III FSK 1754/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która nie uwzględniła kosztów opieki nad spadkodawczynią przy ustalaniu podatku od spadków i darowizn. Sąd pierwszej instancji uznał, że oświadczenia podatnika i jego rodziny, mimo braku dokumentów, były wystarczające do wykazania poniesionych miesięcznych kosztów opieki w kwocie 300 zł, a także że pojęcie 'ostatniej choroby' nie ogranicza się do krótkotrwałego stanu chorobowego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Dyrektora, uchylił wyrok WSA. NSA uznał, że oświadczenia podatnika i jego rodziny dotyczące kosztów opieki były niewiarygodne i ogólnikowe, nie wskazując na konkretne okoliczności uzasadniające odpłatność tej opieki ani na brak środków u spadkodawczyni. Sąd zwrócił uwagę na sprzeczności w oświadczeniach (np. dotyczące kosztów pogrzebu) oraz na fakt, że pomoc mogła być świadczona w ramach obowiązku alimentacyjnego lub nieodpłatnego wsparcia. NSA uznał również, że twierdzenie o opiece sprawowanej przez 13-letniego syna jest sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego. W konsekwencji, NSA oddalił skargę podatnika, uznając, że nie wykazał on zasadnie poniesionych kosztów opieki, które mogłyby obniżyć podstawę opodatkowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie kręgu dowodów dopuszczalnych w postępowaniu podatkowym w zakresie wykazywania długów spadkowych, interpretacja pojęcia 'ostatniej choroby' w podatku od spadków i darowizn, ocena wiarygodności oświadczeń stron w postępowaniu podatkowym.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów podatkowych. Nacisk na dowody dokumentarne w sprawach o długi spadkowe.
Zagadnienia prawne (3)
Czy oświadczenia podatnika i jego rodziny, złożone bez dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków, mogą stanowić wystarczający dowód na okoliczność poniesienia kosztów leczenia i opieki nad spadkodawcą w czasie ostatniej choroby, w celu obniżenia podstawy opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, oświadczenia te są niewiarygodne i ogólnikowe, nie pozwalają na ustalenie odpłatności opieki ani jej zakresu, zwłaszcza w kontekście innych dowodów i zasad doświadczenia życiowego.
Uzasadnienie
NSA uznał, że oświadczenia podatnika i jego rodziny dotyczące kosztów opieki nad spadkodawczynią były niewiarygodne i ogólnikowe. Brakowało dowodów potwierdzających odpłatność tej opieki, jej zakres, a także brak środków u spadkodawczyni. Sąd zwrócił uwagę na sprzeczności w oświadczeniach i możliwość świadczenia pomocy w ramach obowiązku alimentacyjnego lub nieodpłatnie.
Jak należy interpretować pojęcie 'ostatniej choroby spadkodawcy' w kontekście art. 7 ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pojęcie 'ostatniej choroby' nie ogranicza się do krótkotrwałego stanu chorobowego ani choroby bezpośrednio przyczyniającej się do zgonu, lecz obejmuje chorobę, po której nastąpił zgon, niezależnie od jej rodzaju i czasu trwania.
Uzasadnienie
NSA odrzucił interpretację Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która zawężała pojęcie 'ostatniej choroby' do stanu bezpośrednio przyczyniającego się do zgonu. Sąd stwierdził, że przepis ten obejmuje każdą chorobę, po której nastąpił zgon, w tym choroby przewlekłe, o ile nie zostały pokryte z majątku spadkodawcy.
Czy organ podatkowy jest zobowiązany do przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia wątpliwości co do poniesienia kosztów opieki nad spadkodawcą, nawet jeśli strona nie zaoferowała wystarczających dowodów?
Odpowiedź sądu
Tak, organ podatkowy powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe, jeśli ma możliwość wyjaśnienia wątpliwości, aby zrealizować zasadę prawdy obiektywnej, nawet jeśli dowody mają być korzystne dla strony.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że organy podatkowe, mimo że główny ciężar dowodzenia spoczywa na nich, powinny dążyć do ustalenia prawdy obiektywnej. Jeśli istnieją wątpliwości co do poniesienia kosztów opieki, organ powinien przeprowadzić dodatkowe postępowanie dowodowe, np. przesłuchanie świadków, zamiast opierać się wyłącznie na niewystarczających oświadczeniach strony.
Przepisy (12)
Główne
u.p.s.d. art. 7 § ust. 3
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Koszty leczenia i opieki w czasie ostatniej choroby spadkodawcy, jeżeli nie zostały pokryte za jego życia i z jego majątku, mogą obniżyć podstawę opodatkowania. Pojęcie 'ostatniej choroby' nie jest ograniczone do krótkotrwałego stanu chorobowego ani choroby bezpośrednio przyczyniającej się do zgonu.
Pomocnicze
u.p.s.d. art. 17a § ust. 1 i ust. 4 pkt 1 lit. b) i pkt 2)
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Przepisy dotyczące zeznania podatkowego i dokumentów dołączanych do zeznania.
O.p. art. 122
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej - organ podatkowy jest obowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
O.p. art. 180 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
O.p. art. 187 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i wyczerpująco rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
O.p. art. 191
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy ocenia na podstawie materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia zaskarżonego wyroku przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.u.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
k.c. art. 922 § § 1, 2 i 3
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące dziedziczenia i długów spadkowych.
k.r.o. art. 129 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek alimentacyjny między rodzeństwem.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Oświadczenia podatnika i jego rodziny dotyczące kosztów opieki są niewiarygodne i ogólnikowe. • Brak dowodów potwierdzających odpłatność i zakres opieki nad spadkodawczynią. • Możliwość świadczenia pomocy w ramach obowiązku alimentacyjnego lub nieodpłatnie. • Twierdzenie o opiece sprawowanej przez 13-letniego syna jest sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego. • Częściowa niewiarygodność oświadczeń podatnika w innych kwestiach (koszty pogrzebu, remont kuchni) osłabia wiarygodność pozostałych oświadczeń.
Odrzucone argumenty
Koszty opieki nad spadkodawczynią powinny zostać uwzględnione na podstawie oświadczeń, mimo braku dokumentów. • Pojęcie 'ostatniej choroby' powinno być interpretowane szeroko, obejmując choroby przewlekłe. • Gromadzenie rachunków za opiekę nad chorą osobą przez rodzinę jest nadmiernym formalizmem.
Godne uwagi sformułowania
W warunkach sprawowanej przez rodzinę pieczy gromadzenie rachunków (bądź innych dowodów) za nadmierny formalizm • Pojęcie 'ostatniej choroby' nie zawiera ograniczenia zarówno co do czasu trwania tej choroby ani tym bardziej jej rodzaju. • Oświadczenia te są niezwykle ogólnikowe i nie wskazują na żadne okoliczności na podstawie których możliwym byłoby wyprowadzenie wniosku o konieczności sprawowania odpłatnej pomocy przez Skarżącego oraz jej zakresie.
Skład orzekający
Anna Dalkowska
przewodniczący
Paweł Dąbek
sprawozdawca
Sławomir Presnarowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie kręgu dowodów dopuszczalnych w postępowaniu podatkowym w zakresie wykazywania długów spadkowych, interpretacja pojęcia 'ostatniej choroby' w podatku od spadków i darowizn, ocena wiarygodności oświadczeń stron w postępowaniu podatkowym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów podatkowych. Nacisk na dowody dokumentarne w sprawach o długi spadkowe.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest odpowiednie udokumentowanie wydatków w postępowaniu podatkowym, nawet w sytuacjach rodzinnych. Interpretacja pojęcia 'ostatniej choroby' jest istotna dla praktyki.
“Opieka nad bliskim: czy oświadczenie zastąpi rachunek w urzędzie skarbowym?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.