III FSK 1924/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i postanowienie SKO, uznając, że doręczenie wezwania do uzupełnienia braków formalnych odwołania pełnomocnikowi spółki było wadliwe z powodu nieprawidłowego zastosowania przepisów o doręczeniach elektronicznych.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki Z. sp. z o.o. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił jej skargę na postanowienie SKO o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania. Kluczowym zarzutem było wadliwe doręczenie pełnomocnikowi spółki wezwania do uzupełnienia braków formalnych odwołania. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że doręczenie za pomocą operatora pocztowego było nieprawidłowe, gdy pełnomocnik wskazał adres elektroniczny, a organ nie wykazał problemów technicznych uniemożliwiających doręczenie elektroniczne. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok i postanowienie SKO.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki Z. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił skargę spółki na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku. Postanowieniem tym SKO pozostawiło bez rozpoznania odwołanie spółki od decyzji Burmistrza Miasta R. w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, argumentując, że pełnomocnik spółki nie uzupełnił braków formalnych odwołania w wyznaczonym terminie. Kluczowym zarzutem w skardze kasacyjnej było wadliwe doręczenie wezwania do uzupełnienia braków formalnych. Pełnomocnik spółki, będący radcą prawnym, wskazał w pełnomocnictwie adres elektroniczny, jednak organ podatkowy i WSA uznały, że doręczenie powinno nastąpić tradycyjnie lub za pomocą profilu e-PUAP, a nie na zwykły adres e-mail. Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty dotyczące prawidłowości doręczenia za zasadne. Sąd podkreślił, że zgodnie z Ordynacją podatkową, profesjonalni pełnomocnicy powinni być doręczani przede wszystkim za pomocą środków komunikacji elektronicznej, a odstępstwo od tej zasady jest możliwe tylko w przypadku problemów technicznych. Wskazany przez pełnomocnika adres elektroniczny, nawet jeśli nie był to adres w systemie teleinformatycznym organu, powinien być wykorzystany do doręczenia zawiadomienia o piśmie. NSA stwierdził, że organ nie wykazał problemów technicznych uniemożliwiających doręczenie elektroniczne i nie zawiadomił pełnomocnika o możliwości odbioru korespondencji wysyłanej pocztą. Wobec wadliwego doręczenia, nie było podstaw do pozostawienia odwołania bez rozpoznania. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz postanowienia SKO, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania organowi.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, doręczenie takie jest wadliwe. Organ powinien wykorzystać wskazany adres elektroniczny lub wykazać wystąpienie problemów technicznych uniemożliwiających doręczenie elektroniczne.
Uzasadnienie
NSA uznał, że Ordynacja podatkowa nakłada obowiązek doręczania pism profesjonalnym pełnomocnikom za pomocą środków komunikacji elektronicznej, chyba że występują problemy techniczne. Wskazany przez pełnomocnika adres elektroniczny, nawet niebędący adresem w systemie teleinformatycznym organu, powinien być wykorzystany do doręczenia zawiadomienia o piśmie. Brak takiego doręczenia i zastosowanie tradycyjnej formy korespondencji stanowi naruszenie przepisów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (11)
Główne
o.p. art. 144 § 1
Ordynacja podatkowa
Doręczenie pism profesjonalnym pełnomocnikom powinno następować za pomocą środków komunikacji elektronicznej lub w siedzibie organu.
Pomocnicze
o.p. art. 144 § 3
Ordynacja podatkowa
Odstępstwo od doręczenia elektronicznego jest możliwe tylko w przypadku problemów technicznych.
o.p. art. 144 § 4
Ordynacja podatkowa
Naruszenie przepisów dotyczących doręczeń.
o.p. art. 144 § 5
Ordynacja podatkowa
Doręczenie pism profesjonalnym pełnomocnikom.
o.p. art. 169 § 4
Ordynacja podatkowa
Pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.ś.u.d.e. art. 2 § 1
Ustawa z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną
Definicja adresu elektronicznego.
p.t.
Ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne
Definicja urządzenia końcowego.
u.i.d.p. art. 20a
Ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne
Urządowe poświadczenie odbioru.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wadliwość doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych pełnomocnikowi spółki za pośrednictwem operatora pocztowego, podczas gdy wskazano adres elektroniczny. Niewykazanie przez organ problemów technicznych uniemożliwiających doręczenie elektroniczne. Niewłaściwe zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących doręczeń elektronicznych.
Godne uwagi sformułowania
doręczenie za pomocą środków komunikacji elektronicznej adres elektroniczny problemy techniczne portal podatkowy elektroniczna skrzynka podawcza wadliwość funkcjonowania systemu teleinformatycznego
Skład orzekający
Jacek Pruszyński
przewodniczący sprawozdawca
Jolanta Sokołowska
członek
Paweł Dąbek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących doręczeń elektronicznych profesjonalnym pełnomocnikom, w szczególności w kontekście wskazanego adresu elektronicznego i problemów technicznych."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie wydania orzeczeń organów niższych instancji, choć kluczowe przepisy dotyczące doręczeń elektronicznych nie uległy zasadniczej zmianie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu doręczeń elektronicznych w postępowaniu podatkowym, co jest istotne dla wielu profesjonalistów i podatników. Wyrok wyjaśnia kluczowe kwestie interpretacyjne dotyczące adresów elektronicznych i obowiązków organów.
“Ważny wyrok NSA: Jak prawidłowo doręczać pisma pełnomocnikom? Kluczowa rola adresu elektronicznego.”
Dane finansowe
WPS: 597 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 1924/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-04-20 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-01-01 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jacek Pruszyński /przewodniczący sprawozdawca/ Jolanta Sokołowska Paweł Dąbek Symbol z opisem 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane I SA/Gd 1091/19 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2019-10-09 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok oraz postanowienie organu II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 900 art. 144 par 1, 3, 4 i 5 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek, po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. sp. z o.o. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 października 2019 r. sygn. akt I SA/Gd 1091/19 w sprawie ze skargi Z. sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 18 marca 2019 r. nr Sygn. akt SKO Gd/2557/18 w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpoznania 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 18 marca 2019 r. nr Sygn. akt SKO Gd/2557/18 oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 4 grudnia 2017 r. nr Sygn. Akt SKO Gd/3750/17, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz Z. sp. z o.o. z siedzibą w G. kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie 1. Wyrok sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z 9 października 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1091/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Z. sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: skarżąca, spółka) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 18 marca 2019 r., sygn. akt SKO Gd/2557/18 w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Postanowieniem z 4 grudnia 2017 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku (dalej: Kolegium) pozostawiło bez rozpatrzenia odwołanie spółki od decyzji Burmistrza Miasta R. z 28 lipca 2017 r. w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2017 r. Postanowieniem z 19 kwietnia 2018 r. Kolegium orzekło o utrzymaniu w mocy postanowienia organu pierwszej instancji. Na przedmiotowe postanowienie spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Postanowieniem z 6 lipca 2018 r. Kolegium, działając na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uchyliło postanowienie z 19 kwietnia 2018 r. Postanowieniem z 13 września 2018 r. sygn. I SA/Gd 667/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku umorzył postępowanie. Rozpatrując ponownie sprawę, Kolegium postanowieniem z 18 marca 2019 r. utrzymało w mocy postanowienie tego organu z 4 grudnia 2017 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że Kolegium pozostawiło bez rozpatrzenia odwołanie wniesione przez spółkę od decyzji Burmistrza Miasta R. w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, albowiem w wyznaczonym terminie nie został uzupełniony jego brak formalny. Zdaniem organu przesyłka zawierająca wezwanie do usunięcia braków formalnych odwołania została skutecznie doręczona pełnomocnikowi w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej: o.p.). Jak wynika z zapisów na kopercie, przesyłka była awizowana po raz pierwszy w dniu 18 września 2017 r. Awizo pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Powtórne awizo miało miejsce w dniu 26 września 2017 r. Ponieważ przesyłka nie została podjęta, w dniu 6 października 2017 r. została zwrócona nadawcy. Kolegium stwierdziło, że doręczenie nastąpiło w dniu 2 października 2017 r., a zatem pełnomocnik miał czas do dnia 9 października 2017 r. na uzupełnienie braków formalnych. Braki te nie zostały jednak uzupełnione do dnia wydania zaskarżonego postanowienia przez Kolegium, a więc do 4 grudnia 2017 r. Zdaniem Kolegium brak było jednocześnie podstaw do stwierdzenia, że zachodziła konieczność doręczenia wezwania na adres elektroniczny pełnomocnika. W ocenie organu procedura podatkowa nie przewiduje możliwości wysyłania pism na adres mailowy stron, czy pełnomocników. Adres ten stanowi adres elektroniczny, który pełnomocnik zobowiązany jest podać w formularzu pełnomocnictwa. Jednakże w przypadku adresu mailowego, jego rola nie polega na dostarczaniu bezpośrednio pod ten adres rozstrzygnięć czy wezwań co wynika z treści art. 152a o.p. Kolegium wyjaśniło dalej, że powyższy tryb znajduje zastosowanie tylko wówczas, gdy podanie doręczane jest w formie dokumentu elektronicznego. Organ wskazał również, że nie dysponuje technicznymi możliwościami przechowywania pism we własnym systemie teleinformatycznym i wysyłania powiadomień o ich umieszczeniu w nim na adresy mailowe pełnomocników. Dlatego prawidłowość doręczenia wezwania o usunięcie braków oraz ocena postanowienia o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania podlegać musi ocenie z punktu widzenia przepisów odnoszących się do tradycyjnej formy doręczenia, a nie do doręczenia w formie dokumentu elektronicznego. Kolegium stwierdziło ponadto, że z powodów leżących po stronie pełnomocnika nie mogło nastąpić doręczenie wezwania przez elektroniczną skrzynkę podawczą albowiem pełnomocnik nie przesłał informacji o tym pod jaką nazwą występuje na platformie ePUAP. Nie był zatem znany adres elektroniczny, pod którym należy komunikować się z pełnomocnikiem podatnika. W związku z tym, w ocenie organu, jedynym sposobem komunikacji z adwokatem pozostawała korespondencja wysyłana na adres stacjonarny jego kancelarii. Na powyższe rozstrzygnięcie spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Kolegium z 4 grudnia 2017 r. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 144 § 5 oraz art. 144 § 3, art. 144 § 1 pkt 1 i art. 169 § 4 o.p. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalając skargę, we wskazanym na wstępie orzeczeniu odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze wskazał, że doręczanie pism profesjonalnemu pełnomocnikowi ustanowionemu w postępowaniu podatkowym odbywać może się za pomocą adresu elektronicznego na profilu e-PUAP, nie zaś na zwykły adres email, który został podany przez występującego w sprawie adwokata. W ocenie sądu pierwszej instancji przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują doręczania pism w postępowaniu podatkowym na adres poczty elektronicznej, inny niż na profilu e-PUAP. Za chybiony uznano także zarzut co do wadliwości treści zwrotnego poświadczenia odbioru przesyłki wzywającej pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego odwołania. W sytuacji, gdy adresat przesyłki nie odebrał jej w ciągu pierwszych 7 dni od pozostawienia pierwszego zawiadomienia, doręczający miał jedynie obowiązek pozostawienia powtórnego zawiadomienia, bez konieczności fizycznego, ponownego doręczania samej przesyłki. W związku z tym sąd pierwszej instancji wskazał, że prawny obowiązek poinformowania o miejscu przechowywania przesyłki ogranicza ten obowiązek jedynie do sytuacji, gdy doręczający podejmuje pierwszą, nieskuteczną próbę fizycznego jej doręczenia, a wobec tego ma obowiązek pozostawić stosowne zawiadomienie wskazujące na miejsce przechowywania przesyłki. Obowiązku takiego nie ma natomiast pozostawiając powtórne awizo. Sąd pierwszej instancji nie zgodził się także z prezentowanym w skardze poglądem, że pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia, wobec nieuzupełnienia braku formalnego odwołania przez pełnomocnika, dopuszczalne było dopiero po bezskutecznym wezwaniu samej spółki do podpisania wniesionego środka zaskarżenia. 2. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniosła skarżąca. Działający w jej imieniu pełnomocnik: – w zakresie pkt I skargi kasacyjnej na podstawie art. 173 § 1, art. 176 § 1 oraz art. 177 § 1 p.p.s.a. zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 9 października 2019 r. w sprawie I SA/Gd 1091/19, – w zakresie pkt II skargi kasacyjnej na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, – w zakresie pkt III skargi kasacyjnej stosownie do art. 176 § 1 i art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa procesowego, art. 151 p.p.s.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez niewłaściwą wykładnię wymienionych poniżej przepisów prawa materialnego, ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa, 1. art. 144 § 5 o.p., 2. art. 144 § 3 o.p., 3. art. 144 § 1 pkt 1 o.p., 4. art. 169 § 4 o.p. i w konsekwencji bezpodstawne oddalenie skargi w sytuacji gdy zachodziły przesłanki do jej uwzględnienia, – w zakresie pkt IV skargi kasacyjnej działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi poprzez uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 18 marca 2019 r. utrzymującego w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 4 grudnia 2017 r. o pozostawieniu odwołania od decyzji Burmistrza Miasta R. z 28 lipca 2017 r. w sprawie określenia zobowiązania podatkowego od nieruchomości za 2017 r. – całości, ewentualnie: – zakresie pkt V skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjną. Zarządzeniem z 25 stycznia 2023 r. w trybie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.) Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej skierował sprawę na posiedzenie niejawne. Strony zostały o tym powiadomione oraz jednocześnie pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej i odpowiedzi na nią w odrębnym piśmie procesowym. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne zarzuty dotyczące prawidłowości doręczenia pełnomocnikowi skarżącej wezwania do uzupełnienia braku formalnego odwołania. W sprawie pozostaje poza sporem, że pełnomocnik skarżącej, będący radcą prawnym wraz z odwołaniem złożył dokument pełnomocnictwa. W treści tego dokumentu pełnomocnik wskazał adres elektroniczny, przy czym adres ten, nie był adresem w systemie teleinformatycznym organu podatkowego, a adresem elektronicznym w innym systemie niż teleinformatyczny organu podatkowego. Zgodnie z art. 144 § 2 o.p. (w brzmieniu znajdującym zastosowanie w stanie faktycznym sprawy) jednym z możliwych sposobów doręczeń pism w postępowaniu podatkowym jest doręczenie za pomocą środków komunikacji elektronicznej. W takim przypadku doręczenie to następuje przez portal podatkowy lub przez elektroniczną skrzynkę podawczą. Możliwość wyboru określonego sposobu doręczenia nie zależy od uznania organu, a od spełnienia określonych w Ordynacji podatkowej warunków, w tym dotyczących podmiotu, któremu pismo ma być doręczone. W przypadku profesjonalnych pełnomocników (adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych) ustawodawca wskazał dwa sposoby doręczenia - za pomocą środków komunikacji elektronicznej i w siedzibie organu podatkowego (art. 144 § 5 o.p.). Od tych sposobów można odstąpić wyłącznie wówczas, gdy doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej nie będzie możliwe z powodu wystąpienia problemów technicznych (art. 144 § 3 o.p.). Wówczas doręczeń dokonuje się za pośrednictwem operatora pocztowego. Z przepisów powyższych wynika, że co do zasady doręczenia pism dla stron reprezentowanych postępowaniu podatkowym przez profesjonalnych pełnomocników następować ma przede wszystkim za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Pełnomocnik będący radcą prawnym, adwokatem lub doradcą podatkowym musi zatem dysponować adresem elektronicznym. Taki obowiązek nakłada nań pośrednio (poprzez wskazany sposób doręczeń) art. 144 § 5 o.p., a także art. 138c § 1 o.p., zgodnie z którym w pełnomocnictwie dla adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego niezbędne jest wskazanie adresu elektronicznego tego pełnomocnika. W Ordynacji podatkowej nie zdefiniowano pojęcia adresu elektronicznego. Słowniczek definicji legalnych zawiera jedynie definicję dokumentu elektronicznego oraz portalu podatkowego (art. 3 pkt 13 i 14 o.p.). W art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2020 r. o świadczeniu usług elektronicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1422 ze zm.) adres elektroniczny zdefiniowano jako oznaczenie systemu teleinformatycznego umożliwiające porozumiewanie się za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w szczególności poczty elektronicznej. Przez system teleinformatyczny rozumieć należy, zgodnie z art. 2 pkt 4 tej ustawy zespół współpracujących ze sobą urządzeń informatycznych i oprogramowania, zapewniający przetwarzanie i przechowywanie, a także wysyłanie i odbieranie danych poprzez sieci telekomunikacyjne za pomocą właściwego dla danego rodzaju sieci telekomunikacyjnego urządzenia końcowego w rozumieniu ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. - Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.). Z kolei zgodnie z art. 3 pkt 14 o.p. portal podatkowy to system teleinformatyczny administracji podatkowej służący do kontaktu organów podatkowych z podatnikami, płatnikami i inkasentami, a także ich następcami prawnymi oraz osobami trzecimi, w szczególności do wnoszenia podań, składania deklaracji oraz doręczania pism organów podatkowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Sposób doręczania pism w postępowaniu podatkowym za pomocą środków komunikacji elektronicznej został uregulowany w art. 152a o.p. Zgodnie z § 1 tego przepisu w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego organ podatkowy przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające: (1) informację, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego; (2) wskazanie adresu elektronicznego, z którego adresat może pobrać pismo i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia pisma; (3) pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym organu podatkowego, oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru w sposób, o którym mowa w art. 20a ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Powołany przepis odróżnia dwa adresy elektroniczne - adres elektroniczny adresata i adres elektroniczny w systemie teleinformatycznym organu podatkowego. Nie muszą to być adresy tożsame, skoro pierwszy - adres elektroniczny adresata służy do doręczenia zawiadomienia o wysłaniu pisma, a drugi - adres elektroniczny w systemie teleinformatycznym organu podatkowego - służy do odbioru pisma. Tezę tę potwierdza dalsza część przepisu (§ 1 pkt 2) nakazująca zawrzeć w zawiadomieniu o możliwości odbioru pisma w formie dokumentu elektronicznego adres elektroniczny, pod którym adresat może odebrać pismo i potwierdzić jego odbiór. Dopiero ten drugi adres jest jednoznacznie określony jako adres w systemie teleinformatycznym organu podatkowego. Organ nie tylko jest zobowiązany do podania tego drugiego adresu, ale także ma wskazać sposób identyfikacji adresata w systemie teleinformatycznym organu. Artykuł 152a o.p. odnosi się przy tym do wszystkich doręczeń za pomocą środków komunikacji elektronicznej, a zatem dotyczy zarówno doręczeń dokonywanych profesjonalnym pełnomocnikom, jak i doręczeń dla innych stron i uczestników postępowania, w przypadku których doręczenia dokonywane są na podstawie art. 144a o.p. (na ich wniosek lub za ich zgodą). Uznać zatem należy, że obowiązek posiadania adresu elektronicznego przez pełnomocnika, będącego adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym dotyczy adresu elektronicznego w systemie teleinformatycznym, jednakże dla potrzeb doręczenia adres ten może być w jakimkolwiek systemie umożliwiającym porozumiewanie się za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Trzeba zauważyć, że początkowo pojęcie adresu elektronicznego, o którym mowa w art. 138c § 1 o.p., było rozbieżnie interpretowane w orzecznictwie, na co wskazują też wyroki powołane przez WSA i skarżącą. Jako dominujące ukształtowało się jednak stanowisko, które podzielił również skład orzekający, że wskazany adres należy rozumieć jako każdy adres elektroniczny w dowolnym systemie teleinformatycznym (por. m.in. w wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 15 maja 2018 r., II FSK 455/17, z 26 kwietnia 2018 r., II FSK 3054/17, z 22 stycznia 2020 r., II FSK 537/18, z 25 marca 2021 r., II GSK 636/18). Należy też zgodzić się z poglądem wyrażonym m.in. w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2018 r., II FSK 3054/17 i z 22 marca 2019 r., II FSK 937/17, że problem techniczny, o którym mowa w art. 144 § 3 o.p., nie może być utożsamiany z zaniechaniem wskazania czy zaniechaniem posiadania przez pełnomocnika strony adresu na ePUAP. Określenie przyczyny niemożności doręczenia jako problemu technicznego oznacza, że powinien być on związany z działaniem systemu teleinformatycznego, a nie z działaniem osoby (adresata pism kierowanych do niej przez organ), dotyczącym stworzenia możliwości komunikowania się z nią za pomocą tego systemu. Z tych powodów problemy techniczne należy rozumieć wyłącznie jako wadliwość funkcjonowania systemu teleinformatycznego, uniemożliwiającą komunikację elektroniczną. W niniejszej sprawie w złożonym pełnomocnictwie adwokat reprezentujący skarżącą wskazał adres elektroniczny umożliwiający doręczenie mu zawiadomienia, o którym mowa w art. 152a § 1 o.p. Tym samym co do zasady organ winien doręczyć wezwanie do uzupełnienia braków formalnych z uwzględnieniem podanego adresu elektronicznego albo w swojej siedzibie, stosownie do art. 144 § 5 o.p. Tymczasem organ przesłał wskazane pismo pełnomocnikowi za pośrednictwem operatora pocztowego. Jeżeli organ nie dysponował możliwościami technicznymi do doręczenia pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej, powinien o tym zawiadomić pełnomocnika, dając mu tym samym możliwość odbioru korespondencji wysyłanej za pośrednictwem operatora pocztowego. Działań takich jednak w sprawie nie podjęto. Konsekwentnie, bez prawidłowego doręczenia wezwania nie było podstaw do wydania postanowienia o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia. Sposób procedowania organu naruszał wskazane w skardze kasacyjnej - art. 144 § 1 pkt 1, § 3 i § 5 oraz art. 169 § 4 o.p. Wobec uwzględnienia zarzutu dotyczącego niedoręczenia pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej zbędne stało się odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej dotyczących prawidłowości potwierdzenia odbioru wezwania i konieczności wezwania podatnika do podpisania odwołania. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, uznając skargę kasacyjną za zasadną, uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, zaś stwierdzając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, rozpoznał skargę, uchylając zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 18 marca 2019 r. oraz poprzedzające je postanowienie tego organu z 4 grudnia 2017 r. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien uwzględnić ocenę prawną przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu i podjąć czynności procesowe z uwzględnieniem aktualnego stanu prawnego i faktycznego. O kosztach postępowania sądowego orzeczono – biorąc pod uwagę wniosek złożony w skardze - w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800). Paweł Dąbek Jacek Pruszyński Jolanta Sokołowska [pic]
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI