III FSK 248/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn, uznając, że organy podatkowe wadliwie oceniły sytuację skarżącej, małoletniej spadkobierczyni, której zaległość powstała w wyniku działań jej rodziców. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że organy nie dokonały wszechstronnej oceny sytuacji majątkowej i życiowej skarżącej oraz nieprawidłowo zinterpretowały przesłankę "interesu publicznego". Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Dyrektora, uchylił wyrok WSA. NSA uznał, że sąd pierwszej instancji dopuścił się istotnego naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 18 ust. 2 u.d.j.s.t. Kluczowym błędem WSA było pominięcie faktu, że Prezydent Miasta E. nie wyraził zgody na umorzenie zaległości podatkowej, co zgodnie z art. 18 ust. 2 u.d.j.s.t. było warunkiem koniecznym do udzielenia ulgi przez naczelnika urzędu skarbowego. NSA wskazał, że WSA powinien był zbadać legalność postanowienia Prezydenta Miasta, a następnie zweryfikować legalność decyzji organu podatkowego. Z uwagi na stwierdzone naruszenia, NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWskazanie na konieczność badania przez sądy administracyjne zgody organów samorządowych na umorzenie zaległości podatkowych stanowiących dochód jednostek samorządu terytorialnego, nawet jeśli sprawa dotyczy wniosku o umorzenie zaległości podatkowej.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy zaległość podatkowa stanowi dochód jednostki samorządu terytorialnego i wymaga zgody jej organów na umorzenie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd administracyjny pierwszej instancji prawidłowo uchylił decyzję organu podatkowego odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej, pomijając kwestię braku zgody organu samorządowego na takie umorzenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 18 ust. 2 u.d.j.s.t., poprzez pominięcie kluczowego wymogu uzyskania zgody przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego na umorzenie zaległości podatkowej, która stanowi dochód tej jednostki.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA powinien był zbadać legalność postanowienia Prezydenta Miasta o odmowie zgody na umorzenie, a następnie zweryfikować legalność decyzji organu podatkowego. Pominięcie tej kwestii przez WSA stanowiło istotne naruszenie przepisów postępowania.
Jak należy interpretować przesłankę "interesu publicznego" w kontekście umorzenia zaległości podatkowej, zwłaszcza gdy zaległość wynika z dziedziczenia po osobie z nadmiernymi pasywami?
Odpowiedź sądu
NSA nie rozstrzygnął tej kwestii merytorycznie, gdyż uznał skargę kasacyjną za zasadną z powodu naruszeń proceduralnych. Wskazał jednak, że WSA nieprawidłowo zawęził rozumienie przesłanki "interesu publicznego" i nie dokonał właściwej wykładni.
Uzasadnienie
WSA krytykował organy za brak wszechstronnej oceny sytuacji skarżącej i błędną interpretację przesłanki interesu publicznego, podczas gdy NSA uznał, że przed merytoryczną oceną tych zarzutów należy naprawić błędy proceduralne.
Przepisy (9)
Główne
u.d.j.s.t. art. 18 § ust. 2
Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego
Naczelnik urzędu skarbowego może umarzać, odraczać termin zapłaty lub rozkładać na raty należności stanowiące w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego wyłącznie za zgodą przewodniczącego zarządu tej jednostki.
o.p. art. 67a § § 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, może umorzyć zaległości podatkowe, odroczyć termin płatności, rozłożyć na raty zaległości podatkowe, jeżeli uzasadnia to ważny interes podatnika lub interes publiczny.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej co do naruszenia prawa materialnego i procesowego.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla jej końcowego załatwienia.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA, uwzględniając skargę kasacyjną, uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Pomocnicze
u.d.j.s.t. art. 18 § ust. 3
Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego
Na postanowienie przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie ulg nie przysługuje zażalenie.
u.d.j.s.t. art. 4 § ust. 1 pkt 1 lit. g
Ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego
Podatek od spadków i darowizn stanowi w całości dochód jednostki samorządu terytorialnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
u.p.s.d. art. 4a § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
Zwolnienie od podatku od spadków i darowizn dla najbliższej rodziny, pod warunkiem zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez WSA przepisów postępowania, w szczególności art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 18 ust. 2 u.d.j.s.t., poprzez pominięcie wymogu uzyskania zgody organu samorządowego na umorzenie zaległości podatkowej.
Godne uwagi sformułowania
Sąd I instancji dostrzega wynikającą z tych ostatnich przepisów zasadę, że w przypadku pobieranych przez urząd skarbowy podatków i opłat stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego, naczelnik tego urzędu może umarzać [...] wyłącznie za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. • Skoro jednak Prezydent Miasta E. zgody takiej nie wyraził, wydając dnia 21 marca 2022 r. stosowne postanowienie, Naczelnik Urzędu Skarbowego w E. już tylko z tej przyczyny uwzględnić wniosku Skarżącej nie mógł. • Pominięcie przez Sąd I instancji tej kwestii narusza zarówno art. 134 § 1 p.p.s.a., nakazujący rozstrzygać sprawę w jej granicach, jak i art. 18 ust. 2 u.d.j.s.t., a w konsekwencji także art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. wskutek jego niezasadnego zastosowania.
Skład orzekający
Jacek Brolik
przewodniczący
Paweł Borszowski
sprawozdawca
Anna Juszczyk-Wiśniewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazanie na konieczność badania przez sądy administracyjne zgody organów samorządowych na umorzenie zaległości podatkowych stanowiących dochód jednostek samorządu terytorialnego, nawet jeśli sprawa dotyczy wniosku o umorzenie zaległości podatkowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy zaległość podatkowa stanowi dochód jednostki samorządu terytorialnego i wymaga zgody jej organów na umorzenie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są formalne wymogi proceduralne, nawet w sprawach o charakterze materialnym, i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia wyroku sądu niższej instancji. Podkreśla znaczenie współpracy między organami podatkowymi a samorządowymi.
“Błąd proceduralny WSA kosztował uchyleniem wyroku: NSA przypomina o zgodzie samorządu na umorzenie podatku.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.