III FSK 223/24

III FSK 223/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-08-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-02-21
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Pruszyński /sprawozdawca/
Jan Rudowski /przewodniczący/
Mirella Łent
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Sygn. powiązane
III SA/Wa 674/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-10-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 162 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Rudowski, Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 października 2023 r. sygn. akt III SA/Wa 674/23 w sprawie ze skargi P. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 27 grudnia 2022 r. nr 1401-IEW1.4260.6.2022.9.WJ w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrok sądu pierwszej instancji.
Wyrokiem z 17 października 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 674/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. D. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 27 grudnia
2022 r., nr 1401-IEW1.4260.6.2022.9.WJ w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz ze spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych oraz odmowy jego przywrócenia w punkcie pierwszym uchylił zaskarżone postanowienie w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, w punkcie drugim oddalił skargę w pozostałym zakresie,
w punkcie trzecim zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz P. D. zwrot kosztów postępowania sądowego.
Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
2. Skarga kasacyjna.
Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniósł organ. Działający
w jego imieniu pełnomocnik zaskarżył wyrok w całości.
Wyrokowi zarzucił naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, z późn. zm., dalej: p.p.s.a) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. poprzez wadliwie wykonaną przez sąd funkcję kontrolną, wadliwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, uwzględnienie skargi
i uchylenie postanowienia "Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku", pomimo, że w niniejszej sprawie nie doszło do naruszenia przez organ administracji
art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540, z późn. zm., dalej: o.p.), co winno skutkować oddaleniem skargi.
Wobec powyższego wniósł o:
– uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. albo o uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a.,
– zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w tym kosztów zastępstwa procesowego,
– na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.
Skarżący nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Zarządzeniem z 24 czerwca 2024 r. w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego skierował sprawę na posiedzenie niejawne.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga kasacyjna jest niezasadna.
Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych.
Spór w sprawie dotyczy prawidłowości odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 o.p. odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Na podstawie art. 162 § 1 i § 2 o.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić ten termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Przesłankami przywrócenia terminu są zatem: uchybienie terminowi, złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu oraz dopełnienie czynności, dla której był określony termin. Przesłanki te muszą być spełnione łącznie.
W orzecznictwie wskazuje się, że ustanowiona w powołanym przepisie instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Jej celem jest ochrona jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę. Kryterium braku winy w dopełnieniu czynności procesowej obwarowanej określonym terminem wyraża się w obowiązku strony zachowania szczególnej staranności w prowadzeniu swoich spraw, czyli takiej, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przypomnieć należy, że uprawdopodobnienie nie oznacza udowodnienia. W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2013 r., II FSK 178/12). Naczelny Sąd Administracyjny podziela też stanowisko, że przy ocenie winy pożądany jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamykać stronie drogi do obrony jej praw (por. B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2003, s. 323). Każdy wniosek o przywrócenie terminu musi być oceniany na podstawie konkretnych okoliczności faktycznych występujących w danej sprawie.
Spór w sprawie dotyczy oceny, czy skarżący uprawdopodobnił brak swojej winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności strony wraz ze spółką z o.o. za zaległości podatkowe tej spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2016 r. wraz odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego. Spełnienie pozostałych przesłanek przywrócenia terminu nie jest kwestionowane.
Skarżący składając wniosek o przywrócenie tego terminu podnosił, że decyzja została doręczona przez listonosza uchodźcy wojennemu, pochodzenia ukraińskiego, I. R., nie władającemu językiem polskim, któremu strona udzieliła czasowego schronienia. Osoba ta korespondencji tej nie przekazała stronie, gdyż ją zgubiła.
Naczelny Sąd Administracyjny akceptuje stanowisko sądu pierwszej instancji, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej analizując kwestię braku winy skarżącego jako przesłankę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nieprawidłowo skupił się na warunkach doręczenia zastępczego pisma domownikowi określonych w art. 149 o.p. Są to odrębne zagadnienia, a organ rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu winien badać przesłanki, o których jest mowa w art. 162 § 1 o.p.
WSA w Warszawie trafnie zauważył, że z wniosku i skargi wynika, iż skarżący podjął działania celem zapobieżenia sytuacji, w której osoba przebywająca pod adresem, który został wskazany organowi, będąca uchodźcą wojennym (uznanym za "dorosłego domownika") może nie przekazać mu korespondencji. Skarżący liczył się z doręczeniem mu korespondencji przez organ, dlatego też by uniknąć zaistniałej sytuacji wyraźnie zakazał uchodźcom wojennym, których przyjął w miejscu zamieszkania, odbierania jakiejkolwiek kierowanej do niego korespondencji. Niestety, jeden z nich, I. R. oczekując korespondencji kierowanej do niego samego przez organy administracji publicznej, pozostając w błędzie co do jej adresata odebrał ją, nie poinformował skarżącego o tym fakcie i miał ją zagubić. Podkreślić również należy, że uchodźcy, którym dał schronienie skarżący, nie mieli władać językiem polskim, zatem trudno przyjąć, iż zdawali sobie sprawę jakiej wagi przesyłkę odbierają i do kogo jest ona kierowana. W sprawie zaszły zatem szczególne okoliczności faktyczne związane z doręczeniem przesyłki, których nie można przekładać na inne sprawy, do jakich odwołuje się organ w skardze kasacyjnej. Skarżący, który w związku z przyjęciem do swojego domu uchodźców wojennych, czego trudno nie uznać za sytuację nadzwyczajną, mimo podjęcia działań zapobiegawczych, nie zdołał zapobiec błędnemu odebraniu przesyłki przez jedną z tych osób. W tym przypadku, nadmierny rygoryzm zaprezentowany w zaskarżonym postanowieniu, w sposób nieuzasadniony prowadziłby do pozbawienia strony możliwości obrony swych praw w postępowaniu odwoławczym.
W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził naruszenie przez organ art. 162 § 1 o.p. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W skardze kasacyjnej nie sprecyzowano zarzutów naruszenia art. 3 § 1, art. 133 § 1, czy art. 141 § 4 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać, jakie uzasadnienie przemawiało za twierdzeniem o naruszeniu tych przepisów. W przypadku każdej z tych regulacji autor skargi kasacyjnej winien przedstawić konkretne argumenty, które w jego ocenie przemawiały za tym, że dana norma została w sprawie naruszona. Wobec braku takiego uzasadnienia, zarzuty te należało uznać za niezasadne.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.
sędzia del. WSA Mirella Łent sędzia NSA Jan Rudowski sędzia NSA Jacek Pruszyński[pic]