązany do wnoszenia w terminie liczonym od daty zajęcia rachunku bankowego skargi w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., jeżeli nie kwestionuje czynności zajęcia, a przedmiotem skargi jest czynność związana z wadliwą egzekucją z wynagrodzenia za pracę. Strona ma prawo podejmować działania poprzez skargę na czynność egzekucyjne, jeżeli zgłasza zarzut naruszenia prawa w odniesieniu do konkretnych środków ze źródła podlegającego ochronie. Prawo takie nie przysługuje stronie w odniesieniu do wpływających na rachunek bankowy ze źródeł, odnośnie do których ustawodawca nie przewidział szczególnych zasad egzekucji. W ocenie WSA brak podstaw do wywodzenia możliwości ochrony procesowej strony w trybie wniosku o przywrócenie procesowego terminu z art. 54 § 1 u.p.e.a. Przyjęcie odmiennego poglądu naruszałoby gwarancję procesowej sytuacji strony. Sąd I instancji polecił organowi podczas ponownego rozpoznawania sprawy uwzględnić, iż skarga na czynność egzekucyjną dotyczącą wynagrodzenia za pracę przekazanego na rachunek bankowy została wniesiona w terminie oraz dokonać oceny zarzutów dotyczących naruszenia przepisów o prowadzeniu egzekucji z wynagrodzenia. Wyrok wraz z uzasadnieniem dostępny jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej w skrócie CBOSA). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył pełnomocnik organu wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i merytoryczne rozpoznanie sprawy przez oddalenie skargi, w razie uznania, iż istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, a ponadto o zasądzenie na rzecz Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. z art. 150 p.p.s.a., a także z art. 9 § 1 w związku z art. 80 u.p.e.a. przez nieoddalenie skargi pomimo, że materiał dowodowy zawarty w aktach uzasadniał jej oddalenie oraz przez przyjęcie, że organy miały obowiązek zweryfikowania pochodzenia środków na rachunku bankowym skarżącej na podstawie art. 9 § 1 u.p.e.a. i uwzględnienia ograniczenia egzekucji z wynagrodzenia w zakresie określonym w przepisach kodeksu pracy, ponadto poprzez związanie organów oceną prawną nieodpowiadającą wynikającemu z materiału dowodowego stanowi faktycznemu i prawnemu; 2. art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 1a pkt 2 przez dokonanie niewłaściwej oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia organu drugiej instancji utrzymującego w mocy postanowienie organu egzekucyjnego i nieuzasadnione przyjęcie, że organ egzekucyjny błędnie uznał, że skargę na czynność egzekucyjna skarżący mógł złożyć w terminie, którego bieg rozpoczął się z dniem dokonania zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego, podczas gdy była to jedyna czynność egzekucyjna organu w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a. dokonana w ramach ww. zajęcia, a przekazanie środków znajdujących się na rachunku bankowym pochodzących z wynagrodzenia za pracę przez bank nie stanowi czynności egzekucyjnej podlegającej zaskarżeniu w drodze skargi na czynności egzekucyjne; 3. art. 3 § 1, art. 133 § 1 i art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 54 § 1, art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 § 1 k.p.a przez niepełną analizę akt sprawy i błędną ocenę stanu faktycznego w zakresie w jakim Sąd I instancji stwierdził, skarżący podjął działanie mające na celu przeciwdziałanie egzekucji z wynagrodzenia za pracę przekazanego przez pracodawcę na zajęty rachunek bankowy, podczas gdy skarga na czynności dotyczyła czynności podjętej w ramach egzekucji z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a.; 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 36 § 1 u.p.e.a. przez dokonanie niewłaściwej oceny materiału dowodowego oraz błędną ocenę prawną ustalonego przez organy stanu faktycznego, polegającego na niezasadnym przyjęciu przez sąd, że organ egzekucyjny jest zobowiązany do podejmowania czynności wynikających z art. 36 § 1 u.p.e.a. w stosunku do dłużnika zajętej wierzytelności w celu zapobiegania niezgodnemu z prawem zajęciu lub przekazywaniu przez bank środków pieniężnych; 5. naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. polegające na tym, że sąd będąc zobowiązanym do rozstrzygania w granicach sprawy, to jest w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania ze skargi na czynności egzekucyjne, podjął się również rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, podczas gdy na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, tym samym sąd dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia nie był władny formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania skargi na czynność egzekucyjną, ponadto naruszenie wskazanych przepisów nastąpiło również w ten sposób, że sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, gdzie zawarł wskazania co do dalszego postępowania, narzucił organowi egzekucyjnemu stanowisko przed jego merytorycznym rozpoznaniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym. Zarządzeniem z dnia 7 czerwca 2023 r., Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej NSA, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od 15 kwietnia 2023 r., z uwagi na brak możliwości technicznych przeprowadzenia w krótkim terminie rozprawy stacjonarnej, a także na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, wyznaczył posiedzenie niejawne we wskazanym składzie, poinformował strony o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, składzie orzekającym i terminie posiedzenia niejawnego oraz pouczył o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia. Naczelny Sąd Administracyjny za zasadne uznaje zarzuty naruszenia przez WSA wymienionych w skardze kasacyjnej przepisów prawa, gdyż te prawidłowo zostały podniesione w stosunku do rozstrzygnięcia, które opiera się o stanowisko sprowadzające się ostatecznie do stwierdzenia, że czynnością egzekucyjną, o jakiej mowa w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. było przekazanie przez bank wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego, którego źródłem było korzystające z ochrony prawnej wynagrodzenie. Niepodważonym pozostaje, że wpływ na konto nastąpił po zajęciu rachunku bankowego, które zajęcie pierwotnie spotkało się z wyjaśnieniem banku o braku środków, jakie mogłyby być przekazane. Bezsporne pozostaje to, że złożona skarga na czynność egzekucyjną została dokonana po upływie 14 dni od zawiadomienia o zajęciu. Podstawę prawną wydanego w sprawie postanowienia stanowił przepis art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania na wniosek strony zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis ten przewiduje zatem dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania: pierwsza występuje, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania; druga zaś, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn. Do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło rozstrzygnięcie, bądź doszło do upływu terminu, po którym jednostka nie może domagać się uprawnienia (por. B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2017, s. 385). Z kolei z art. 54 § 1 u.p.e.a. wynika, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora. Czynnościami egzekucyjnymi są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.); organem egzekucyjnym jest organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków (...) (art. 1a pkt 7 u.p.e.a.), a egzekutorem – pracownik organu egzekucyjnego wyznaczony do dokonywania czynności egzekucyjnych (art. 1a pkt 4 u.p.e.a.). Dokonując rekonstrukcji normy prawnej zawartej w art. 54 § 1 u.p.e.a. można zatem stwierdzić, że osobie, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym, przysługuje skarga na wszelkie działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, podejmowane przez organ uprawniony do stosowania określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania obowiązku przez tę osobę, a także na wszelkie działania podejmowane w tym celu przez pracownika tego organu, wyznaczonego do wykonywania tych czynności. Jakkolwiek jej konstrukcja normatywna wskazuje na stosunkowo szeroki zakres zastosowania, zwłaszcza, gdy chodzi o różnorakie czynności natury faktycznej, niemniej jej przedmiotem jest wyłącznie ocena prawidłowości, a więc zgodności z prawem czynności egzekucyjnych podjętych przez organ egzekucyjny lub egzekutora, a jej celem jest zapewnienie praworządności postępowania egzekucyjnego w każdym jego aspekcie. Termin, w jakim można wnieść skargę na czynności egzekucyjne, określony jest w paragrafie 4 art. 54 u.p.e.a. i wynosi – co do zasady - 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o zakwestionowanej czynności egzekucyjnej. W powyżej przedstawionej definicji czynności egzekucyjnej, w sprawie było to zajęcie wierzytelności. W trybie przepisów art. 54 u.p.e.a. ustawodawca nie przewidział możliwości nieograniczonego przedmiotowo i terminowo kwestionowania wszystkich działań podejmowanych przez organy egzekucyjne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lipca 2022 r., III FSK 635/21). Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (§ 2). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego (§ 3). Mając na względzie treść tego przepisu, co istotne w sprawie, ustawodawca nadał pojęcie zawiadomienia zobowiązanego określonemu działaniu organu, nie można więc sprowadzić go do chociażby powzięcia w jakikolwiek sposób informacji o czynności, do czego prowadzi stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku. Skoro zawiadomienie, o jakim mowa w art. 80 § 3 u.p.e.a. nastąpiło wcześniej niż data przyjęta przez Sąd (data wstrzymania i przekazania wierzycielowi kwoty wpłaconej na rachunek bankowy) i zobowiązany nie zachował 14 dniowego terminu od tego zawiadomienia, to prawidłowym jest stanowisko organu, że doszło do upływu terminu, po którym nie można domagać się uprawnienia złożenia skargi na czynność egzekucyjną i skargę należało oddalić stosownie do art. 151 p.p.s.a., gdyż stanowiło to przyczynę, która w sposób oczywisty stanowiła przeszkodę do wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 k.p.a.). Zgodnie z art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Sprawę należy przy tym uznać za dostatecznie wyjaśnioną, gdy jest ona wyjaśniona w stopniu, w jakim, uwzględniając charakter postępowania odwoławczego przed NSA, sąd ten może prawomocnie zweryfikować dokonaną przez wojewódzki sąd administracyjny kontrolę legalności zaskarżonego aktu. Taki stan wyjaśnienia sprawy ma miejsce w niniejszym przypadku. Naczelny Sąd Administracyjny uznał bowiem, że stan prawny i faktyczny sprawy został dostatecznie wyjaśniony i nie pozostawia wątpliwości. Ponadto - w świetle ocen i rozważań poczynionych wyżej przez Naczelny Sąd Administracyjny - organ administracji wydał prawidłowe rozstrzygnięcie. Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze powyższe wywody, za usprawiedliwiony uznaje również zarzut naruszenia przez WSA przepisów art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a., przez uwzględnienie skargi i uchylenie przez WSA postanowienia, chociaż rozstrzygnięcie organu nie było dotknięte żadną z wad wskazanych przez WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Powołując się cel skargi na czynności egzekucyjne (gwarancja ochrony) Wojewódzki Sąd Administracyjny odwołuje się do stwierdzenia, jakim posłużył się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 31 stycznia 2019 r., II FSK 3034/18, niemniej pomija, że wówczas Sąd badał różną co do okoliczności istotnych sprawę i teza, jaką postawił brzmi "Art. 54a) ustawy z dnia 29 sierpnia1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2016 r., poz. 1988- dalej: u.Pr.b.) jest adresowany nie tylko do banków, ale i do organów egzekucyjnych. Na organie egzekucyjnym – zgodnie z art. 105 ust. 1 pkt 2 lit. v) u.Pr.b. oraz art. 36 § 1 i § 1c) w związku z art. 67a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm. - dalej jako: u.p.e.a.) ciąży obowiązek wyjaśnienia, jeszcze przed zajęciem rachunku bankowego, czy na tym rachunku bankowym nie znajdują się środki niepodlegające egzekucji, o których mowa w art. 10 § 4 u.p.e.a. Bezpodstawnie zajęte i przekazane przez bank na rachunek organu egzekucyjnego środki pieniężne niepodlegające egzekucji zgodnie z art. 10 § 4 u.p.e.a., podlegają zwrotowi na rachunek bankowy zobowiązanego, z którego zostały przekazane organowi egzekucyjnemu.". Zatem Sąd nie tylko odniósł się do obowiązków organu sprzed zajęcia rachunku bankowego, to jeszcze wskazał na obowiązek zwrotu środków, co podważa stanowisko WSA o braku ochrony zobowiązanego. W sprawie należy jeszcze raz podkreślić, że przedmiotem kontroli było postanowienie zapadłe na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. oraz przekroczenie terminu w warunkach ściśle określonych przez art. 54 § 4 u.p.e.a. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 2, art. 205 § 2 p.p.s.a., art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Mirella Łent Wojciech Stachurski Jacek Pruszyński
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI