III FSK 239/25

Naczelny Sąd Administracyjny2025-09-23
NSApodatkoweŚredniansa
ulga płatniczarozłożenie na ratypomoc de minimisbrak formalnyOrdynacja podatkowapostępowanie podatkoweskarżący kasacyjnyNSA

NSA uchylił wyrok WSA, oddalił skargę spółki na postanowienie o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku o ulgę płatniczą z powodu braku własnoręcznego podpisu pod oświadczeniem o pomocy de minimis.

Spółka X. sp. z o.o. złożyła wniosek o rozłożenie na raty zaległości podatkowej, dołączając oświadczenie o pomocy de minimis. Organ podatkowy dwukrotnie wzywał do uzupełnienia wniosku, wskazując na brak własnoręcznego podpisu pod oświadczeniem. Po bezskutecznym wezwaniu, wniosek został pozostawiony bez rozpatrzenia. WSA uchylił postanowienie organów, uznając, że brak formalny nie uniemożliwia rozpatrzenia sprawy. NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że brak podpisu pod kluczowym oświadczeniem stanowił brak formalny uniemożliwiający nadanie biegu wnioskowi.

Spółka X. sp. z o.o. złożyła wniosek o rozłożenie na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych. Organ podatkowy wezwał spółkę do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie wypełnionego oświadczenia podmiotu ubiegającego się o pomoc de minimis. Po otrzymaniu kserokopii oświadczenia, organ wezwał ponownie do złożenia własnoręcznego podpisu pod oświadczeniem przez osobę uprawnioną. Spółka nie uzupełniła tego braku, w związku z czym organ pozostawił wniosek bez rozpatrzenia. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że spółka wykazała, iż ubiega się o pomoc de minimis, a brak podpisu nie stanowił braku formalnego uniemożliwiającego rozpatrzenie sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że brak własnoręcznego podpisu pod oświadczeniem o pomocy de minimis, mimo wezwania, stanowił brak formalny uniemożliwiający nadanie biegu wnioskowi. Sąd podkreślił, że rodzaj pomocy publicznej musi wynikać jednoznacznie z wniosku, a organ nie ma obowiązku domyślać się intencji wnioskodawcy. W konsekwencji, NSA oddalił skargę spółki.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, brak własnoręcznego podpisu pod oświadczeniem o pomocy de minimis, pomimo prawidłowego doręczenia wezwania do jego uzupełnienia, stanowi brak formalny, który obliguje organ podatkowy do pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że rodzaj pomocy publicznej musi wynikać jednoznacznie z wniosku i załączonych dokumentów, a organ nie ma obowiązku domyślać się intencji wnioskodawcy. Brak podpisu pod kluczowym oświadczeniem uniemożliwia nadanie wnioskowi biegu, a strona ma obowiązek precyzyjnie wskazać zakres wniosku i dołączyć wymagane dokumenty opatrzone podpisem.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

o.p. art. 169 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia.

o.p. art. 169 § § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Organ wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie.

o.p. art. 67b § § 1 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, które stanowią pomoc de minimis – w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 135

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 203 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 209

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 182 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.s.d.p.p. art. 37

Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej

Podmiot ubiegający się o pomoc de minimis jest zobowiązany do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy: wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis lub oświadczenia o wielkości tej pomocy otrzymanej w okresie 3 lat poprzedzających dzień złożenia wniosku, albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie; informacji niezbędnych do udzielenia pomocy de minimis.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak własnoręcznego podpisu pod oświadczeniem o pomocy de minimis, mimo wezwania, stanowi brak formalny uniemożliwiający nadanie biegu wnioskowi o ulgę płatniczą.

Odrzucone argumenty

WSA uznał, że brak podpisu nie stanowił braku formalnego i sprawa powinna być rozpatrzona merytorycznie.

Godne uwagi sformułowania

Organ nie ma obowiązku domyślać się intencji wnioskodawcy. Informacja taka powinna wynikać jednoznacznie ze złożonego wniosku (załączonych dokumentów). Każde pismo składane przez stronę powinno być opatrzone podpisem upoważnionej osoby.

Skład orzekający

Bogusław Woźniak

przewodniczący sprawozdawca

Anna Dalkowska

członek

Krzysztof Przasnyski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie wymogów formalnych przy składaniu wniosków o ulgi płatnicze, zwłaszcza w kontekście pomocy de minimis, oraz konsekwencji braku ich spełnienia."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku podpisu pod oświadczeniem o pomocy de minimis w kontekście wniosku o rozłożenie na raty zaległości podatkowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu proceduralnego w postępowaniu podatkowym – wymogów formalnych wniosków o ulgi. Jest interesująca dla prawników procesowych i doradców podatkowych, ale mniej dla szerokiej publiczności.

Brak podpisu pod oświadczeniem o pomocy de minimis: dlaczego Twój wniosek o raty może zostać odrzucony?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 239/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Dalkowska
Bogusław Woźniak /przewodniczący sprawozdawca/
Krzysztof Przasnyski
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Wa 1214/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-10-23
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 169 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Woźniak (sprawozdawca), Sędzia NSA Anna Dalkowska, Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski, po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 1214/24 w sprawie ze skargi X. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 21 marca 2024 r., nr 1401-IEW3.4260.1.2024.2.SW w przedmiocie ulgi płatniczej 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) oddala skargę, 3) zasądza od X. sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 460 (słownie: czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 23 października 2024 r., sygn. akt III SA/Wa 1214/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi X. sp. z o. o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 21 marca 2024 r., nr 1401-IEW3.4260.1.2024.2.SW w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o rozłożenie na raty zapłaty zaległości podatkowych uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z 20 grudnia 2023 r., nr 1435-SEW-2.4260.71.2023.12.PC oraz zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz X. sp. z o. o. z siedzibą w W. kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. 145 § 1 pkt 1lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a."
Sąd I instancji przedstawił następujący stan sprawy.
X. sp. z o. o. z siedzibą w W. (Spółka) zwróciła się do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. o rozłożenie na raty zaległości podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2022 r. z odsetkami za zwłokę.
Pismem z 25 października 2023 r. (doręczonym w 31 października 2023 r.) na podstawie art. 169 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej: ,,o.p.") organ I instancji wezwał Spółkę do usunięcia, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania braku formalnego złożonego podania w zakresie złożenia wypełnionego oświadczenia podmiotu ubiegającego się o pomoc de minimis.
W dniu 7 listopada 2023 r. Spółka odpowiedziała pismem, do którego dołączyła m.in. kserokopię oświadczenia podmiotu ubiegającego się o pomoc de minimis.
Wezwaniem z 16 listopada 2023 r. NUS wezwał pełnomocnika Spółki do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie własnoręcznego podpisu pod oświadczeniem podmiotu ubiegającego się o pomoc de minimis przez osobę uprawnioną do reprezentacji Spółki. W wezwaniu zawarto pouczenie, że w przypadku braku odpowiedzi w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania wniosek Spółki pozostanie bez rozpatrzenia. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi Spółki 22 listopada 2023 r.
W dniu 29 listopada 2023 r. Spółka odpowiedziała pismem wraz z kserokopią oświadczenia podmiotu ubiegającego się o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych/niepodatkowych w ramach pomocy de minimis.
Postanowieniem z 20 grudnia 2023 r. NUS pozostawił bez rozpatrzenia wniosek Spółki
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie postanowieniem z 21 marca 2024 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Wyjaśnił, że Spółka nie dopełniła obowiązku wynikającego z wezwania organu podatkowego z 16 listopada 2023 r., tj. nie przedstawiła oświadczenia opatrzonego własnoręcznym podpisem. Brak ten uniemożliwia nadanie jej wnioskowi biegu. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie rodzaj pomocy publicznej, o jaki ubiega się podatnik, powinien bezspornie wynikać ze złożonego przez niego wniosku o udzielenie ulgi w spłacie.
Informacje dotyczące pomocy publicznej są niezbędne z punktu widzenia kompletności wniosku o udzielenie pomocy i rozpoczęcia postępowania w sprawie udzielenia pomocy. Stanowią więc element formalny wniosku. Spółka nie spełniła wymagań określonych wezwaniem z 16 listopada 2023 r, ponieważ nie złożyła oświadczenia podmiotu ubiegającego się o pomoc de minimis opatrzonego własnoręcznym podpisem osoby upoważnionej do reprezentowania Spółki.
W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie Spółka zarzuciła mu: (-) rażące naruszenie art. 228 o.p. w zw. z art. 169 § 1 i 4 o.p. przez stwierdzenie w formie postanowienia po rozpoznaniu sprawy oraz zbadaniu wniosku, że ten jest niekompletny i nie pozwala na rozpatrzenie, podczas gdy przedstawiony przez Spółkę stan faktyczny wraz z materiałem dowodowym pozwala na rozpatrzenie sprawy; (-) naruszenie art. 121, art. 124 i 217 § 2 w zw. z art. 219 o.p. przez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych, nieudzielenie niezbędnych informacji i wyjaśnień pozostających w związku z przedmiotem postępowania, a także naruszenie tych przepisów ordynacji podatkowej przez przedwczesne wydanie postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia i niewyjaśnieniu przesłanek szczególnym, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy; (-) naruszenie art. 121 § 1 i art. 122 o.p. przez działanie w sposób podważający zaufanie do organów podatkowych, a także zaniechanie działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jak i nieprawidłową i jednostronną ocenę zebranych w sprawie dowodów.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji a także zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 23 października 2024 r. uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że ze złożonych przez Spółkę dokumentów wynika w sposób dostatecznie jasny, że ubiega się ona o pomoc de minimis i że pomocy tego rodzaju dotychczas nie otrzymała. Wskazał Sąd, że Spółka załączyła do wniosku ,,Oświadczenie podmiotu ubiegającego się o ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych/niepodatkowych należności w ramach pomocy de minimis" i ,,Formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc". Są to dokładnie te dokumenty, o jakich mowa w art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 702 ze zm., dalej: ,,u.p.s.d.p.p.').
Sąd I instancji stwierdził, że na tle wezwania skierowanego przez organ I instancji do Spółki w dniu 25 października 2023 r. nie jest jasne, czego zdaniem organu podatkowego brak w przedłożonych dokumentach. W istocie ważne informacje na ten temat były zawarte już w pierwotnie złożonych: oświadczeniu i formularzu. Sąd I instancji zakwestionował potrzebę złożenia żądanych dokumentów.
Ponadto Sąd I instancji sformułował pogląd, że nawet gdyby będący przedsiębiorcą podatnik ubiegający się o zastosowanie ulgi w spłacie nie przedstawił dokumentów i informacji wymaganych przepisami u.p.s.d.p.p., nie stanowiłoby to o zaistnieniu braku formalnego jego wniosku. Badanie dopuszczalności udzielenia ulgi w spłacie w aspekcie przepisów o pomocy publicznej odbywa się w ramach merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Organy podatkowe nie są związane poglądem wnioskodawcy co do statusu ulgi w spłacie na gruncie przepisów o pomocy publicznej (czyli co do tego, czy ulga w spłacie będzie stanowiła pomoc publiczną czy będzie to pomoc de minimis, czy też inna niż de minimis). Kwestia ta jest ostatecznie objęta ich badaniem sprawy.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie zaskarżając ten wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj: art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i w zw. z art. 135 p.p.s.a oraz w związku z art.169 § 1 i 4 o.p. w zw. z art.67b § 1 pkt 2 o.p. oraz w zw. z art.233 § 1 pkt 1 o.p. i z art.239 o.p., poprzez dokonanie przez Sąd wadliwej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego postanowienia, przejawiające się w niezasadnym uchyleniu ww. postanowienia z uwagi na uznanie, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie naruszają przepisy prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wydane rozstrzygnięcie z uwagi na bezpodstawne zastosowanie art. 169 § 4 o.p., podczas gdy dokonanie przez Sąd prawidłowej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia przez pryzmat wszystkich okoliczności sprawy powinno prowadzić Sąd do uznania, że organ odwoławczy zasadnie utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji a tym samym uznał za zasadnym pozostawienie bez rozpatrzenia wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zaległości.
Mając na względzie powyższe zarzutu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie wniósł o:
1. uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji,
2. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych,
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy, zatem wyrok Sądu I instancji podlega uchyleniu.
Stosownie do art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej uregulowanych w powołanym art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutu skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu.
Zgodnie z art. 169 § 1 o.p. jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Obowiązek wezwania wnoszącego podanie do usunięcia braków formalnych w terminie wskazanym ustawowo powstaje zatem w sytuacji, gdy podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa. Jednocześnie ustawodawca dla tej sytuacji posługuje się sformułowaniem warunku, którego niewypełnienie spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Ponadto w art. 169 § 4 o.p. ustawodawca wskazał sposób działania organu, precyzując, iż organ ten wydaje postanowienie o pozostawieniu podania bez rozpatrzenia, na które przysługuje zażalenie. W doktrynie i orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że do braków formalnych rodzących obowiązek organu podatkowego wzywania wnioskodawcy do ich usunięcia na podstawie art. 169 § 1 o.p. zalicza się wyłącznie braki uniemożliwiające nadanie podaniu właściwego biegu (B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2016, s. 901; wyrok NSA z 15 stycznia 2020 r., II FSK 380/18).
Zgodnie z art. 67b § 1 o.p. organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a, przy czym ulgi te mogą przybierać następujące formy: 1) ulgi, które nie stanowią pomocy publicznej; 2) ulgi, które stanowią pomoc de minimis – w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis; 3) ulgi, które stanowią pomoc publiczną.
Z podanej regulacji wynika, że ustawodawca podzielił ulgi dla przedsiębiorcy na dwie grupy: niestanowiące pomocy publicznej i stanowiące pomoc publiczną, te ostatnie zaś podzielił na takie, które: stanowią pomoc de minimis i są inną pomocą publiczną. Taki podział obliguje organ podatkowy do ustalenia w pierwszej kolejności, jakiego charakteru pomocy dotyczy wniosek, w dalszej kolejności zaś, czy ewentualna pomoc jest dopuszczalna w świetle wspólnotowych i krajowych przepisów regulujących dopuszczalność udzielania pomocy publicznej, a następnie dopiero, czy ten konkretny wnioskodawca spełnia warunki do zastosowania określonej ulgi (J. Partyka, Udzielanie ulg w spłacie zobowiązań podatkowych stanowiących pomoc publiczną, "Prawo Pomocy Publicznej" 2008/2, s. 30–34). Rodzaj pomocy publicznej, o jaką ubiega się podatnik, powinien bezspornie wynikać ze złożonego przez niego wniosku o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych. We wniosku tym podatnik zobowiązany jest wskazać, czy udzielenie ulgi ma nastąpić w ramach pomocy de minimis, czy też jednego z rodzajów pomocy wymienionych w art. 67b § 1 pkt 3 o.p. (wyrok WSA w Poznaniu z 15 marca 2022 r., I SA/Po 8/22, LEX nr 3330242). W przypadku braku tego typu informacji organ podatkowy nie może domniemywać, o jaki rodzaj pomocy podatnik się ubiega. Z tego względu konieczne jest dołączenie do wniosku różnych dodatkowych informacji i zaświadczeń, w zależności od rodzaju wnioskowanej pomocy.
Dla pomocy de minimis kluczowe znaczenie ma art. 67b § 1 pkt 2 o.p., odsyłający do stosowania "bezpośrednio obowiązujących aktów prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis, tj. rozporządzenia Komisji (UE) nr 1407/2013 z 18.12.2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis (Dz. Urz. UE L 352, s. 1) oraz Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Z uwagi na specyfikę celu i podstaw udzielania przedsiębiorcom pomocy w ramach zasady de minimis przyznanie takiemu podatnikowi przewidzianej w art. 67a o.p. ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych wymaga przede wszystkim oceny, czy spełnione są warunki udzielenia pomocy wynikające z ww. rozporządzenia. Dopiero w przypadku potwierdzenia dopuszczalności udzielenia pomocy de minimis na podstawie tego aktu prawa europejskiego organ podatkowy może dokonać wyboru alternatywy decyzyjnej (tzn. przyznać pomoc albo odmówić jej przyznania), kierując się pomocniczo przesłankami wymienionymi w art. 67a o.p., które wszakże oceniać należy z perspektywy odmiennych funkcji tej formy pomocy (wyrok NSA z 25 października 2023 r., III FSK 419/23, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Według art. 37 u.p.s.d.p.p. podmiot ubiegający się o pomoc de minimis jest zobowiązany do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy: (1) wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis oraz pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, jakie otrzymał w okresie 3 lat poprzedzających dzień złożenia wniosku o udzielenie pomocy, albo oświadczenia o wielkości tej pomocy otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie; (2) informacji niezbędnych do udzielenia pomocy de minimis, dotyczących w szczególności wnioskodawcy i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz wielkości i przeznaczenia pomocy publicznej otrzymanej w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, na pokrycie których ma być przeznaczona pomoc de minimis.
Zatem jako zasadne należy uznać stanowisko organu podatkowego, który twierdzi, że przed przystąpieniem do badania przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego, organ podatkowy w pierwszej kolejności zobowiązany jest do ustalenia pomocy, o którą wnioskuje strona. Wówczas dopiero możliwe jest przystąpienie do merytorycznego rozpoznania sprawy. Jak wynika z akt sprawy żądania organu podatkowego nakierowane były właśnie na uzyskanie takiej informacji. Trzeba przy tym podkreślić, że informacja taka powinna wynikać jednoznacznie ze złożonego wniosku (załączonych dokumentów). Organ nie ma obowiązku domyślać się intencji wnioskodawcy. Należy podkreślić, że postępowanie w przedmiocie udzielenia ulg, o których mowa w art. 67a i 67b jest postępowaniem wnioskowym. Zatem to rzeczą strony jest precyzyjne wskazanie zakresu składanego wniosku we wszystkich koniecznych aspektach. Ponadto wymaga uwzględnienia, że każde pismo składane przez stronę powinno być opatrzone podpisem upoważnionej osoby. Brak podpisu, pomimo wezwania, obliguje organ do pozostawienia takiego pisma bez rozpatrzenia.
Z akt sprawy wynika, że Spółka dwukrotnie została wezwana do usunięcia braku formalnego podania. Pismem z 25 października 2023 r. – żądano złożenia wypełnionego oświadczenia podmiotu ubiegającego się o pomoc de minimis. Czyniąc zadość temu wezwaniu Spółka złożyła kserokopię oświadczenia podmiotu ubiegającego się o udzielenie pomocy de minimis. Wezwaniem z 16 listopada 2023 r. organ wezwał pełnomocnika Spółki do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie własnoręcznego podpisu pod oświadczeniem podmiotu ubiegającego się o pomoc de minimis przez osobę uprawnioną do reprezentowania Spółki. Spółka odpowiedziała pismem z 29 listopada 2023 r. wraz z kserokopią oświadczenia podmiotu ubiegającego się o udzielenie pomocy de minimis. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wyjaśniono, że Spółka nie dopełniła obowiązku wynikającego z wezwania z 16 listopada 2023 r. tj. nie przedstawiła oświadczenia opatrzonego własnoręcznym podpisem.
W konsekwencji, skoro strona pomimo prawidłowego doręczenia wezwania nie uzupełniła braku pisma w wyznaczonym terminie organ podatkowy był obowiązany na podstawie art. 169 § 4 o.p. pozostawić pismo bez rozpatrzenia.
Zasadny zatem okazał się zarzut naruszenia art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i w zw. z art. 135 p.p.s.a oraz w związku z art.169 § 1 i 4 o.p. w zw. z art.67b § 1 pkt 2 o.p. oraz w zw. z art.233 § 1 pkt 1 o.p.i z art.239 o.p.
W myśl art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. Sprawę należy przy tym uznać za dostatecznie wyjaśnioną, gdy jest ona wyjaśniona w stopniu, w jakim, uwzględniając charakter postępowania odwoławczego przed NSA, sąd ten może prawomocnie zweryfikować dokonaną przez wojewódzki sąd administracyjny kontrolę legalności zaskarżonego aktu. Taki stan wyjaśnienia sprawy ma miejsce w niniejszym przypadku.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 193 i art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2, art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a.
Stosownie do art. 182 § 2 Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.
s. Krzysztof Przasnyski s. Bogusław Woźniak s. Anna Dalkowska

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI