III FSK 903/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-08-07
NSApodatkoweWysokansa
podatek od nieruchomościpowierzchnia użytkowawysokość pomieszczeńgaraż podziemnyewidencja gruntów i budynkówprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiustawa o podatkach i opłatach lokalnychNSAskarga kasacyjna

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie podatku od nieruchomości, uznając, że choć WSA częściowo błędnie uzasadnił wyrok, to samo rozstrzygnięcie było prawidłowe, mimo że organy podatkowe nie powinny być bezwzględnie związane danymi z ewidencji gruntów.

Sprawa dotyczyła podatku od nieruchomości za 2021 r., gdzie kluczowe było ustalenie powierzchni użytkowej garażu z uwzględnieniem jego wysokości. Sąd I instancji uchylił decyzję organu, uznając zasadność wyłączenia z opodatkowania powierzchni klatek schodowych. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając błędy w ustaleniu stanu faktycznego i naruszenie prawa materialnego dotyczące sposobu obliczania powierzchni użytkowej, zwłaszcza w kontekście wysokości poniżej 2,20 m. NSA, oddalając skargę kasacyjną, potwierdził, że organy podatkowe nie są bezwzględnie związane danymi z ewidencji gruntów, jeśli pozostają one w sprzeczności z przepisami ustawy podatkowej, jednak uznał, że samo rozstrzygnięcie WSA było prawidłowe.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną N. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie podatku od nieruchomości za 2021 r. Sąd I instancji uznał za zasadne zarzuty dotyczące wyłączenia z opodatkowania powierzchni klatek schodowych, ale nie uwzględnił pozostałych argumentów skarżącej, w tym dotyczących sposobu obliczania powierzchni użytkowej garażu z uwzględnieniem jego wysokości. Skarżąca w skardze kasacyjnej zarzuciła naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując bezwzględne związanie organów podatkowych danymi z ewidencji gruntów i budynków, zwłaszcza gdy wysokość kondygnacji garażu była poniżej 2,20 m. Naczelny Sąd Administracyjny, choć podzielił stanowisko skarżącej, że organy podatkowe nie są bezwzględnie związane danymi ewidencyjnymi i powinny weryfikować je w kontekście przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (w tym art. 4 ust. 2 u.p.o.l. dotyczącego wysokości pomieszczeń), uznał, że zaskarżone orzeczenie WSA, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. NSA podkreślił, że dane z ewidencji gruntów i budynków mają moc wiążącą, ale nie są niepodważalne, jeśli pozostają w sprzeczności z przepisami prawa materialnego. W związku z tym, oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a., uznając, że sentencja wyroku WSA nie uległaby zmianie nawet po usunięciu błędów w uzasadnieniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Organy podatkowe nie są bezwzględnie związane danymi z ewidencji gruntów i budynków, jeśli pozostają one w sprzeczności z przepisami ustawy podatkowej, w szczególności w zakresie sposobu obliczania powierzchni użytkowej.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że choć ewidencja gruntów jest urzędowym źródłem informacji, nie jest niepodważalna. Dane ewidencyjne mogą być weryfikowane, jeśli ich przyjęcie prowadziłoby do sprzeczności z przepisami ustawy podatkowej, np. w zakresie obliczania powierzchni użytkowej budynków z uwzględnieniem ich wysokości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (18)

Główne

u.p.o.l. art. 4 § ust. 2

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

u.p.o.l. art. 1a § ust. 1 pkt 5

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

u.p.o.l. art. 4 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.g.k. art. 21 § ust. 1

Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne

O.p. art. 210 § § 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 194 § § 1 i 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.k.w.h.

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe nie są bezwzględnie związane danymi z ewidencji gruntów i budynków, jeśli pozostają one w sprzeczności z przepisami ustawy podatkowej. Konieczność stosowania art. 4 ust. 2 u.p.o.l. przy obliczaniu powierzchni użytkowej budynków, uwzględniając wysokość pomieszczeń.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, które doprowadziły do błędnego ustalenia stanu faktycznego i zastosowania prawa, mimo że ostateczne rozstrzygnięcie było prawidłowe.

Godne uwagi sformułowania

nie ulega wątpliwości, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości wnoszenia skargi kasacyjnej od uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji nie jest tak, że od tej reguły nie zostały przewidziane żadne wyjątki nieuprawnione nadanie prymatu art. 21 ust. 1 p.g.k. nad jednoznaczną wypowiedzią legislatora w ustawie podatkowej nie mogą podważać i wyłączać stosowania wymienionych przepisów ustawy podatkowej, jeżeli podatnik w postępowaniu podatkowym kwestionuje poprawność tych danych nie tylko wtedy, gdy nie ma usprawiedliwionych podstaw, ale także wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu

Skład orzekający

Jacek Brolik

przewodniczący

Krzysztof Przasnyski

sprawozdawca

Wojciech Stachurski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości w przypadku rozbieżności między danymi ewidencyjnymi a przepisami prawa materialnego, zwłaszcza w kontekście powierzchni użytkowej budynków i ich wysokości."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej interpretacji przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wymaga analizy konkretnych danych ewidencyjnych i faktycznego stanu budynku.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego podatku od nieruchomości i kluczowej kwestii, jak organy podatkowe powinny traktować dane ewidencyjne w obliczu przepisów prawa materialnego. Wyjaśnia, że dane ewidencyjne nie są niepodważalne, co ma istotne znaczenie praktyczne dla podatników.

Czy dane z ewidencji gruntów są święte? NSA wyjaśnia, kiedy można je podważyć w sprawie podatku od nieruchomości.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III FSK 903/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-08-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jacek Brolik /przewodniczący/
Krzysztof Przasnyski /sprawozdawca/
Wojciech Stachurski
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Sygn. powiązane
I SA/Po 96/24 - Wyrok WSA w Poznaniu z 2024-04-30
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1634
art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 174 pkt 2, art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 134 § 1, art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2022 poz 1452
art. 4 ust. 2, art. 1a ust. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1990
art. 21 ust. 1
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne - t.j.
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 210 § 4, art. 122, art. 191, art. 187 § 1, art. 194 § 1 i 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Brolik, Sędzia NSA Wojciech Stachurski, Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski (sprawozdawca), Protokolant Luiza Wyszomierska, po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej N. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 30 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SA/Po 96/24 w sprawie ze skargi N. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 29 sierpnia 2023 r. nr SKO.F.406.249.2023 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 r. oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2024 r. sygn. akt I SA/Po 96/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu skargi N. Sp. z o.o. w W. (dalej jako: "Skarżąca") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 29 sierpnia 2023 r. nr SKO.F.406.249.2023 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2021 r., uchylił zaskarżoną decyzję. Jako podstawę prawną powołano art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Wyrok (podobnie, jak pozostałe powołane w uzasadnieniu orzeczenia) jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.
Sąd I instancji stwierdził, że skarga jest zasadna, jednakże nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie. Jako zasadne ocenił zarzuty odnoszące się do kwestii dotyczącej podstawy powierzchni wliczonej do podstawy opodatkowania, obejmującej klatki schodowe, jako powierzchni wyłączonej z podstawy opodatkowania.
Następnie wskazał, że w dniu 3 marca 2021 r. Skarżąca złożyła deklarację na podatek od nieruchomości za 2021 r. obowiązującą od stycznia 2021 r. Natomiast w dniu 23 lutego 2022 r. złożyła korektę deklaracji na podatek od nieruchomości za 2021 r., obowiązującą od września 2021 r. Uzasadnieniem do złożenia korekt deklaracji była konieczność skorygowania podstawy opodatkowania budynków należących do Skarżącej, znajdujących się w P. przy ul. P. [...]. Zgodnie z przeprowadzoną w 2018 r. inwentaryzacją zasadne było wyłączenie z opodatkowania powierzchni klatek schodowych oraz zmniejszenie powierzchni użytkowej hali parkingowej oraz kilku mniejszych pomieszczeń na kondygnacji -1 i 1, z uwagi na wysokość w świetle poniżej 2,2m, co zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 1452 ze zm., dalej jako: "u.p.o.l.") pozwala na zaliczenie powierzchni tych pomieszczeń do powierzchni użytkowej w 50%.
WSA w Poznaniu podkreślił, że organy podatkowe za podstawę opodatkowania przyjęły powierzchnię użytkową wskazaną w dokumencie urzędowym i to określoną w sposób wprost sprzeczny z przepisem u.p.o.l. stanowiącym, że do powierzchni użytkowej nie można doliczać powierzchni klatek schodowych. Przepis art. 4 ust. 2 u.p.o.l. wskazuje precyzyjne wytyczne dotyczące sposobu obliczania powierzchni użytkowej przedmiotu opodatkowania, a także art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l. określa w sposób niebudzący wątpliwości, jakie elementy nieruchomości się do niej zaliczają, a jakie należy pominąć.
W ocenie Sądu I instancji, nie zasługiwała natomiast na uwzględnienie pozostała argumentacja skargi odnosząca się do zarzutów art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1990 ze zm., dalej jako: "p.g.k."). Organy podatkowe prawidłowo przyjęły za podstawę opodatkowania dla potrzeb podatku od nieruchomości powierzchnię zawartą w wypisie z rejestru budynków położonych na przedmiotowej nieruchomości.
Wskazując na art. 4 ust. 2 u.p.o.l. oraz art. 2 ust. 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, WSA w Poznaniu podkreślił, że zasady, według których przy ustalaniu powierzchni użytkowej lokalu zamieszczanej w ewidencji gruntów i budynków uwzględniana jest jego wysokość, są takie same jak zasady uwzględniania wysokości lokalu przy ustalaniu podstawy opodatkowania lokalu podatkiem od nieruchomości (w obu przepisach mowa jest o "wysokości w świetle").
To oznacza, że organy podatkowe ustalając wymiar podatku od nieruchomości są w tym zakresie bezwzględnie związane treścią ewidencji gruntów i budynków. W rezultacie zaś tak długo, jak długo znajdujący w ewidencji gruntów i budynków zapis dotyczący powierzchni użytkowej przedmiotowego garażu nie zostanie zmieniony w trybie właściwym do zmian tej ewidencji, organy podatkowe nie mogą przyjmować innej powierzchni użytkowej w celu określenia podstawy opodatkowania udziału podatnika we własności tego lokalu. Innymi słowy, faktyczne obmiary dokonywane czy to przez organy podatkowe, czy to przez podatnika, same w sobie nie mogą skutecznie podważyć zapisów ewidencji gruntów i budynków. Mogą one co najwyżej stanowić informację wskazującą na potrzebę wprowadzenia stosownych zmian w tejże ewidencji. Dopiero jednak wprowadzenie takich zmian umożliwi przyjęcie innej (choć w dalszym ciągu opartej na ewidencji) powierzchni użytkowej jako podstawy opodatkowania. Natomiast kto nie zgadza się z ustaloną przez organy wysokością podatku od nieruchomości z powodu nieścisłości w ewidencji, musi najpierw doprowadzić do ich usunięcia. Weryfikacja danych w ewidencji gruntów i budynków nie może być zatem przeprowadzona ani przez organ I instancji, ani przez Kolegium.
We wskazaniach co do dalszego postępowania podkreślono konieczność uwzględnienia wyłączenia z opodatkowania powierzchni klatek schodowych zgodnie z wnioskiem Skarżącej oraz sporządzenia prawidłowego, zgodnie z art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., dalej jako: "O.p.") uzasadnienia decyzji tak, aby wynikał z niej zarówno ustalony stan faktyczny, jak i prawidłowa wykładnia prawa materialnego.
Skargę kasacyjną od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Poznaniu wniosła Skarżąca reprezentowana przez radcę prawnego zaskarżając ten wyrok w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:
I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć wpływ na wynik sprawy, albowiem skutkowało sformułowaniem przez Sąd I instancji kwestionowanych ocen prawnych oraz wskazań co do dalszego postępowania, tj. art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 134 § 1 oraz w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 122 w zw. z art. 191 i art. 187 § 1 oraz 194 § 1 i 3 O.p. polegające na:
a) nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego sprawy i tym samym naruszeniu zasady prawdy materialnej przez organy podatkowe, przejawiające się w oparciu rozstrzygnięć o wielkość powierzchni użytkowej wskazanej w ewidencji gruntów i budynków z dnia 30 września 2022 r. oraz w dokumentach znajdujących się w aktach księgi wieczystej nr [...], podczas gdy wartość z nich wynikająca nie uwzględnia sposobu obliczania powierzchni zgodnie z art. 4 ust. 2 u.p.o.l., a nadto prowadzi do opodatkowania 100% powierzchni garażu również w miejscach, gdzie same organy podatkowe potwierdziły, że wysokość kondygnacji jest poniżej 2,20 metra;
b) nakazaniu organom podatkowym ustalenie powierzchni kondygnacji budynku w oparciu o jeden z dowodów (ewidencja gruntów i budynków), z pominięciem innych dowodów (inwentaryzacja architektoniczna, pomiar wysokości kondygnacji dokonany przez organ w trakcie oględzin) prowadzący nie tylko do ustalenia stanu faktycznego niezgodnie z rzeczywistym, ale przede wszystkim prowadzący do pominięcia i ustalania podstawy opodatkowania budynku niezgodnie z przepisami ustawy podatkowej, tj. zaliczanie do powierzchni użytkowej budynku powierzchni kondygnacji w wysokości poniżej 2,20 metra;
c) sporządzenie wadliwego uzasadnienia wyroku, pokazującego niekonsekwencję Sądu, gdzie Sąd słusznie uznając, że nie można dopuścić do opodatkowania powierzchni klatek schodowych, opierając się na ewidencji gruntów i budynków, nie wiedzieć dlaczego dopuścił opodatkowanie 100% powierzchni garażu, również w miejscach mających wysokość poniżej 2,20 metra, na które Sąd wskazał w uzasadnieniu wyroku; Sąd nie wyjaśnił dlaczego uznaje, że przepis w zakresie w jakim mówi o wysokości kondygnacji do 2,20 metra nie jest jasny i precyzyjny, jak również nie wyjaśnił, dlaczego organ powinien zastosować tylko częściowo przepis ustawy podatkowej, a nie w całości, zwłaszcza gdy z potwierdzonego stanu faktycznego wynika, że kondygnacja garażu posiada powierzchnię poniżej 2,20 metra, które w sposób jasny i konkretny zostały objęte opodatkowaniem w 50%, a nie w 100%;
II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 4 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 4 ust. 2 i art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l. w zw. z art. 21 ust. 1 p.g.k. poprzez posłużenie się przy ustalaniu podstawy opodatkowania budynku danymi z dokumentu urzędowego, podczas gdy w toku postępowania wykazano i organ I instancji zgodził się z tymi ustaleniami, że powierzchnia użytkowa wskazana w ewidencji gruntów i budynków jest nieprawidłowa, ponieważ w wielu miejscach wysokość hali garażowej jest mniejsza niż 2,20 metra, a ponadto do powierzchni użytkowej została również doliczona powierzchnia klatek schodowych, co stoi w sprzeczności z przepisami u.p.o.l. i prowadzi nie tylko do pominięcia przepisu ustawy podatkowej, lecz orzekania wbrew jego treści na niekorzyść podatnika.
Mając powyższe na uwadze, wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, jako że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, ewentualnie w razie oddalenia skargi kasacyjnej, o odstąpienie od zasądzenia na rzecz drugiej strony kosztów postępowania w drugiej instancji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu nie skorzystało z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi.
Nie ulega wątpliwości, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości wnoszenia skargi kasacyjnej od uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji. W przypadku, gdy strona nie zgadza się z częścią uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego może je zakwestionować tylko wyłącznie poprzez zaskarżenie całego orzeczenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2006 r., sygn. akt I FSK 750/05). W takiej sytuacji, weryfikując zasadność przesłanek rozstrzygnięcia, na których oparł się wojewódzki sąd administracyjny, Naczelny Sąd Administracyjny może orzec na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a., taką skargę kasacyjną wprawdzie oddalić, ale weryfikując motywy rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, w tym - wyrażoną w nim ocenę prawną oraz wskazania co do dalszego postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 października 2017 r., sygn. akt II FSK 2331/15).
Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, gdyż zaskarżony wyrok pomimo częściowo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. O ile bowiem nie budził zastrzeżeń pogląd Sądu I instancji, odnośnie zasadności zarzutów formułowanych przez Skarżącą, odnoszących się do kwestii dotyczącej powierzchni wliczonej do podstawy opodatkowania, obejmującej klatki schodowe, jako powierzchni wyłączonej z podstawy opodatkowania, o tyle Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska organu odwoławczego, zaaprobowanego następnie przez Sąd I instancji, w zakresie bezwzględnego związania danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków oraz braku możliwości uwzględniania przez organy podatkowe innej podstawy wymiaru podatku od nieruchomości aniżeli wynikająca z tejże ewidencji.
Poza sporem pozostaje, że zgodnie z art. 21 ust. 1 p.g.k. podstawę wymiaru podatków i świadczeń stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Z przepisu tego wynika, iż ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych, w tym i w postępowaniu podatkowym. Nie jest jednak tak, że od tej reguły nie zostały przewidziane żadne wyjątki.
W orzecznictwie sądów administracyjnych dość powszechnie przyjmowany jest pogląd, w świetle którego stosownie do przywołanej regulacji organ podatkowy nie może samodzielnie dokonywać klasyfikacji funkcji nieruchomości, lecz winien odwołać się do odpowiednich zapisów ewidencji gruntów i budynków (por. m.in. uchwała 7 sędziów NSA z 27 kwietnia 2009 r., sygn. akt II FPS 1/09). Oznacza to, że co do zasady o sposobie kwalifikacji gruntu (budynku) dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości nie tyle decyduje sposób rzeczywistego wykorzystania nieruchomości, ile jej funkcje (przeznaczenie) wskazane w ewidencji gruntów i budynków. Jednakże, na co również zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w uchwale 7 sędziów z 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13, wskazana reguła związania danymi ewidencyjnymi w pewnych przypadkach może zostać w ramach postępowania podatkowego podważona, nawet bez potrzeby uprzedniej zmiany samej ewidencji. Może to mieć miejsce, w sytuacji gdy oparcie się na danych ewidencyjnych pozostawałoby w sprzeczności z innymi bezwzględnie obowiązującymi regulacjami prawnymi (np. zawartymi w ustawie z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, Dz.U. z 2023 r. poz. 1984 ze zm.) lub też musiałoby się wiązać z pominięciem przepisów zawartych w ustawie podatkowej, mających wpływ na wymiar podatku.
W wyroku z 6 listopada 2024 r. sygn. akt III FSK 1079/24 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że uwzględniając kryterium mocy wiążącej ewidencji gruntów i budynków dla wymiaru podatku od nieruchomości, tj. ustalenia elementów przedmiotowych i podmiotowych zobowiązania podatkowego, zawarte w niej informacje można podzielić na dwie kategorie. Pierwszą z nich tworzą dane bezwzględnie wiążące organ podatkowy (dopóki ewidencja nie zostanie zmieniona w przewidzianym prawem trybie administracyjnym, dane te nie mogą być przez organ w toku postępowania podatkowego samodzielnie korygowane). Drugą kategorię stanowią natomiast informacje o względnej mocy wiążącej, tj. takie, których zgodność z rzeczywistym stanem prawnym lub faktycznym może być przy wymiarze podatku weryfikowana przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych (art. 180 § 1 w zw. z art. 194 § 3 O.p.).
Do pierwszej grupy zaliczyć można dane ewidencyjne wskazujące położenie, granice i powierzchnię gruntów oraz rodzaj użytków gruntowych i klasy gleboznawcze, a w odniesieniu do budynków i lokali stanowiących odrębny przedmiot własności – także informacje dotyczące ich położenia, przeznaczenia oraz funkcji użytkowych funkcji użytkowych.
W drugiej grupie znajdą się z kolei: po pierwsze, dane dotyczące tych elementów przedmiotowych, które zostały wskazane w ustawie podatkowej (jako podlegające opodatkowaniu bądź nie), a jednocześnie w odniesieniu do których przepisy dotyczące prowadzenia ewidencji gruntów i budynków nie przewidują oznaczenia stosownym, skonkretyzowanym symbolem (por. ww. uchwała z 18 listopada 2013 r., sygn. akt II FPS 2/13), po drugie zaś - dane dotyczące zlokalizowanych na działce gruntu budynków, które w rzeczywistości nie istnieją (por. wyrok NSA z 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1647/12) lub których faktyczna powierzchnia podlegająca opodatkowaniu różni się od wskazanej w ewidencji. Ewidencja gruntów nie może również przesądzać o własności nieruchomości (prawie użytkowania wieczystego), co przekłada się na ustalenie podmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości. W tym zakresie, zgodnie z rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, należy w pierwszej kolejności uwzględniać wpisy ujawnione w dziale drugim księgi wieczystej (dotyczące własności i użytkowania wieczystego). Rękojmia ta jest natomiast wyłączona w odniesieniu do danych zawartych w dziale pierwszym księgi, dotyczących właśnie opisu nieruchomości.
W przypadku danych z ewidencji gruntów i budynków nie mających charakteru bezwzględnie wiążącego, informacje w niej zawarte korzystają jedynie z domniemania prawdziwości. Ewidencja gruntów i budynków ma walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 1 O.p., co w odniesieniu do ww. danych nie wyklucza możliwości ich kwestionowania w trybie przewidzianym w art. 194 § 3 O.p. Tym samym, w sytuacji gdy podatnik w postępowaniu podatkowym podważa przyjętą przez organy do podstawy opodatkowania powierzchnię użytkową budynku, wskazując zarazem na dowody pokazujące rzeczywistą powierzchnię (lub źródła ich przeprowadzenia), organ podatkowy nie może uchylić się od obowiązku weryfikacji danych zawartych w ewidencji gruntów pod kątem ustalenia podstawy opodatkowania zgodnej z przepisami ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Przeciwny pogląd oznacza nieuprawnione nadanie prymatu art. 21 ust. 1 p.g.k. nad jednoznaczną wypowiedzią legislatora w ustawie podatkowej (art. 4 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l.), której przepisy precyzującą sposób ustalenia podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. podstawę opodatkowania dla budynków lub ich części stanowi powierzchnia użytkowa. Definicja legalna powierzchni użytkowej budynku lub jego części uregulowana została natomiast w art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l. W myśl tego przepisu powierzchnię tę stanowi powierzchnia mierzona po wewnętrznej długości ścian na wszystkich kondygnacjach, z wyjątkiem powierzchni klatek schodowych oraz szybów dźwigowych; za kondygnację uważa się również garaże podziemne, piwnice, sutereny i poddasza użytkowe. Zapisy zawarte w ewidencji gruntów i budynków nie mogą podważać i wyłączać stosowania wymienionych przepisów ustawy podatkowej, jeżeli podatnik w postępowaniu podatkowym kwestionuje poprawność tych danych.
W efekcie za zasadne uznać należy sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania polegającego na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz prawa materialnego - art. 4 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 4 ust. 2 i art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l. w zw. z art. 21 ust. 1 p.g.k. poprzez posłużenie się przy ustalaniu podstawy opodatkowania budynku jedynie danymi z dokumentu urzędowego. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 2 u.p.o.l. powierzchnię pomieszczeń lub ich części oraz część kondygnacji o wysokości w świetle od 1,40 m do 2,20 m zalicza się do powierzchni użytkowej budynku w 50%, a jeżeli wysokość jest mniejsza niż 1,40 m, powierzchnię tę pomija się. Owe trwałe obniżenie wysokości może dotyczyć całości lub części lokalu przez zamontowanie belek stropowych, rur i instalacji obniżających wysokość określonej części budynku w sposób stały, proporcjonalnie do ich fizycznej szerokości i długości.
Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie aprobuje pogląd prezentowany w literaturze, zgodnie z którym "należy ustalać powierzchnię fizyczną poszczególnych części kondygnacji o różnej wysokości. Następnie stosować jej procentowe przeliczniki z art. 4 ust. 2 u.p.o.l. po to, aby ustalić podstawę podatkowania kondygnacji. Powierzchnia użytkowa kondygnacji stanowiąca podstawę opodatkowania powstaje - w przypadku kondygnacji o różnych wysokościach - po zsumowaniu powierzchni fizycznych poszczególnych części kondygnacji o różnej wysokości, po uwzględnieniu wspomnianych procentowych przeliczników" (por. L. Etel, Obliczanie powierzchni użytkowej budynków z uwzględnieniem wysokości w świetle. Glosa do wyroku NSA z 24 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 590/21, PPLiFS 2022/11/41-43). Z odmienną sytuacją będziemy mieli do czynienia wówczas, gdy belki i inne instalacje trwale obniżające pomieszczenie, zostały zagęszczone w taki sposób, że to ich dolna krawędź wyznacza faktyczną wysokość użytkową pomieszczenia i czyni niecelowym uwzględnianie wysokości kondygnacji w danym fragmencie budynku.
Brak poczynienia ustaleń w tym zakresie przez organ i niedostrzeżenie tego przez Sąd I instancji oraz organ odwoławczy, uzasadniają powiązane z właściwymi p.p.s.a. zarzuty naruszenia regulacji procesowych, takich jak art. 122, art. 191 i art. 187 § 1 oraz 194 § 1 i 3 O.p. W toku dalszego postępowania konieczne będzie przeprowadzenie postępowania dowodowego, którego wyniki umożliwią ustalenie podstawy opodatkowania w sposób zgodny z art. 4 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 5 u.p.o.l. oraz art. 4 ust. 2 tej ustawy.
Pomimo zasadności zarzutów skargi kasacyjnej podlega ona oddaleniu. Zgodnie bowiem z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, nie tylko wtedy, gdy nie ma usprawiedliwionych podstaw, ale także wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Bez wątpienia orzeczenie odpowiada prawu mimo częściowo błędnego uzasadnienia, gdy nie ulega wątpliwości, że po usunięciu błędów zawartych w uzasadnieniu, sentencja nie uległaby zmianie.
Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
s. Wojciech Stachurski s. Jacek Brolik s. Krzysztof Przasnyski (spr.)

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI