III FSK 1726/21

Naczelny Sąd Administracyjny2023-04-24
NSApodatkoweWysokansa
odpowiedzialność podatkowaosoba trzeciaczłonek zarząduzaległości podatkoweVATOrdynacja podatkowapostępowanie podatkoweskarżącyorgan podatkowyNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, potwierdzając, że organ podatkowy nie musi badać autentyczności faktury w postępowaniu o odpowiedzialność członka zarządu, jeśli decyzja wymiarowa jest ostateczna.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej G. K. od wyroku WSA, który oddalił jego skargę na decyzję Dyrektora IAS o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki D. Sp. z o.o. w VAT. G. K. zarzucał naruszenie przepisów procesowych, w tym brak powołania biegłego do zbadania autentyczności faktury oraz błędne ustalenie, że pełnił funkcję członka zarządu w czasie powstania zaległości. NSA uznał skargę za nieuzasadnioną, stwierdzając, że w postępowaniu o odpowiedzialność osoby trzeciej nie bada się prawidłowości ostatecznej decyzji wymiarowej wobec spółki.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną G. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wcześniej oddalił skargę G. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Decyzja ta orzekała o solidarnej odpowiedzialności G. K. za zaległości podatkowe spółki D. Sp. z o.o. w podatku od towarów i usług za marzec 2014 r. G. K. zarzucił w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 174 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 180 § 1, 181, 187 § 1 i 197 § 1 Ordynacji podatkowej, twierdząc, że organ podatkowy nie miał prawa odmówić powołania biegłego z zakresu badań pisma ręcznego w celu ustalenia, czy faktura VAT nr [...] z 31 marca 2014 r. została wystawiona przez osobę reprezentującą spółkę. Ponadto zarzucił naruszenie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 180 § 1 i 187 § 1 O.p., wskazując, że błędnie ustalono, iż sprawował funkcję członka zarządu w czasie powstania zaległości podatkowej, podczas gdy miał zrezygnować z tej funkcji wcześniej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieuzasadnioną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, solidarna odpowiedzialność członków zarządu dotyczy zaległości podatkowych spółki, których wysokość została określona ostateczną decyzją. W postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności osoby trzeciej nie jest możliwe podważanie prawidłowości ostatecznej decyzji wymiarowej ani kwestionowanie ustaleń dokonanych w postępowaniu wobec spółki. NSA stwierdził, że G. K. nie przedstawił dowodów na poparcie twierdzenia o rezygnacji z funkcji członka zarządu przed powstaniem zaległości, a wręcz wcześniejsze jego zeznania i pisma wskazywały na pełnienie tej funkcji. Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny i nie miały obowiązku badania autentyczności faktury w postępowaniu o odpowiedzialność podatkową osoby trzeciej, gdy decyzja wymiarowa wobec spółki była już ostateczna.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ podatkowy nie jest zobowiązany do badania prawidłowości ostatecznej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe wobec spółki w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.

Uzasadnienie

Postępowanie w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej (w tym członka zarządu) ma na celu ustalenie, czy istnieją przesłanki do przypisania tej osobie odpowiedzialności za długi spółki, a nie ponowne badanie zasadności pierwotnego zobowiązania podatkowego spółki, które zostało już ostatecznie określone decyzją wymiarową.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

o.p. art. 116 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Określa przesłanki solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki.

Pomocnicze

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres rozpoznania sprawy przez NSA.

P.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa podstawy skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania.

ustawa o VAT art. 108 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Podstawa do określenia wysokości zobowiązania podatkowego w VAT.

ustawa o VAT art. 103 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Termin płatności podatku VAT.

o.p. art. 155

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Wezwanie do złożenia dokumentów.

o.p. art. 116 § § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Przesłanki uwalniające od odpowiedzialności.

o.p. art. 116 § § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Zakres odpowiedzialności.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 180 § 1, 181, 187 § 1 i 197 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że organ podatkowy nie posiada uprawnienia do powołania biegłego z zakresu badań pisma ręcznego w celu ustalenia autentyczności faktury. Naruszenie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 180 § 1 i 187 § 1 O.p. poprzez uznanie, że skarżący sprawował funkcję członka zarządu D. sp. z o.o. w czasie powstania zaległości podatkowej w podatku VAT za marzec 2014 r., podczas gdy skarżący zrezygnował z tej funkcji w dniu 5 marca 2014 r.

Godne uwagi sformułowania

W postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, w tym członka zarządu spółki kapitałowej, nie jest możliwe podnoszenie zarzutów dotyczących wysokości zobowiązań podatkowych wynikających z decyzji ostatecznych, a także uchybień procesowych, jakie zdaniem strony w tych postępowaniach wystąpiły, a osoba trzecia nie może skutecznie podważać ustaleń dokonanych w postępowaniu podatkowym prowadzonym w stosunku do podmiotu, za którego długi podatkowe odpowiada.

Skład orzekający

Anna Juszczyk-Wiśniewska

sprawozdawca

Bogusław Dauter

przewodniczący

Dominik Gajewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że w postępowaniu o odpowiedzialność podatkową osoby trzeciej nie bada się prawidłowości ostatecznej decyzji wymiarowej wobec podatnika."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy decyzja wymiarowa jest ostateczna i nie została wzruszona.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności członka zarządu za długi spółki, co jest częstym problemem w praktyce. Wyrok jasno określa granice postępowania w takich przypadkach.

Czy możesz być odpowiedzialny za długi firmy, nawet jeśli nie byłeś w zarządzie? NSA wyjaśnia granice odpowiedzialności.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 1726/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Juszczyk-Wiśniewska /sprawozdawca/
Bogusław Dauter /przewodniczący/
Dominik Gajewski
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich
Sygn. powiązane
III SA/Wa 2445/18 - Wyrok WSA w Warszawie z 2019-05-14
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2018 poz 800
art. 116 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska (spr.), po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 2445/18 w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 14 maja 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 2445/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę G. K. (skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (organ odwoławczy) z dnia 13 sierpnia 2018 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego wraz z D. Sp. z o.o. za zaległość podatkową Spółki w podatku od towarów i usług za marzec 2014 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi.
Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
W skardze kasacyjnej G. K. zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o uchylenie wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Pełnomocnik strony skarżącej wyrokowi zarzucił:
1. naruszenie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 180 § 1, 181, 187 § 1 i 197 § 1 Ordynacji podatkowej - dalej o.p., mające wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie, że organ podatkowy nie posiada uprawnienia do powołania biegłego z zakresu badań pisma ręcznego i tym sposobem ustalenia, czy faktura nr [...] z dnia 31 marca 2014 r. została wykonana przez osobę reprezentującą spółkę D., zaś okoliczność wystawienia tej faktury przez spółkę została udowodniona w odrębnym postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną,
2. naruszenie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 180 § 1 i 187 § 1 O.p., mające wpływ na wynik sprawy, poprzez uznanie, że skarżący sprawował funkcję członka zarządu D. sp. z o.o. w czasie powstania zaległości podatkowej w podatku VAT za marzec 2014 r. (tj. w dniu 25 kwietnia 2014 r.), podczas gdy skarżący zrezygnował z tej funkcji w dniu 5 marca 2014 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 259) – dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi. Z tego względu, przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która oparta została na zarzucie naruszenia przepisów postępowania jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).
Skarżący podniósł zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego w zakresie ustalania stanu faktycznego stanowiącego podstawę do zastosowania przepisów prawa materialnego. Z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że naruszenia przepisów postępowania przez Sąd, Strona upatruje w tym, że Sąd oparł się na stanie faktycznym, który nie został wyjaśniony przez organ w sposób pełny i z tego powodu niezasadnie oddalił skargę.
Skarżący zakwestionował bowiem w szczególności prawidłowość ustalenia przez orzekające w sprawie organy, że sprawował funkcję członka zarządu D. Sp. z o.o. w dacie upływu terminu płatności podatku VAT za marzec 2014 r., to jest w dniu 25 kwietnia 2014 r. Podniósł, iż zrezygnował z tej funkcji w dniu 5 marca 2014 r. Skarżący wskazał także, iż faktura nr [...] z dnia 31 marca 2014r. nie została przez niego wystawiona, a jedynie on był uprawniony do wystawiania faktur w marcu (do dnia rezygnacji z funkcji) 2014 r. Okoliczność ta zdaniem skarżącego powinna zostać wyjaśniona poprzez dowód z opinii biegłego z zakresu badania pisma ręcznego, nie zaś w oparciu o dowód z protokołu przesłuchania skarżącego sporządzony do innej sprawy.
Solidarna odpowiedzialność skarżącego za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za marzec 2014 r. wynika z nieuregulowania kwoty podatku, określonej na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej: "ustawa o VAT") ostateczną decyzją Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia 15 grudnia 2016 r., doręczoną Spółce w dniu 4 stycznia 2017 r. Postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego ze Spółką za niewykonane zobowiązania Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2014 r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego zostało wszczęte w dniu 10 stycznia 2018 r., to jest z chwilą doręczenia skarżącemu postanowienia o wszczęciu postępowania w tej sprawie z dnia 29 grudnia 2017 r.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu w okresie, w którym upływał termin płatności powyższego zobowiązania przez Spółkę, to jest w dniu 25 kwietnia 2014 r. Zgodnie z art. 103 ust. 1 ustawy o VAT podatnicy oraz podmioty wymienione w art. 108 są obowiązani, bez wezwania naczelnika urzędu skarbowego, do obliczania i wpłacania podatku za okresy miesięczne w terminie do 25. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy, na rachunek urzędu skarbowego, z zastrzeżeniem ust. 1a-4 oraz art. 33 i art. 33b. Tym samym Spółka była zobowiązana do zapłaty podatku wynikającego z faktury z dnia 31 marca 2014 r. w terminie do dnia 25 kwietnia 2014 r. W dacie tej skarżący sprawował jednoosobowo funkcję Prezesa Zarządu Spółki. Jak bowiem wynika z Uchwały Nr 3 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 20 lutego 2014 r. został powołany jako Prezes Zarządu Spółki z chwilą podjęcia Uchwały. Odwołany zaś został z funkcji Prezesa Zarządu Spółki Uchwałą Nr 3 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z dnia 5 września 2014 r., także z chwilą podjęcia Uchwały. Z kolei twierdzenie skarżącego o rezygnacji z członkostwa w Zarządzie Spółki nie zostało poparte żadnym dowodem. Twierdzenie to zostało podniesione dopiero w skardze do WSA i jak słusznie zauważył Sad I instancji pozostaje w sprzeczności z wcześniejszymi twierdzeniami skarżącego. Prawidłowo Sąd I instancji zwrócił uwagę, iż organ I instancji wraz z postanowieniem o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie doręczył skarżącemu na podstawie art. 155 O.p. wezwanie m.in. do złożenia dokumentów wskazujących, że skarżący nie pełnił funkcji Prezesa Zarządu od dnia 1 marca do dnia 25 kwietnia 2014 r., które zwolniłyby skarżącego z odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe Spółki objęte niniejszym postępowaniem podatkowym. Wezwanie to pozostało bez odpowiedzi, zaś w piśmie z dnia 28 lutego 2018 r. skarżący wskazał na ustanie jego członkostwa w Zarządzie Spółki z dniem 5 września 2014 r. Także z włączonego do akt niniejszego postępowania protokołu przesłuchania skarżącego w charakterze świadka z dnia 18 grudnia 2014 r. dotyczącym transakcji dokumentowanej fakturą nr [...] z dnia 31 marca 2014 r. nie wynika, aby skarżący wskazywał na złożenie rezygnacji z członkostwa w Zarządzie Spółki i niewykonywanie tej funkcji, ale złożył zeznania wskazujące pełnienie obowiązków Prezesa Spółki. Tym samym brak jest podstaw do uznania twierdzeń skarżącego co do zaprzestania pełnienia funkcji Prezesa Zarządu Spółki z dniem 5 marca 2014 r. za wiarygodne, a ustaleń organów podatkowych za wadliwe.
W skardze kasacyjnej jak i w skardze do Sądu I instancji , Skarżący wskazał na naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy poprzez uznanie, że organ podatkowy nie posiada uprawnienia do powołania biegłego z zakresu badań pisma ręcznego i ustalenia czy faktura nr [...] z dnia 31 marca 2014 r. została wykonana przez osobę reprezentującą Spółkę wobec istnienie co do tej okoliczności wątpliwości, które nie mogą być w inny sposób wyjaśnione.
Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Prawidłowo Sąd I instancji wskazał, że z treści art. 116 § 1 O.p. wynika, iż solidarna ze spółką odpowiedzialność członków zarządu dotyczy zaległości podatkowych spółki. W okolicznościach niniejszej sprawy organy podatkowe orzekły o solidarnej odpowiedzialności skarżącego zaległość podatkową Spółki w podatku od towarów i usług (wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi), którego wysokość została określona decyzją Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia 15 grudnia 2016 r. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż decyzja ta jest ostateczna. Tym samym w takiej wysokości zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w decyzji obciąża Spółkę i w oparciu o treść art. 116 § 1, § 2 i § 4 O.p. skarżący za tą zaległość odpowiada solidarnie ze Spółką. Okoliczność pozostawania w obrocie prawnym decyzji z dnia 15 grudnia 2016 r., jak i to, że podatek z niej wynikający nie został zapłacony nie jest przez skarżącego kwestionowana. Dopóki zatem decyzja, o której mowa nie została wzruszona i pozostaje w obrocie prawnym, a zobowiązanie pozostaje niezapłacone, aktualna jest solidarna odpowiedzialność skarżącego wraz ze Spółką i nie jest możliwe podnoszenie w niniejszym postępowaniu zarzutów zmierzających w istocie do podważenia prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego wobec Spółki. Art. 116 O.p. obliguje bowiem organy podatkowe do wykazania istnienia przesłanek pozytywnych odpowiedzialności członka zarządu i braku wystąpienia przesłanek uwalniających od tej odpowiedzialności. Organy podatkowe w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu ze Spółką za jej zaległości nie są uprawnione do badania prawidłowości ostatecznej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. W postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, w tym członka zarządu spółki kapitałowej, nie jest możliwe podnoszenie zarzutów dotyczących wysokości zobowiązań podatkowych wynikających z decyzji ostatecznych, a także uchybień procesowych, jakie zdaniem strony w tych postępowaniach wystąpiły, a osoba trzecia nie może skutecznie podważać ustaleń dokonanych w postępowaniu podatkowym prowadzonym w stosunku do podmiotu, za którego długi podatkowe odpowiada.
Z uzasadnienia decyzji wymiarowej z dnia 15 grudnia 2016 r., o której mowa wyżej, wydanej wobec Spółki wynika, iż kwota podatku do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT wynika z faktury VAT nr [...] dnia 31 marca 2014 r. wystawionej przez Spółkę na rzecz S. Sp. z o.o. Tym samym powyższa faktura stanowiła istotny dowód w postępowaniu wymiarowym prowadzonym wobec Spółki, nie mniej jednak w świetle powyższych wywodów brak jest podstaw do uznania, iż organy podatkowe winny w niniejszym postępowaniu badać jego autentyczność, w tym poprzez powołanie biegłego z zakresu badań pisma ręcznego.
Z powodów powyżej wskazanych podniesione w skardze zarzuty nie były zasadne.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie
art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
|Sędzia WSA (del.) |Sędzia NSA |Sędzia NSA |
|Anna Juszczyk-Wiśniewska |Bogusław Dauter |Dominik Gajewski |

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI