III FSK 205/25

III FSK 205/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-08-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Olesińska /sprawozdawca/
Jolanta Sokołowska /przewodniczący/
Wojciech Stachurski
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Go 270/24 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2024-11-28
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 111
art. 21 § 1 pkt 2, art. 128, art. 194 § 1, art. 240 § 1 pkt 5, art. 272
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 707
art. 6 ust. 2 i 6
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 28 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Go 270/24 w sprawie ze skargi J. N., S. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 25 kwietnia 2024 r., nr SKO-1290/342-P/24 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze na rzecz J. N., S. N. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 28 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Go 270/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w sprawie ze skargi J. N. i S. N. (dalej jako: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia 25 kwietnia 2024r. w przedmiocie uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej i ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2021 rok uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Z. z dnia 11 stycznia 2024 r. oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze na rzecz skarżących kwotę 714 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wskazał, że istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy w sprawie istniały przesłanki do wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 111 z późn. zm., dalej: O.p.), a w konsekwencji czy organy podatkowe prawidłowo zastosowały nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji ostatecznej. Sąd zwrócił uwagę, że postępowanie wznowieniowe ma charakter wyjątkowy i nie może być wykorzystywane w celu uzupełnienia lub naprawienia uchybień, które mogły zostać usunięte w toku zwykłego postępowania podatkowego. Zasada trwałości decyzji ostatecznych, wyrażona w art. 128 O.p., stanowi bowiem gwarancję stabilności rozstrzygnięć organów administracji podatkowej, a odstępstwo od niej dopuszczalne jest wyłącznie w ściśle określonych, enumeratywnie wymienionych przypadkach. Tym samym każdorazowe sięgnięcie po tryby nadzwyczajne winno być poprzedzone precyzyjną analizą, czy przesłanka ich zastosowania rzeczywiście wystąpiła, oraz czy nie zachodziła możliwość rozstrzygnięcia sprawy w toku zwykłego postępowania. W ocenie WSA w Gorzowie Wielkopolskim, organy podatkowe nie wykazały w niniejszej sprawie istnienia nowej okoliczności lub nowego dowodu w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Argumentacja organów podatkowych opierała się na twierdzeniu, że dopiero po sporządzeniu kartoteki budynków możliwe stało się ustalenie faktycznej powierzchni obiektów posiadanych przez skarżących, a wcześniej brak było podstaw do weryfikacji danych zawartych w złożonej w 2014 r. informacji podatkowej. Sąd uznał tę argumentację za pozbawioną podstaw, albowiem organy nie wskazały daty faktycznego założenia kartoteki budynków, co uniemożliwiało jednoznaczne ustalenie, czy w okresie poprzedzającym wydanie decyzji ostatecznej w 2021 r. nie istniała możliwość dokonania takiej weryfikacji w ramach czynności sprawdzających przewidzianych w art. 274a O.p.
Sąd podkreślił również, że dane z ewidencji gruntów i budynków, w tym dotyczące powierzchni budynków, stanowią istotny dowód w postępowaniu podatkowym, który organy podatkowe są zobowiązane brać pod uwagę z urzędu w dacie ich istnienia. Brak wykorzystania tych danych w postępowaniu zwykłym, jeżeli były one dostępne, stanowi uchybienie proceduralne, które nie może być naprawiane w trybie nadzwyczajnym. Sąd odwołał się przy tym do wcześniejszego orzeczenia WSA w Gorzowie Wielkopolskim o sygn. akt I SA/Go 140/23 wskazując, że tożsame zagadnienia zostały już rozstrzygnięte w odniesieniu do roku podatkowego 2022, a konkluzje tego wyroku pozostają w pełni aktualne w niniejszej sprawie. Ponadto Sąd zauważył, że wszelkie rozbieżności między powierzchniami budynków zadeklarowanymi przez podatników a danymi wynikającymi z ewidencji ujawnione zostały w toku kontroli przeprowadzonej przez inspektora Regionalnej Izby Obrachunkowej, a nie w ramach działań organów podatkowych prowadzonych z urzędu. Oznacza to, że organ podatkowy nie dochował należytej staranności w zakresie weryfikacji podstawy opodatkowania w trybie zwykłym, a brak takich działań nie może uzasadniać wszczęcia postępowania wznowieniowego. Tym samym przesłanka z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. nie została spełniona, gdyż nie wykazano, aby ujawnione okoliczności były faktycznie "nowe" w rozumieniu tego przepisu. Wyrok ten, podobnie jak inne wyroki sądów administracyjnych powoływane w niniejszym uzasadnieniu, w całości dostępny jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl (CBOSA).
Nie zgadzając się z powyższym wyrokiem skargę kasacyjną na podstawie art. art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) złożył pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze, który zaskarżył wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że nie wystąpiła w sprawie ustawowa przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania w postaci ujawnienia się istotnej dla sprawy nowej okoliczność faktycznej istniejącej w dniu wydania decyzji ostatecznej a nie znanej organowi w postaci faktu ujawnienia się nowych przedmiotów opodatkowania i nie zgłoszenia przez Podatnika do opodatkowania w 2021 roku budynków będących własnością Podatnika,
2) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez sąd, że w stanie faktycznym w niniejszej sprawie zaprowadzona została "kartoteka budynków" przed wydaniem decyzji ostatecznej za 2021 rok co obligowało organ podatkowy od 2014 roku aby co roku występował i badał w Starostwie Powiatowym w zakresie każdego roku stan budynków na zgłoszonych gruntach podczas gdy w niniejszej sprawie podstawą wznowienia postępowania było ujawnienie nowych okoliczności faktycznych (nowych przedmiotów opodatkowania) istniejących w dniu wydania decyzji za 2021 rok nieznanych organowi, a tą nową okolicznością było istnienie przedmiotów opodatkowania - budynków na działkach - których to budynków Skarżący w ogóle nie wykazał w złożonej informacji dotyczącej podatku od nieruchomości, ukrywając ich posiadanie od 2014 roku,
3) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. oraz art. art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 707, dalej: u.p.o.l.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i pominięcie, że w stanie faktycznym w niniejszej sprawie to podatnik wprowadził w błąd organ podatkowy w ogóle pomijając w informacji podatkowej część budynków do opodatkowania jak również pomijając przedmiotowe nieruchomości w zakresie wykazania ich jako zwolnionych z opodatkowania przez co ukrył istnienie kilku budynków przy jednoczesnym braku ujęcia przez Starostę Powiatowego tychże ukrytych budynków w ewidencji budynków prowadzonych przez niego, a zatem w niniejszej sprawie nie chodzi o wskazanie przez podatnika innej powierzchni budynków zgłoszonych do opodatkowania w swojej informacji lecz o zatajenie w ogóle ich posiadania jako przedmiotów opodatkowania, które obowiązkowo winny być zgłaszane w informacji podatkowej niezależnie czy są zwolnione czy opodatkowane,
4) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 272 i art. 21 § 2 i art 240 § 1 pkt 5 O.p. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w zakresie wykazywanych przez podatników w informacji podatkowej organy zobligowane są każdorazowo sprawdzać składane deklaracje niezależnie czy dostawały informacje ze Starostwa Powiatowego w zakresie zmian w "ewidencji budynków" dokonując aktualizacji każdej złożonej deklaracji pomimo braku jakichkolwiek informacji co do wątpliwości w zakresie jej poprawności podczas gdy w niniejszej sprawie to nie okoliczność nie dokonania czynności z art. 272 ustawy O.p. była przesłanką wznowienia lecz ujawnienie nowej okoliczności istnienia niezgłoszonych przedmiotów do opodatkowania czyli ukrycie przez podatnika w złożonej deklaracji posiadanych przez niego budynków,
5) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm., dalej: p.g.k.). poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie ma on zastosowanie w tym zakresie, że ewidencja budynków powinna być podstawą do wymiaru podatku od nieruchomości jedynie w odniesieniu do postępowań zwyczajnych i nie może ona być w żaden sposób wykorzystywana do trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznych.
Wskazując na powyższe naruszenia pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, ewentualnie zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie skargi oraz zasądzenie na rzecz organu skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Ponadto pismem uzupełniającym skargę kasacyjną zrzekł się prawa do rozpoznania skargi na rozprawie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wnieśli o jej oddalenie oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów procesu, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna organu nie jest zasadna.
W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), dlatego rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że był związany wskazanymi w niej podstawami.
Istotą sporu w niniejszej sprawie była ocena, czy zaistniały przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania podatkowego w trybie art. 240 § 1 pkt 5 O.p., tj. czy w sprawie wyszły na jaw istotne dla rozstrzygnięcia nowe okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2021 r., a nieznane organowi podatkowemu w chwili jej wydawania. Organy podatkowe przyjęły, że brak zgłoszenia przez podatników do opodatkowania wszystkich posiadanych budynków, w tym tych położonych na gruntach sklasyfikowanych jako tereny przemysłowe, a faktycznie istniejących i ujawnionych dopiero w toku kontroli Regionalnej Izby Obrachunkowej, stanowił taką nową okoliczność. W ich ocenie uzasadniało to uchylenie ostatecznej decyzji i określenie zobowiązania podatkowego w wyższej wysokości.
Skarżący z kolei wskazywali, że ustalenia te nie mogą być kwalifikowane jako "nowe okoliczności". Ich zdaniem istnienie spornej zabudowy wynikało z ewidencji gruntów i budynków, będącej dowodem urzędowym, do którego organ podatkowy miał dostęp i który powinien był uwzględnić już w zwykłym postępowaniu wymiarowym. Tym samym nie można uznać, iż w dacie wydania pierwotnej decyzji organowi nie były znane te okoliczności. Zdaniem skarżących wadliwie zastosowano tryb wznowieniowy w sytuacji, gdy problem sprowadzał się w istocie do niedopełnienia przez organ podatkowy obowiązku rzetelnego zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego w postępowaniu wymiarowym. W ich ocenie nie chodziło więc o pojawienie się nowych faktów, które mogłyby stanowić podstawę do ingerencji w decyzję ostateczną.
Ponieważ podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa nawiązują w swej istocie do tego samego zagadnienia, to zostaną one rozpatrzone łącznie. W skardze kasacyjnej organu podniesiono, iż zatajenie przez podatników istnienia określonych budynków związanych z działalnością gospodarczą, w konsekwencji ich niewykazanie w informacji podatkowej z 2014 r., powinno być traktowane jako nowa okoliczność faktyczna uzasadniająca wznowienie postępowania. Twierdzono nadto, że organ podatkowy nie miał możliwości weryfikacji danych podanych przez podatników ze względu na brak kartoteki budynków prowadzonej przez starostę, a także że podatnicy wprowadzili organ w błąd, pomijając nie tylko budynki podlegające opodatkowaniu, lecz również takie, które mogłyby korzystać ze zwolnienia, przez co ukryli faktyczny stan majątkowy.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska organu. Przede wszystkim należy zauważyć, że istotą postępowania wznowieniowego jest – jako wyjątek od zasady trwałości decyzji podatkowych wyrażonej w art. 128 O.p. – możliwość przeprowadzenia postępowania w sytuacji, gdy postępowanie główne, w którym wydana została wcześniejsza decyzja, dotknięte było wadami określonymi w art. 240 O.p. Muszą być to wady tego rodzaju, że na zasadzie wyjątku otwierają drogę do wzruszenia decyzji, która ma już przymiot ostatecznej. Stąd niedopuszczalne jest wykorzystywanie postępowania wznowieniowego do kontynuowania merytorycznej kontroli decyzji, dokonanej wcześniej w postępowaniu zwykłym. W konsekwencji postępowanie w przedmiocie wznowienia toczy się zasadniczo w zakresie oceny istnienia jednej lub kilku przesłanek określonych w art. 240 § 1 O.p. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 15 stycznia 2019 r., sygn. akt I FSK 393/17; 17 lipca 2025 r., sygn. akt II FSK 1358/22). Natomiast wznowienie postępowania z podstawy unormowanej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. może, w odpowiednim do przepisu tego obszarze, służyć nadzwyczajnej weryfikacji zakończonego decyzją ostateczną postępowania podatkowego, nie zaś ponawianiu czy też uzupełnianiu wcześniejszego postępowania wymiarowego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2013 r., sygn. akt II FSK 994/11).
W świetle tych standardów oceny nie można przyjąć, aby niewykazanie przez skarżących części budynków w złożonej informacji podatkowej stanowiło "nową okoliczność faktyczną" w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Istotą tego przepisu jest bowiem objęcie nim takich okoliczności, które były faktycznie nieznane organowi i przy użyciu zwykłych środków dowodowych nie mogły zostać ujawnione. Tymczasem w niniejszej sprawie okoliczność istnienia budynków była faktem obiektywnym, istniejącym niezależnie od deklaracji podatników. Wskazać przy tym należy, że w przypadku zobowiązań podatkowych powstających w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 2 O.p., a więc w następstwie wydania decyzji ustalającej wysokość tych zobowiązań, do zadań organu podatkowego należy zgromadzenie materiału dowodowego pozwalającego na zbudowanie podstawy faktycznej takiej decyzji oraz zweryfikowanie przekazanych przez podatnika informacji dotyczących przedmiotu opodatkowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 18 sierpnia 2021r., sygn. akt III FSK 3974/21; 16 listopada 2022 r., sygn. akt III FSK 1646/21; 21 czerwca 2023 r., sygn. akt III FSK 2189/21; 28 sierpnia 2023 r., sygn. akt III FSK 413/23). Informacje te, np. składane na podstawie art. 6 ust. 6 u.p.o.l., stanowią jedynie punkt odniesienia do czynionych następnie ustaleń faktycznych pozwalających na wykreowanie zobowiązania podatkowego w prawidłowej wysokości, a nie wiążącą organ podatkowy podstawę faktyczną. W konsekwencji, jeśli organ podatkowy nie przeprowadził postępowania dowodowego przed wydaniem decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, w ramach którego mógł ustalić istotne okoliczności, nie może w przypadku zaniechania tej czynności odwoływać się do nieznajomości ważnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych. W konsekwencji należy przyjąć, że po wydaniu decyzji ostatecznej ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, przesłanki wznowienia postępowania określonej w art. 240 § 1 pkt 5 O.p. nie mogą stanowić okoliczności faktyczne, z którymi organ podatkowy mógł i powinien zapoznać się już w toku postępowania wymiarowego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 sierpnia 2021 r., sygn. akt III FSK 3974/21).
Skoro zatem nieprawidłowości mogły zostać ujawnione w toku zwykłego postępowania, brak jest podstaw, aby mówić o ujawnieniu "nowej okoliczności faktycznej" w znaczeniu nadanym przez ustawodawcę. Warto zauważyć, że rozbieżności pomiędzy deklaracją podatników a rzeczywistym stanem budynków ujawnione zostały dopiero w toku kontroli Regionalnej Izby Obrachunkowej. Jednak fakt, iż wykrycie tych nieprawidłowości nastąpiło dopiero na tym etapie, nie nadaje im charakteru "nowych" w rozumieniu przepisu. Okoliczności te istniały bowiem od początku i mogły być ustalone przez organ podatkowy we właściwym czasie, gdyby ten korzystał z przewidzianych przez ustawę instrumentów. Nie można więc przyjąć, że dopiero kontrola RIO ujawniła fakty wcześniej nieznane organowi w znaczeniu, jakie przyjmuje art. 240 § 1 pkt 5 O.p.
Nie przekonuje również argumentacja, iż brak kartoteki budynków prowadzonej przez starostę uniemożliwiał dokonanie weryfikacji danych. Naczelny Sąd Administracyjny komunikuje, że z urzędu znana mu jest okoliczność, iż w sprawie Skarżących zakończonej prawomocnym wyrokiem WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 23 stycznia 2025 r., I SA/Go 269/24 na wezwanie Sądu organ przedłożył informację, ż której wynika, że budynki zostały wprowadzone do ewidencji gruntów i budynków w dniu 27 września 2016 r. Dokonując wymiaru podatku za rok 2021 organ niewątpliwie miał możliwość zweryfikowania – w oparciu o ewidencję - prawidłowości danych wynikających z informacji złożonej przez skarżących w 2014 r. Niezależnie od tego należy przyznać rację sądowi pierwszej instancji, że przepisy prawa podatkowego nie wiążą powstania obowiązku podatkowego z założeniem lub aktualizacją ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z art. 6 ust. 2 u.p.o.l., obowiązek podatkowy powstaje z dniem 1 stycznia roku następującego po roku, w którym budowa została zakończona albo w którym rozpoczęto użytkowanie budowli albo budynku lub ich części przed ich ostatecznym wykończeniem. Obowiązek ten powstaje niezależnie od jakiejkolwiek czynności ewidencyjnej. Organy podatkowe są związane danymi wynikającymi z ewidencji, ale nie oznacza to, że w razie opóźnień czy braków w ewidencji są zwolnione z obowiązku podejmowania czynności sprawdzających i ustalania stanu faktycznego w oparciu o inne dostępne źródła. Brak informacji od starosty nie zwalniał zatem organu z obowiązku weryfikacji deklaracji podatników ani z poszukiwania okoliczności mogących wskazywać na niepełne ujawnienie przedmiotów opodatkowania. Należy również podkreślić, że pojęcie "nowej okoliczności faktycznej" w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. nie obejmuje sytuacji, w których organ na skutek własnego zaniechania nie wykorzystał w zwykłym postępowaniu dostępnych mu środków do ustalenia prawdy materialnej. W takim przypadku nie mamy do czynienia z ujawnieniem nowego faktu, lecz z późniejszym uświadomieniem sobie przez organ, że nie wykonał on swoich obowiązków. Prawo do wznowienia postępowania nie może stanowić instrumentu służącego do naprawiania tego rodzaju błędów organu, gdyż w przeciwnym razie instytucja ta straciłaby nadzwyczajny charakter i byłaby wykorzystywana do obchodzenia zasady trwałości decyzji ostatecznych.
Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela ustalenia i ocenę WSA, który trafnie wskazał, że obowiązek organu podatkowego do prowadzenia czynności sprawdzających wynika wprost z art. 272 O.p. i nie może być ograniczany jedynie do sytuacji, w których podatnik wykazuje wątpliwości co do rzetelności danych. Przeciwnie, organy podatkowe są zobowiązane do aktywnej weryfikacji informacji podatników, także tych złożonych przez osoby fizyczne, wykorzystując dostępne źródła urzędowe, w tym ewidencję gruntów i budynków. Zgodnie z art. 21 ust. 1 p.g.k., podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja ta posiada moc dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 O.p., co oznacza, że stanowi dowód tego, co zostało w niej urzędowo stwierdzone (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2023 r., sygn. akt III FSK 530/22).
Organ podatkowy ustalając wysokość zobowiązań podatkowych nie jest uprawniony do przyjęcia odmiennych danych od tych wynikających z ewidencji, a zatem czynności sprawdzające mają fundamentalne znaczenie dla wymiaru podatku. Jak już wcześniej wspomniano, w rozpoznawanej sprawie organ wskazał, że brak możliwości porównania danych z informacji podatkowej z danymi z ewidencji wynikał z niezałożenia kartoteki budynków przez starostwo powiatowe oraz z braku informacji o jej utworzeniu. WSA słusznie uznał, że taka argumentacja nie może stanowić podstawy do nieprzeprowadzenia czynności sprawdzających, gdyż organ podatkowy powinien, niezależnie od braków w przekazach ze starostwa, wykorzystać wszelkie dostępne źródła urzędowe i dokonać weryfikacji stanu faktycznego w dacie jego zaistnienia.
W tych okolicznościach skarga kasacyjna jako niemająca usprawiedliwionych podstaw została oddalona na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.
s. Agnieszka Olesińska (spr.) s. Jolanta Sokołowska s. Wojciech Stachurski