III FSK 195/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną T. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który oddalił skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i 8 KPA) poprzez nieuwzględnienie umowy cesji i aneksu, naruszenie art. 28 KPA poprzez przyznanie przymiotu strony spółce T. P. sp. z o.o., a także naruszenie art. 71b i 71a § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że spółka uchylała się od przekazania zajętej wierzytelności, podczas gdy jej nie posiadała. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw. Sąd podkreślił, że rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. NSA wskazał, że zarzuty skargi kasacyjnej były w zasadzie powieleniem zarzutów skargi do WSA, które zostały już wyczerpująco odniesione. Sąd uznał, że skarżąca ograniczyła się do polemiki z argumentacją WSA i nie wykazała, w jaki sposób naruszenie przepisów mogło wpłynąć na wynik sprawy. Odnosząc się do przepisów u.p.e.a., NSA wyjaśnił, że art. 71a § 9 określa dwie przesłanki do wydania postanowienia o wysokości nieprzekazanej kwoty: przeprowadzenie kontroli i stwierdzenie bezpodstawnego uchylania się od przekazania wierzytelności. Sąd podkreślił, że użyty zwrot "bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować jako przesłankę prawną, a nie faktyczną, a skuteczne uchylenie się ma miejsce w sytuacji wystąpienia okoliczności natury prawnej (np. przedawnienie, potrącenie). NSA uznał, że uchylanie się dłużnika od przekazania wierzytelności z przyczyn faktycznych nie stoi na przeszkodzie wydaniu postanowienia. Sąd stwierdził, że organ egzekucyjny prawidłowo przeprowadził kontrolę i ustalił, że należne środki nie zostały przekazane, a działanie skarżącej nosiło znamiona bezpodstawnego uchylania się. NSA uznał powoływane przez skarżącą umowy cesji i aneksy za nieważne z uwagi na niedochowanie formy aktu notarialnego, co wykluczało ich uznanie za okoliczności uzasadniające uchylanie się od przekazania zajętych wierzytelności. Sąd przypomniał również o obowiązku złożenia oświadczenia przez dłużnika zajętej wierzytelności zgodnie z art. 89 § 3 u.p.e.a. i stwierdził, że skarżąca takiego oświadczenia nie złożyła. Zarzut naruszenia art. 28 KPA również uznano za niezasadny, wskazując, że organy prawidłowo uznały skarżącą za stronę postępowania, a P. S. nie. NSA oddalił skargę kasacyjną jako bezzasadną i orzekł o kosztach postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących egzekucji administracyjnej, w szczególności art. 71a i 71b u.p.e.a. w kontekście bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności oraz znaczenia formy czynności prawnych w postępowaniu egzekucyjnym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z nieważnością umów i brakiem złożenia wymaganych oświadczeń w postępowaniu egzekucyjnym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa cesji wierzytelności oraz jej aneks, zawarte z naruszeniem formy wymaganej przez prawo (np. brak formy aktu notarialnego dla umowy pożyczki stanowiącej podstawę cesji), mogą stanowić uzasadnioną podstawę do uchylania się przez dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowy zawarte z naruszeniem wymaganej formy prawnej są nieważne i nie mogą stanowić uzasadnionej podstawy do uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powoływane przez skarżącą umowy cesji i aneksy były nieważne z powodu niedochowania formy aktu notarialnego wymaganej dla umowy pożyczki, która stanowiła podstawę tych umów. Nieważne umowy nie mogą stanowić uzasadnienia dla uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności.
Czy brak złożenia przez dłużnika zajętej wierzytelności oświadczenia, o którym mowa w art. 89 § 3 u.p.e.a., stanowi wystarczającą podstawę do uznania zajętej wierzytelności za uznaną przez dłużnika i do wydania postanowienia o określeniu wysokości nieprzekazanej kwoty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak takiego oświadczenia lub złożenie nienależytego oświadczenia ma ten skutek, że okoliczności faktyczne, co do których oświadczenie miało być złożone, mogą zostać potraktowane jako ich przyznanie, co stanowi podstawę do dalszych działań organu egzekucyjnego.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że brak wyraźnego oświadczenia dłużnika zajętej wierzytelności o uznaniu wierzytelności lub o tym, czy i w jakiej wysokości przysługuje mu wierzytelność, stanowi dla organu egzekucyjnego wystarczającą podstawę do traktowania takiej wierzytelności jako uznanej. W niniejszej sprawie skarżąca nie złożyła wymaganego oświadczenia.
Czy naruszenie zasady prawdy obiektywnej (art. 7 KPA) i zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 KPA) następuje w sytuacji, gdy organ egzekucyjny prawidłowo ustali stan faktyczny i zastosuje przepisy prawa, mimo że strona kwestionuje te ustalenia i interpretacje?
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie tych zasad nie następuje, jeśli organy dokonały prawidłowych ustaleń i analizy sprawy, a postępowanie było prowadzone praworządnie i sprawiedliwie, nawet jeśli strona ma odmienne zdanie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń i analizy sprawy, a postępowanie było prowadzone zgodnie z zasadami praworządności i zaufania. Subiektywne odczucie strony co do sposobu prowadzenia sprawy nie decyduje o naruszeniu tych zasad.
Przepisy (26)
Główne
u.p.e.a. art. 71a § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 71a § 9
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 71b
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 91
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 89 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 89 § 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 89 § 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Brak złożenia oświadczenia lub złożenie nienależytego oświadczenia skutkuje potraktowaniem okoliczności faktycznych jako przyznanych.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 50 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 173 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
k.s.h. art. 210 § 2
Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 173 § 1
Kodeks spółek handlowych
Dz.U. 2019 poz 2325 art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2019 poz 2325 art. 61 § 5
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i 8 KPA) poprzez nieuwzględnienie umowy cesji i aneksu. • Naruszenie art. 28 KPA poprzez przyznanie przymiotu strony spółce T. P. sp. z o.o. • Naruszenie art. 71b i 71a § 9 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że spółka uchylała się od przekazania zajętej wierzytelności, podczas gdy jej nie posiadała.
Godne uwagi sformułowania
"bezpodstawnie uchyla się" należy interpretować zatem jako przesłankę prawną, a nie faktyczną. • Uchylanie się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania organowi egzekucyjnemu z przyczyn faktycznych nie stoi na przeszkodzie wydaniu postanowienia określającego wysokość nieprzekazanej kwoty. • Oświadczenie, o którym mowa w przywołanym przepisie powinien złożyć każdy dłużnik zajętej wierzytelności, w tym wierzytelności pieniężnej. Termin tygodniowy do jego złożenia nie ma charakteru zawitego, jednakże brak takiego oświadczenia lub złożenia nienależytego oświadczenia ma ten skutek, że okoliczności faktyczne, co do których oświadczenie takie miało być złożone mogą zostać potraktowane jako ich przyznanie.
Skład orzekający
Bogusław Woźniak
przewodniczący
Dominik Gajewski
sprawozdawca
Wojciech Stachurski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących egzekucji administracyjnej, w szczególności art. 71a i 71b u.p.e.a. w kontekście bezpodstawnego uchylania się od przekazania zajętej wierzytelności oraz znaczenia formy czynności prawnych w postępowaniu egzekucyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z nieważnością umów i brakiem złożenia wymaganych oświadczeń w postępowaniu egzekucyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych w egzekucji administracyjnej, w tym interpretacji pojęcia "bezpodstawnego uchylania się" oraz konsekwencji braku złożenia wymaganych oświadczeń. Jest to interesujące dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i egzekucyjnym.
“Egzekucja administracyjna: Nieważna umowa to nie wymówka od zapłaty!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.