III FSK 179/25

III FSK 179/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-02-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dominik Gajewski /sprawozdawca/
Jacek Brolik /przewodniczący/
Jacek Pruszyński
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Sz 514/24 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2024-10-16
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 135, 141 par. 4, 200 w zw. z art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Protokolant asystent sędziego Katarzyna Malinowska, po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 16 października 2024 r., sygn. akt I SA/Sz 514/24 w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 27 września 2022 r., nr SKO.4140.1393.2022 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2021 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 16 października 2024 r. w sprawie ze skargi A. R. (dalej: Skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie (dalej: organ) z 27 września 2022 r., w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2021 r., uchylił zaskarżoną decyzję.
Skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożył pełnomocnik Skarżącego w oparciu o art. 173 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), zaskarżając go w całości.
Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 135 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak uchylenia decyzji organu I instancji w sytuacji stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania również w stosunku do decyzji organu I instancji, pomimo wniosku Skarżącego o uchylenie przez Sąd także decyzji organu I instancji, jak również poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn braku uchylenia decyzji organu I instancji,
2) art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r., poz. 1935 z późn. zm., dalej: rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości), poprzez zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w niepełnej wysokości, w sytuacji, gdy sprawa rozpatrywana była przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie po raz drugi, po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny pierwszego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie zapadłego w niniejszej sprawie, a zatem zwrot kosztów zastępstwa procesowego powinien zostać przyznany odrębnie za reprezentację w sprawie w toku postępowania toczącego się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie po raz pierwszy i po raz drugi.
Ponadto wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy na podstawie art. 188 p.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości oraz zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie na rzecz Skarżącego kwoty 26534 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Na wypadek nieuwzględnienia powyższego wniosku, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.
W niniejszej sprawie brak jest odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania oraz przesłanki wskazane w art. 189 p.p.s.a. Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). Rozpoznana w tych granicach skarga kasacyjna nie podlega uwzględnieniu.
Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą i nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Wobec tego istotnego znaczenia nabiera prawidłowe przytoczenie podstawy kasacyjnej, przez co należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego), który zdaniem strony został naruszony przez Sąd I instancji.
Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek podania, które konkretnie przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, na czym polegała ich błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być prawidłowa wykładnia i właściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Podobnie przy naruszeniu prawa procesowego należy wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez sąd i wpływ naruszenia na wynik sprawy, tj. treść orzeczenia (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie zarzut oparto na naruszeniu art. 135 p.p.s.a. Jednakże nie doprecyzowano, w jaki sposób ten konkretny przepis został naruszony. W myśl art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przepis ten nie dotyczy bowiem uprawnień procesowych stron, lecz odnosząc się do fazy orzekania przez sąd administracyjny kształtuje kompetencje tego sądu w przypadku uwzględnienia skargi. Norma z art. 135 p.p.s.a. wyznacza zatem jedynie zakres kompetencji orzeczniczych sądu, uzależniając uruchomienie przewidzianych przez ustawę środków od "niezbędności" końcowego załatwienia sprawy, której dotyczy skarga. Tego rodzaju przepis nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, a zarzut skargi kasacyjnej nie może ograniczać się do wskazania naruszenia tego przepisu bez powiązania go z zarzutem naruszenia innych przepisów, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania.
Wyjaśnić bowiem należy, że Sąd, uwzględniając skargę na ostateczną decyzję, jest uprawniony wydać orzeczenie przewidziane w art. 145 § 1 p.p.s.a. nie tylko w odniesieniu do zaskarżonej decyzji, lecz również powinien objąć zakresem orzekania decyzję wydaną przez organ I instancji, jeśli jest ona obarczona wadami przewidzianymi w tym przepisie. Jednakże z treści art. 135 p.p.s.a. wynika, że warunkiem zastosowania trybu określonego w tym artykule jest niezbędność takiego rozstrzygnięcia do końcowego załatwienia sprawy. Przedstawiciele doktryny wskazują, że spełnienie przesłanki "niezbędności" następuje jedynie wówczas, gdy bez zastosowania trybu określonego w komentowanym przepisie załatwienie sprawy byłoby "niemożliwe lub co najmniej utrudnione" (Z. Kmieciak, Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych, PiP 4/2007, s.39).
W orzecznictwie i literaturze utrwalił się pogląd, że przepis art. 135 p.p.s.a. wyznacza zakres kompetencji orzeczniczych sądu, uzależniając uruchomienie przewidzianych przez ustawę środków od "niezbędności" końcowego załatwienia sprawy, której skarga dotyczy. Podkreślenia jednak wymaga, że ocena niezbędności należy do sądu administracyjnego i nieskorzystanie przez Sąd z przewidzianych w tym przepisie uprawnień nie może stanowić podstawy zarzutu naruszenia prawa przez sąd (zob.: wyrok NSA z dnia 3.02.2011 r., II GSK 50/10; wyrok NSA z dnia 2.02.2011 r., II OSK 233/10; wyrok NSA z 14.02.2023 r., sygn. akt II OSK 1937/11, publik. w CBOSA). Wobec powyższego, zarzut naruszenia art. 135 p.p.s.a. należy uznać za nieuzasadniony.
Należy także odnotować, iż w niniejszej sprawie Sąd I instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy, był związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie III FSK 999/23, nie mógł też wykraczać poza zakres kontroli i orzekania tego Sądu, który z kolei był związany granicami skargi kasacyjnej. W konsekwencji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny, "granice sprawy", o których mowa w art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a., podlegają zawężeniu do granic, w jakich rozpoznał skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny i wydał orzeczenie na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z 20 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1117/05, publik. w CBOSA; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Praw., Warszawa 2006, str. 420).
Na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Należy podkreślić, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa elementy uzasadnienia wyroku. Stanowi, że powinno ono zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na przyjęcie, że objęło ono wszystkie niezbędne wymogi, o których mowa w powołanym przepisie, a przedstawiony w nim wywód prawny w toku kontroli instancyjnej pozwala na ocenę, jakie znaczenie WSA nadał zastosowanym normom prawnym i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w sentencji. Zauważyć należy, iż za pomocą zarzutu naruszenia tego przepisu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a w konsekwencji trafności rozstrzygnięcia. Tylko wówczas, gdy konstrukcja uzasadnienia nie pozwala na odtworzenie toku myślowego Sądu pierwszej instancji, można mówić o skutkującym ewentualnym wzruszeniem orzeczenia uchybieniu art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2259/11, publik. w CBOSA). W niniejszej sprawie takich okoliczności nie dostrzeżono.
Nie ma również podstaw do uwzględnienia, zarzutu naruszenia art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 tej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości.
W niniejszej sprawie Sąd I instancji wyrokował dwukrotnie: po raz pierwszy wyrokiem z dnia 10 maja 2023 r. oddalając skargę, a po orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 czerwca 2024 r., po raz drugi wyrokiem z dnia 16 października 2024 r., uwzględniając skargę. Sąd I instancji zasądził na rzecz Skarżącego zwrot kosztów zastępstwa procesowego tylko za jednokrotną reprezentację przed WSA w Szczecinie, nie zaś za reprezentację przed WSA w Szczecinie po raz pierwszy i po raz drugi. Orzeczenie w przedmiocie kosztów nie uwzględnia bowiem kosztów wynagrodzenia pełnomocnika poniesionych w związku z celowym dochodzeniem praw w czasie dwukrotnego postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Za każdym razem Skarżącego reprezentował ten sam radca prawny. W tej sytuacji podstawę prawną zasądzenia przez Sąd I instancji zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego stanowią przepisy art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz właściwe regulacje aktu wykonawczego, zawierające stawkę wynagrodzenia radcowskiego, z tym wszakże zastrzeżeniem, że jak przyjmuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie sądowym (zob.: pkt 28 komentarza do art. 205 p.p.s.a., pod redakcją R. Hausera i M. Wierzbowskiego, wyd. C.H.Beck, 3. wydanie zmienione i uzupełnione, Warszawa 2015, s. 769), gdy orzeczenie sądu pierwszej instancji zostanie uchylone, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania, za ponowny udział przed sądem pierwszej instancji przysługuje odrębne wynagrodzenie.
Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 16 października 2024 r., uchylając zaskarżoną decyzję organu, w sposób prawidłowy zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 10 800 zł (pkt 2 wyroku). Zgodnie bowiem z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony, o czym stanowi art. 205 § 2 p.p.s.a. Stawki opłat za czynności radców prawnych regulują przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości, z których właściwym w niniejszej sprawie jest § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a, odsyłający do stosowania stawek § 2 pkt 7 rozporządzenia, ustalający w tej sprawie stawkę minimalną w kwocie 10 800 zł.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż w przedmiotowej sprawie ma miejsce uzasadniony przypadek, który na podstawie art. 206 p.p.s.a. uprawnia do odstąpienia od zasądzania kosztów w całości lub części. Powołany wyżej przepis art. 206 p.p.s.a. stanowi, że sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Katalog przesłanek uzasadniających skorzystanie przez sąd z uprawnienia przewidzianego w tym przepisie jest otwarty, a zastosowanie w konkretnej sprawie miarkowania kosztów ma charakter uznaniowy. Możliwość miarkowania, a nawet odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów na rzecz skarżącego od organu w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji w przypadku, o którym mowa w art. 206 p.p.s.a., powiązano z pojęciem niedookreślonym, jakie stanowi "uzasadniony przypadek".
W orzecznictwie podkreśla się, że "uzasadnionym przypadkiem", jest przypadek sprawy sądowoadministracyjnej, w której wystąpiły następujące okoliczności, np.: niewielki wkład pracy pełnomocnika wobec treści skargi i jej seryjności, inicjowanie podobnych postępowań sądowych przez stronę (zob. post. NSA z dnia 13 września 2016 r., sygn. akt I OZ 930/16; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2642/16; publik. w CBOSA).
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji był uprawniony do zastosowania tego przepisu, albowiem charakter i stopień zawiłości niniejszej sprawy oraz związany z tym nakład pracy pełnomocnika nie uzasadniają uwzględnienia żądania co do przyznania na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego, obejmującego dwukrotność stawki wynikającej z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości. Kwota tj. 10 800 zł jest adekwatna do niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika strony Skarżącej w tejże sprawie i wpisuje się w "uzasadniony przypadek" miarkowania kosztów postępowania, o jakim mowa w art. 206 p.p.s.a. (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 czerwca 2025 r., VII SAB/Wa 390/25; wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 maja 2025 r., II SAB/Wa 117/25; publik. w CBOSA).
Wobec powyższego skarga kasacyjna, nie mając usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
SNSA Dominik Gajewski SNSA Jacek Brolik SNSA Jacek Pruszyński