III FSK 2462/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-05-16
NSApodatkoweŚredniansa
egzekucja administracyjnazarzuty egzekucyjnepodatek dochodowyodsetki za zwłokęniedopuszczalność egzekucjipostępowanie egzekucyjneskarga kasacyjnaNSA

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie dotyczącej zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, uznając, że wszczęcie egzekucji było dopuszczalne mimo możliwości złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J. P. od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora IAS w Lublinie w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Skarżący kwestionował dopuszczalność egzekucji i nieuznanie zarzutu nieistnienia obowiązku w części dotyczącej odsetek. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że wszczęcie egzekucji było dopuszczalne, a zarzuty dotyczące niedopuszczalności egzekucji i nieumorzenia postępowania w części dotyczącej odsetek nie miały wpływu na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie dotyczące zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Sprawa dotyczyła egzekucji zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych. Skarżący podniósł zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku oraz niedopuszczalności egzekucji. WSA w Lublinie uznał zarzut nieistnienia obowiązku w części dotyczącej odsetek za uzasadniony, ale uznał, że nie miało to wpływu na wynik sprawy, gdyż prawa skarżącego zostały ochronione. WSA oddalił skargę, uznając zarzut niedopuszczalności egzekucji za nieuzasadniony. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, oddalił ją. Sąd podkreślił, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego było dopuszczalne, nawet jeśli skarżącemu przysługiwało prawo do złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Zarzuty dotyczące wadliwości zawiadomień o zajęciach powinny być podnoszone w odrębnym trybie. NSA uznał również, że błędne stanowisko organów egzekucyjnych co do obowiązku umorzenia postępowania w części dotyczącej odsetek nie uzasadniało uchylenia wyroku, gdyż prawa skarżącego zostały w pełni ochronione.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, wszczęcie postępowania egzekucyjnego jest dopuszczalne, a prawo do złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie wyklucza możliwości prowadzenia egzekucji administracyjnej.

Uzasadnienie

Przepis art. 6 § 1 u.p.e.a. obliguje wierzyciela do podjęcia czynności egzekucyjnych w przypadku uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku. Brak dobrowolnej zapłaty po doręczeniu decyzji ostatecznej stanowi podstawę do wszczęcia egzekucji, a prawo do złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania nie jest przesłanką niedopuszczalności egzekucji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (30)

Główne

u.p.e.a. art. 33 § § 1 pkt 6

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zarzut niedopuszczalności egzekucji ma charakter formalny i musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej. Nie obejmuje wadliwości czynności egzekucyjnych.

u.p.e.a. art. 6 § § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

W razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Brak dobrowolnej zapłaty po doręczeniu decyzji ostatecznej stanowi podstawę do wszczęcia egzekucji.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 34 § § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.

u.p.e.a. art. 54

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Na czynności egzekucyjne służy zobowiązanemu odrębny środek zaskarżenia w postaci skargi.

u.p.e.a. art. 33 § § 1 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Zarzut nieistnienia obowiązku.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami skargi kasacyjnej co do naruszenia prawa materialnego, o ile nie naruszył przepisów proceduralnych.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie zaskarżonego aktu lub czynności w całości lub części, jeżeli naruszono przepisy postępowania.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać m.in. rozważania co do stanu faktycznego i prawnego.

o.p. art. 239f § § 1 pkt 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Możliwość złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej.

o.p. art. 239e

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Decyzja ostateczna podlega wykonaniu.

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 138 § § 2

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 124 § § 2

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 126

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 105

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Dz.U. 2019 poz. 1438 art. 33 § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dz.U. 2019 poz. 1438 art. 33 § § 1 pkt 6

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dz.U. 2019 poz. 1438 art. 6 § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dz.U. 2019 poz. 1438 art. 34 § § 4

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dz.U. 2019 poz. 1438 art. 54

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dz.U. 2019 poz. 1438 art. 18

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Dz.U. z 2019 r. poz. 900 art. 239f § § 1 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dz.U. z 2019 r. poz. 900 art. 239e

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz. U. z 2021 r. poz. 95 art. 15zzs4 § ust. 3 w zw. z ust. 1

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 80 w zw. z art. 124 § 2, art. 126 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niestwierdzenie naruszenia przepisów postępowania i nieuchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, pomimo nierozpatrzenia przez ten organ wszystkich zarzutów wniesionego w sprawie zażalenia, a w szczególności zarzutu naruszenia art. 6 § 1 u.p.e.a oraz art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 15, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niestwierdzenie naruszenia przepisów postępowania i nieuchylenie postanowienia organu, pomimo niedokonania przezeń należytej kontroli postępowania oraz postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie, w którym nie rozpatrzono zarzutu naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 1 pkt 3 i 4 oraz § 6 u.p.e.a. Naruszenie art. 134 § 1, art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 i art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 6 u.p.e.a., poprzez niedokonanie oceny prawnej objęcia tytułem wykonawczym obowiązku nieistniejącego w części wadliwie określonych odsetek od zaległości podatkowej oraz brak stosownego uzasadnienia, a tym samym niezbadanie w pełnym zakresie treści zaskarżonego postanowienia w granicach całej rozpatrywanej sprawy i nieuchylenie tegoż postanowienia Naruszenie art. 134 § 1, art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., poprzez oparcie się przez sąd wyłącznie na ustaleniach organu bez dokonania wszechstronnej i wnikliwej analizy stanu prawnego i faktycznego całej sprawy, w szczególności poprzez nieuwzględnienie faktu wadliwości zawiadomień o zajęciach dokonanych w postępowaniu egzekucyjnym, w wyniku której doszło do nieważnego i nieskutecznego zastosowania wskazanych środków egzekucyjnych, co w konsekwencji powinno skutkować uchyleniem postanowienia Naruszenie art. 6 § 1 i art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. w zw. z art. 239f § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, poprzez błędną wykładnię przepisów proceduralnych polegającą na uznaniu, że nie stanowi ich naruszenia podjęcie czynności egzekucyjnych w sposób uniemożliwiający dokonanie po dniu doręczenia decyzji ostatecznej dobrowolnej zapłaty podatku; uniemożliwiający skuteczne skorzystanie z ustawowego uprawnienia do złożenia zabezpieczenia oraz wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej; oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów regulacji proceduralnych polegające na uznaniu, że dokonanie przez stronę działań wskazujących na zamiar dobrowolnego zabezpieczenia zaległości podatkowej należy ocenić jako uchylanie się jej od wykonania obowiązku Naruszenie art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6 § 1 i art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. w zw. z art. 239f § 1 pkt 1 o.p., poprzez niestwierdzenie naruszenia przepisów postępowania i nieuchylenie postanowienia organu, który utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, pomimo niezbadania zaistnienia przesłanki uchylania się Skarżącego od wykonania obowiązku oraz podjęcia przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie czynności egzekucyjnych przed upływem terminu na wniesienie przez Skarżącego wniosku o przyjęcie zabezpieczenia i wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej, a tym samym przed terminem ich rozpatrzenia, co uniemożliwiło Skarżącemu skorzystanie z jego uprawnień zawartych w regulacjach proceduralnych, a także wykluczyło możliwość dokonania po dniu doręczenia decyzji ostatecznej dobrowolnej zapłaty podatku Naruszenie art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 34 § 4 i art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. oraz art. 105 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niestwierdzenie naruszenia przepisów postępowania i nieuchylenie postanowienia organu, mimo nieumorzenia postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej wyegzekwowana nieistniejącego obowiązku w zakresie wadliwie określonych odsetek za zwłokę, a także brak stosownego uzasadnienia wyroku w tym zakresie Naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez powielenie treści uzasadnienia wyroku wydanego w innym postępowaniu i nieprzeprowadzenie odrębnego procesu wykładni, a przez to nierozpoznanie sprawy co do jej istoty.

Godne uwagi sformułowania

Przesłanka 'uchylania się' od wykonania obowiązku może budzić wątpliwości interpretacyjne. W przypadku obowiązku o charakterze pieniężnym, za uchylanie się od jego wykonania można uznać brak wpłaty zobowiązania w terminie jego płatności. Sam fakt, że Skarżącemu przysługiwało prawo wniesienia od tej decyzji skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, a co za tym idzie również możliwość złożenia wniosku o wstrzymanie jej wykonania w oparciu o art. 239f o.p., w świetle art. 6 § 1 u.p.e.a. nie wyklucza wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej. Na czynność egzekucyjną służy zobowiązanemu odrębny środek zaskarżenia w postaci skargi, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. Błędne w tej części stanowisko organów egzekucyjnych nie uzasadniało jednak uchylania zaskarżonego postanowienia. Słusznie bowiem sąd pierwszej instancji zauważył, że nie miało ono istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ prawa Skarżącego poprzez treść postanowienia połączoną z faktycznym zachowaniem organu pierwszej instancji (zwrot należności wraz z oprocentowaniem) zostały całkowicie ochronione.

Skład orzekający

Jolanta Sokołowska

przewodniczący

Wojciech Stachurski

sprawozdawca

Bogusław Woźniak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dopuszczalności egzekucji administracyjnej w kontekście możliwości złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji oraz kwestii umorzenia postępowania w przypadku uwzględnienia zarzutów dotyczących odsetek."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i Ordynacji podatkowej, a jej rozstrzygnięcie opiera się na ustaleniach faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w egzekucji administracyjnej, które są istotne dla prawników zajmujących się prawem podatkowym i administracyjnym. Rozstrzygnięcie NSA wyjaśnia granice dopuszczalności egzekucji i skutki błędów organów.

Egzekucja administracyjna: Kiedy sądowa skarga nie wstrzymuje działań urzędników?

Dane finansowe

WPS: 668 746,2 PLN

Sektor

finanse

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III FSK 2462/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-05-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Woźniak
Jolanta Sokołowska /przewodniczący/
Wojciech Stachurski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Lu 768/19 - Wyrok WSA w Lublinie z 2020-04-29
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1438
art. 33 § 1 pkt 6, art. 54
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Bogusław Woźniak, , po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 29 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SA/Lu 768/19 w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 4 października 2019 r. nr 0601-IEE-1.711.257.2019.2 w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrok sądu pierwszej instancji.
Wyrokiem z 29 kwietnia 2020 r., I SA/Lu 768/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę J. P. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 4 października 2019 r., nr 0601-IEE-1.711.257.2019.2, w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie prowadził wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie własnego tytułu wykonawczego z 17 czerwca 2019 r., obejmującego zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 rok, określoną w decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 29 maja 2019 r. w kwocie należności głównej 668.746,20 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w oparciu o przepisy art. 33 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r. poz. 1438 z późn. zm., dalej: "u.p.e.a."). Postanowieniem z 8 sierpnia 2019 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie uznał za uzasadniony zarzut nieistnienia obowiązku, zgłoszony na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a, w części dotyczącej odsetek za zwłokę, naliczonych w tytule wykonawczym za okresy, w których z mocy prawa nie nalicza się odsetek. Natomiast za nieuzasadniony uznał zarzut niedopuszczalności egzekucji, zgłoszony na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Postanowieniem z 4 października 2019 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie. Skarżący nie wskazywał na jakiekolwiek okoliczności faktyczne, które przed wszczęciem egzekucji znane byłyby wierzycielowi i pozwalałyby mu na ustalenie, że zobowiązany nie uchyla się od wykonania obowiązku. Za błędny sąd uznał pogląd prezentowany w skardze, zgodnie z którym wierzyciel powinien wstrzymać się z egzekucją wierzytelności wynikającej z ostatecznej decyzji administracyjnej przez czas, w jakim podatnik zachowuje prawo do wniesienia skargi na tę decyzję do sądu administracyjnego. Za bezzasadny sąd uznał zarzut naruszenia przepisów postępowania, poprzez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów zażalenia i uchylenie się od merytorycznego rozpatrzenia sprawy, w szczególności przez nierozpoznanie zarzutu naruszenia art. 6 § 1 u.p.e.a. oraz art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Organ drugiej instancji przedstawił swoją argumentację, szczególnie w najistotniejszej kwestii dotyczącej stosowania art. 33 § 1 pkt 6 w związku z 6 § 1 u.p.e.a.
Natomiast za słuszny, co do zasady, sąd uznał zarzut naruszenia art. 34 § 4 u.p.e.a. poprzez nieumorzenie postępowania egzekucyjnego, mimo stwierdzenia zasadności zarzutów w części dotyczącej odsetek za zwłokę, naliczonych w tytule wykonawczym za okresy, w których z mocy prawa nie nalicza się odsetek. Jednak w ocenie sądu naruszenie art. 34 § 4 u.p.e.a. w opisany wyżej sposób w stanie faktycznym sprawy nie miało wpływu na wynik sprawy, ponieważ prawa Skarżącego poprzez treść postanowienia połączoną z faktycznym zachowaniem organu pierwszej instancji (zwrot należności) zostały całkowicie ochronione.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi sąd stwierdził, że koszty postępowania egzekucyjnego są ostatecznie rozstrzygane w odrębnym postępowaniu, inicjowanym wnioskiem zobowiązanego lub wierzyciela. Z kolei zarzut naruszenia art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") może odnieść skutek tylko wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych, najczęściej w zakresie postępowania dowodowego. Skarżący takiej zależności nie wykazał.
Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
2. Skarga kasacyjna.
Skargę kasacyjną złożył pełnomocnik Skarżącego. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: "p.p.s.a."), postawione zostały zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 80 w zw. z art. 124 § 2, art. 126 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niestwierdzenie naruszenia przepisów postępowania i nieuchylenie postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, pomimo nierozpatrzenia przez ten organ wszystkich zarzutów wniesionego w sprawie zażalenia, a w szczególności zarzutu naruszenia art. 6 § 1 u.p.e.a oraz art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 15, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niestwierdzenie naruszenia przepisów postępowania i nieuchylenie postanowienia organu, pomimo niedokonania przezeń należytej kontroli postępowania oraz postanowienia Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie, w którym nie rozpatrzono zarzutu naruszenia art. 33 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 1 pkt 3 i 4 oraz § 6 u.p.e.a.;
3) art. 134 § 1, art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 i art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 6 u.p.e.a., poprzez niedokonanie oceny prawnej objęcia tytułem wykonawczym obowiązku nieistniejącego w części wadliwie określonych odsetek od zaległości podatkowej oraz brak stosownego uzasadnienia, a tym samym niezbadanie w pełnym zakresie treści zaskarżonego postanowienia w granicach całej rozpatrywanej sprawy i nieuchylenie tegoż postanowienia;
4) art. 134 § 1, art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., poprzez oparcie się przez sąd wyłącznie na ustaleniach organu bez dokonania wszechstronnej i wnikliwej analizy stanu prawnego i faktycznego całej sprawy, w szczególności poprzez nieuwzględnienie faktu wadliwości zawiadomień o zajęciach dokonanych w postępowaniu egzekucyjnym, w wyniku której doszło do nieważnego i nieskutecznego zastosowania wskazanych środków egzekucyjnych, co w konsekwencji powinno skutkować uchyleniem postanowienia;
5) art. 6 § 1 i art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. w zw. z art. 239f § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900 z późn. zm., dalej: "o.p."), poprzez:
a) błędną wykładnię przepisów proceduralnych polegającą na uznaniu, że nie stanowi ich naruszenia podjęcie czynności egzekucyjnych w sposób:
- uniemożliwiający dokonanie po dniu doręczenia decyzji ostatecznej dobrowolnej zapłaty podatku;
- uniemożliwiający skuteczne skorzystanie z ustawowego uprawnienia do złożenia zabezpieczenia oraz wstrzymania wykonania decyzji ostatecznej;
b) niewłaściwe zastosowanie przepisów regulacji proceduralnych polegające na uznaniu, że dokonanie przez stronę działań wskazujących na zamiar dobrowolnego zabezpieczenia zaległości podatkowej należy ocenić jako uchylanie się jej od wykonania obowiązku;
6) art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 6 § 1 i art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. w zw. z art. 239f § 1 pkt 1 o.p., poprzez niestwierdzenie naruszenia przepisów postępowania i nieuchylenie postanowienia organu, który utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, pomimo niezbadania zaistnienia przesłanki uchylania się Skarżącego od wykonania obowiązku oraz podjęcia przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie czynności egzekucyjnych przed upływem terminu na wniesienie przez Skarżącego wniosku o przyjęcie zabezpieczenia i wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej, a tym samym przed terminem ich rozpatrzenia, co uniemożliwiło Skarżącemu skorzystanie z jego uprawnień zawartych w regulacjach proceduralnych, a także wykluczyło możliwość dokonania po dniu doręczenia decyzji ostatecznej dobrowolnej zapłaty podatku;
7) art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 34 § 4 i art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. oraz art. 105 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niestwierdzenie naruszenia przepisów postępowania i nieuchylenie postanowienia organu, mimo nieumorzenia postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej wyegzekwowania nieistniejącego obowiązku w zakresie wadliwie określonych odsetek za zwłokę, a także brak stosownego uzasadnienia wyroku w tym zakresie;
8) art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez powielenie treści uzasadnienia wyroku wydanego w innym postępowaniu i nieprzeprowadzenie odrębnego procesu wykładni, a przez to nierozpoznanie sprawy co do jej istoty.
W oparciu o te zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i jego przekazanie sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania; ewentualnie, w wypadku uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona wniósł o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej i wydanie wyroku reformatoryjnego. Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 95 z późn. zm.). Strony zostały powiadomione o skierowaniu skargi kasacyjnej do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym z jednoczesnym pouczeniem o możliwości uzupełnienia argumentacji uzasadnienia skargi kasacyjnej albo żądania jej oddalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.), nie stwierdził podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zarzuty kasacyjne, choć bardzo rozbudowane, nie podważają prawidłowości zaskarżonego wyroku. W sprawie nie zachodzą też przesłanki nieważności postępowania.
Przede wszystkim niezasadne są zarzuty dotyczące niedokonania przez sąd pierwszej instancji należytej kontroli zaskarżonego postanowienia w zakresie niedopuszczalności egzekucji administracyjnej (punkty: 1, 4, 5, 6).
Zgodnie z art. 6 § 1 u.p.e.a. (w brzmieniu, którego sprawa dotyczy), w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Treść tego przepisu wskazuje na obligatoryjność wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej w przypadku "uchylania się" zobowiązanego od wykonania obowiązku. Przesłanka "uchylania się" od wykonania obowiązku może budzić wątpliwości interpretacyjne. W literaturze wskazuje się, że w tym zakresie należy odwołać się wykładni językowej, która prowadzi do wniosku, że "uchylać się" to inaczej "uniknąć czegoś, wymówić się od czegoś", "rozmyślnie czegoś nie wykonywać" (zob. komentarz do art. 6 u.p.e.a. - D. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. I, LEX 2015). W orzecznictwie podkreśla się, że w konkretnym przypadku ocenie podlega sposób zachowania się podmiotu będącego zobowiązanym w odniesieniu do wykonania obowiązku, który na nim ciąży. Jeżeli zatem sposób zachowania się podmiotu (zobowiązanego) nie jest potwierdzeniem tego, że zmierza on do wykonania tego ustawowego obowiązku należy przyjąć, że aktualizuje się powinność określona w art. 6 § 1 u.p.e.a., a zatem podjęcie czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych (zob. wyrok NSA z 21 grudnia 2022 r., III FSK 1089/21).
Jak słusznie zauważył sąd pierwszej instancji, w przypadku obowiązku o charakterze pieniężnym, za uchylanie się od jego wykonania można uznać brak wpłaty zobowiązania w terminie jego płatności. W tej sprawie nie ma sporu, że zobowiązanie podatkowe, którego dotyczy egzekucja administracyjna wynika z ostatecznej decyzji podatkowej. Nie ma też wątpliwości, że Skarżący nie wykonał tego zobowiązania poprzez dobrowolną jego zapłatę po doręczeniu mu decyzji określającej wysokość tego zobowiązania. Sam fakt, że Skarżącemu przysługiwało prawo wniesienia od tej decyzji skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, a co za tym idzie również możliwość złożenia wniosku o wstrzymanie jej wykonania w oparciu o art. 239f o.p., w świetle art. 6 § 1 u.p.e.a. nie wyklucza wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej. W szczególności nie jest to okoliczność uzasadniająca zarzut niedopuszczalności egzekucji w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że przyczyny niedopuszczalności egzekucji, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. mają charakter formalny. Niedopuszczalność musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji takiego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej, bądź prowadzenia egzekucji w stosunku do osoby posiadającej konkretne przymioty. Niedopuszczalność ta ma więc charakter generalny i bezwarunkowy, niezależny od konkretnego postępowania egzekucyjnego. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej musi wynikać z przepisów prawa, wyłączających w ogóle możliwość przymusowej realizacji danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej. Może być powodowana przesłankami natury podmiotowej (np. immunitet dyplomatyczny zobowiązanego), jak i przedmiotowej (zob. np. wyroki NSA: z 1 grudnia 2022 r., III FSK 1241/21; z 8 listopada 2022 r, III FSK 1048/21, z 1 czerwca 2022 r., III FSK 1324/21). W tej sprawie nie istniały żadne formalne przeszkody do wszczęcia egzekucji administracyjnej, zarówno podmiotowe jak i przedmiotowe. Decyzja, z której wynikał egzekwowany obowiązek, miała charakter ostateczny i podlegała wykonaniu (art. 239e o.p.). Organ egzekucyjny nie miał obowiązku wstrzymać się z egzekucją wierzytelności wynikającej z ostatecznej decyzji do czasu, w jakim podatnik miał prawo do wniesienia skargi na tę decyzję do sądu administracyjnego, jak też prawo do wniesienia wniosku o wstrzymanie wykonania tej decyzji.
W konsekwencji należy zgodzić się z sądem pierwszej instancji, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego w tej sprawie było dopuszczalne i nie mogło stanowić naruszenia art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. Słusznie przy tym sąd pierwszej instancji stwierdził, że tej oceny nie zmienia okoliczność, że w uzasadnieniu swoich rozstrzygnięć organy nie poświęciły temu zagadnieniu szerszego miejsca. Nie miało to bowiem wpływu na wynik tej sprawy. Uzasadnieniem zarzutu naruszenia art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. nie może też być podnoszona przez autora skargi kasacyjnej okoliczność wadliwości zawiadomień o zajęciach dokonanych w postępowaniu egzekucyjnym. Na czynność egzekucyjną służy zobowiązanemu odrębny środek zaskarżenia w postaci skargi, o której mowa w art. 54 u.p.e.a.
Uchylenia zaskarżonego wyroku nie uzasadniają też zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące niedokonania przez sąd pierwszej instancji należytej kontroli zaskarżonego postanowienia w zakresie nieistnienia egzekwowanego obowiązku (punkty: 2, 3, 7).
Jak wynika z akt sprawy, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie uznał zarzut Skarżącego dotyczący nieistnienia obowiązku w części dotyczącej odsetek za zwłokę, naliczonych w tytule wykonawczym za okresy, w których z mocy prawa nie nalicza się odsetek. Sporne jest, czy uznając zarzut Skarżącego dotyczący nieistnienia obowiązku w części dotyczącej odsetek za zwłokę, organ powinien w tej części także umorzyć postępowanie. Zgodnie bowiem z art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
W tej sprawie sąd pierwszej instancji słusznie stwierdził, że zakończenie postępowania egzekucyjnego poprzez wyegzekwowanie należności nie jest przeszkodą do umorzenia tego postępowania egzekucyjnego na skutek uznania za usprawiedliwione zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W uzupełnieniu argumentacji przemawiającej za tym stanowiskiem można dodać, że art. 34 § 4 u.p.e.a. nie stanowi o umorzeniu egzekucji, tylko o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Wyegzekwowanie dochodzonego obowiązku i zakończenie egzekucji zwykle oznacza również zakończenie całego postępowania egzekucyjnego. Jeżeli jednak w toku postępowania egzekucyjnego zobowiązany korzysta z przysługujących mu środków zaskarżenia, to sam fakt wyegzekwowania dochodzonej należności (zakończenia egzekucji) nie kończy jeszcze postępowania egzekucyjnego. Postępowanie to trwa do czasu wydania prawomocnego postanowienia w zakresie zgłoszonego środka zaskarżenia. Zatem wyegzekwowanie dochodzonego obowiązku nie stoi na przeszkodzie umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości lub w części w przypadku uznania zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzonej egzekucji (art. 34 § 4 u.p.e.a.). Błędne w tej części stanowisko organów egzekucyjnych nie uzasadniało jednak uchylania zaskarżonego postanowienia. Słusznie bowiem sąd pierwszej instancji zauważył, że nie miało ono istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ prawa Skarżącego poprzez treść postanowienia połączoną z faktycznym zachowaniem organu pierwszej instancji (zwrot należności wraz z oprocentowaniem) zostały całkowicie ochronione.
Zaskarżonego wyroku nie podważa też zarzut sformułowany w punkcie 8 skargi kasacyjnej. Fakt, że w uzasadnieniu wyroku sąd pierwszej instancji w dużej części powtórzył argumentację zawartą w wyroku wydanym w sprawie ze skargi brata Skarżącego (I SA/Lu 761/19), nie stanowi jeszcze o naruszeniu art. 134 § 1 p.p.s.a. Mimo pewnych odmienności, które w tych sprawach występują, jak daty i kwoty, czy też treść pisma procesowego z 11 marca 2020 r., istota sporu jest podobna, tak jak podobne są skargi wniesione obydwu w tych sprawach przez tego samego pełnomocnika. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie sąd pierwszej instancji nie powielił automatycznie stanowiska wyrażonego w sprawie I SA/Lu 761/19. Świadczy o tym choćby odmienna wykładnia art. 34 § 4 u.p.e.a., w kwestii umorzenia postępowania egzekucyjnego w razie uwzględnienia zarzutów egzekucyjnych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji rozpoznał tę sprawę zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.
SWSA(del.) Bogusław Woźniak SNSA Jolanta Sokołowska SNSA Wojciech Stachurski

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę