III FSK 211/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w ŁodziŁódź2022-11-09
NSApodatkoweWysokawsa
postępowanie egzekucyjneumorzenie postępowaniaprzedawnienieOrdynacja podatkowaPrawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiKodeks postępowania administracyjnegoVATnależności podatkowepowaga rzeczy osądzonej

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił w części decyzje organów podatkowych dotyczące odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, jednocześnie oddalając skargę w pozostałym zakresie, uznając, że w części spraw przedawnienie należności nie zostało jednoznacznie wykazane.

Sprawa dotyczyła skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie należności skarżącego w podatku od towarów i usług za określone okresy, uznając, że organy nie wykazały jednoznacznie braku przedawnienia tych należności i nie zweryfikowały, czy zaistniała powaga rzeczy osądzonej. Jednocześnie Sąd oddalił skargę w pozostałej części, uznając, że w odniesieniu do innych okresów przedawnienie zostało prawomocnie rozstrzygnięte.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpoznał skargę K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący podnosił zarzuty dotyczące wydania decyzji stanowiących podstawę egzekucji w wyniku przestępstwa, fałszywych dowodów oraz przedawnienia zobowiązań podatkowych. Sąd, analizując sprawę, stwierdził, że w odniesieniu do części należności (dotyczących okresów od grudnia 2004 r. do września 2005 r. oraz listopada 2006 r.) organy obu instancji nie wykazały w sposób wystarczający, czy kwestia przedawnienia została prawomocnie rozstrzygnięta, a także nie zweryfikowały, czy zaistniała powaga rzeczy osądzonej w kontekście nowych okoliczności faktycznych i upływu czasu. W związku z tym Sąd uchylił zaskarżone postanowienie w tej części. Natomiast w odniesieniu do należności za okresy marzec, maj-czerwiec oraz sierpień-październik 2009 r., Sąd uznał, że kwestia przedawnienia została prawomocnie rozstrzygnięta wyrokiem WSA z dnia 13 sierpnia 2018 r., a ocena ta nadal zachowuje aktualność, ponieważ postępowanie karno-skarbowe, które zawiesiło bieg terminu przedawnienia, nie zostało zakończone. W tej części Sąd oddalił skargę, uznając, że organy zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania z uwagi na powagę rzeczy osądzonej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Sąd powinien badać, czy zaistniała powaga rzeczy osądzonej, a w przypadku wątpliwości co do jej zaistnienia lub zmiany stanu faktycznego/prawnego, powinien uchylić postanowienie organu i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organy nie wykazały jednoznacznie, że kwestia przedawnienia należności została prawomocnie rozstrzygnięta, zwłaszcza w kontekście upływu czasu i potencjalnych nowych okoliczności. W takich przypadkach nie można automatycznie stosować konstrukcji powagi rzeczy osądzonej bez weryfikacji aktualności wcześniejszych ocen.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego mającego wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala.

p.p.s.a. art. 153

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd jest związany oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w poprzednim orzeczeniu sądu w tej samej sprawie.

u.p.e.a. art. 59 § 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Postępowanie egzekucyjne umarza się m.in. w przypadku przedawnienia.

k.p.a. art. 61a § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odmawia wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.

Pomocnicze

o.p. art. 187 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 70 § 8

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 70 § 6

Ordynacja podatkowa

Wszczęcie postępowania karno-skarbowego zawiesza bieg terminu przedawnienia.

u.p.e.a. art. 18

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.a. art. 156 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Wskazuje na przesłanki nieważności postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy nie wykazały jednoznacznie, że kwestia przedawnienia należności została prawomocnie rozstrzygnięta w odniesieniu do części należności. Należy zweryfikować, czy zaistniała powaga rzeczy osądzonej w kontekście upływu czasu i potencjalnych nowych okoliczności faktycznych.

Odrzucone argumenty

Zobowiązania podatkowe wynikające z tytułów wykonawczych uległy przedawnieniu. Decyzje stanowiące podstawę do czynności egzekucyjnych zostały wydane w wyniku przestępstwa. Dowody, na podstawie których ustalono istotne okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe.

Godne uwagi sformułowania

powaga rzeczy osądzonej przedawnienie należności zawieszenie biegu terminu przedawnienia przerwanie biegu terminu przedawnienia nie można automatycznie stosować konstrukcji powagi rzeczy osądzonej

Skład orzekający

Ewa Cisowska-Sakrajda

przewodniczący sprawozdawca

Bożena Kasprzak

sędzia

Agnieszka Gortych-Ratajczyk

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych, wpływu czynności egzekucyjnych i postępowań karno-skarbowych na bieg terminu przedawnienia, a także stosowania instytucji powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu egzekucyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności sprawy i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonej kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych i wieloletniego sporu z organami egzekucyjnymi, co jest problemem istotnym dla wielu podatników. Pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie przesłanek formalnych, takich jak powaga rzeczy osądzonej.

Wieloletnia batalia o przedawnienie VAT: Sąd uchyla odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Sektor

podatkowe

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Łd 438/22 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2022-11-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Agnieszka Gortych-Ratajczyk
Bożena Kasprzak
Ewa Cisowska-Sakrajda /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 211/23 - Wyrok NSA z 2023-11-15
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji w części
Oddalono skargę w pozostałym zakresie
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 187 § 1, art. 70 § 8
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 151, art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 479
art. 59 § 1 pkt 2, art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 61a § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bożena Kasprzak Asesor WSA Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2022 r. sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 11 kwietnia 2022 r. nr 1001-IEE-1.711.40.2022.4.UJ UNP: 1001-22-038039 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie dotyczącym umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna z dnia 10 lutego 2022 roku nr 1010-SEE.711.1167.2021.21.BM UNP: 1010-22-012435 w części dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie należności skarżącego w podatku od towarów usług za okresy: 12/2004, 01/2005 - 09/2005; 2. oddala skargę w pozostałej części.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2022 r., nr 1001-IEE-1.711.40.2022.4.UJ UNP 1001-22-038039 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 i art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.), zwanej k.p.a.; art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.), zwanej u.p.e.a.; art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070) – utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna z dnia 10 lutego 2022 r., nr 1010-SEE.711.1167.2021.21.BM UNP: 1010-22-012435, w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do K. B. na podstawie tytułów wykonawczych.
W uzasadnieniu tego postanowienia Dyrektor stwierdził, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź – Górna prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] ([...]), nr [...] ([...]), od nr [...] do nr [...] ([...]), od nr [...] do nr [...] ([...], [...],[...]), nr [...] ([...]) oraz nr [...] ([...]), wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Łódź – Śródmieście, obejmujących należności w podatku od towarów i usług, które następnie skierował do realizacji w drodze postępowania egzekucyjnego.
Dyrektor wskazał, że po rozpatrzeniu pisma pełnomocnika skarżącego z dnia 10 grudnia 2013 r., w części dotyczącej wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych: nr [...], nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], postanowieniem Nr EA/724-4796/13/14-MS z 20 lutego 2014 r. Naczelnik odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia 25 marca 2015 r. Nr EAKS-I/7240-0016/14/13160/15/U10/JOWB Dyrektor utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. To postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 12 maja 2015 r, III SA/Łd 564/15, oddalił skargę. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 stycznia 2018 r., II FSK 3534/15, oddalił skargę kasacyjną.
Dyrektor podniósł, że po rozpatrzeniu pisma pełnomocnika skarżącego z dnia 10 listopada 2016 r., z dnia 17 listopada 2016 r. oraz z dnia 1 marca 2017 r., w części dotyczącej wniosków o umorzenie postępowania egzekucyjnego, postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2017 r., Nr 1010-SEE.711.320.2017.MS, Naczelnik odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych: nr [...], nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], nr [...], od nr [...] do nr [...], nr [...] oraz nr [...]. Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2018 r., nr 1001-IEE.711.259.2017.13/MF UNP 1001-18-040422, Dyrektor utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. Postanowienie to zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2018 r., III SA/Łd 506/18, je uchylił w części, w jakiej utrzymuje ono w mocy postanowienie Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna z dnia 10 kwietnia 2017 r., Nr 1010-SEE.711.320.2017.MS, w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, dotyczącego zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za okresy: [...] ([...]), [...] ([...], od [...] do [...]) i 11/2006 ([...]) oraz postanowienie Naczelnika w tym zakresie; oraz oddalił skargę w pozostałym zakresie. Naczelnik, po ponownym rozpatrzeniu wniosków pełnomocnika skarżącego z dnia 10 listopada 2016 r., z dnia 17 listopada 2016 r. i z dnia 1 marca 2017 r., w części dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych: nr [...], nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], nr [...], postanowieniem z dnia 7 grudnia 2018 r. Nr 1010-SEE.711.1401.2018.AŁ, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wskazanych wniosków. Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2019 r., nr 1001-IEE1.711.17.2019.4/MF UNP 1001-19-044274, Dyrektor utrzymał je w mocy. Postanowienie to zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 23 stycznia 2020 r., III SA/Łd 631/19, oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 8 marca 2022 r., III FSK 1993/21, oddalił skargę kasacyjną strony od tego wyroku.
Pismami pełnomocnik skarżącego z dnia 29 lipca 2021 r. złożył skargi na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w A Bank S.A. (zawiadomienie z dnia 9 lipca 2021 r.) oraz w B Bank S.A. (zawiadomienie z dnia 21 lipca 2021 r.) wraz z wnioskami o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W treści wniosków wskazał, że decyzje stanowiące podstawę dokonania czynności egzekucyjnych, zostały wydane w wyniku przestępstwa; dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; zobowiązania podatkowe, wynikające z tytułów wykonawczych, uległy przedawnieniu. Naczelnik uznał, że wnioski te dotyczą wyłącznie zaległości podatkowych.
W pismach z dnia 20 września 2021 r., stanowiących zażalenia na postanowienia Naczelnika z dnia 2 września 2021 r., Nr 1010-SEE.711.1165.1.2021.BM oraz Nr 1010-SEE.711.1167.1.2021.BM, w przedmiocie skarg na czynności egzekucyjne, pełnomocnik skarżącego ponownie wniósł m.in. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, powtarzając wcześniej podniesioną argumentację.
W wyniku rozpoznania wniosków z dnia 29 lipca 2021 r. oraz z dnia 20 września 2021 r., postanowieniem z dnia 19 listopada 2021 r., Nr 1010-SEE.711.1167.2021.12BM 1010-SEE.711.711.1165.2021.BM, Naczelnik odmówił wszczęcia postępowania w sprawie o umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych: nr [...], nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], nr [...], od nr [...] do nr [...], nr [...] oraz nr [...].
Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2022 r., Nr 1001-IEE-1.711.151.2021.4.UJ, Dyrektor uchylił to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, celem dokonania analizy nowych okoliczności w kwestii terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, objętych tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...] oraz nr [...] i rozważenie ich pod kątem zaistnienia przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Naczelnik postanowieniem z dnia 10 lutego 2022 r., Nr 1010-SEE.711.1167.2021.21.BM UNP: 1010-22-012435, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosków o umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych: od nr [...], [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], nr [...] oraz nr [...]. Natomiast postanowieniem z dnia 10 lutego 2022 r., Nr 1010-SEE. 711.1167.2021.22.BM UNP: 1010-22-12540, organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych: nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], nr [...].
Dyrektor wskazał, że pismem z dnia 25 lutego 2022 r. pełnomocnik skarżącego złożył zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 10 lutego 2022 r., Nr 1010-SEE.711.1167.2021.21.BM UNP: 1010-22-012435, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia pełnomocnik strony powtórzył argumentację, podniesioną uprzednio w pismach z dnia 29 lipca 2021 r. oraz w zażaleniach z dnia 20 września 2021 r. i z dnia 7 grudnia 2021 r. W szczególności argumentacja ta dotyczyła wydania w wyniku przestępstwa decyzji, które stanowiły podstawę do dokonania czynności egzekucyjnych; sfałszowania dowodów, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne oraz przedawnienia zobowiązań podatkowych. W zażaleniu pełnomocnik strony nie odniósł się do treści zaskarżonego postanowienia.
Rozpoznając to zażalenie - Dyrektor wskazał, że kwestia umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tych tytułów wykonawczych, z uwagi na ich przedawnienie, a więc na podstawie przesłanki z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., została już prawomocnie rozstrzygnięta: po pierwsze, postanowieniem Dyrektora z dnia 25 marca 2015 r., Nr EAKS-I/7240-0016/14/13160/15/U10/JOWB, orzekającym o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...]. Sądowoadministracyjna kontrola tego rozstrzygnięcia wykazała jego prawidłowość (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 12 maja 2015 r., III SA/Łd 564/15). Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 stycznia 2018 r., II FSK 3534/15 oddalił skargę kasacyjną; oraz po drugie, postanowieniem Dyrektora z dnia 16 kwietnia 2018 r. nr 1001-IEE.711.259.2017.13/MF UNP 1001-18-040422, orzekającym o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sądowoadministracyjna kontrola powyższego rozstrzygnięcia wykazała jego prawidłowość w tej części, w której dotyczyła tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...], nr [...] oraz nr [...]. Natomiast w części dotyczącej tytułów wykonawczych: nr [...], nr [...], od nr [...] do nr [...] 1 nr [...] sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna (gdyż kwestia umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tych tytułów wykonawczych, ze względu na przedawnienie obowiązków, była już przedmiotem rozpatrywania w postępowaniu zakończonym ostatecznym rozstrzygnięciem - wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia "3 sierpnia" 2018 r., III SA/Łd 506/18).
Wobec powyższych okoliczności Dyrektor uznał, że treść wniosków o umorzenie postępowania egzekucyjnego z dnia 29 lipca 2021 r. i z dnia 20 września 2021 r. jest tożsama z argumentacją podniesioną we wcześniej składanych w toku postępowania egzekucyjnego pismach i dotyczy należności w podatku VAT za te same okresy, a w sprawie nie zaistniały żadne nowe okoliczności, wymagające oceny w nowym postępowaniu. Podniesiona argumentacja powoduje, że dalsze procedowanie w przedmiocie złożonych wniosków nie może mieć miejsca. Wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie zakończonej już wcześniej ostatecznym orzeczeniem skutkowałoby zaistnieniem nieważności postępowania wskazanej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.
W skardze na to postanowienie skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucił "naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. z uwagi na, to że: decyzje stanowiące podstawę do dokonania czynności egzekucyjnych zostały wydane w wyniku przestępstwa, jak również to, że dowody, na których podstawie ustalono istotne okoliczności faktyczne są fałszywe; zobowiązanie podatkowe wynikające z tytułów wykonawczych uległy przedawnieniu, dotyczy to zarówno kwot głównych, jak i odsetek".
Z uwagi na te zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu skargi skarżący, jako okoliczności przemawiające za umorzeniem postępowania egzekucyjnego, wskazał jedynie, że zobowiązania podatkowe wynikające z tytułów wykonawczych uległy przedawnieniu i dotyczy to zarówno kwot głównych, jak i odsetek. Pozostała argumentacja przedstawiona w skardze odnosi się do zasadności i prawidłowości wydania decyzji określających zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług stanowiących podstawę wystawienia tytułów wykonawczych o nr [...], nr [...], od nr [...] do nr [...], od nr [...] do nr [...], nr [...] oraz nr [...].
W odpowiedzi na tę skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o jej oddalenie, argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje:
Zgodnie z art. 119 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2022r. poz. 329), zwanej p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: 1) decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania; 2) strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy; 3) przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania; 5) decyzja została wydana w postępowaniu uproszczonym, o którym mowa w dziale II w rozdziale 14 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Na mocy art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie zaś do art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne.
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Rozpoznając w trybie uproszczonym w tak zakreślonej kognicji skargę - Sąd stwierdził, że zasługuje ona na uwzględnienie w zakresie tytułów wykonawczych o nr [...] ([...]), nr [...] ([...]), od nr [...] do nr [...] ([...]) oraz nie ma ona podstaw prawnych w zakresie tytułów wykonawczych o nr SM [...] do nr SM [...] ([...], [...],[...]), nr SM [...] ([...]) oraz nr SM [...] (...).
Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do tego, czy nie nastąpiło – jak przyjął organ odwoławczy – przedawnienie należności objętych wskazanymi tytułami wykonawczymi z uwagi na zaistnienie okoliczności skutkujących przerwaniem lub zawieszeniem biegu terminu przedawnienia, czy – jak podnosi skarżący – doszło do przedawnienia tych należności, a organ powinien umorzyć postępowanie egzekucyjne. Źródło tak zarysowanego sporu tkwi w tym, czy kwestia przedawnienia objętych tymi tytułami wykonawczymi należności skarżącego została już rozstrzygnięta, co w efekcie skutkować winno odmową wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o wnioski skarżącego: pisma z dnia 29 lipca 2021 r. oraz zażalenia z dnia 20 września 2021 r. z uwagi na powagę rzeczy osądzonej. W tym zakresie organ podnosi, że żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych było już przez organ rozpoznawane oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 23 stycznia 2020 r., III SA/Łd 631/19, wyrokiem z dnia 9 listopada 2018 r., III SA/Łd 650/18 oraz wyrokiem z dnia 12 maja 2015 r., III SA/Łd 564/15. Z kolei skarżący nie podnosi żadnej argumentacji uzasadniającej merytoryczne rozpoznanie jego wniosków o umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego w oparciu o te tytuły wykonawcze, koncentrując się na zarzutach co do prawidłowości "decyzji stanowiącej podstawę dokonania czynności egzekucyjnych", a okoliczności przemawiające za umorzeniem postępowania egzekucyjnego ogranicza do lakonicznego stwierdzenia, że z uwagi na upływ czasu, zobowiązania podatkowe wynikające z tytułów wykonawczych uległy przedawnieniu.
Rozpoznając tak zarysowaną istotę sporu Sąd w punkcie wyjścia zauważa, że oczywistym jest, że okoliczność przedawnienia jest dokonywana na dany moment, bowiem upływ czasu może mieć znaczenia dla tej okoliczności. Przedawnienie należności jako ściśle powiązane z czasem ma charakter zmienny wraz z jego upływem. W przypadku przedawnienia nie musi zatem być tak, że upływ pewnego okresu czasu nie pozostanie bez wpływu na "wymagalność" należności. Wręcz przeciwnie – w pewnych okolicznościach - może on całkowicie zmienić sytuację zobowiązanego. W tej mierze istotne znaczenie mogą mieć okoliczności przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia, jak i okoliczności zaistniałe w późniejszym czasie. Zróżnicowane okoliczności faktyczne w zakresie należności objętych tytułami wykonawczymi nr [...], nr [...], od nr [...] do nr [...] (dotyczących grudnia 2004 r. i poszczególnych miesięcy 2005 r.), a także nr SM [...] do nr SM [...] (dotyczących poszczególnych miesięcy 2004 i 2005 r.) oraz nr SM [...] i SM [...] (dotyczących poszczególnych miesięcy 2009 r.), co znalazło swój wyraz w odmiennej ocenie Sądu czego wyrazem jest wypowiedź sądowa co do zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, uzasadnia odrębną ocenę prawidłowości zaskarżonego postanowienia.
W zakresie należności objętych tytułami wykonawczymi nr [...], nr [...], od nr [...] do nr [...] Sąd w składzie orzekającym w tej sprawie stwierdza, że ani uzasadnienie, ani też załączone akta administracyjne nie pozwalają na dokonanie merytorycznej oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia. Ocena taka jest przedwczesna, bowiem organy obu instancji nie wyjaśniły istotnych w sprawie okoliczności faktycznych, a dotyczących przedawnienia należności objętych tymi tytułami wykonawczymi. W tym zakresie stwierdzić przede wszystkim trzeba, iż ocena tej okoliczności dokonana w wyroku WSA w Łodzi z dnia 23 stycznia 2020 r., III SA/Łd 631/19, odnosi się wyłącznie do tożsamych wniosków skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego lecz z dnia 10 listopada 2016 r., 17 listopada 2016 r. oraz 1 marca 2017 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wprost stwierdził, że rozpoznawana tym wyrokiem sprawa jest konsekwencją uprzednio podjętego wyroku z dnia 13 sierpnia 2018r., III SA/Łd 506/18, uchylającego poprzednie rozstrzygnięcie Dyrektora w zakresie wskazanych tytułów wykonawczych, co oznacza, iż i ten Sąd, jak i organy były związane zaleceniami tegoż wyroku. Z tego względu w wyroku z dnia 23 stycznia 2020 r. Sąd stwierdził, że "rozpatrując (...) ponownie sprawę wniosków K. B. z dnia: 10.11.2016 r., 17.11.2016 r. i 01.03.2017 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] obejmujących zaległości w podatku od towarów i usług za [...], od 01/2005 do 09/2005 i 11/2006, organ prawidłowo wskazał, iż będąc związany wyrokiem WSA w Łodzi z 13 sierpnia 2018 r. sygn. akt III SA/Łd 506/18, nie miał innego wyjścia, jak wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Po wyroku WSA nie zmienił się bowiem stan prawny, w zakresie, który mógłby mieć wpływ na treść zaleceń zawartych w rozstrzygnięciu Sądu, a jakakolwiek zmiana stanu faktycznego w odniesieniu do wniosków strony złożonych w dniu 10.11.2016 r., 17.11.2016 r. oraz 01.03.2017 r. (a zatem przed wyrokiem w sprawie III SA/Łd 506/18) nie mogła mieć wpływu na ich ponowne rozpoznanie, zgodne z zaleceniami zawartymi w uzasadnieniu ww. wyroku. Jeżeli bowiem zmienił się stan faktyczny sprawy po 13 sierpnia 2018 r. to nie mógł on mieć wpływu na ocenę wniosków strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego złożonych przed tą datą". Sąd w tym wyroku podkreślił ponadto, że "przedmiotem niniejszego postępowania jest kwestia zasadności odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosków K. B. zawartych w pismach z dnia: 10.11.2016 r., 17.11.2016 r. oraz 01.03.2017 r., w zakresie żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], od [...] - [...], od [...] – do [...], od [...] do [...] i [...] ze względu na to, że: decyzje stanowiące podstawę do dokonania czynności egzekucyjnych zostały wydane w wyniku przestępstwa, jak również, to że dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe; zobowiązania podatkowe wynikające z tytułów wykonawczych uległy przedawnieniu, w zakresie zarówno kwot głównych, jak i odsetek. Powyższa argumentacja była już rozpatrywana w odniesieniu do wniosków o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź - Górna postanowieniem z 20.02.2014 r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], od [...] - [...], od [...] – do[...], od [...] do [...] i [...], a po rozpatrzeniu zażalenia na ww. postanowienie, Dyrektor Izby Skarbowej w Łodzi postanowieniem z 25.03.2015 r. nr EAKS-I/7240-0016/14/13160/15/U10/JOWB utrzymał je w mocy. W wyniku rozpatrzenia skargi na rozstrzygnięcie organu odwoławczego z 25.03.2015 r., WSA w Łodzi wyrokiem z dnia 12.05.2015 r. sygn. akt III SA/Łd 564/15 oddalił skargę K. B.. Z kolei NSA wyrokiem z dnia 11.01.2018 r. sygn. akt II FSK 3534/15 oddalił skargę kasacyjną strony. Zasadnie zatem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź - Górna z dnia 07.12.2018 r. nr 1010-SEE.711.1401.2018.AŁ o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przedmiotowych wniosków skarżącego z dnia: 10.11.2016 r., 17.11.2016 r. oraz 01.03.2017 r. Stwierdzić bowiem należy, że pełnomocnik strony w ww. pismach nie powołał żadnych nowych argumentów na poparcie swojego żądania, jak również w sprawie nie zaistniały żadne nowe okoliczności, które wymagałyby oceny w prowadzonym postępowaniu. Argumentacja podnoszona przez pełnomocnika strony w ww. wnioskach, mająca uzasadniać konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego była już przedmiotem analogicznego postępowania administracyjnego, dotyczącego tych samych należności. W związku z powyższym, uwzględniając zalecenia zawarte w wyroku WSA w Łodzi z 13 sierpnia 2018 r. sygn. akt III SA/Łd 506/18, organ egzekucyjny miał obowiązek odmówić wszczęcia postępowania". Z powyższego fragmentu uzasadnienia wyroku z dnia 23 stycznia 2020 r. wynika, iż ocena ta – niezależnie od późniejszej zmiany okoliczności faktycznych – dotyczy wyłącznie wniosków skarżącego złożonych w 2016 i 2017 r., a więc na dany moment i w okolicznościach faktycznych na ten moment, co nie oznacza – biorąc pod uwagę istotę instytucji przedawnienia i znaczny od tamtej pory upływ czasu kluczowy dla biegu terminu przedawnienia – że ocena ta nie mogła się zdezaktualizować choćby już w momencie wdawania wyroku w styczniu 2020 r. Jednakże nie można w sposób nie budzący wątpliwości stwierdzić takich wyjątkowych okoliczności w tej sprawie. W sprawie obecnie rozpoznawanej przez Sąd organy w żaden sposób nie wykazały, że ta ocena – zwłaszcza pomimo upływu czasu z uwagi na podjęte przez organ egzekucyjny czynności przykładowo wszczęcie postępowania karno-skarbowego – nadal jest aktualna. Ponadto uwadze organów umknęła okoliczność, że w tej sprawie mamy do czynienia z nowym postępowaniem, będącym konsekwencją zastosowania przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych w dniu 9 i 21 lipca 2021 r. i złożonego przez skarżącego nowego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Nie można wykluczyć, że od 2017 r. mogła nastąpić zmiana sytuacji w zakresie przedawnienia spornego zobowiązania, a tym samym nie miałaby zastosowania powaga rzeczy osądzonej. Nie jest zatem uprawnione – bez szczegółowego zbadania i przeanalizowania ewentualnie (bo z akt to nie wynika) podejmowanych od 2016 r. i 2017 r. czynności egzekucyjnych, które przerywałyby dalszy bieg terminu przedawnienia zobowiązania wszak za 2005 i 2006 r. – wprost stwierdzenie, że kwestia przedawnienia tego zobowiązania (we wskazanych już okolicznościach) została już przesądzona w ten sposób, że nie nastąpiło ono i w konsekwencji są podstawy do odmowy wszczęcia postępowania o umorzenie postępowania egzekucyjnego, skoro nie można drugi raz wypowiadać się w tej samej kwestii. Zastosowanie konstrukcji powagi rzeczy osądzonej wymaga jednak zbadania, czy nie nastąpiła zmiana, skutkująca tym, że ocena ta w stosunku do stanów faktycznych w toku (tu egzekucyjnego stanu faktycznego) nadal jest aktualna. Konstrukcja ta nie może być automatycznie stosowana do nadal trwających stosunków prawnych (stosunków egzekucyjnych). Dopiero stwierdzenie – w wyniku tej analizy – niezmienności stanu faktycznego i prawnego może skutkować odmową wszczęcia postępowania z uwagi na res iudicata. Nie może ona jednak zostać dokonana wyłącznie – jak to ma miejsce w tej sprawie – wyłącznie w oparciu o ocenę dokonaną przez sąd administracyjny w innych wyrokach i to za okres znacznie wcześniejszy niż w tej sprawie. Jest to o tyle istotne w okolicznościach tej sprawy (sprawy egzekucyjnej), że w zakresie należności objętych analizowanymi tu tytułami wykonawczymi organ egzekucyjny – co niewątpliwe – stosował w pewnym okresie czasu przewidziane w u.p.e.a. czynności egzekucyjne, jak zajęcie nieruchomości czy rachunku bankowego. Jak bowiem wynika z uzasadnienia wyroku w sprawie o sygn. III SA/Łd 506/18, wyroku w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 631/19 oraz wyroku w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 564/15 (do których odwołuje się też Dyrektor w rozważaniach zaskarżonego postanowienia) w stosunku do należności za okres od grudnia 2004 r. do sierpnia 2005 r. bieg terminu przedawnienia został skutecznie przerwany najpierw w dniu 6 czerwca 2007 r. i 29 kwietnia 2009 r. wskutek zajęcia rachunku bankowego i zajęcia nieruchomości, a następnie w dniu 18 listopada 2013 r. wskutek zastosowania środka egzekucyjnego – zajęcia nieruchomości skarżącego. Natomiast w odniesieniu do zaległości w podatku od towaru i usług za listopad 2006 r. w dniu 23 czerwca 2010 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego oraz w dniu 18 listopada 2013 r. - zajęcia nieruchomości zobowiązanego. Natomiast z załączonych do skargi obszernych akt, choć prowadzonych w sposób niekompletny, a ściślej z pisma Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 23 września 2021 r. przekazującego stanowisko co do umorzenia oraz z pisma uzupełniającego z dnia 27 października 2021 r. wynika, że organ egzekucyjny: po pierwsze, w dniu 12 kwietnia 2007 r. oraz 29 kwietnia 2009 r. dokonał skutecznie zajęcia rachunków bankowych strony (co spowodowało skuteczne przerwanie biegu terminu przedawnienia do 13 maja 2014 r.); po drugie, w dniu 2 sierpnia 2007 r. dokonał wpisu hipoteki przymusowej do KW nr [...]; po trzecie, że w dniu 23 maja 2007 r. wszczął postępowanie karno-skarbowe (niezakończone); po czwarte, że w dniu 18 listopada 2013 r. dokonał zajęcia nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [...] m. 1 należącej do zobowiązanego, a zawiadomienie doręczono skarżącemu w dniu 27 listopada 2013 r. (z postanowienia drugoinstancyjnego z dnia [...] r. Nr [...] , w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 437/22 wynika, że bieg terminu przedawnienia rozpoczął się na nowo w dniu 28 listopada 2013 r. i przedłużył się do dnia 28 listopada 2018 r.,) oraz po piąte, w dniu 21 lipca 2021 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego (jednakże brak informacji co do daty doręczenia). Zważywszy na te pisma, pomijając informacje zweryfikowane przez sąd administracyjny we wskazanych wyrokach, Sąd orzekający w tej sprawie stwierdza, że poza wskazanymi informacjami w przedłożonych do skargi aktach administracyjnych brak jest materiałów źródłowych, które pozwoliłyby na weryfikację danych podanych w pismach Naczelnika, a także skuteczności wszystkich dokonanych czynności egzekucyjnych, zwłaszcza wszczęcia postępowania karno - skarbowego. Ponadto, zauważyć należy, że dane podane przez Naczelnika wskazują, że po 2018 r. (kiedy zdaje się zakończył bieg terminu przedawnienia z zastosowanych środków egzekucyjnych) do 21 lipca 2021 r. (kiedy zastosowano kwestionowany obecnie środek egzekucyjny) nie były podejmowane żadne czynności egzekucyjne, które przerywałyby po raz kolejny bieg terminu przedawnienia, co mogłoby prowadzić do wniosku, że jednak doszło do przedawnienia należności w analizowanym zakresie. Nie jest też wiadome, bo nie wynika to w żaden sposób z akt, czy wszczęcie postępowania karno-skarbowego w zakresie tej grupy należności było skuteczne, tj. czy zawiadomiono skarżącego o tym fakcie, czy postawiono mu zarzuty, a także jaka była ewentualna treść zawiadomienia skarżącego, w tym jakich należności dotyczyło. Nawet zakładając, iż organy dysponują "rozporoszonymi" w różnych licznie prowadzonych postępowaniach materiałami źródłowymi i potencjalnie mogą one potwierdzać przerwanie biegu terminu przedawnienia tych należności, to niewątpliwym jest, że nie przedstawiając tych dokumentów uniemożliwiły Sądowi ocenę tych dokumentów, a co istotniejsze ocena ta nie znalazła odzwierciedlanie w uzasadnieniach kontrolowanych w tym postępowaniu przez Sąd postanowieniach. Ta ostatnia okoliczność zaś dowodziłaby, że organy nie wyjaśniły stronie przyczyn podjętego rozstrzygnięcia i tym samym uniemożliwiły stronie rzeczową polemikę ze stanowiskiem organów, a sądowi administracyjnemu - zbadanie prawidłowości tych postanowień, co już samo w sobie mogłoby stanowić jako istotne naruszenie prawa procesowego podstawę uchylenia tych postanowień, niezależnie od wskazywanej już - i oczywistej w świetle zawartości akt administracyjnych - wybiórczej (niekompletnej) oceny okoliczności tej sprawy.
W konsekwencji Sąd uznał, iż organy obu instancji w sposób wybiórczy i w oparciu o selektywnie traktowany materiał dowodowy zbadały okoliczności dopuszczalności ponownego merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżącego w zakresie analizowanych w tej części uzasadnienia wyroku tytułów wykonawczych. Tym samym naruszyły podstawowe zasady postępowania organów administracji publicznej, a to art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 187 § 1 o.p. w zw. z art. 70 § 8 o.p., co uprawniało Sąd do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Nie zweryfikowały bowiem, czy istotnie w tym zakresie zaistniała powaga rzeczy osądzonej.
Odmiennie kształtuje się natomiast sytuacja w zakresie należności objętych tytułami wykonawczymi o nr SM [...] do nr SM [...] oraz nr SM [...] i SM [...] odpowiednio za okres: marzec, maj, czerwiec 2009 r. oraz sierpień do października 2009 r. W tym zakresie Sąd stwierdza, że zasadnie organy uznały, że kwestia przedawnienia tych należności z uwagi na wszczęcie postępowania karno-skarbowego została już prawomocnie wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2018 r., III SA/Łd 506/18, przesądzona, a ocena dokonana w tym wyroku nadal zachowuje swoją aktualność. Skutki dla wymagalności zobowiązania podatkowego wszczęcia postępowania karno-skarbowego w razie jego nie zakończenia są zgoła inne niż w przypadku zastosowania środka egzekucyjnego, co w oczywisty sposób i nie wymagający analizy wynika z porównania poszczególnych jednostek redakcyjnych art. 70 o.p. W tej sprawie niewątpliwym - i niespornym również - jest, że objęte wskazanymi tytułami wykonawczymi należności są przedmiotem postępowania karno-skarbowego prowadzonego pod sygn. Akt [...], które nie zostało na dzień wydawania zaskarżonego postanowienia zakończone; skarżący został zawiadomiony o wszczęciu tegoż postępowania, a Sąd wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2018 r., III SA/Łd 506/18, ocenił okoliczność zawieszenia biegu terminu przedawnienia tych należności, uznając iż doszło do jego zawieszenia z dniem 21 listopada 2012 r. na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 o.p. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że "w niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, iż w stosunku do osoby skarżącego Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Łodzi, w dniu 21 listopada 2012 r., działając na podstawie art. 56 § 2 w zw. z art. 61 §1 i art. 62 §2 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy, wszczął postępowanie karne skarbowe w sprawie uszczuplenia w podatku od towarów i usług za: (...), 03/2009, 05/2009, 06/2009, 08-10/2009. Postępowanie to jest prowadzone pod sygn. [...] i do dnia dzisiejszego nie zostało zakończone. O wszczęciu tego postępowania skarżący, a co za tym idzie o fakcie zawieszenia biegu terminu przedawnienia skarżący został zawiadomiony. Powyższe okoliczności nie są kwestionowane przez stronę skarżącą. W następstwie powyższego uznać należy, że doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminów przedawnienia zaległości skarżącego w VAT z wyżej wskazane okresy, które to zaległości są dochodzone w drodze egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych o nr (...) od [...] do [...], od [...] do [...]. Przy czym bez wpływu na powyższe pozostaje podniesiony przez pełnomocnika argument, co do faktu zawieszenia postępowania karnego skarbowego do czasu zakończenia postępowania karnego w sprawie [...]. Fakt zawieszenia tego postępowania nie jest równoznaczny z prawomocnym zakończeniem tego postępowania, co w myśl art. 70 § 7 o.p. skutkowałoby rozpoczęciem dalszego, po okresie zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Tym samym twierdzenie pełnomocnika skarżącego, co do wystąpienia przesłanki umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., z uwagi na upływ terminu przedawnienia egzekwowanych zaległości podatkowych za (...) 03/2009, 05/2009, 06/2009, 08-10/2009, uznać należało za niezasadne, a rozstrzygnięcie organów w tym zakresie za prawidłowe". Tym samym Sąd - rozpoznając sprawę III SA/Łd 506/18 - doszedł do przekonania, że twierdzenie pełnomocnika skarżącego, co do wystąpienia przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., z uwagi na upływ terminu przedawnienia egzekwowanych zaległości podatkowych za marzec, maj - czerwiec oraz sierpień – październik 2009 r. nie ma podstaw, a rozstrzygnięcie organów w tym zakresie jest prawidłowe. Ocena ta – z uwagi na to, iż okoliczności faktyczne i prawne sprawy nie uległy zmianie (postępowanie karno –skarbowe nie zostało zakończone) - nadal wiąże w rozpoznawanej obecnie sprawie na podstawie art. 153 p.p.s.a. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Związanie sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie (podobnie wyrok NSA z dnia 19 maja 2022 r., II OSK 2531/19, LEX nr 3353283). Ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego, może być – jak przyjmuje judykatura - wyłączony tyko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r., I SA/Ka 2408/98, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 16 czerwca 2009 r., II SA/Ol 443/09). Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się przede wszystkim z wykładnią prawa (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis Warszawa 2005, s. 472, Komentarz do art. 153 p.p.s.a.; J. Świątkiewicz, Komentarz do ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, BWP Justicia, Warszawa 1995, s. 70; T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewski, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego, tom I, Wyd. LexisNexis Warszawa 2002, s. 826-827). Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Zarówno organ administracji jak i sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Od tej oceny zarówno organ administracji, jak i sąd, może odstąpić jedynie w przypadku zmiany stanu faktycznego sprawy.
Zważywszy na powyższe zasadnie organ przyjął, iż kwestia przedawnienia należności za okres marzec, maj – czerwiec oraz sierpień – października 2009 r. została już prawomocnie oceniona, co w konsekwencji oznacza, iż w sprawie ma zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. – odmowa wszczęcia postępowania z wniosków skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na powagę rzeczy osądzonej. A zatem "gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 tej ustawy, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania". Istotna w tej sprawie druga z wymienionych w tym przepisie przyczyna - "inna uzasadniona przyczyna" uniemożliwiająca wszczęcie postępowania, niesprecyzowana w przepisie, rozumiana jest jako taka sytuacja, która w sposób oczywisty stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania, a mianowicie, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, a także gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już merytoryczne rozstrzygnięcie (por. wyrok SN z dnia 9 września 2015 r., III UK 16/15, publ. LEX nr 1814918). Z kolei wyrażenie "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania administracyjnego stoją na przeszkodzie przepisy prawa, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie żądania w sposób merytoryczny (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 lutego 2012 r., VI SA/Wa 2450/11, LEX nr 1124322). Pomimo rodzących się wątpliwości co do stosowania art. 61a § 1 k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym w administracji judykatura dopuszcza taką możliwość w przypadku, gdy dana kwestia została już prawomocnie rozstrzygnięta i ponowne postępowanie nie mogło być wszczęte ze względu na obowiązujący zakaz ponownego orzekania w tej samej sprawie z uwagi na powagę rzeczy osądzonej (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 2016 r., II FSK 137/14, LEX nr 2036417). W tej sprawie wobec związania oceną prawomocnego wyroku WSA w Łodzi z dnia 13 sierpnia 2018 r., III SA/Łd 506/18, w zakresie analizowanych w tej części uzasadnienia wyroku tytułów wykonawczych, organy, powołując art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a., zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie wniosków skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W takim zaś przypadku organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a., organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2015 r., II OSK 999/14), a zadaniem organu administracji jest wyłącznie zbadanie przesłanki dopuszczalności wszczęcia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 18 kwietnia 2012 r., II GSK 347/11).
Na marginesie Sąd wyjaśnia, że argumenty skargi koncentrujące się wokół prawidłowości decyzji wymiarowej jako wykraczające poza przedmiot tegoż postępowania nie podlegają ocenie merytorycznej w tej sprawie.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 21 lit. c) p.p.s.a., uwzględnił skargę stosownie do pkt 1, oraz, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę stosownie do pkt 2.
P.C.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI