III FSK 174/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, uznając, że organy podatkowe miały prawo ustalić powierzchnię użytkową zabytkowej willi na podstawie projektu budowlanego, a nie tylko danych z aktu notarialnego czy ewidencji gruntów, gdy ta ostatnia nie zawierała wymaganych danych.
Sprawa dotyczyła podatku od nieruchomości od zabytkowej willi. WSA we Wrocławiu uchylił decyzję organów podatkowych, uznając, że powierzchnia użytkowa powinna być ustalona na podstawie danych z aktu notarialnego lub ewidencji gruntów, a nie projektu budowlanego. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że organy podatkowe miały prawo ustalić powierzchnię użytkową na podstawie projektu budowlanego, gdy ewidencja gruntów nie zawierała danych o powierzchni użytkowej, a podatnik nie przedstawił dowodów przeciwnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze dotyczącą podatku od nieruchomości za 2022 r., kwestionując sposób ustalenia powierzchni użytkowej zabytkowej willi. Sąd uznał, że organy podatkowe błędnie oparły się na projekcie budowlanym z 2009 r. i inwentaryzacji z 2023 r., zamiast na danych z aktu notarialnego z 2006 r. (808,5 m2) lub deklaracji podatkowej, które potwierdzały mniejszą powierzchnię. WSA podkreślił, że organy są związane danymi z ewidencji gruntów i budynków, a w tym przypadku ewidencja zawierała jedynie powierzchnię zabudowy, a nie użytkową. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając skargę kasacyjną organu odwoławczego za zasadną. NSA stwierdził, że WSA błędnie zinterpretował art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, nadając prymat danym z ewidencji, która w tym przypadku nie zawierała danych o powierzchni użytkowej. NSA podkreślił, że organy podatkowe są uprawnione do samodzielnego ustalenia podstawy opodatkowania, gdy ewidencja jest wadliwa lub niepełna. W ocenie NSA, organy podatkowe prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe, opierając się na projekcie budowlanym, decyzji o pozwoleniu na budowę, inwentaryzacji oraz pismach strony, a podatnik nie przedstawił kontrdowodów podważających ustaloną powierzchnię użytkową (979,70 m2). W konsekwencji NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę podatnika.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Organy podatkowe nie są bezwzględnie związane danymi z ewidencji gruntów i budynków, jeśli ewidencja jest wadliwa lub nie zawiera wymaganych danych (np. powierzchni użytkowej). W takiej sytuacji organy są uprawnione do samodzielnego ustalenia podstawy opodatkowania w drodze postępowania dowodowego.
Uzasadnienie
NSA uznał, że WSA błędnie zinterpretował art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, nadając prymat danym z ewidencji, która w tym przypadku nie zawierała danych o powierzchni użytkowej. Podkreślono, że organy podatkowe mają obowiązek ustalić podstawę opodatkowania, a jeśli ewidencja jest niepełna, mogą to zrobić na podstawie innych dowodów, w tym projektu budowlanego, zwłaszcza gdy podatnik nie przedstawił kontrdowodów.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (20)
Główne
u.p.o.l. art. 1a § ust. 1 pkt 1 i 5
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
u.p.o.l. art. 4 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
p.g.k. art. 21 § ust. 1
Prawo geodezyjne i kartograficzne
Sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretował ten przepis jako nakładający bezwzględny obowiązek kierowania się danymi z ewidencji gruntów.
Pomocnicze
u.p.o.l. art. 7 § ust. 1 pkt 6
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
Dotyczy zwolnienia przedmiotowego, które nie zostało przyznane w tej sprawie.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 180
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 181 § § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 194 § § 1 i 2
Ordynacja podatkowa
P.b. art. 3 § pkt 7a
Prawo budowlane
O.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 189 § § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 192
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 200 § § 1
Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 188
Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków art. 18 § ust. 1
Określa dane ewidencyjne dotyczące budynku, w tym powierzchnię zabudowy i użytkową.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy podatkowe nie są bezwzględnie związane danymi z ewidencji gruntów i budynków, gdy ewidencja jest wadliwa lub nie zawiera wymaganych danych (powierzchni użytkowej). Organy podatkowe miały prawo ustalić powierzchnię użytkową na podstawie projektu budowlanego i innych dowodów, gdy podatnik nie przedstawił kontrdowodów. WSA błędnie zinterpretował art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego.
Odrzucone argumenty
Argumenty WSA dotyczące bezwzględnego związania danymi z ewidencji gruntów i budynków. Argumenty WSA dotyczące konieczności ustalenia powierzchni użytkowej wyłącznie na podstawie aktu notarialnego lub deklaracji podatkowej.
Godne uwagi sformułowania
organy są danymi z ewidencji zawiązane i nie mogą w trybie postępowania podatkowego dokonywać ich zmiany nieuprawnione nadanie prymatu art. 21 ust. 1 p.g.k. nad przepisy ustaw podatkowych dane ewidencyjne dotyczące budynku są - według pkt 6 - pole powierzchni zabudowy, natomiast według pkt 7 – pole powierzchni użytkowej budynku. Pojęcia te nie są synonimiczne skoro ewidencja gruntów i budynków dla analizowanego budynku nie zawierała danych o jego powierzchni użytkowej, trudno odwoływać się do zasady związania [...] i nakładać na organ obowiązek honorowania danych, których w rejestrze nie ujawniono organy były uprawnione i jednocześnie obowiązane do samodzielnego ustalenia podstawy opodatkowania, tj. przeprowadzenia we własnym zakresie postępowania dowodowego celem wykazania tej wartości.
Skład orzekający
Krzysztof Winiarski
przewodniczący sprawozdawca
Wojciech Stachurski
członek
Anna Sokołowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie powierzchni użytkowej budynku do celów podatku od nieruchomości, gdy ewidencja gruntów jest niepełna lub wadliwa, a także relacja między przepisami Prawa geodezyjnego i kartograficznego a ustawami podatkowymi."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy ewidencja gruntów nie zawiera danych o powierzchni użytkowej, a organy podatkowe muszą samodzielnie ustalić tę wartość. Interpretacja może być różna w zależności od specyfiki konkretnego budynku i dostępnych dowodów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego podatku od nieruchomości i pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie podstawy opodatkowania, zwłaszcza w przypadku nieruchomości zabytkowych. Wyjaśnia skomplikowane relacje między różnymi przepisami i źródłami danych.
“Podatek od nieruchomości: Kiedy dane z ewidencji to za mało?”
Dane finansowe
WPS: 39 213 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 174/25 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-07-23 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-02-06 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Sokołowska Krzysztof Winiarski /przewodniczący sprawozdawca/ Wojciech Stachurski Symbol z opisem 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne Hasła tematyczne Podatek od nieruchomości Sygn. powiązane I SA/Wr 414/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2024-10-09 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 1170 art. 1a ust. 1 pkt 1 i 5 i art. 4 ust. 1 pkt 2 Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca), Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia WSA (del.) Anna Sokołowska, po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 października 2024 r., sygn. akt I SA/Wr 414/24 w sprawie ze skargi P. S.A. z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 20 lutego 2024 r., nr SKO/41/P-158/2022 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) oddala skargę, 2) zasądza od P. S.A. z siedzibą w S. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze kwotę 3.289 (słownie: trzy tysiące dwieście osiemdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z 9 października 2024 r., sygn. akt I SA/Wr 414/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyniku rozpoznania skargi P. S.A. z siedzibą w S. uchylił w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z 20 lutego 2024 r. o nr SKO/41/P-158/2022 oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Jeleniej Góry z 29 sierpnia 2023 r. o nr FW.3120.2F.100.2023.P8, obu w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2022 r. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Decyzją z 29 sierpnia 2023 r. o nr FW.3120.2F.100.2023.P8 Prezydent określił Spółce zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2022 r. w wysokości 39.213,00 zł. Opodatkowaniem za badany okres objęto m.in. budynek zabytkowej willi wpisany do rejestru zabytków decyzją z 12 czerwca 1987 r. pod nr [...], nr ew. bud. [...], posadowiony na działce gruntu nr [...], położonej w J. przy ul. [...]. Wskazaną nieruchomość gruntową Skarżąca nabyła 25 lipca 2006 r., na mocy aktu notarialnego Rep. A [...]. Z uwagi na negatywne opinie właściwego konserwatora zabytków, organ pierwszej instancji uznał, że ww. budynek zabytkowej willi nie był utrzymywany i konserwowany zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, nie podlega zwolnieniu, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 1170 ze zm.; dalej: u.p.o.l.) i winien podlegać opodatkowaniu na zasadach ogólnych wg stawki właściwej dla budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Organ wskazał, że zgodnie z zapisami ewidencji gruntów i budynków powierzchnia użytkowa willi wynosi 808,5 m2. W toku postępowania przed organem Strona, pomimo wezwania, nie przedłożyła dokumentu potwierdzającego powierzchnię willi, wskazując jako wiążące zapisy aktu notarialnego z 2006 r. Wobec braku inicjatywy dowodowej Skarżącej organ dokonał oceny projektu budowlanego adaptacji willi na obiekt hotelowo-gastronomiczny, sporządzonego na jej zlecenie w sierpniu 2009 r., z którego wynikała powierzchnia użytkowa 1.072,6 m2, przy czym analiza poszczególnych kondygnacji wykazała, że 92,9 m2 z tego stanowiła powierzchnia klatek schodowych. Ostatecznie organ przyjął 979,70 m2 jako powierzchnię użytkową spornego budynku. W wyniku wniesionego odwołania SKO utrzymało w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, uznając, że z projektu budowlanego z 2009 r. oaz dostarczonej przez Skarżącą inwentaryzacji z 2023 r. wynika powierzchnia użytkowa willi ustalona przez Prezydenta. Podzielono również ustalenia co do braku podstaw objęcia spornego obiektu zwolnieniem przedmiotowym z art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l., konieczność zakwalifikowania wszystkich obiektów objętych badaniem jako związanych z prowadzeniem przez Stronę działalności gospodarczej, a także wykaz budowli oraz ich wartości objętych opodatkowaniem. W skardze wywiedzionej od decyzji organu odwoławczego Skarżąca podniosła m.in., że od momentu zakupu nieruchomości organ podatkowy nigdy nie kwestionował powierzchni willi wynikającej z aktu notarialnego, która była podawana przez wszystkie lata w deklaracjach dotyczących podatku od nieruchomości. Ponadto pominięto okoliczność, że projekt zakłada jedynie pewne prace, w wyniku których możliwa jest zmiana powierzchni użytkowej stanowiącej podstawę opodatkowania. Takie zmiany mogłyby nastąpić dopiero w wyniku przeprowadzenia prac adaptacyjnych. To oznacza, że wyłącznie aktualna powierzchnia, która wynika z dokumentacji notarialnej, jest najbardziej wiarygodna i adekwatna w zakresie ustalania powierzchni użytkowej spornego budynku. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu podzielił zarzuty podniesione przez Skarżącą wyłącznie w zakresie przyjętej przez organy obu instancji powierzchni użytkowej willi. Zdaniem Sądu, zgodnie z niespornym w tym zakresie stanem faktycznym Strona nigdy nie wykonała modernizacji budynku. Błędne jest oparcie ustaleń w tym zakresie o projekt niezrealizowanych prac budowlanych i odstąpienie od danych podanych w deklaracji podatkowej, znajdujących potwierdzenie w umowie notarialnej, na podstawie której Skarżąca zakupiła nieruchomość, tj. 808,5 m2. Sąd wyraził pogląd, że brzmienie art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2021 r. poz. 1990 ze zm., dalej: p.g.k.) wymusza dokonywanie wymiaru podatku od nieruchomości przez organy podatkowe na podstawie wiążących danych wynikających z ewidencji. Organy, ustalając wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości, nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku aniżeli dane wskazane w ewidencji i nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń. Od wskazanej reguły nie zostały przewidziane żadne wyjątki. Organy są danymi z ewidencji zawiązane i nie mogą w trybie postępowania podatkowego dokonywać ich zmiany. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że organ błędnie odwołał się do zapisu z ewidencji, z którego wynikać miała powierzchnia użytkowa willi. W ocenie Sądu, w znajdującej się w aktach administracyjnych informacji o budynku nr ew. [...] podano jedynie powierzchnię zabudowy (k. akt adm. 71; tak samo nienumerowany wypis z kartoteki budynków), bez powierzchni użytkowej spornej willi. W takiej sytuacji organ powinien przyjąć dane zadeklarowane przez Stronę i poparte aktem notarialnym albo podważyć je w oparciu o własne ustalenia, np. przeprowadzenie oględzin i dokonanie pomiaru. Nie mógł zaś przyjąć danych z dokumentów, które – zgodnie z ustalonym stanem faktycznym – nie odnosiły się do rzeczywistości. Dokument ten projektował zmiany, które nie zostały dokonane. W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej organ odwoławczy zarzucił naruszenie następujących przepisów: I. na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 21 ust. 1 p.g.k. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w powiązaniu z art. 1a ust. 1 pkt 1 i 5 i art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. polegające na nieuprawnionym uznaniu przez Sąd, że w odniesieniu do zakwestionowanej powierzchni użytkowej budynku zabytkowej willi organy podatkowe obu instancji winny kierować się jako wiążącymi zapisami ewidencji gruntów i budynków, podczas gdy zamieszczone w niej informacje ograniczały się jedynie do wskazania powierzchni zabudowy tego budynku, z pominięciem powierzchni użytkowej obiektu, mających wpływ na podstawę określenia podatnikowi wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2022 r., II. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez oparcie skarżonego rozstrzygnięcia na błędnych ustaleniach faktycznych wywiedzionych z treści umowy sprzedaży zawartej przez podatnika 25 lipca 2006 r. w zakresie powierzchni użytkowej nabytego na jej podstawie budynku zabytkowej willi, podczas gdy pozostają one w sprzeczności z ustaleniami, dokonanymi w trakcie przeprowadzonych przed organem pierwszej instancji czynności dowodowych, z których wynika, że różniła się ona znacznie od wykazanej w tym akcie i winna być ustalona w wielkości objętej decyzyjnie wymiarem podatkowym, 2) art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 180, art. 181 § 1 i art. 194 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm., dalej: O.p.) oraz art. 3 pkt 7a ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 725 ze zm., dalej: P.b.) polegającym na braku wszechstronnego rozważenia wszystkich aspektów stanu faktycznego sprawy i pominięcie w procesie orzeczniczym oceny niektórych dowodów zgromadzonych przed organem podatkowym pierwszej instancji w postaci: a) decyzji z 20 maja 2010 r. nr 191/2010.A.B.7353-167/2010, na podstawie której zatwierdzono projekt budowlany i wydano podatnikowi pozwolenie na budowę polegającą na przebudowie budynku położonego na terenie działki nr [...] na obiekt hotelowo-gastronomiczny, b) projektu adaptacji budynku na pensjonat hotelowo-gastronomiczny sporządzonego w 2009 r., c) pism Skarżącej z 22 marca 2016 r. oraz 11 lipca 2022 r., z których wynika, że w zakresie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wykonano projekt adaptacji zabytkowej willi wraz z postanowieniami [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w W., remont dachu, etap I projektu budowlanego adaptacji budynków, prace konserwatorskie - odkrywki schodkowe na elewacjach budynków oraz analizę ikonograficzną i morfologiczną wraz z analizą wyników oraz etap II projektu budowlanego adaptacji budynku, co świadczy o tym, iż objęta decyzją budowlaną przebudowa opodatkowanego budynku willi była ukończona, niezgłoszona do finalnego odbioru przez organ nadzoru budowlanego i nieujęta przez Spółkę w prowadzonym rejestrze środków trwałych, 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 21 ust. 1 p.g.k. oraz art. 187 § 1 i art. 191 O.p. polegającym na wydaniu przez Sąd wyroku o uchyleniu decyzji obu instancji z zaleceniem przyjęcia w odniesieniu do zakwestionowanej powierzchni użytkowej budynku zabytkowej willi danych zadeklarowanych przez Spółkę i popartych aktem notarialnym albo ich ewentualne podważenie w oparciu o własne ustalenia, oparte na dowodzie z oględzin i pomiarów terenowych, podczas gdy dowód ten jest zbędny wobec możliwości wysnucia niezbędnych ustaleń z powyższym zakresie z treści dokumentów opisanych w uprzednim punkcie niniejszej skargi kasacyjnej, 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 189 § 1, art. 192 i art. 200 § 1 O.p. polegającym na wydaniu przez Sąd wyroku o uchyleniu decyzji obu instancji, mimo że Skarżąca w trakcie postępowania wszczętego przez Prezydenta na kilkakrotne pisemne wezwania nie przedstawiła dokumentów pozwalających na bezsporne ustalenie powierzchni użytkowej budynków zgłoszonych do opodatkowania w latach 2017-2022 w pierwotnych deklaracjach podatkowych DN-1 (w tym m.in. książkę obiektu budowlanego), oraz pomimo zawiadomienia przed wydaniem uchylonych decyzji nie zgłosiła uwag odnośnie przyjętej do opodatkowania powierzchni użytkowej budynku, 5) art. 145 § 1 p.p.s.a. polegającym na wydaniu przez Sąd wyroku o uchyleniu decyzji obu instancji, podczas gdy wniesiona przez stronę przeciwną skarga winna ulec oddaleniu. Przy tak zakreślonych zarzutach kasacyjnych organ odwoławczy wniósł o uchylenie kwestionowanego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Kolegium wniosło nadto o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisach, oraz zrzekło się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżąca wniosła o jej oddalenie i zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna organu została oparta ma usprawiedliwionych podstawach. Na etapie wniesionego środka zaskarżenia sporna pozostaje wyłącznie kwestia powierzchni użytkowej budynku stanowiącego zabytkową willę, przyjętej przez organy obu instancji jako podstawa wymiaru podatku za badany rok podatkowy. W pozostałym zakresie – odmowy zwolnienia przedmiotowego z art. 7 ust. 1 pkt 6 u.p.o.l. oraz zakwalifikowania obiektów Skarżącej jako związanych z prowadzoną przezeń działalnością gospodarczą – Sąd pierwszej instancji podzielił oceny prawne zawarte w decyzjach podatkowych, co nie jest obecnie kwestionowane. Analiza uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji wskazuje w pierwszej kolejności na błędną wykładnię art. 21 ust. 1 p.g.k. i wywiedzioną przez WSA z rzeczonego przepisu zasadę bezwzględnego związania danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków oraz braku możliwości uwzględniania przez organy podatkowe innej podstawy wymiaru podatku od nieruchomości aniżeli wynikająca z tego rejestru. Naczelny Sąd Administracyjny w zakresie omawianego zagadnienia wielokrotnie opowiadał się za koncepcją dwóch kategorii danych pochodzących z ewidencji gruntów i budynków, tj. bezwzględnie i względnie wiążących organy podatkowe, a nadto w ślad za uchwałą z 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13, dopuszczał jej podważenie, w tym bez potrzeby uprzedniej zmiany samej ewidencji (por. wyrok NSA z 6 listopada 2024 r., sygn. III FSK 1079/24; wyrok NSA z 4 czerwca 2019 r., sygn. II FSK 2018/17; wyrok NSA z 1 sierpnia 2014 r., sygn. II FSK 1930/12). Do danych zawartych w rejestrze o względnie wiążącym organy podatkowe charakterze zaliczyć można m.in. dane dotyczące budynków, których faktyczna powierzchnia podlegająca opodatkowaniu różni się od wskazanej w ewidencji. W zakresie danych niewiążących organów w sposób bezwzględny informacje zawarte w ewidencji korzystają jedynie z domniemania prawdziwości, w odniesieniu do których nie wyklucza możliwości ich kwestionowania tak przez zainteresowanych podatników, jak i same organy podatkowe, w trybie przewidzianym w art. 194 § 3 O.p. Przeciwny pogląd oznaczałby nieuprawnione nadanie prymatu art. 21 ust. 1 p.g.k. nad przepisy ustaw podatkowych precyzujących sposób ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości, w analizowanym przypadku - art. 1a ust. 1 pkt 1 i 5 i art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. Powyższa uwaga czyniona jest porządkowo, albowiem wielokrotnie powoływany przez Sąd pierwszej instancji art. 21 ust. 1 p.g.k. w rozpoznawanej sprawie nie znajdował zastosowania. Zgodnie z § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 27 lipca 2021 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. z 2024 r. poz. 219 ze zm.) danymi ewidencji dotyczącymi budynku są - według pkt 6 - pole powierzchni zabudowy, natomiast według pkt 7 – pole powierzchni użytkowej budynku. Pojęcia te nie są synonimiczne i oznaczają różne wartości, z których wyłącznie powierzchnia użytkowa jest w przypadku budynków, obok ich funkcji, determinantem wymiaru zobowiązania w podatku od nieruchomości, składając się na podstawę opodatkowania. Trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, że w ewidencji gruntów i budynków dla spornej willi (nr ew. [...]) rejestr nie zawiera danych dotyczących powierzchni użytkowej, a jedynie powierzchni zabudowy. Skądinąd również organy w decyzjach obu instancji nie wskazywały, jakoby ewidencja zawierała dane w zakresie pierwszej z tych wartości. Sąd ten jednakże wyprowadził ze wskazanej okoliczności wadliwe wnioski, albowiem skoro ewidencja gruntów i budynków dla analizowanego budynku nie zawierała danych o jego powierzchni użytkowej, trudno odwoływać się do zasady związania, o której mowa w art. 21 ust. 1 p.g.k., i nakładać na organ obowiązek honorowania danych, których w rejestrze nie ujawniono. Skoro zaś dla budynku o nr ew. [...] ewidencja została sporządzona wadliwie wobec braku zawarcia danych o jego powierzchni użytkowej, organy były uprawnione i jednocześnie obowiązane do samodzielnego ustalenia podstawy opodatkowania, tj. przeprowadzenia we własnym zakresie postępowania dowodowego celem wykazania tej wartości. Posłużenie się danymi ewidencyjnymi zawierającymi wyłącznie powierzchnię zabudowy willi wiązałoby się z obrazą poprzez pominięcie art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. W świetle poczynionych uwag za zasadny i skutecznie prowadzący do uchylenia zaskarżonego wyroku należało uznać zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 21 ust. 1 p.g.k. w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 1 i 5 oraz art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. W zaistniałej sytuacji do oceny pozostawało, czy zobowiązane do ustalenia powierzchni użytkowej spornej willi organy podatkowe należycie przeprowadziły czynności w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego, tj. ocenić skuteczność zarzutów zawartych w pkt II.1-5 petitum skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy podatkowe obu instancji zrealizowały wszystkie czynności dowodowe niezbędne z punktu widzenia dyspozycji art. 122 O.p. celem poczynienia stanowczych ustaleń faktycznych w zakresie powierzchni użytkowej analizowanego obiektu. W świetle przywołanego przepisu oraz art. 187 § 1 O.p. do organu podatkowego należy wyjaśnienie wszystkich okoliczności niezbędnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym określenie źródeł dowodowych, za pomocą których będzie wywodził okoliczności faktyczne relewantne dla sprawy, oraz ich przeprowadzenie. Jednocześnie, wobec przyjęcia w procedurze podatkowej otwartego systemu środków dowodowych o zasadniczo równej mocy dowodowej, organy te nie zostały ograniczone poprzez odgórne określenie pierwszeństwa określonych źródeł dowodowych celem wykazania określonych faktów. Za wadliwe z tego względu należy uznać kwestionowanie przez Sąd pierwszej instancji czynności organów podatkowych w procesie kompletowania materiału dowodowego tylko z uwagi na nieprzeprowadzenie oględzin spornej willi i dokonania jej pomiarów. Organy podatkowe ustalenia w zakresie powierzchni użytkowej poczyniły w oparciu o dowody dokumentowe, tj. decyzję z 20 maja 2010 r. nr 191/2010.A.B.7353-167/2010, na podstawie której zatwierdzono projekt budowlany i wydano podatnikowi pozwolenie na budowę polegającą na przebudowie budynku położonego na terenie działki nr [...] na obiekt hotelowo-gastronomiczny, projektu adaptacji budynku na pensjonat hotelowo-gastronomiczny sporządzonego w 2009 r. oraz pism Skarżącej z 22 marca 2016 r. oraz 11 lipca 2022 r., z których wynika zakres prac poczynionych na obiekcie. Pod uwagę wzięto również inwentaryzację obiektów budynkowych z 2023 r. Należy przy tym podzielić ocenę zawartą w uzasadnieniu skargi kasacyjnej o nieuprawnionym uznaniu przez Sąd, jakoby żadne prace remontowo - adaptacyjne na spornej nieruchomości nie zostały przeprowadzone, jak również jakoby okoliczność niezgłoszenia obiektu po realizacji określonych prac do finalnego odbioru przez organ nadzoru budowlanego winny stanowić okoliczność przeczącą możliwości czerpania z dokumentacji budowlanej. Projekt adaptacji budynku z 2009 r. w pkt 9 zawierał zestawienie pomieszczeń i powierzchni z podziałem na poszczególne kondygnacje, zaś sumaryczna powierzchnia użytkowa wskazana na str. 13 dokumentu pokrywała się z powierzchnią wskazaną uprzednio przez Spółkę w ogłoszeniu o sprzedaży obiektu z 2022 r. (k. 62 akt adm.), przy czym słusznie Prezydent w kwestionowanej decyzji (str. 8) od wskazanej wielkości odjął 92,9 m2 powierzchni klatek schodowych. Z uwagi na niezaoferowanie przez Spółkę kontrdowodów podważających tak ustaloną powierzchnię użytkową spornej willi, mimo wielokrotnie kierowanych doń wezwań, organy uprawnione były przyjąć do podstawy opodatkowania budynku powierzchnię użytkową 979,70 m2, bez konieczności dalszego potwierdzania tej okoliczności faktycznej w drodze oględzin i pomiarów. Wobec poczynienia przez organy podatkowe na podstawie przeprowadzonych czynności dowodowych stanowczych ustaleń faktycznych, niezakwestionowanych skutecznie przez Skarżącą, nie było konieczności gromadzenia dalszego materiału dowodowego i oczekiwania przeprowadzania oględzin nieruchomości czy dokonywania jej pomiarów. Dowód taki byłby wymagany, gdyby w świetle dotychczas zgromadzonego materiału okoliczność powierzchni użytkowej willi budziła wątpliwości organów bądź w razie zaoferowania przez Skarżącą kontrdowodów podważających ustalenia w danym zakresie. Tymczasem Strona, kilkukrotnie pisemnie wzywana nie przedstawiła dokumentów pozwalających na bezsporne ustalenie powierzchni użytkowej budynków zgłoszonych do opodatkowania w latach 2017-2022 w pierwotnych deklaracjach podatkowych DN-1 (m.in. książkę obiektu budowlanego), nie wykazała też inicjatywy dowodowej na etapie końcowego zapoznania się z aktami przed wydaniem decyzji obu instancji. Sama okoliczność widniejącej na umowie sprzedaży z 2006 r. innej danej aniżeli zakładana przez organy nie świadczy o wadliwości ustaleń, zwłaszcza w sytuacji, gdy z późniejszych dokumentów powierzchnia użytkowa odbiegała od deklarowanej przez Spółkę. Powyższe uwagi przesądzały o skuteczności również zarzutów proceduralnych podniesionych przez organ odwoławczy. Mając na względzie powyższe uwagi, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok Sądu pierwszej instancji oraz uznając, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona, rozpoznał merytorycznie skargę inicjującą postępowanie przed Sądem pierwszej instancji poprzez jej oddalenie. O kosztach postępowania sądowego, na które składają się koszty postępowania kasacyjnego oraz koszty postępowania przed sądem pierwszej instancji, orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2, art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. SNSA Wojciech Stachurski SNSA Krzysztof Winiarski SWSA (del.) Anna Sokołowska
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI