III FSK 1883/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, uznając prawidłowość doręczenia decyzji i brak przedawnienia.
Skarżąca kwestionowała decyzję o swojej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, podnosząc zarzuty dotyczące wadliwego doręczenia decyzji organu pierwszej instancji oraz przedawnienia prawa do jej wydania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy podatkowe podjęły próby ustalenia miejsca zamieszkania skarżącej, a adres, na który wysłano decyzję, został potwierdzony przez jej pełnomocnika. Sąd uznał również, że decyzja nie została wydana po terminie przedawnienia.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.M.S. od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości spółki. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym niewłaściwe doręczenie decyzji organu pierwszej instancji oraz wydanie jej po terminie przedawnienia. Podnosiła również, że nie miała możliwości ustosunkowania się do materiału dowodowego przed wydaniem decyzji. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że organy podatkowe podjęły próby ustalenia miejsca zamieszkania skarżącej, a adres doręczenia został potwierdzony przez jej pełnomocnika. Wskazano, że skarżąca nie wykazała, aby adres był wadliwy, ani nie podała innego, prawidłowego adresu. NSA stwierdził również, że decyzja nie została wydana po terminie przedawnienia, który upływał z końcem 2018 roku, a decyzja została wydana w listopadzie 2018 roku. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia przepisów dotyczących możliwości wypowiedzenia się co do materiału dowodowego, wskazując, że skarżąca miała możliwość zapoznania się z aktami sprawy i nie wykazała, aby naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do zarzutu braku winy w powstaniu zaległości, sąd podkreślił, że przepisy nie wyłączają odpowiedzialności członka zarządu z uwagi na brak winy, a pełnienie funkcji członka zarządu wiąże się ze zwiększonym zakresem odpowiedzialności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, doręczenie jest skuteczne, jeśli adres został potwierdzony przez pełnomocnika, a strona nie wskazała innego prawidłowego adresu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy podjęły próby ustalenia adresu, a pełnomocnik potwierdził adres doręczenia. Strona nie wykazała wadliwości adresu ani nie podała prawidłowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (20)
Główne
O.p. art. 118 § 1
Ordynacja podatkowa
Nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat.
O.p. art. 116 § 1
Ordynacja podatkowa
lit. b)
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania faktów przez organy; wymaga współdziałania podatnika.
O.p. art. 148 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 107 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 21 § 1
Ordynacja podatkowa
pkt 2
O.p. art. 51 § 2
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 2a
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 123 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 200 § 1
Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 70 § 1
Ordynacja podatkowa
Zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.
p.p.s.a. art. 153
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.s.h. art. 202 § 5
Kodeks spółek handlowych
k.s.h. art. 369 § 6
Kodeks spółek handlowych
Argumenty
Odrzucone argumenty
Niewłaściwe doręczenie decyzji organu pierwszej instancji z uwagi na nieprawidłowy adres. Wydanie decyzji o odpowiedzialności podatkowej po upływie terminu przedawnienia. Brak możliwości ustosunkowania się do materiału dowodowego przed wydaniem decyzji. Brak winy w powstaniu zaległości podatkowych jako podstawa wyłączenia odpowiedzialności.
Godne uwagi sformułowania
Zasada prawdy obiektywnej nie może oznaczać obciążenia organów podatkowych nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów mających znaczenie dla sprawy. Zasada prawdy obiektywnej wymaga również obowiązku współdziałania podatnika z organami podatkowymi w ustalaniu faktów. W obowiązujących przepisach prawa brak jest normy wyłączającej odpowiedzialność podatkową osoby trzeciej (członka zarządu) z uwagi na brak winy w powstaniu zaległości. Pełnienie funkcji członka zarządu jest funkcją dobrowolną, wymagającą zgody osoby powołanej na to stanowisko, przy tym członek zarządu może też zrezygnować w każdym czasie ze swojej funkcji. Członek zarządu, który miał świadomość, iż sprawami spółki faktycznie zajmuje się inna osoba, ponosi ryzyko i odpowiedzialność za nietrafne przedsięwzięcia gospodarcze, czy wręcz działania na szkodę spółki takiej osoby. Procedura podatkowa nie przewiduje możliwości doręczenia stronie projektu decyzji przed jej wydaniem.
Skład orzekający
Jolanta Sokołowska
przewodniczący
Paweł Dąbek
sprawozdawca
Jacek Pruszyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących doręczeń decyzji podatkowych, przedawnienia odpowiedzialności podatkowej osób trzecich oraz zakresu odpowiedzialności członków zarządu spółek kapitałowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z odpowiedzialnością członka zarządu za zaległości podatkowe spółki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych i materialnych w prawie podatkowym, takich jak doręczenia i przedawnienie, które są kluczowe dla praktyki prawniczej.
“Odpowiedzialność członka zarządu: Kiedy doręczenie decyzji jest skuteczne, a kiedy sprawa się przedawnia?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 1883/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-04-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-01-01 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Jacek Pruszyński Jolanta Sokołowska /przewodniczący/ Paweł Dąbek /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6119 Inne o symbolu podstawowym 611 Hasła tematyczne Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich Sygn. powiązane I SA/Sz 284/19 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2019-10-02 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargi kasacyjne Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 900 art. 122, art. 148 § 1, art. 107 § 1, art. 21 § 1 pkt 2, art. 51 § 2, art. 118 § 1, art. 2a, art. 123 § 1, art. 200 § 1, Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn. Dz.U. 2019 poz 2325 art. 151, art. 141 § 4, art. 174 pkt 1, Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Paweł Dąbek (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M.M.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 października 2019 r. sygn. akt I SA/Sz 284/19 w sprawie ze skargi M.M.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia 22 stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od M.M.S. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z 2 października 2019 r., sygn. akt I SA/Sz 284/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, oddalił skargę M.M.S. (dalej: Skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (dalej: Dyrektor) z 22 stycznia 2019 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe (wyrok ten oraz pozostałe powoływane orzeczenia dostępne są na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżąca w złożonej skardze kasacyjnej zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi: I. naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie: 1/ art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm. – dalej: O.p.) poprzez niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do oddalenia skargi Skarżącej pomimo, iż Dyrektor nie przeprowadził żadnych czynności dowodowych celem ustalenia miejsca zamieszkania Skarżącej, celem zweryfikowania czy prawidłowo doręczono decyzję organu pierwszej instancji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż od prawidłowego doręczenia zależy byt prawny decyzji organu podatkowego, - w konsekwencji doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, t.j. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 148 § 1 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie, t.j. brak skutecznego doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, t.j. wysłanie jej na adres, który nie jest miejscem zamieszkania Skarżącej - w konsekwencji doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego - art. 107 § 1 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie w postaci ustalenia odpowiedzialności Skarżącej za zobowiązania B. Sp. z o.o. (dalej: Spółka), pomimo braku doręczenia decyzji Skarżącej, - w konsekwencji doszło do naruszenia przepisu prawa materialnego - art. 21 § 1 pkt 2 O.p. 2/ art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 21 § 1 pkt 1 w zw. z art. 51 § 2 w zw. z art. 118 § 1 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do wydania decyzji ustalającej odpowiedzialność Skarżącej po okresie przedawnienia prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności podatkowej z tytułu podatku dochodowego za rok 2012 oraz podatku dochodowego od osób fizycznych za grudzień 2012 roku - w konsekwencji decyzja organu pierwszej instancji z 23 listopada 2018 roku została wydana po upływie okresu przedawnienia prawa do wydania decyzji, - w konsekwencji zaskarżony wyrok narusza prawo materialne w postaci art. 2a w zw. z art. 118 § 1 O.p. poprzez błędną wykładnię wbrew interesowi Skarżącej; tymczasem należy wskazać, że w art. 118 O.p. ustawodawca nie dookreślił terminu początkowego okresu biegu terminu przedawnienia prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności subsydiamej członka zarządu, dlatego Sąd pierwszej instancji mając na względzie wspomnianą zasadę działania na korzyść podatnika w przypadku wątpliwości winien przyjąć, iż termin zaległości powstaje w momencie braku płatności poszczególnych zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych i osób fizycznych; 3/ w konsekwencji naruszenia opisanego w pkt 1 i 2 doszło do naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 141 § 4 w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do nieuwzględnienia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wiążącej oceny prawnej w zakresie uznania, iż "prawidłowe doręczenie decyzji jest niezbędne dla załatwienia sprawy podatkowej, zdarzenie takie wywołuje bowiem istotne skutki procesowe" 4/ art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 123 § 1 w zw. z art. 200 § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie w postaci braku umożliwienia Skarżącej ustosunkowania się do treści decyzji organu pierwszej instancji przed wydaniem decyzji. Sąd pierwszej instancji uznał stworzenie takiej możliwości dopiero po wydaniu decyzji pismem z 9 stycznia 2018 roku za wystarczające, co w rzeczywistości spowodowało: - iluzoryczność instytucji ustosunkowania się przed wydaniem decyzji organu podatkowego (skoro w rzeczywistości Sąd pierwszej instancji dopuścił możliwość ustosunkowania się do decyzji, po jej wydaniu, co stanowi rażące naruszenie prawa podatnika do uczciwego i rzetelnego postępowania podatkowego), - uniemożliwienie wykazania, że w rzeczywistości Skarżąca nie zamieszkuje pod adresem na który decyzja została ekspediowana, - przedstawienia dokumentów z toczącego się postępowania karnego przed Prokuraturą Rejonową S. w S. pod sygnaturą akt: 2 Ds. 297/15, w zakresie protokołu zeznań świadków H.L.Y. oraz Skarżącej, które to dokumenty wykazują brak możliwości zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz okoliczności istotne toczącego się postępowania karnego (nieuwzględnione przez organ w decyzji Dyrektora, pomimo powyższego Sąd pierwszej instancji oddalił skargę Skarżącej). II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci: 1/ art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b) O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do oddalenia skargi przez Sąd pierwszej instancji pomimo, że Skarżąca z uwagi na działania A.P. oraz późniejsze postępowanie karne nie miała możliwości uiszczenia należnego podatku oraz zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości (brak wiedzy co do finansów Spółki w zakresie zobowiązań wygenerowanych przez A.P.); 2/ art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 51 § 2 w zw. z art. 118 § 1 O.p. poprzez błędną wykładnię sprowadzającą się do wadliwego przyjęcia, że początek biegu terminu przedawnienia do wydania decyzji o odpowiedzialności członka zarządu z tytułu zaległości podatkowych spółki kapitałowej nie rozpoczyna się w momencie powstania obowiązku podatkowego zapłaty zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz zapłaty zaliczki na podatek od osób prawnych, ale w okresie rozliczenia podatkowego lub złożenia zeznania rocznego (co implikowało błędne ustalenie przez Sąd pierwszej instancji w stosunku do podatku dochodowego od osób prawnych za 2012 roku - termin przedawnienia 31 marca 2013 r., w odniesieniu do podatku dochodowego od osób fizycznych za grudzień 2012 r. - termin przedawnienia 20 stycznia 2013 r.), tymczasem zgodnie z uchwałą NSA z 7 grudnia 2009 r., sygn. akt II FPS 5/09 wskazuje, iż odsetki od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych odsetki od zaliczek niewniesionych w terminie przedawniają się z upływem 5 lat, licząc od końca roku podatkowego, w którym powstał obowiązek zapłaty zaliczek, - w konsekwencji doszło do naruszenia przepisu postępowania w postaci art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wystarczającego uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji i ustosunkowania się do całości materiału dowodowego, - co implikowało błąd w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, że termin przedawnienia prawa do wydania decyzji upłynął nie 31 grudnia 2017 roku, ale 31 grudnia 2018 roku, - w konsekwencji Sąd pierwszej instancji błędnie oddalił skargę Skarżącej kasacyjnej. W oparciu o tak postawione zarzuty, Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Szczecinie oraz o zwrot od Dyrektora na rzecz Skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Odpowiadając na skargę kasacyjną, Dyrektor wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie Zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej z 24 stycznia 2023 r., działającego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.), z uwagi na konieczność jej rozpatrzenia bez zbędnej zwłoki po długim okresie oczekiwania spowodowanym ograniczeniami związanymi z sytuacją pandemiczną oraz brak możliwości technicznych przeprowadzenia w krótkim terminie rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, skierował sprawę na posiedzenie niejawne. Strony zostały o tym powiadomione oraz jednocześnie pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej i odpowiedzi na nią w odrębnym piśmie procesowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlegała oddaleniu. Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 148 § 1 O.p., którego zasadności Skarżąca upatrywała w braku doręczenia jej decyzji organu pierwszej instancji. Jej zdaniem adres na który ekspediowano decyzję i od której złożyła odwołanie, nie był jej adresem zamieszkania, zaś Dyrektor poprzez brak przeprowadzenia czynności dowodowych, mających na celu ustalenie jej miejsce zamieszkania naruszył art. 122 O.p. Wbrew stanowisku Skarżącej, organy podatkowe podjęły próbę ustalenia miejsca zamieszkania Skarżącej i zwróciły się w tym celu w drodze pomocy prawnej do właściwych belgijskich organów podatkowych. Jak wskazano w odpowiedzi na skargę kasacyjną (dołączając stosowne dokumenty) w wyniku tych działań belgijski urząd potwierdził tożsamość oraz adres Skarżącej, na który skierowana została decyzja organu pierwszej instancji. Nie wiadomo zatem, jakie jeszcze działania mógł podjąć organ podatkowy, tym bardziej, że decyzja została przez Skarżącą odebrana. Ponadto jak zasadnie wskazano w odpowiedzi na skargę kasacyjną, adres na który ekspediowana została decyzja potwierdził pełnomocnik Skarżącej, wskazując ten właśnie adres w pełnomocnictwie udzielonym przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji. Rację ma także Dyrektor wskazując, że ani Skarżąca ani jej pełnomocnik nie wskazali w postępowaniu podatkowym, przed sądem pierwszej instancji lub na etapie skargi kasacyjnej innego, właściwego zdaniem pełnomocnika Skarżącej miejsca jej zamieszkania. Jeżeli Skarżąca uważała, że adres na który kierowana jest korespondencja, jest wadliwy, nic nie stało na przeszkodzie, aby wskazała adres prawidłowy. Przepisy o doręczeniach mają charakter gwarancyjny i powinny umożliwiać stronie postępowania na prawidłowe korzystanie z przysługującej jej uprawnień procesowych. Z uprawnień takich Skarżąca korzystała i to od początku wszczętego postępowania podatkowego, udzielając pełnomocnictwa do przeglądania akt i następnie pełnomocnictwa na etapie postępowań odwoławczych. Na marginesie jedynie należy wskazać, że wynikająca z art. 122 O.p. zasada prawdy obiektywnej, nie może oznaczać obciążenia organów podatkowych nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów mających znaczenie dla sprawy (por. wyrok NSA z 11 sierpnia 2022 r., sygn. akt I FSK 617/22). Z zasady tej wyprowadzić należy również obowiązek współdziałania podatnika z organami podatkowymi w ustalaniu faktów stanowiących podstawę ustaleń faktycznych (por. wyrok NSA z 16 listopada 2022 r., sygn. akt III FSK 1707/21). W rozpatrywanej sprawie współdziałania takiego zabrakło, gdyż aktywność Skarżącej w omawianym zakresie ograniczyła się jedynie do kwestionowania ustalonego przez organy podatkowe jej adresu. Nie sposób także zgodzić się ze Skarżącą, że decyzja o jej odpowiedzialności wydana została po upływie terminu przewidzianego w art. 118 § 1 O.p. z którego wynika, że nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa upłynęło 5 lat (z wyjątkami nie mającymi zastosowania w rozpoznawanej sprawie). Skarżąca ponosi odpowiedzialność jako osoba trzecia z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2012 r. oraz podatku dochodowego od osób fizycznych za grudzień 2012 r. Jak prawidłowo wskazał WSA w Szczecinie, termin płatności pierwszego z podatków upłynął 31 marca 2013 r., zaś drugiego 20 stycznia 2013 r. W takim zaś przypadku termin do wydania decyzji przez organ pierwszej instancji upływał z dniem 31 grudnia 2018 r., zaś decyzja wydana została 23 listopada 2018 r. Za niezrozumiałą uznać należy argumentację Skarżącej o przedawnieniu prawa do wydania decyzji o jej odpowiedzialności w zakresie odsetek od nieterminowo płatnych zaliczek na podatki dochodowe. Postępowanie w tym zakresie zostało bowiem umorzone. Ponadto jak słusznie wskazano w odpowiedzi na skargę kasacyjną, terminy płatności zaliczek nie mają żadnego odniesienia do regulacji dotyczącej przedawnienia zobowiązania podatkowego. Jak wynika z art. 70 § 1 O.p., zobowiązanie podatkowe (w rozpatrywanej sprawie podatek dochodowy od osób prawnych oraz podatek dochodowy od osób fizycznych) przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (nie zaś zaliczek na podatek). Skoro nie orzeczono o odpowiedzialności Skarżącej z tytułu zaliczek na podatki dochodowe, zastosowania w sprawie nie znajduje powołana w skardze kasacyjnej uchwała NSA z 7 grudnia 2009 r., sygn. akt II FPS 5/09. Wbrew twierdzeniom Skarżącej nie doszło w sprawie do naruszenia art. 153 p.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Uchylając poprzednio wydaną przez Dyrektora decyzję, wyrokiem z 8 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SA/Sz 354/18, WSA w Szczecinie nie nakazał organom podatkowym prowadzenia postępowania dowodowego na okoliczność ustalenia miejsca zamieszkania Skarżącej. W uzasadnieniu tego wyroku wskazano natomiast, że pełnomocnik Skarżącej wprowadzał organ podatkowy pierwszej instancji w błąd, że ma uprawnienie do jej reprezentowania w postępowaniu podatkowym, jak również w tym błędzie utwierdzał. Jak jednak zaznaczył WSA w Szczecinie, nie zmienia to faktu, że doręczenie decyzji osobie podającej się za pełnomocnika, choć pełnomocnictwo nie zostało mu udzielone powoduje, że decyzja nie weszła do obrotu prawnego. Był to jedyny powód uwzględnienia skargi. Nie wiadomo natomiast na podstawie jakiego fragmentu uzasadnienia tego wyroku Skarżąca uznała, że WSA w Szczecinie "(...) uznał bezspornie, iż dla bytu prawnego decyzji konieczne jest ustalenie miejsca zamieszkania Skarżącej kasacyjnie". Nie doszło również do naruszenia art. 123 § 1 w zw. z art. 200 § 1 O.p., który to zarzut skierowany był pod adresem organu pierwszej instancji, który miał nie poinformować Skarżącej o możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Po pierwsze wskazać należy, że przedmiotem zaskarżenia do Sądu pierwszej instancji była decyzja Dyrektora, który wykonał swoje obowiązki wynikające z powyższych przepisów. Skarżąca musiałaby zatem wykazać, że gdyby termin taki w postępowaniu przed organem pierwszej instancji został jej wyznaczony, zgłosiłaby odpowiednie wnioski, których zgłoszenie na etapie postępowania odwoławczego było niemożliwe. Tymczasem Skarżąca żadnej argumentacji w tym kierunku nie przedstawiła. Nie wiadomo zatem dlaczego nie było możliwym na etapie postępowania odwoławczego podanie przez nią innego niż ustaliły organy adresu pod który korespondencja powinna zostać doręczona, jak również dlaczego nie mogła przedstawić dokumentów z postępowania karnego. Słusznie zatem wskazał Sąd pierwszej instancji, że Skarżąca nie przedstawiła jakiejkolwiek argumentacji w zakresie wpływu ewentualnego naruszenia na wynik sprawy, czy wskazania okoliczności, które na skutek naruszenia nie zostały wzięte pod uwagę. Ponadto należy mieć na uwadze, że wbrew twierdzeniom Skarżącej, został jej pismem z 5 lipca 2017 r. wyznaczony termin do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego i pełnomocnik Skarżącej zapoznał się z aktami sprawy. Wprawdzie wydana została przez organ pierwszej instancji ponowna decyzja i faktycznie przed jej wydaniem zaniechano zawiadomienia Skarżącej, niemniej jednak poza umorzeniem w części postępowania z uwagi na przedawnienie, nie było prowadzone postępowanie dowodowe. W istocie zatem organ podatkowy pierwszej instancji orzekał na podstawie tego samego materiału dowodowego co do którego Skarżąca miała możliwość wypowiedzenia się. Za niezrozumiałe uznać należy stwierdzenie wyrażone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, że Skarżącej uniemożliwiono ustosunkowanie się "(...) do treści decyzji organu I instancji". Procedura podatkowa nie przewiduje możliwości doręczenia stronie projektu decyzji przed jej wydaniem. Samo zaś "stosunkowanie się" do wydanej przez organ pierwszej instancji nastąpić może jedynie poprzez wniesienie od takiej decyzji odwołania. Za nieusprawiedliwiony uznać należało zarzut naruszenia art. 116 § 1 pkt 1 lit. b), który Skarżąca uzasadniała tym, że to inna osoba (były prokurent) spowodowała powstanie zaległości Spółki. Jak słusznie wskazał w tym kontekście WSA w Bydgoszczy, "(...) w obowiązujących przepisach prawa brak jest normy wyłączającej odpowiedzialność podatkową osoby trzeciej (członka zarządu) z uwagi na brak winy w powstaniu zaległości". Zasadnie także argumentowano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że "Przepisy art. 116 Ordynacji podatkowej nie różnicują również odpowiedzialności członków zarządu w zależności od tego, czy rzeczywiście zajmują się sprawami spółki, czy też zajmują w tym względzie postawę bierną. Pełnienie funkcji członka zarządu jest funkcją dobrowolną, wymagającą zgody osoby powołanej na to stanowisko, przy tym członek zarządu może też zrezygnować w każdym czasie ze swojej funkcji (art. 202 § 5 i art. 369 § 6 Kodeksu spółek handlowych). Charakter prawny funkcji członka zarządu oznacza nie tylko obowiązek wykonywania czynności zarządzających (obowiązek wykonywania powierzonych zadań), oznacza też zwiększony zakres odpowiedzialności, w tym odpowiedzialności za skutki działań kierowanej spółki, a więc i skutki działań osób w tej spółce zatrudnionych. Członek zarządu, który miał świadomość, iż sprawami spółki faktycznie zajmuje się inna osoba, ponosi ryzyko i odpowiedzialność za nietrafne przedsięwzięcia gospodarcze, czy wręcz działania na szkodę spółki takiej osoby. Oddanie zarządzania spółką osobie spoza zarządu, nie zwalnia członka zarządu ani z jego obowiązków wynikających z pełnienia funkcji w tym organie, ani od odpowiedzialności za ich niedopełnienie. Jednym z takich obowiązków jest monitorowanie zadłużenia spółki pozwalające na zgłoszenie w odpowiednim czasie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego, co z kolei uwalnia go od odpowiedzialności za zaległości podatkowe (por. wyrok NSA z 19 lutego 2013 r. I GSK 237/12). Członek zarządu spółki nie może powoływać się na nieznajomość stanu jej finansów, jako przyczynę niezgłoszenia wniosku o upadłość lub niewszczęcia postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe). Członkowi zarządu powinien być znany na bieżąco stan finansów spółki, a co za tym idzie, możliwość zaspokojenia długów (por. wyrok NSA z 25 lipca 2019 r. II FSK 2459/17). Skoro skarżąca wskazuje na problemy w bieżącym monitorowaniu działalności spółki, winna w sposób prawny doprowadzić do zwolnienia stanowiska bądź przedsięwziąć inne kroki prawne, jakich należałoby oczekiwać od osoby dbającej o interesy własne i zarządzanej spółki". Skarżąca w złożonej skardze kasacyjnej nie tylko stanowiska takiego nie zakwestionowała, to również nawet nie usiłowała powoływać się na jakiekolwiek okoliczności, które mogłyby wskazywać na pozbawienie jej możliwości prowadzenia spraw Spółki do których Naczelny Sąd Administracyjny mógłby się odnieść. Z tych wszystkich powodów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu, zaś podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w oparciu o art. 204 pkt w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Paweł Dąbek Jolanta Sokołowska Jacek Pruszyński
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI