III FSK 1832/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA dotyczący podatku od nieruchomości, uznając, że sąd pierwszej instancji nie zbadał wystarczająco, czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie było instrumentalne w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Sprawa dotyczyła podatku od nieruchomości za 2009 rok, a spółka kwestionowała przedawnienie zobowiązania. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej z powodu wszczęcia postępowania karnego skarbowego. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ten wyrok, wskazując, że WSA nie zbadał, czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie miało charakteru instrumentalnego i nie służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia, co jest konieczne do prawidłowego zastosowania przepisu.
Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną spółki O. S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Szczecinie, który oddalił skargę spółki na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie w sprawie podatku od nieruchomości za 2009 rok. Głównym zarzutem spółki było przedawnienie zobowiązania podatkowego. WSA uznał, że przedawnienie zostało zawieszone na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej (o.p.) z powodu wszczęcia postępowania karnego skarbowego, o czym spółka została zawiadomiona. NSA, opierając się na własnej uchwale (I FPS 1/21), stwierdził, że WSA nie dokonał wystarczającej analizy, czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie miało charakteru instrumentalnego i nie służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia. Sąd pierwszej instancji ograniczył się do stwierdzenia spełnienia przesłanek formalnych, nie badając merytorycznie, czy postępowanie karne skarbowe nie zostało wszczęte tuż przed upływem terminu przedawnienia wyłącznie w celu jego zawieszenia. NSA podkreślił, że kontrola sądów administracyjnych w tym zakresie powinna obejmować badanie, czy instytucja ta nie została wykorzystana do nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Z tego powodu NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, ale sąd administracyjny musi zbadać, czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie miało pozorowanego charakteru i nie służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA nie zbadał wystarczająco kwestii instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego, które mogło mieć na celu jedynie zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Sąd pierwszej instancji ograniczył się do formalnego stwierdzenia zawieszenia biegu terminu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
o.p. art. 70 § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 70 § 6
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 70 § 7
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 70c
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy ma obowiązek zawiadomić podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia.
u.p.o.l. art. 1a § 1
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
u.p.o.l. art. 2 § 1
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
u.p.o.l. art. 3 § 1
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
u.p.o.l. art. 3 § 2
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
u.p.o.l. art. 4 § 1
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
p.p.s.a. art. 185 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
o.p. art. 70 § 6
Ordynacja podatkowa
Wszczęcie postępowania karnego skarbowego w sprawie (in rem) i zawiadomienie podatnika o tym przed upływem terminu przedawnienia zawiesza bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, ale sąd administracyjny musi badać, czy nie miało ono charakteru instrumentalnego.
u.p.b. art. 3
Prawo budowlane
p.p.s.a. art. 141 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA nie zbadał, czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie miało charakteru instrumentalnego w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Odrzucone argumenty
Argumenty dotyczące opodatkowania linii kablowych jako części budowli (nie były przedmiotem rozstrzygnięcia NSA w tej instancji).
Godne uwagi sformułowania
nie można jednak w jej ramach pomijać zagadnienia merytorycznego - czy na tle okoliczności danej sprawy podatkowej, związanych z bytem zobowiązania podatkowego, wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie miało pozorowanego charakteru i nie służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. kontrola sądów administracyjnych, w przypadku przesłanki, jaką stanowi wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, nie może być ukierunkowana na wszechstronną i ogólną ocenę prawidłowości jego wszczęcia z punktu widzenia przepisów k.p.k. czy k.k.s. i celów w sferze prawa karnego, realizowanych przez te ustawy.
Skład orzekający
Bogusław Dauter
przewodniczący
Jacek Pruszyński
sprawozdawca
Anna Juszczyk-Wiśniewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku wszczęcia postępowania karnego skarbowego, z naciskiem na konieczność badania jego instrumentalności."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy postępowanie karne skarbowe zostało wszczęte tuż przed upływem terminu przedawnienia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie podatkowym – możliwości manipulowania terminami przedawnienia poprzez wszczynanie postępowań karnych skarbowych. Jest to istotne dla praktyków prawa podatkowego.
“Czy postępowanie karne skarbowe może być 'furtką' do obejścia przedawnienia podatkowego? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 1832/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-04-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-01-01 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Juszczyk-Wiśniewska Bogusław Dauter /przewodniczący/ Jacek Pruszyński /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne Hasła tematyczne Podatek od nieruchomości Sygn. powiązane I SA/Sz 184/19 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2019-10-02 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 900 art. 70 par. 1 par. 6 par. 7 pkt 1, art. 70 c Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn. Dz.U. 2014 poz 849 art. 1 a ust. 1 pkt 2, art. 2 ust. 1 pkt 3, art. 3 ust. 1,2,3 i 4 Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Jacek Pruszyński (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk - Wiśniewska, Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2023 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 2 października 2019 r. sygn. akt I SA/Sz 184/19 w sprawie ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 16 listopada 2018 r. nr SKO.414.2035.2018 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie na rzecz O. S.A. z siedzibą w W. kwotę 4 900 (słownie: cztery tysiące dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Wyrok sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z 2 października 2019 r., sygn. akt I SA/Sz 184/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę O. S.A. z siedzibą w W. (dalej: skarżąca, spółka) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z 16 listopada 2018 r., nr SKO.414.2035.2018 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2009 r. Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl. W uzasadnieniu wyroku WSA nie podzielił zarzutu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Wskazał, że w sprawie zaistniały okoliczności, o których mowa w art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: o.p.). Z akt sprawy wynika, że organ skarbowy pismem z 3 grudnia 2014 r. skierował do skarżącej zawiadomienie na podstawie art. 70c o.p. w związku z wystąpieniem przesłanki określonej w art. 70 § 6 pkt 1, w którym poinformował skarżącą, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. położonych na terenie Miasta K. został zawieszony z dniem 3 grudnia 2014 r. w związku z wszczęciem postępowania karnego skarbowego wiążącego się z niewykonaniem tego zobowiązania. Korespondencja zawierająca wskazane zawiadomienie została skierowana na adres skarżącej (pismo zostało doręczone w dniu 8 grudnia 2014 r.) oraz na adres pełnomocnika skarżącej (pismo zostało doręczone w dniu 22 grudnia 2014 r.). Przy czym, art. 70 § 6 pkt 1 o.p. nie wymaga, aby podatnikowi zostały przedstawione zarzuty w postępowaniu karnym skarbowym. W pozostałym zakresie sąd pierwszej instancji stwierdził, że w stanie prawnym obowiązującym w 2009 r. linie kablowe ułożone w kanalizacji kablowej, której prawo własności należy do innego podmiotu, podlegały opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości jako część budowli. Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostawała okoliczność zmiany właściciela jednego z elementów budowli. Opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają także części budowli związane z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 849 ze zm., dalej: u.p.o.l.)), a obowiązek podatkowy ciąży na właścicielu tejże części budowli (art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.). Linie kablowe pozostały nadal własnością skarżącej, natomiast właścicielem kanalizacji, przez którą przebiegały te linie był inny podmiot. Według sądu istotne jest to, że nie przestała istnieć całość techniczno-użytkowa pomiędzy wspomnianymi liniami kablowymi a kanalizacją kablową, w której zostały umieszczone, a zatem ta część budowli (linie kablowe) podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Sąd pierwszej instancji wskazał, że dla prawidłowej wykładni powołanych przepisów prawa materialnego istotne znaczenie mają ustalenia wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 września 2011 r., sygn. akt P 33/09. Mając na uwadze powyższe stwierdził, że obiekt budowlany, jakim jest sieć techniczna (w stanie tej sprawy sieć telekomunikacyjna - służąca do przesyłu sygnału) nie ma cech budynku ani obiektu małej architektury. Stanowi jednocześnie jedną, zorganizowaną całość użytkową, sieć składającą się z funkcjonalnie powiązanych elementów (w tym linii kablowych umieszczonych w kanalizacji). Stanowi zatem "obiekt budowlany" w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r., poz. 1186 ze zm., dalej: u.p.b.), a także jako budowla, przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości według art. 2 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. Zdaniem sądu pierwszej instancji trafność takiego stanowiska potwierdza także nowelizacja ustawy - Prawo budowlane, wprowadzona ustawą z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2010 nr 106, poz. 675). Dalej WSA wskazał, że zasadne było przyjęcie przez organy podatkowe wartości budowli na podstawie deklaracji określającej wartość budowli w 2007 r. Kwota ta odzwierciedla wartość przedmiotowych budowli (w zakresie linii kablowych umieszczonych w kanalizacji kablowej) nie tylko w tych latach, ale i w latach następnych, skoro skarżąca nie przedstawiła żadnego (wiarygodnego) dowodu określającego inną wartość tych linii kablowych w kanalizacji kablowej. 2. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniosła skarżąca. Działający w jej imieniu pełnomocnik na podstawie art. 173 i nast. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zaskarżył wyrok w całości zarzucając, że zaskarżony wyrok został wydany z mającymi istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniami prawa materialnego oraz przepisów postępowania, a mianowicie: 1. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nienależyte wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji w zakresie: a. istnienia podatnika podatku od nieruchomości w przypadku współwłasności budowli albo odrębnej własności poszczególnych elementów tej budowli oraz obowiązku wydania przez Prezydenta Miasta C. odrębnej decyzji na podstawie art. 3 ust. 4 u.p.o.l. w stosunku do współwłaścicieli kabli ułożonych w kanalizacji kablowej; b. zawieszenia biegu terminu przedawnienia, w sytuacji gdy wszczęcie postępowania karnego skarbowego miało charakter instrumentalny, gdyż dokonano tego na krótko przed upływem terminu przedawnienia, co w konsekwencji wymagało od sądu pierwszej instancji uzasadnienia, dlaczego instrumentalne wszczęcie postępowania zawiesza bieg terminu przedawnienia; 2. art. 141 § 4 p.p.s.a w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. i z art. 133 § 1 p.p.s.a. przez niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, tj. przez nie odniesienie się merytorycznie do argumentacji zawartej w załączniku do protokołu rozprawy z 2 października 2019 r., co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż uniemożliwia precyzyjne odniesienie się do faktu braku uwzględnienia zarzutów podniesionych w przedmiotowej sprawie; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 pkt 2 lit. a o.p. w związku z art. 208 § 1 o.p. oraz w związku z art. 70 § 1, § 6 pkt 1, § 7 pkt 1 o.p. i art. 70c o.p. - poprzez wadliwe zaakceptowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stanowiska organu odwoławczego, że w przedmiotowej sprawie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia z powodu wszczęcia postępowania karnego skarbowego, choć nie postanowiono zarzutów w tym postępowaniu; 4. art. 70 § 6 pkt 1 w związku z art. 70c w związku z art. 70 § 1 o.p. oraz w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483 ze zm., dalej: Konstytucja RP) poprzez błędną wykładnię przywołanych przepisów, polegającą na przyjęciu, że: a. każde wszczęcie postępowania karnego skarbowego "w sprawie" zawiesza bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego - nawet jeśli nastąpiło ono w sposób instrumentalny; b. samo wszczęcie postępowania karnego skarbowego "w sprawie" zawiesza bieg terminu przedawnienia bez postawienia zarzutów, tj. przejścia do fazy "przeciwko osobie"; 5. art. 70 § 6 pkt 1 w związku z art. 70 § 1 o.p. oraz w związku z art. 2 Konstytucji RP, przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu przez sąd pierwszej instancji za organem odwoławczym, że nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2009 r.; 6. art. 3 ust. 1 pkt 1-4 i ust. 2 u.p.o.l. w związku z art. 1a ust. 1 pkt 2, art. 2 ust. 1 pkt 3 oraz art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., poprzez błędną wykładnię tych przepisów, polegającą na przyjęciu, że: a. "Pod pojęciem właściciela budowli, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. należy zatem rozumieć także właściciela części budowli, nawet w sytuacji, gdy poszczególne części tej budowli samodzielnie nie stanowią budowli"; b. "w przepisach prawa podatkowego brak jest też zastrzeżenia, że opodatkowane elementy budowli muszą stanowić samodzielną budowlę"; 7. art. 3 ust. 1 pkt 1-4 i ust. 2 u.p.o.l. w związku z art. 1a ust. 1 pkt 2, art. 2 ust. 1 pkt 3 oraz art. 4 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l., poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, polegające na przyjęciu, że skarżąca może być opodatkowana podatkiem od nieruchomości od linii kablowych w sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji przyjął, że "dalej mamy bowiem do czynienia z przewodami telekomunikacyjnymi ułożonymi w kanalizacji kablowej tworzącej całość techniczno-użytkową, czyli budowlę", a jednocześnie jest oczywiste, że skarżąca nie jest właścicielem obiektu, składającego się z kanalizacji kablowej oraz położonych w niej linii kablowych. W związku z powyższymi zarzutami autor skargi kasacyjnej wniósł o rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie (art. 176 § 2 p.p.s.a.), uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiego Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie nie wniosło odpowiedzi na skargę kasacyjną. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga kasacyjna jest zasadna. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c i art. 70 § 1 o.p. Zgodnie z art. 70 § 1 o.p., zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Jak stanowi 70 § 6 pkt 1 o.p. bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. Jednocześnie, stosownie do art. 70c o.p., organ podatkowy właściwy w sprawie zobowiązania podatkowego, z którego niewykonaniem wiąże się podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, zawiadamia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1 o.p., najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 o.p. oraz o rozpoczęciu lub dalszym biegu terminu przedawnienia po upływie okresu zawieszenia. Po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 24 maja 2021 r. podjął uchwałę w składzie siedmiu sędziów (sygn. I FPS 1/21), zgodnie z którą w świetle art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 1-3 i art. 134 § 1 p.p.s.a. ocena przesłanek zastosowania przez organy podatkowe przy wydawaniu decyzji podatkowej art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c o.p. mieści się w granicach sprawy sądowej kontroli legalności tej decyzji. W uzasadnieniu tej uchwały NSA wskazał, że: "Analiza dokonywana w ramach rozpatrywania sprawy sądowoadministracyjnej powinna w pierwszym rzędzie koncentrować się na zbadaniu kwestii formalnych związanych z wydaniem we właściwym czasie przez odpowiedni organ postępowania przygotowawczego postanowienia na podstawie art. 303 k.p.k w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. o treści, z której wynika związek podejrzenia popełnienia przestępstwa lub wykroczenia z niewykonaniem zobowiązania podatkowego. Nie można jednak w jej ramach pomijać zagadnienia merytorycznego - czy na tle okoliczności danej sprawy podatkowej, związanych z bytem zobowiązania podatkowego, wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie miało pozorowanego charakteru i nie służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Dokonanie takiej oceny powinno być wcześniej przeprowadzone przez organ podatkowy, stosujący art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c Ordynacji podatkowej przy rozpatrywaniu sprawy podatkowej. W przypadkach wątpliwych, w szczególności wówczas gdy moment wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, jest bliski dacie przedawnienia zobowiązania podatkowego, wyjaśnienie tej kwestii powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji podatkowej, stosownie do art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Taka informacja jest konieczna aby z jednej strony zagwarantować podatnikowi, że postępowanie podatkowe jest prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, zgodnie z art. 121 § 1 tej ustawy. Z drugiej zaś jej zamieszczenie umożliwi następnie dokonanie oceny prawidłowości zastosowania tej instytucji przez sąd administracyjny kontrolujący akt wydany przez organ podatkowy. Sądy administracyjne pierwszej instancji w ramach zakreślonych przez art. 134 § 1 p.p.s.a. mają obowiązek badać czy proceduralna czynność wszczęcia postępowania karnego skarbowego w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie została wykorzystana tylko w celu nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Przeprowadzenie takiego badania jest w istocie możliwe na gruncie sprawy podatkowej. Dopiero bowiem w świetle wszechstronnej analizy okoliczności konkretnej sprawy podatkowej, związanych najczęściej ze zbliżającym się upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, podejmowanymi wcześniej w postępowaniu podatkowym czynnościami dowodowymi i aktywnością prowadzącego je organu podatkowego, można ustalić czy instytucji wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie wykorzystano jedynie do instrumentalnego wywołania skutku w postaci nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. (...) W przypadku pogłębionej oceny stosowania art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c Ordynacji podatkowej sąd administracyjny badałby tylko czy nie doszło do instrumentalnego zastosowania prawa z punktu widzenia nierozpoczęcia lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Nie oceniałby wprost ani czasu, ani zasadności wszczęcia postępowania karnego skarbowego z punktu widzenia sprawy karnej skarbowej.". W sprawie niniejszej sąd pierwszej instancji podobnej analizy nie dokonał. Na podstawie wypowiedzi organów podatkowych, ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że spełnione zostały przesłanki formalne zawarte w art. 70 § 6 pkt 1 o.p. skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Sąd wskazał, że z akt sprawy wynika, że organ skarbowy, pismem z 3 grudnia 2014 r., skierował do skarżącej zawiadomienie na podstawie art. 70c o.p. w związku z wystąpieniem przesłanki określonej w art. 70 § 6 pkt 1, w którym poinformował skarżącą, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. położonych na terenie Miasta K. został zawieszony z dniem 3 grudnia 2014 r., w związku z wszczęciem postępowania karnego skarbowego wiążącego się z niewykonaniem tego zobowiązania. Zawiadomienie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej (w dniu 22 grudnia 2014 r.). WSA zaznaczył, że art. 70 § 6 pkt 1 o.p. nie wymaga, aby podatnikowi zostały przedstawione zarzuty w postępowaniu karnym skarbowym. Sąd pierwszej instancji nie dokonał natomiast oceny wszczęcia postępowania karnoskarbowego z punktu widzenia wywołania wyłącznie skutku w postaci wydłużenia postępowania podatkowego poprzedzającego wydanie decyzji podatkowej i w celu nierozpoczęcia albo zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w rozumieniu art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c o.p. Trzeba zauważyć, że co do zasady - zobowiązania podatkowe w podatku od nieruchomości, którego termin płatności przypadał na 2009 rok, ulegało przedawnieniu z upływem 31 grudnia 2014 r. Z akt sprawy wynika, że Urząd Skarbowy w K. w dniu 3 grudnia 2014 r. wszczął postępowanie przygotowawcze w sprawie o przestępstwo skarbowe wiążące się z niewykonaniem przez spółkę zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 rok. Postępowanie to nie zostało prawomocnie zakończone. Postępowanie karnoskarbowe zostało zatem wszczęte bezpośrednio przez upływem terminu przedawnienia. W tym zakresie, ze względu na argumentację skargi kasacyjnej trzeba zauważyć, że w wyroku z dnia 17 lipca 2012 r., P 30/11, Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że skutek zawieszenia biegu terminu przedawnienia nie musi być związany z wszczęciem postępowania ad personam o przestępstwo karne lub karnoskarbowe, czy wykroczenie związane z niewykonaniem zobowiązania podatkowego. Wystarczy, że wszczęte zostanie takie postępowanie w sprawie (in rem), a podatnik zostanie o nim powiadomiony przed upływem terminu przedawnienia tego zobowiązania. Trybunał zauważył, że sądy administracyjne reprezentują w zasadzie jednolity pogląd, zgodnie z którym warunkiem zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe, a zatem nie jest konieczne wszczęcie postępowania karnego skarbowego przeciwko osobie. Odnośnie podnoszonej w skardze kasacyjnej kwestii "przedawnienia karalności", jak słusznie stwierdzono w uchwale I FPS 1/21, "kontrola sądów administracyjnych, w przypadku przesłanki, jaką stanowi wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, nie może być ukierunkowana na wszechstronną i ogólną ocenę prawidłowości jego wszczęcia z punktu widzenia przepisów k.p.k. czy k.k.s. i celów w sferze prawa karnego, realizowanych przez te ustawy. Taka ocena należy bowiem do organów nadzorujących postępowanie przygotowawcze". Podkreślić przy tym należy, że dopuszczona przez orzecznictwo kontrola pod kątem pozorności wszczęcia postępowania o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, dotyczy właśnie momentu jego wszczęcia (tak stanowi art. 70 § 6 o.p.), a nie wszystkich aspektów takiego postępowania. Stąd też, przy ocenie, czy wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe nie służyło jedynie do osiągnięcia skutku w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia należy wziąć pod uwagę, czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego nastąpiło przed przedawnieniem karalności czynu. W tej sytuacji, z uwagi na charakter podjętej uchwały i uznając brak podstaw do wystąpienia z ponownym pytaniem w trybie art. 269 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w sprawie doszło do naruszenia wskazanych na wstępie przepisów prawa materialnego, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Za przedwczesne w tej sytuacji, Naczelny Sąd Administracyjny uznał odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1, art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U z 2015 r., poz. 1800). Anna Juszczyk-Wiśniewska Bogusław Dauter Jacek Pruszyński
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI