III FSK 2404/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-10-26
NSApodatkoweWysokansa
odpowiedzialność podatkowaczłonek zarząduzaległości podatkoweOrdynacja podatkowaKodeks spółek handlowychrezygnacja z funkcjiwygaśnięcie mandatutermin płatnościpodatek dochodowy

Podsumowanie

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, potwierdzając, że rezygnacja z funkcji przed terminem płatności zobowiązań podatkowych skutecznie zwalnia z odpowiedzialności.

Sprawa dotyczyła odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o. za zaległości podatkowe spółki. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając, że mandat członka zarządu wygasł z dniem złożenia rezygnacji, co nastąpiło przed terminem płatności zaliczki na podatek dochodowy. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów proceduralnych i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 202 § 2 KSH. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądu niższej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną F. H. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki. Sprawa dotyczyła odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu za zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy mandat skarżącego jako członka zarządu wygasł przed terminem płatności zaliczki na podatek dochodowy za grudzień 2013 r. Organ odwoławczy uznał, że mandat wygasł z dniem 30 grudnia 2013 r. na skutek złożonej rezygnacji, co nastąpiło po terminie płatności zaliczki. WSA w Gliwicach podzielił to stanowisko. Skarżący w skardze kasacyjnej zarzucał naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 202 § 2 KSH i art. 116 § 1 lit. b) Ordynacji podatkowej. NSA oddalił skargę kasacyjną, argumentując, że art. 202 § 4 KSH, dotyczący wygaśnięcia mandatu wskutek rezygnacji, miał zastosowanie. Sąd podkreślił, że "pełnienie obowiązków członka zarządu" obejmuje sytuacje, gdy osoba faktycznie zarządza spółką, nawet bez formalnego odnowienia mandatu. NSA odrzucił również zarzuty dotyczące winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość oraz naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej i Kodeksu cywilnego, wskazując na ich nieadekwatność do stanu faktycznego lub brak zastosowania w prawie podatkowym.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Mandat członka zarządu wygasa z dniem złożenia rezygnacji, nawet jeśli nie została podjęta uchwała o odwołaniu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 202 § 4 KSH dopuszcza alternatywnie wygaśnięcie mandatu przez rezygnację lub odwołanie. Złożenie rezygnacji jest jednostronnym aktem, który powoduje wygaśnięcie mandatu, czyniąc uchwałę o odwołaniu bezprzedmiotową.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

o.p. art. 116 § § 2

Ordynacja podatkowa

Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

K.s.h. art. 202 § § 4

Kodeks spółek handlowych

Mandat członka zarządu wygasa również wskutek śmierci, rezygnacji albo odwołania ze składu zarządu.

Pomocnicze

K.s.h. art. 202 § § 2

Kodeks spółek handlowych

W przypadku powołania członka zarządu na okres dłuższy niż rok, mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników, zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu, chyba że umowa spółki stanowi inaczej.

o.p. art. 116 § § 1

Ordynacja podatkowa

Za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości albo że niezgłoszenie wniosku nastąpiło bez jego winy.

p.d.o.f. art. 31

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

p.d.o.f. art. 38 § ust. 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

o.p. art. 5

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 53 § § 1

Ordynacja podatkowa

Od zaległości podatkowych naliczane są odsetki za zwłokę.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 120, art. 121 § 1 i art. 122 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo, że organ orzekający dopuścił się pominięcia dowodów świadczących o braku podstaw do obciążenia skarżącego odpowiedzialnością solidarną za zaległości podatkowe spółki jako płatnika należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych jego pracowników, które stały się wymagalne po wygaśnięciu mandatu skarżącego jako członka zarządu. Naruszenie art. 151 w zw. z art 134 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie prowadzone przez organy podatkowe obu instancji było dotknięte wadami istotnymi. Naruszenie art. 202 § 2 Kodeksu spółek handlowych poprzez jego niezastosowanie i błędną wykładnię. Naruszenie art. 116 § 1 ust. 1 lit. b) Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy skarżący nie ponosi winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki we właściwym czasie. Naruszenie art. 21 § 1 ust. 1 w zw. z art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 31 i 38 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez ich błędne zastosowanie i pominięcie okoliczności pozostawania skarżącego w stosunku pracy ze spółką. Naruszenie art. 5 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 53 Ordynacji podatkowej poprzez ich niezastosowanie, co doprowadziło do nieuzasadnionego obciążenia skarżącego obowiązkiem zapłaty odsetek od zaległości.

Godne uwagi sformułowania

Pełnienie obowiązków członka zarządu obejmuje również sytuację, w której mimo braku pisemnej uchwały o "odnowieniu" mandatu członka zarządu, osoba taka - z akceptacją wspólników - w dalszym ciągu, w niezmienny sposób prowadzi sprawy spółki. Użycie w art. 202 § 4 K.s.h. spójnika "albo" oznacza zastosowanie alternatywy rozłącznej, a więc – pomijając przypadek śmierci – mandat członka zarządu wygasa albo wskutek rezygnacji, albo wskutek odwołania ze składu zarządu. Dla odpowiedzialności członków zarządu za zaległości spółki nie ma znaczenia podział obowiązków przyjęty pomiędzy członkami zarządu. Każdy członek zarządu ponosi tę odpowiedzialność w związku z pełnieniem funkcji, a nie w związku z wykonywaniem w spółce określonych zadań.

Skład orzekający

Jacek Brolik

przewodniczący sprawozdawca

Bogusław Dauter

członek

Dominik Gajewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie momentu wygaśnięcia mandatu członka zarządu w kontekście odpowiedzialności za zaległości podatkowe, a także kwestia odpowiedzialności członka zarządu będącego jednocześnie pracownikiem spółki."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów KSH i Ordynacji podatkowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu odpowiedzialności członków zarządu za długi spółki, a interpretacja przepisów dotyczących wygaśnięcia mandatu jest kluczowa dla wielu przedsiębiorców.

Czy rezygnacja z zarządu ratuje przed długami spółki? NSA wyjaśnia.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

III FSK 2404/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-10-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Dauter
Dominik Gajewski
Jacek Brolik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Sygn. powiązane
I SA/Gl 1472/19 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2020-03-05
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 900
art. 116 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Dominik Gajewski, po rozpoznaniu w dniu 26 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej F. H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Gl 1472/19 w sprawie ze skargi F. H. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 31 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od F. H. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 5 marca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę F.H. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 31 lipca 2019 r. w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe i odsetki za zwłokę od tych zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz koszty egzekucyjne (sygn. akt I SA/Gl 1472/19 – wyrok wraz z uzasadnieniem dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W uzasadnieniu wyroku Sąd przedstawił następujący stan sprawy:
Decyzją z 28 czerwca 2018 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego za zaległości spółki z o.o. z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące od lutego do grudnia 2013 r. wraz z należnymi odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie.
Po jego rozpatrzeniu organ odwoławczy wymienioną na wstępie decyzją uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej odpowiedzialności podatkowej skarżącego za zaległość podatkową spółki w podatku dochodowym od osób fizycznych za grudzień 2013 r. wraz z odsetkami i w tym zakresie umorzył postępowanie, a w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy przyjął, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu spółki do 30 grudnia 2013 r., kiedy to wygasł jego mandat na skutek złożonej rezygnacji z dnia 6 grudnia 2013 r. Organ uznał, że wobec upływu terminu płatności zaliczki za grudzień 2013 r. w dniu 20 stycznia 2014 r., nie została spełniona przesłanka pełnienia obowiązków członka zarządu w okresie, w którym przypadał termin płatności tej zaliczki.
Po rozpoznaniu skargi na powyższą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach skargę oddalił.
W motywach wyroku Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 116 § 2 o.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Sąd przyjął, za organem odwoławczym, że wygaśnięcie mandatu skarżącego, jako członka zarządu, nastąpiło z dniem 30 grudnia 2013 r.
Z § 28 umowy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością zawartej w dniu 25 maja 2009 r., wynika że skarżący został powołany na wiceprezesa zarządu spółki. Natomiast na podstawie protokołu nadzwyczajnego walnego zgromadzenia wspólników z 30 stycznia 2014 r., skarżący został odwołany z funkcji członka zarządu - wiceprezesa. W aktach sprawy widnieje również dokument zawierający rezygnację skarżącego ze sprawowania funkcji wiceprezesa zarządu z dniem 30 grudnia 2013 r., który wpłynął do spółki w dniu 6 grudnia 2013 r. Odbiór wskazanego dokumentu został potwierdzony przez prezesa zarządu.
Zgodnie z treścią § 14 ww. umowy spółki, jej zarząd liczy od jednego do pięciu członków powoływanych i odwoływanych uchwałą zgromadzenia wspólników na okres czterech lat.
Zdaniem Sądu z powyższego nie wynika aby z upływem 4 lat kadencja członka zarządu wygasała samoistnie. Do jej wygaśnięcia konieczne było podjęcie odwołującej uchwały przez zgromadzenia wspólników, jak stanowi § 14 umowy spółki. Jeżeli taka uchwała nie zapadła, to zapewne zgromadzenie wspólników uznało, że członek zarządu powinien nadal wykonywać swój mandat.
Sąd stwierdził, że użyty w art. 116 § 2 o.p. zwrot: "pełnienie obowiązków członka zarządu" obejmuje również sytuację, w której mimo braku pisemnej uchwały o "odnowieniu" mandatu członka zarządu (w warunkach, o których mowa w art. 202 § 1 k.s.h.), osoba taka - z akceptacją wspólników - w dalszym ciągu, w niezmienny sposób prowadzi sprawy spółki i nie są podejmowane żadne działania mające zakończyć faktyczny zarząd spółką oraz wykreślenie dotychczasowego członka zarządu z Krajowego Rejestru Sądowego.
W przypadku skarżącego uchwała odwołująca go ze stanowisko wiceprezesa zarządu spółki podjęta została w dniu 30 stycznia 2014 r., niemniej jednak – w ocenie Sądu organ odwoławczy zasadnie przyjął, że faktyczne wygaśnięcie mandatu członka zarządu nastąpiło z dniem 30 grudnia 2013 r., poprzez złożenie przez niego oświadczenia o rezygnacji z funkcji członka zarządu spółki. Zgodnie bowiem z treścią art. 202 § 4 k.s.h. mandat członka zarządu wygasa również wskutek śmierci, rezygnacji albo odwołania ze składu zarządu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący.
1. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 120, art. 121 § 1 i art. 122 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej z dnia 29 sierpnia 1997 r., poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego decyzja organu I instancji powinna zostać uchylona przez organ odwoławczy, a postępowanie w sprawie umorzone jako bezprzedmiotowe, gdyż organ orzekający dopuścił się pominięcia dowodów świadczących o braku podstaw do obciążenia skarżącego odpowiedzialnością solidarną za zaległości podatkowe spółki jako płatnika należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych jego pracowników, które stały się wymagalne po wygaśnięciu mandatu skarżącego jako członka zarządu, tj. po dniu 28 czerwca 2013 r.;
2) art. 151 w zw. z art 134 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie prowadzone przez organy podatkowe obu instancji było dotknięte wadami istotnymi, a z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz ze wskazanych okoliczności faktycznych i prawnych wynikają przesłanki niezgodności z prawem zaskarżanych aktów administracyjnych organu pierwszej i drugiej instancji w zakresie wymienionym w pkt 1 i 2 petitum, a których to brak legalności nie został podważony przez sąd I instancji.
2. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. strona skarżąca zarzuciła, mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 202 § 2 Kodeksu spółek handlowych, poprzez jego niezastosowanie i błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż przepis ten nie znajduje zastosowania na kanwie niniejszej sprawy z uwagi na inną treść przedmiotowego przepisu i umowy spółki, podczas gdy jest to przepis powszechnie obowiązujący, znajdujący zastosowanie także w orzecznictwie organów administracji publicznej i samorządowej oraz sądów administracyjnych, co doprowadziło do obciążenia skarżącego odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, obowiązek opłacania których ciążył na spółce jako pracodawcy i płatniku, podczas gdy zgodnie z cytowanym art. 202 § 2 KSH, jeśli umowa nie stanowi inaczej, mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu, co w niniejszej sprawie, przy braku odrębnego uregulowania w umowie spółki, miało miejsce dnia 28 czerwca 2013 r., gdyż ostatnim pełnym rokiem sprawowania funkcji członka zarządu przez skarżącego był rok obrotowy 2012;
2) art. 116 § 1 ust. 1 lit. b) Ordynacji podatkowej, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, mając na uwadze utrwaloną linię orzeczniczą w zakresie zdefiniowania pojęcia przesłanki egzoneracyjnej wskazanej w tym przepisie, wynikało, iż skarżący nie ponosi winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki we właściwym czasie;
3) art. 21 § 1 ust. 1 w zw. z art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 31 i 38 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z dnia 26 lipca 1991 r. (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 361) poprzez ich błędne zastosowanie i pominięcie okoliczności pozostawania skarżącego w stosunku pracy ze spółką, a tym samym błędne obciążenie skarżącego, jako pracownika spółki w okresie od września 2010 r. do czerwca 2014 r., odpowiedzialnością za obliczanie i pobieranie zaliczek od jego pracodawcy jako obowiązanego płatnika składek na podatek dochodowy od osób fizycznych;
4) art. 5 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 53 Ordynacji podatkowej, poprzez ich niezastosowanie, co doprowadziło do nieuzasadnionego obciążenia skarżącego obowiązkiem zapłaty odsetek od zaległości za okres od lutego 2013 r., podczas gdy do dnia wszczęcia postępowania przeciwko skarżącemu (mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy), po umorzeniu postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. w maju 2016 r., organ orzekający miał świadomość, iż spółka nie dysponuje majątkiem wystarczającym na pokrycie zaległych należności, a jednak z wszczęciem postępowania w sprawie obciążenia skarżącego odpowiedzialnością z tego tytułu zwlekał do 20 marca 2018 r., co mając na uwadze znaczną wysokość samych zaległości oraz możliwości zarobkowe skarżącego i dochody, jakie skarżący osiąga z tytułu wynagrodzenia za pracę, stanowi czynienie przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję, ze swego prawa do odsetek za opóźnienie od zaległych płatności użytku sprzecznego ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa oraz z zasadami współżycia społecznego.
Mając na względzie wskazane zarzuty strona skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpatrzenie sprawy co do meritum; 2.) w razie nieuwzględnienia wniosku wskazanego w pkt 1 powyżej, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania; 3) o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego, 4) o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Organ podatkowy drugiej instancji w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od strony skarżącej na rzecz strony przeciwnej kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego) według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Poprzez podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego i postępowania podatkowego (dowodowego) oraz zarzut naruszania art. 202 § 2 Kodeksu spółek handlowych, strona skarżąca próbuje wykazać, że sąd I instancji błędnie ocenił, że skarżący przestał pełnić funkcję członka zarządu spółki z o.o. przed upływem terminów płatności zobowiązań podatkowych, a tym samym nie powinien ponosić odpowiedzialności za te zobowiązania jako osoba trzecia (członek zarządu).
W ocenie NSA aby skutecznie dowieść tej tezy jako podstawę skargi kasacyjnej należało przede wszystkim podnieść zarzut naruszenia art. 116 § 2 O.p., ponieważ to w tym przepisie prawodawca przewidział, że odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Po drugie, zarzucając błędną wykładnię i niezastosowanie art. 202 § 2 Kodeksu spółek handlowych, skarżący nie wyjaśnił na czym polegał błąd w interpretacji tego przepisu.
Niezasadny jest również zarzut niezastosowania tego przepisu.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że przywołany przepis nie został zastosowany, ponieważ Sąd, podzielając stanowisko organu odwoławczego, ocenił, że mandat skarżącego wygasł na skutek złożonej przez niego rezygnacji, a zatem zastosowanie w sprawie miał art. 202 § 4 K.s.h.
Zgodnie z art. 202 § 2 K.s.h. w brzmieniu obowiązującym w 2013 r. "W przypadku powołania członka zarządu na okres dłuższy niż rok, mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników, zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu, chyba że umowa spółki stanowi inaczej."
Stosownie do art. 202 § 4 K.s.h. "Mandat członka zarządu wygasa również wskutek śmierci, rezygnacji albo odwołania ze składu zarządu."
Z postanowień umowy spółki przywołanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wynika, że skarżący został powołany na stanowisko wiceprezesa zarządu spółki umową spółki zawartą w dniu 25 maja 2009 r.
Zgodnie z treścią § 14 pkt 1 ww. umowy spółki, zarząd liczy od jednego do pięciu członków powoływanych i odwoływanych uchwałą zgromadzenia wspólników na okres czterech lat.
Zdaniem skarżącego ostatnim pełnym rokiem sprawowania funkcji członka zarządu przez skarżącego był rok obrotowy 2012.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela powyższego poglądu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym osoba, która faktycznie pełniła funkcję członka zarządu w okresie, w którym powstały zobowiązania podatkowe, nie może powoływać się na okoliczność, że jej mandat wygasł dla uwolnienia się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe, którą ponosi na podstawie art. 116 o.p.
"Pełnienie obowiązków członka zarządu" obejmuje również sytuację, w której mimo braku pisemnej uchwały o "odnowieniu" mandatu członka, osoba taka - z akceptacją wspólników - w dalszym ciągu, w niezmienny sposób prowadzi sprawy spółki i nie są podejmowane żadne działania mające zakończyć faktyczny zarząd spółką oraz wykreślenie dotychczasowego członka zarządu z KRS (postanowienie Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2023 r. sygn. akt III USK 355/22, wyrok Sądu Najwyższego z 4 marca 2015 r. sygn. akt IV CSK 340/14, wyrok Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2021 r. sygn. akt III USKP 48/21, wyrok NSA z 26 października 2017 r. sygn. akt I FSK 241/16).
Ze stanu faktycznego ustalonego przez organy podatkowe i przyjętego za podstawę przez Sąd I instancji wynika, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu do końca 2013 r. i zakończył ja pełnić na skutek oświadczenia o rezygnacji a nie na skutek upływu kadencji.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę zaprezentowaną w zaskarżonym wyroku, zgodnie z którą skarżący zaprzestał pełnić funkcję członka zarządu z dniem 30 grudnia 2013 r. na skutek złożonej rezygnacji.
Użycie w art. 202 § 4 K.s.h. spójnika "albo" oznacza zastosowanie alternatywy rozłącznej, a więc – pomijając przypadek śmierci – mandat członka zarządu wygasa albo wskutek rezygnacji, albo wskutek odwołania ze składu zarządu. A zatem albo członek zarządu składa rezygnację i wówczas zbędne jest podejmowanie uchwały o odwołaniu go ze składu zarządu, gdyż na mocy jednostronnego aktu rezygnacji mandat ten już wcześniej utracił, albo zgromadzenie wspólników podejmuje uchwałę o odwołaniu członka zarządu z jego składu – a wówczas zbędne jest składanie przez niego rezygnacji, gdyż mandat już utracił na mocy jednostronnego aktu zgromadzenia wspólników. Innymi słowy, zgromadzenie wspólników podejmuje uchwałę o odwołaniu członka zarządu tylko wtedy, gdy wcześniej nie złożył on rezygnacji; wcześniejsze złożenie rezygnacji czyni taką uchwałę bezprzedmiotową (por. wyrok 5 lutego 2020 r. sygn. akt II FSK 1749/19 wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
W rozpoznawanej sprawie oświadczenie skarżącego o rezygnacji z pełnienia funkcji członka zarządu miało miejsce przed dniem odbycia zgromadzenia wspólników, zatwierdzającego sprawozdanie finansowego za 2013 r. i przed podjęciem uchwały o jego odwołaniu z funkcji członka zarządu - wiceprezesa.
W tej sytuacji sąd I Instancji trafnie przyjął, że skarżący zaprzestał pełnić funkcję członka zarządu w rozumieniu art. 116 § 2 O.p. z dniem 30 grudnia 2023 r.
Na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 116 § 1 ust. 1 lit. b) Ordynacji podatkowej.
Zgodnie z przywołanym przepisem "Za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy;".
Uzasadniając zarzut naruszenia cytowanego przepisu skarżący podniósł, że był zatrudniony w spółce jako specjalista od spraw technicznych, a tym samym, nie miał dostępu do kont bankowych spółki, nie brał udziału w spotkaniach z kluczowymi klientami, nie miał również wglądu w podstawowe dokumenty zarówno księgowe, jak i pracownicze. Wszystkimi tymi sprawami zajmował się prezes zarządu.
Powyższe argumenty nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ dla odpowiedzialności członków zarządu za zaległości spółki nie ma znaczenia podział obowiązków przyjęty pomiędzy członkami zarządu. Każdy członek zarządu ponosi tę odpowiedzialność w związku z pełnieniem funkcji, a nie w związku z wykonywaniem w spółce określonych zadań, np. spraw technicznych (wyrok NSA z 17 maja 2023 r. sygn. akt III FSK 978/22). Ponadto oświadczeniu skarżącego jakoby nie miał wglądu w dokumenty księgowe przeczą jego podpisy złożone w dniu 29 marca 2013 r. pod sprawozdaniem finansowym spółki za rok 2012.
Nietrafne są zarzuty naruszenia art. 21 § 1 pkt 1 w zw. z art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 31 i art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, poprzez ich błędne zastosowanie.
Przywołane przepisy nie miały zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Decyzja zaskarżona do sądu I instancji dotyczyła wyłącznie odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu spółki z o.o. za zaległości podatkowe tej spółki. Przedmiotem decyzji nie były natomiast kwestie dotyczące: powstania zobowiązań podatkowych spółki (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.), przekształcenia się tych zobowiązań w zaległości podatkowe (art. 51 § 1 O.p.), realizowania przez spółkę obowiązku obliczania i poboru zaliczek na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody np. ze stosunku pracy (art. 31 p.d.o.f.), terminu przekazania zaliczek na rachunek organu podatkowego (art. 38 ust. 1 p.d.o.f.).
Przywołane przepisy miały zastosowanie w postępowaniu zakończonym wydaniem przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. decyzji z dnia 5 grudnia 2017 r. o odpowiedzialności podatkowej spółki z o.o. jako płatnika podatku dochodowego od osób fizycznych w związku z niedopełnieniem obowiązków wynikających z art. 8 O.p., tj. pobraniem, a niewpłaceniem zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych.
Z przywołanych powyżej przepisów ani z przepisów regulujących odpowiedzialność członków zarządu spółki kapitałowej za zobowiązania spółki nie wynika, aby z odpowiedzialności tej byli zwolnieni członkowie zarządu, którzy są lub byli jednocześnie pracownikami spółki. Stosunek pracy łączący członka zarządu ze spółką nie stanowi okoliczności uwalniającej członka zarządu za zaległości podatkowe tej spółki wynikające z niewykonania obowiązku zapłaty zaliczek na podatek dochodowy od dochodów osób zatrudnionych w spółce.
Zarzut naruszenia art. 5 Kodeksu cywilnego jest niezasadny ponieważ przepis ten nie ma zastosowania w prawie podatkowym. Ponadto, naliczanie odsetek za zwlokę od zaległości podatkowych nie jest uprawnieniem organu podatkowego, lecz wynika z przepisów obowiązującego prawa (art. 53 § 1 O.p.: Od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 52 § 1 pkt 2 i art. 54, naliczane są odsetki za zwłokę.). To ustawodawca, a nie organ podatkowy – wierzyciel, decyduje o ich naliczaniu. Organ podatkowy ma również obowiązek orzec o odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu za odsetki za zwłokę, a rozstrzygnięcie w tym zakresie nie ma charakteru wykonania prawa (uprawnienia), lecz wykonania obowiązku ustawowego wynikającego z art. 107 § 2 pkt 2 O.p.
Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny działając z granicach skargi kasacyjnej skonstatował, że postępowanie prowadzące do wydania zaskarżonego wyroku nie było dotknięte wadami prawnymi, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, natomiast subsumcja prawa materialnego przeprowadzona została prawidłowo, wobec czego, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Sąd postanowił na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
s. NSA Bogusław Dauter s. NSA Jacek Brolik s. NSA Dominik Gajewski

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę