III FSK 1670/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki, potwierdzając, że pożyczka pieniędzy bezgotówkowych, transferowana z polskiego rachunku bankowego, podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych jako pożyczka rzeczy.
Spółka zaskarżyła wyrok WSA, który oddalił jej skargę na interpretację indywidualną dotyczącą opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych (PCC) pożyczek pieniędzy bezgotówkowych. Spółka argumentowała, że środki pieniężne transferowane z zagranicznego rachunku bankowego nie podlegają PCC. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że pieniądz bezgotówkowy, nawet transferowany za granicę, jeśli pochodzi z polskiego rachunku bankowego, jest traktowany jako rzecz i podlega opodatkowaniu PCC zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 1 ust. 4 ustawy o PCC.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki P. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił skargę spółki na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej dotyczącą podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC). Spór dotyczył opodatkowania pożyczek pieniędzy bezgotówkowych, transferowanych z polskiego rachunku bankowego pożyczkodawcy na rachunek pożyczkobiorcy. Spółka podnosiła, że środki te, zwłaszcza jeśli są transferowane za granicę, nie podlegają PCC, gdyż nie są już 'rzeczami', a stały się 'prawem majątkowym wykonywanym za granicą'. NSA oddalił skargę kasacyjną, w pełni podzielając stanowisko WSA i organu. Sąd podkreślił, że pieniądz, zarówno gotówkowy, jak i bezgotówkowy, jest traktowany jako rzecz oznaczona co do gatunku. Kluczowe dla opodatkowania jest miejsce położenia przedmiotu pożyczki w momencie zawarcia umowy. Skoro środki pieniężne znajdowały się na rachunku bankowym w Polsce, umowa pożyczki podlega opodatkowaniu PCC, zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 1 ust. 4 ustawy o PCC. Sąd odrzucił również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, uznając, że WSA prawidłowo przeprowadził kontrolę legalności i nie dopatrzył się naruszeń ze strony organu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, podlega opodatkowaniu.
Uzasadnienie
Pieniądz bezgotówkowy, nawet transferowany za granicę, jeśli pochodzi z polskiego rachunku bankowego, jest traktowany jako rzecz znajdująca się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i podlega opodatkowaniu PCC. Sam fakt ulokowania środków na koncie bankowym nie przekształca pieniądza w prawo majątkowe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
u.p.c.c. art. 1 § 1
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
Podatkowi podlegają umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, jeżeli ich przedmiotem są rzeczy znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub prawa majątkowe wykonywane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
u.p.c.c. art. 1 § 4
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
Określa, że czynności podlegają podatkowi, jeżeli ich przedmiotem są rzeczy znajdujące się na terytorium R.P. lub prawa majątkowe wykonywane na terytorium R.P. (pkt 1), albo rzeczy znajdujące się za granicą lub prawa majątkowe wykonywane za granicą, gdy nabywca ma siedzibę w R.P. (pkt 2).
Pomocnicze
k.c. art. 720 § 1
Kodeks cywilny
Definiuje umowę pożyczki, zgodnie z którą pożyczkodawca zobowiązuje się przenieść na własność biorącego przedmiot pożyczki, a biorący zobowiązuje się zwrócić przedmiot pożyczki.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 14h
Ustawa - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 14c
Ustawa - Ordynacja podatkowa
o.p. art. 121
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Argumenty
Odrzucone argumenty
Środki pieniężne, będące przedmiotem przyszłych pożyczek zaciąganych przez Skarżącą od spółki zależnej, będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Przedmiotem umowy pożyczek zaciągniętych przez skarżącą od spółki zależnej są rzeczy znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie zaś prawo majątkowe wykonywane za granicą. W przypadku przekazania pieniędzy z rachunku bankowego pożyczkodawcy na rachunek pożyczkobiorcy dochodzi do wypłaty środków pieniężnych rozumianych jako rzeczy. Sąd I instancji błędnie nie stwierdził naruszenia przez organ podatkowy art. 14h oraz 14c w zw. z art. 121 Ordynacji podatkowej.
Godne uwagi sformułowania
pieniądz bezgotówkowy należy traktować jako pożyczkę rzeczy, nie zaś jako prawa majątkowe Sam fakt ulokowania środków na koncie, przez co pieniądz staje się bezgotówkowym, nie jest wystarczające, aby uznać, że pieniądz ten przestaje być rzeczą, a staje się prawem majątkowym. O opodatkowaniu umowy pożyczki pieniężnej rozstrzyga miejsce położenia jej przedmiotu.
Skład orzekający
Dominik Gajewski
sprawozdawca
Jolanta Sokołowska
członek
Sławomir Presnarowicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska, że pożyczki pieniędzy bezgotówkowych, transferowane z polskiego rachunku bankowego, podlegają opodatkowaniu PCC jako pożyczka rzeczy, niezależnie od miejsca siedziby pożyczkobiorcy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, gdzie pieniądze znajdują się na rachunku bankowym w Polsce w momencie zawarcia umowy. Nie rozstrzyga sytuacji, gdy pożyczkodawca nie ma rachunku w Polsce.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia podatkowego związanego z pożyczkami bezgotówkowymi, które jest istotne dla wielu przedsiębiorców i wymaga precyzyjnej interpretacji przepisów.
“Pożyczka bezgotówkowa z polskiego konta? Zapłacisz PCC!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 1670/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-03-12 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-12-21 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Dominik Gajewski /sprawozdawca/ Jolanta Sokołowska Sławomir Presnarowicz /przewodniczący/ Symbol z opisem 6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty 6560 Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Sygn. powiązane I SA/Gl 1698/22 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2023-07-26 Skarżony organ Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 170 art. 1 ust. 1 pkt 1 lit.b w zw. z art. 1 ust. 4 Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Protokolant Piotr Stępień, po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P. z siedzibą w D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 lipca 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 1698/22 w sprawie ze skargi P. z siedzibą w D. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 17 października 2022 r., nr 0111-KDIB2-3.4014.399.2022.1.MD UNP: 1780131 w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od P. z siedzibą w D. na rzecz Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 26 lipca 2023 r. oddalił skargę P. w D. (dalej: skarżąca, spółka) na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: organ) z 17 października 2022 r. w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych. Skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik skarżącej na podstawie art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako "p.p.s.a."), zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości i opierając ją na podstawie naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie. Zaskarżonemu wyrokowi Sądu I instancji zarzucono: I. Naruszenie przepisów prawa materialnego: a) art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 1 ust. 4 Ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 170; dalej jako "u.p.c.c."), poprzez błędne uznanie przez Sąd I Instancji, iż: - środki pieniężne, będące przedmiotem przyszłych pożyczek zaciąganych przez Skarżącą od spółki zależnej będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, - przedmiotem umowy pożyczek zaciągniętych przez skarżącą od spółki zależnej są rzeczy znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie zaś prawo majątkowe wykonywane za granicą, - w przypadku przekazania pieniędzy z rachunku bankowego pożyczkodawcy na rachunek pożyczkobiorcy dochodzi do wypłaty środków pieniężnych rozumianych jako rzeczy, b) art. 1 ust. 4 pkt 2 u.p.c.c. poprzez jego niezastosowanie prowadzące do uznania, że środki pieniężne, będące przedmiotem przyszłych pożyczek zaciąganych przez Skarżącą od spółki zależnej będą podlegały opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. II. Naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 4a) w zw. z art. 151 p.p.s.a. polegające na tym, że Sąd I Instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej błędnie nie stwierdził naruszenia przez organ podatkowy art. 14h oraz 14c w zw. z art. 121 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowe (dalej jako "o.p.") tj. naruszenia polegającego na nie przeprowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych w stopniu prowadzącym do istotnego wpływu na wynik sprawy i oddaleniu skargi w całości pomimo wydania jej z naruszeniem przepisów postępowania tj. z naruszeniem art. 14h oraz 14c w zw. z art. 121 o.p; art. 3 § 1, art. 3 § 2 pkt 4a w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej błędnie: - nie stwierdził naruszenia przez organ podatkowy art. 14h oraz 14c w zw. z art. 121 o.p. w stopniu prowadzącym do istotnego wpływu na wynik sprawy oraz nie uchylił zaskarżonej decyzji pomimo wydania jej z naruszeniem przepisów postępowania tj. z naruszeniem art. 14h oraz 14c w zw. z art. 121 o.p., - uznał, że w sprawie nie zaszły okoliczności naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe podstawy skargi kasacyjnej, na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wniesiono o: uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w całości i uwzględnienie w całości skargi skarżącej poprzez uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej z dnia 17 października 2022 r. wydanej przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej w całości, zasądzenie od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego w tym postępowaniu, według norm przepisanych. Ewentualnie, w przypadku uznania przez Sąd, że istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona: - uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania; - zasądzenie od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz skarżącej kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego w tym postępowaniu według norm przepisanych. Ponadto skarżąca wniosła o przeprowadzenie rozprawy. Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył pełnomocnik organu, wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, na podstawie art. 184 p.p.s.a. jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw, zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych (art. 204 pkt 1 p.p.s.a.) oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 i 2 p.p.s.a.), nie stwierdził podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku. W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, a zarzuty kasacyjne nie podważają prawidłowości zaskarżonego wyroku. Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio p.p.s.a.). W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego została oddalona. W pierwszej kolejności należy wskazać istotę sporu i jego ramy materialnoprawne. Przedmiotem sporu jest rozstrzygnięcie pytania czy umowa pożyczki, której przedmiotem jest pieniądz bezgotówkowy, transferowany drogą przelewu z rachunku bakowego pożyczkodawcy, położonego na terenie R, na rachunek położony w R1, gdzie siedzibę ma wnioskodawca, jest czynnością opodatkowaną na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 1 ust. 4 u.p.c.c. Na wstępie należy zauważyć, że Skarżąca uzasadniając zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) w zw. z art. 1 ust. 4 u.p.c.c. powtórzyła argumentację zaprezentowaną w skardze do Sądu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do zarzutów naruszenia w/w przepisów prawa materialnego w pełni zaakceptował argumentację zaprezentowaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który oddalił skargę. Art. 1 u.p.c.c. określa zakres przedmiotowy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, zgodnie z którym podlegają mu wyłącznie czynności cywilnoprawne enumeratywnie w nim wymienione. Zgodnie z tym przepisem (art. 1 ust. 1 pkt. 1 lit. b u.p.c.c.) podatkowi podlegają umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku. Jednocześnie przepis art. 720 § 1 k.c. stanowi, że umowa pożyczki należy do umów nazwanych i na tej podstawie pożyczkodawca zobowiązuje się przenieść na własność biorącego przedmiot pożyczki, a pożyczkobiorca zobowiązuje się zwrócić przedmiot pożyczki w pieniądzach o tej samej wielkości lub w rzeczach tego samego gatunku i takiej samej jakości. Tak więc pożyczka jest umową przy której dochodzi do zmian w obrębie prawa własności przedmiotu, co skutkuje, że umowa ta jest umową konsensualną i dwustronnie zobowiązującą. Przepisy dotyczące umowy pożyczki, a zwłaszcza z użycia w art. 720 k.c. wyrażenia "własność", jak również z odwołania się w art. 264 k.c. i art. 845 k.c. do przepisów o pożyczce wynika, że w art. 720 k.c. traktuje się pieniądze jako znaki pieniężne i rzeczy. Podobne stanowisko prezentuje doktryna (m.in. S. Grzybowski "System prawa cywilnego, t. III cz. 2, Prawo zobowiązań, część szczegółowa" s. 706), gdzie przyjmuje się, że pieniądze, o których mowa w art. 720 k.c. są również rzeczami oznaczonymi co do gatunku. Treść art. 1 ust. 1 pkt. 1 lit. b u.p.c.c. stanowi, że przedmiotem opodatkowania jest sam fakt zawarcia umowy pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku. Zawężenie przedmiotu umowy dokonał ustawodawca w art. 1 ust. 4 u.p.c.c., na mocy którego czynności cywilnoprawne podlegają podatkowi, jeżeli ich przedmiotem są: 1/ rzeczy znajdujące się na terytorium R. lub prawa majątkowe wykonywane na terytorium R.; 2/ rzeczy znajdujące się za granicą lub prawa majątkowe wykonywane za granicą, w przypadku gdy nabywca ma miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Stąd nie można zgodzić się z poglądem, że sam fakt, że pieniądze zgromadzone na koncie bankowym i przelane za jego pośrednictwem za granicę Polski, skutkuje tym, że tracą one walor rzeczy i stają się prawem majątkowym. Zgodnie z art. 725 k.c. przez umowę rachunku bankowego bank zobowiązuje się względem posiadacza rachunku, na czas oznaczony lub nieoznaczony, do przechowywania jego środków pieniężnych oraz, jeżeli umowa tak stanowi, do przeprowadzania na jego zlecenie rozliczeń pieniężnych. Umowa taka rodzi skutki prawne wyłącznie między bankiem a posiadaczem rachunku. Głównym obowiązkiem banku, wynikających z istoty umowy, jest przechowywanie środków pieniężnych posiadacza rachunku. Dokonywanie rozliczeń za pośrednictwem rachunku stanowi obowiązek dodatkowy wynikający z woli stron, umowy. Również należy zauważyć, iż w doktrynie nauk ekonomicznych wskazuje się na funkcje pieniądza: 1/ cyrkulacyjną, 2/ miernika wartości, 3/ płatniczą i 4/ tezauryzacyjną. Pieniądz może mieć postać gotówkową i rozrachunkową (bezgotówkową). Forma bezgotówkowa może występować w formie tzw. pieniądza bankowego, którego używa się poprzez rozliczenia międzybankowego mogące przybierać postać przelewu. Również w ustawie z dnia 19 sierpnia 2011 roku o usługach płatniczych (art. 3 ust. 1 pkt. 2 lit. c) definiuje się usługi płatnicze jako działalność polegająca na wykonywaniu transakcji płatniczych, w tym transferu środków pieniężnych na rachunek płatniczy u dostawcy użytkownika lub u innego dostawcy przez wykonywanie usług polecenia przelewu, w tym stałych zleceń. Powyższe okoliczności przesądzają, że w przypadku przekazania pieniędzy z rachunku bankowego pożyczkodawcy na rachunek biorącego pożyczkę dochodzi do wypłaty środków pieniężnych rozumianych jako rzeczy sui generis. Pożyczkodawca czyni to jako dłużnik zobowiązany do wydania przedmiotu pożyczki. Dokonuje tego jednak uwalniając się ze zobowiązania wobec pożyczkobiorcy za pośrednictwem rachunku bankowego. Nie oznacza to, że w takiej sytuacji przedmiot pożyczki ulega przekształceniu w prawo majątkowe, które realizowane jest przez wierzyciela – pożyczkobiorcę w miejscu jego siedziby. Z momentem wydania w polskim banku dyspozycji przelewu, pożyczkodawca traci prawo do dysponowania przedmiotem pożyczki, czyli własnością określonej ilości pieniędzy (expressis verbis z art. 720 § 1 k.c.), a pożyczkobiorca uzyskuje ją w formie odpowiedniego przysporzenia pieniężnego, w formie zapisu na prowadzonym na jego rzecz rachunku bankowym. Na uwadze należy mieć również fakt, że w dobie cyfryzacji która łączy się z coraz bardziej zaawansowanymi formami finansowania i kredytowania, dominującą rolę w obrocie gospodarczym odgrywa pieniądz bezgotówkowy, a z samej normy prawnej przepisu 720 § 1 k.c. wynika, że przedmiotem pożyczki są jednostki pieniężne, stanowiące określoną wartość ekonomiczną. Istota pożyczki pieniężnej umożliwia wykorzystanie różnych form zapłaty, tj. w gotówce czy przez elektroniczny przelew bankowy. Tak więc przedmiotem pożyczki może być także pieniądz bezgotówkowy (co jest coraz częstszą formą stosowaną w obrocie). Stąd wydanie przedmiotu pożyczki może nastąpić w bardzo różny sposób, jednakże istotne znaczenie ma tylko to, że biorący pożyczkę uzyskał możliwość swobodnego dysponowania określoną sumą pieniężną. Realizacja umowy może więc odbywać się także bezgotówkowo. Jednocześnie należy zauważyć, że pieniądz bezgotówkowy dominuje obecnie w formach rozliczeniowych, a ponadto istnieje swobodna możliwość wymiany jego na gotówkę (banknoty i monety) i wprowadzanie do obrotu. Skutkuje to tym, że zapłata bezgotówkowa oznacza wydanie przedmiotu pożyczki. Z założenia – pieniądz elektroniczny ma być substytutem pieniądza gotówkowego i powinien spełniać te same funkcje i posiadać te same cechy (cyrkulacyjną, miernika wartości i środka płatniczego). Należy również zauważyć, że pożyczka pieniężna może być udzielona nie tylko przez wręczenie pożyczkobiorcy określonej ilości znaków pieniężnych, ale również przez przekazanie pożyczkobiorcy określonej sumy pieniężnej w każdej dostępnej formie – w tym przez bankowy przelew pieniądza bezgotówkowego. Czynność ta zatem – zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt. 1 lit. b u.p.c.c. w zw. z art. 1 ust. 4 u.p.c.c. – podlega obowiązkowi podatkowemu. Mając powyższe na uwadze – zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt. 1 u.p.c.c., obowiązek podatkowy powstaje w chwili zawarcia umowy pożyczki, w wyniku której dokonywane jest przeniesienie pieniędzy, czyli rzeczy, które znajdowały się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Późniejszy ich transfer za granicę za pośrednictwem rachunku bankowego, nie oznacza, że przedmiot pożyczki przekształcił się w prawo majątkowe w postaci bezgotówkowego pieniądza bankowego. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, że skoro do przedstawionego we wniosku interpretacyjnym zdarzenia przyszłego zastosowanie ma tylko przepis art. 1 ust. 4 pkt. 1 u.p.c.c., to analiza i wykładnia pkt. 2 tego przepisu była zbędna. Art. 1 ust. 4 pkt. 2 u.p.c.c. nie ma do przedmiotowej pożyczki zastosowania, zatem Organ nie miał obowiązku dokonywania jego wykładni. Podsumowują, pożyczkę mającą za przedmiot pieniądz bezgotówkowy należy traktować jako pożyczkę rzeczy, nie zaś jako prawa majątkowe. Sam fakt ulokowania środków na koncie, przez co pieniądz staje się bezgotówkowym, nie jest wystarczające, aby uznać, że pieniądz ten przestaje być rzeczą, a staje się prawem majątkowym. Przeciwnie, pieniądze zgromadzone na koncie bankowym i przelane za jego pośrednictwem za granicę Polski nie tracą waloru rzeczy i nie ulegają przekształceniu w prawo majątkowe, które jest realizowane przez wierzyciela (pożyczkobiorcę) w miejscu jego siedziby. Nie można więc uznać, że ze względu na szczególne cechy pieniędzy nie może ich uznać za rzeczy. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że do opodatkowania pożyczki bezgotówkowej stosuje się zasady opodatkowania analogiczne jak dla rzeczy, w związku z czym pożyczka mająca za przedmiot pieniądz bezgotówkowy, w związku ze znajdowaniem się środków na rachunku bankowym w Rzeczypospolitej Polskiej, powinna być opodatkowana w Polsce podatkiem od czynności cywilnoprawnych (m.in. wyroki NSA z dnia 16 grudnia 2013 r., II FSK 185/12 oraz z dnia 8 czerwca 2006 r. II FSK 819/05, wyroku WSA w Warszawie z dnia 26 maja 2022 r., III SA/Wa 1932/21 oraz z 22 listopada 2022 r., III SA/Wa 1687/22). Również Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym wyroku przyjmuje taki pogląd. O opodatkowaniu umowy pożyczki pieniężnej rozstrzyga miejsce położenia jej przedmiotu. Istotne jest więc to, gdzie w momencie zawarcia umowy pożyczki znajdowały się pieniądze. Z punktu widzenia obowiązku podatkowego ważne jest, aby w dacie zawarcia umowy pożyczki jej przedmiot (np. pieniądze) znajdował się w Polsce (art. 1 ust. 4 u.p.c.c.). Z tych też względów jeżeli pieniądze znajdowały się za granicą, to obowiązek podatkowy z tytułu umowy pożyczki nie powstaje, a pożyczkobiorca nie musi płacić podatku od czynności cywilnoprawnych. Jeżeli jednak w chwili zawarcia umowy kwota pożyczki znajdowała się w Polsce, transakcja jest opodatkowana (S. Bogucki, A. Wacłwczyk, K. Winiarski, Podatek od czynności cywilnoprawnych. Komentarz., Warszawa 2021). W niniejszej sprawie pożyczka – w związku ze znajdowaniem się środków na rachunku bankowym pożyczkodawcy w Rzeczypospolitej Polskiej – powinna być opodatkowana w Polsce podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Należy bowiem odwołać się wprost do art. 1 ust. 4 pkt. 1 u.p.c.c., który stanowi, że czynności cywilnoprawne podlegają podatkowi, jeżeli ich przedmiotem są rzeczy znajdujące się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego należy zauważyć, że mogą być skuteczną podstawą kasacyjną tylko wówczas, gdy zostanie wykazane, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Postawione przez Skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia przepisów postępowania, które Skarżąca oparła na art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 4a) w zw. z art. 151 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Skuteczne zakwestionowanie tych norm prawnych w ramach zarzutów kasacyjnych wymaga powiązania z zarzutem naruszenia przez Sąd I instancji konkretnych przepisów prawa procesowego dotyczących zasad prowadzenia kontroli sądowoadministracyjnej, a nie przepisów regulujących sposób rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd czy adresowanych do Organu przepisów określających zasady prowadzenia postepowania interpretacyjnego i wydawania interpretacji indywidualnej. O ile nie jest możliwe skuteczne podważenie wyroku Sądu I instancji tylko w oparciu o zarzut naruszenia normy o charakterze wynikowym, o tyle przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa może naruszyć wyłącznie Organ wydający zaskarżoną interpretację, podlegającą następnie kontroli Sądu na skutek wniesionej przez Stronę skargi. Należy zauważyć, że Skarżąca w skardze kasacyjnej powołała się na przepisy art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 4a) p.p.s.a. które dotyczą podstawy prawnej kontroli działalności administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne oraz zakresu, przedmiotu, kryterium tej kontroli, nie wskazując jednocześnie na konkretne wady sądowej kontroli legalności zaskarżonej interpretacji. Ograniczenie się jedynie do samego wytknięcia Sądowi niewłaściwej kontroli, mającej w przekonaniu Skarżącej skutkować oddaleniem skargi, zamiast uchyleniem interpretacji nie jest jednak wystarczające. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4a) p.p.s.a. kontrola działalności publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Skoro więc Skarżąca kasacyjnie zarzuciła Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach niewłaściwą kontrolę zaskarżonej interpretacji i zakwestionowała jej wynik w postaci wydanego rozstrzygnięcia, to powinna była wskazać na przepisy, które w toku tej kontroli naruszył Sąd, a takich skarga kasacyjna nie zawiera. Sąd I instancji dokonując kontroli zbadał zaskarżoną interpretację pod kątem wymogów formalnych interpretacji oraz prawidłowości procedowania Organu w kontekście zarzutu skargi na interpretację naruszenia przez Organ art. 14h i 14c w zw. z art. 121 O.p. Wydane przez Sąd rozstrzygnięcie, stanowiące wynik kontroli sądowoadministracyjnej, było dokonane w sposób prawidłowy. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji jednoznacznie wskazał, że zaskarżona interpretacja zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art. 14c O.p., natomiast w postępowaniu Organu zmierzającym do wydania tej interpretacji trudno doszukać się naruszenia zasady zaufania do organów podatkowych. Przeprowadzając analizę interpretacji pod kątem art. 14c O.p. zaznaczyć należy, że Organ odniósł się do opisanego we wniosku zdarzenia przyszłego oraz dokonał oceny prawnej tego zdarzenia, powołując się na przepisy, które miały zastosowanie w sprawie, a co za tym idzie wykazał, z jakiego powodu stanowisko Skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z uwagi na to, że do przedstawionego we wniosku zdarzenia przyszłego zastosowanie miał tylko przepis art. 1 ust. 4 pkt. 1 u.p.c.c. nie było zasadne ani celowe dokonywanie wykładni innych przepisów, które w sprawie zastosowania nie miały, jak art. 1 ust. 4 pkt. 2 u.p.c.c., zatem brak wykładni tego przepisu nie może być poczytywany jako naruszenie przez Organ zasad postępowania. Sąd I instancji prawidłowo uznał, że interpretacja była wydana zgodnie z art. 121 § 1 O.p. w zw. z art. 14h O.p., które obligują organ interpretacyjny do rozpoznania sprawy co do istoty na podstawie obowiązujących przepisów prawa mających zastosowanie na gruncie konkretnego stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego, w sposób staranny i merytorycznie poprawny. Z powyższych względów nie jest więc możliwe uznanie również ostatniego z zarzutów za trafne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. SNSA Dominik Gajewski SNSA Sławomir Presnarowicz SNSA Jolanta Sokołowska
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI