III FSK 166/23

III FSK 166/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2023-12-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Juszczyk-Wiśniewska /sprawozdawca/
Bogusław Dauter
Sławomir Presnarowicz /przewodniczący/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Wa 302/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-10-12
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i uchylono zaskarżone postanowienie
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 256
art. 6 i art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 8, art. 84, art. 190 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2019 poz 2070
art. 6 ust. 1-4
Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (t. j)
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 64 ust. 1, 4, 7, art. 64e § 1 i § 2 pkt 1 i 2, art. 7 ust. 1 i ust. 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia WSA (del.) Anna Juszczyk-Wiśniewska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 października 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 302/22 w sprawie ze skargi W. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 25 listopada 2021 r., nr 1401-IEW2.4268.18.2021.7.EK w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla zaskarżone postanowienie w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz W. S. kwotę 1037 (słownie: tysiąc trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 października 2022 r. w sprawie sygn. akt III SA/Wa 302/22 oddalił skargę W. S. (dalej Strona, Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej DIAS) z dnia 25 listopada 2021 r. w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów postępowania egzekucyjnego.
Z akt wynika, że pismem z 8 lipca 2021 r., skarżący wniósł o umorzenie kosztów egzekucyjnych w całości. Uzasadniając złożony wniosek przytoczył okoliczności powstania zadłużenia, które zostało określone w wyniku przeprowadzonego postępowania podatkowego. Zaznaczył, że w czasie prowadzenia tego postępowania nie był już członkiem zarządu spółki i nie uczestniczył w nim. Wobec bezskuteczności egzekucji prowadzonej do majątku spółki, wydana została decyzja orzekająca o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania spółki w podatku VAT za grudzień 2010 r., styczeń, luty, marzec, kwiecień 2011 r. w łącznej wysokości 1.088.215 zł.
Skarżący wskazał, że po powzięciu informacji o okolicznościach jakie doprowadziły do wydania decyzji wobec spółki udało mu się uzyskać znaczną część dokumentów, potwierdzających prawo do odliczenia podatku naliczonego i wykazania podatku do zapłaty w takiej wysokości, jaka została wykazana w deklaracjach podatkowych. Wobec powyższego zaznaczył, że ponosi konsekwencje zaniedbań członków zarządu, którzy nie przedstawili dokumentów spółki za okres objęty postępowaniem podatkowym.
Ponadto, Skarżący wskazał, że nie ma możliwości jednorazowego uregulowania kosztów egzekucyjnych, gdyż jest osobą cierpiącą na liczne dolegliwości zdrowotne, które uniemożliwiają pracę zarobkową. Zaznaczył, że w przypadku odmowy udzielenia ulgi zostanie pozbawiony źródła utrzymania.
Z ustaleń organu pierwszej instancji wynikało, na dzień wpływu wniosku, tj. 8 lipca 2021 r. obciążające skarżącego koszty egzekucyjne wynosiły 66.468,74 zł.
Naczelnik US, po rozpoznaniu wniosku, postanowieniem z dnia 9 września 2021 r. odmówił skarżącemu umorzenia kosztów egzekucyjnych w wysokości 66.468,74 zł.
W zażaleniu Skarżący wskazał, że organ egzekucyjny dokonał dotychczas znikomych czynności egzekucyjnych polegających na zajęciu rachunków bankowych, zajęcia świadczenia emerytalnego, zajęcia ruchomości oraz zajęcia nieruchomości. Jego zdaniem, organ jak dotąd nie wykazał się działaniem, które uzasadniałoby naliczenie opłat egzekucyjnych w wysokości 27.166,97 zł już pobranych i przynajmniej 66.468,74 zł, które zamierza wyegzekwować. Naliczone koszty egzekucyjne w wysokości przynajmniej 93.635,71 zł pozostają w rażącej dysproporcji w stosunku do podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych i nakładu jego pracy. Tym samym za sprzeczny z zasadami demokratycznego państwa prawnego uznał przedstawiony w uzasadnieniu postanowienia sposób obliczania opłat na podstawie art. 64 ustawy egzekucyjnej.
DIAS utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, odnosząc się do zarzutów wskazanych w zażaleniu, że naliczone koszty egzekucyjne pozostają w rażącej dysproporcji w stosunku do podejmowanych czynności egzekucyjnych, podkreślił, że w postępowaniu o umorzenie kosztów egzekucyjnych nie weryfikuje się wysokości i zasadności naliczenia tych kosztów. Wskazał przy tym, że wysokość przedmiotowych kosztów egzekucyjnych została już odpowiednio skorygowana, biorąc pod uwagę brzmienie przepisów ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1553). Zmiany wprowadzone powyższą ustawą podyktowane były m. in. wydaniem przywołanego przez pełnomocnika w zażaleniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt. SK 31/14, w którym stwierdzono niezgodność art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 ustawy egzekucyjnej z ustawą zasadniczą. Według DIAS koszty zostały skorygowane przez organ egzekucyjny zgodnie z obowiązującym aktualnie stanem prawnym, uwzględniającym stwierdzenia Trybunału Konstytucyjnego zawarte w ww. orzeczeniu, to nie jest rolą organów egzekucyjnych weryfikacja zasadności wskazanego w przepisach prawa sposobu naliczania tych kosztów.
Sąd oddalając skargę wskazał, że kontrola zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku że w niniejszej sprawie nie zostały przekroczone granice uznania administracyjnego. Zgodził się z oceną sytuacji majątkowej skarżącego przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Z akt sprawy wynika, że skarżący otrzymuje choć niewysokie, to jednak regularne dochody w postaci emerytury. Istotne jest, że skarżący dysponuje trwałym majątkiem w postaci dwóch lokali mieszkalnych. Ten majątek – jak słusznie podnoszą organy, może stanowić źródło pokrycia kosztów egzekucyjnych.
W ocenie sądu I instancji, w sprawie nie doszło również do naruszenia przepisu art. 64e § 2 pkt 3) ustawy egzekucyjnej. Nie ma podstaw do uznania, że za umorzeniem kosztów egzekucyjnych przemawia ważny interes publiczny. Zdaniem Sądu w sprawie niniejszej nie ma takich okoliczności, które mieściłyby się w pojęciu ważnego interesu publicznego. Okolicznościami tymi nie są – z całą pewnością – wątki odnoszące się do przeprowadzonych i już zakończonych postępowań.
W skardze zostało podniesione, że w ramach przesłanki interesu publicznego organ winien był wziąć pod uwagę treść wyroku Trybunału konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 roku w sprawie SK 31/14. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, w toku postępowania w sprawie, wysokość kosztów postępowania egzekucyjnego została skorygowana, z uwzględnieniem treści przepisów ustawy z 4 lipca 2019 roku o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (będącej konsekwencją ww. wyroku SK 31/14) i ostatecznie ustalone zgodnie z aktualnie obowiązującym stanem prawnym. Z powyższego wynika, że postulowany w skardze sposób ustalenia kosztów postępowania egzekucyjnego został uwzględniony przez organy egzekucyjne. Twierdzenia organu odwoławczego w tym zakresie nie zostało zakwestionowane przez skarżącego. W skardze nie został sformułowany zarzut, że do korekty kosztów postępowania nie doszło, albo, że została ona przeprowadzona w sposób nie odpowiadający treści aktualnie obowiązujących przepisów.
Skarżący wniósł na przedmiotowy wyrok skargę kasacyjną zaskarżając wyrok w całości. Wyrokowi na podstawie art. Art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postepowania, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj.:
a) naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a. art. 135 Pp.p.s.a. z art. 1 § 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 3 § b) art. 145 § 1 pkt 1 lit a) i c) P.p.s.a., poprzez wadliwe wykonanie swojego ustrojowego obowiązku kontroli zaskarżonego aktu pod względem zgodności z prawem, a więc nie rozpoznanie prawidłowo przytaczanych przez skarżącego w skardze zarzutów dotyczących naruszenia przez organ prawa
a także zarzutów, które organy obu instancji powinny wziąć pod uwagę
z urzędu w tym w szczególności przesłankę ważnego interesu publicznego oraz oparcie rozstrzygnięcia na przepisach oczywiście sprzecznych
z Konstytucją, rozstrzygnięcia sprawy nie w granicach sprawy bez związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a jedynie w granicach podniesionych zarzutów, nie dokonanie sprawdzenia sposobu w jaki organ skorygować koszty egzekucyjne zgodnie z obowiązującymi przepisami, nie zbadał, czy organ skierował do skarżącego zawiadomienie o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjny w administracji oraz niektórych innych ustaw.
b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) P.p.s.a. poprzez nieuchylenie niezgodnego z prawem postanowienia organu, pomimo zasadności skargi.
2) Na podstawie przepisu art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucam naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niewłaściwą wykładnie i zastosowanie tj.:
a) art. 6 i art. 7 KPA w zw. art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.), i art. 8 Konstytucji RP, i art. 84 Konstytucji RP, a także art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego RP z 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 mającego wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy poprzez nieuwzględnienie przesłanki ważnego interesu publicznego, którą to okoliczność organ powinien wziąć pod uwagę z urzędu oraz utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji opartego na przepisach oczywiście sprzecznych z Konstytucją RP, co wynika z uzasadnienia wyżej powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego;
b) art. 64e § 1 i § 2 pkt 1 i 2 u.p.e.a., poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że nie istniały podstawy do częściowego umorzenia kosztów egzekucyjnych, które w niniejszej sprawie zostały ustalone na poziomie 93.635,71 zł;
c) naruszenie art. 64 § 1, 4, 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 6 ust. 1-4 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw poprzez ustalenie wysokości opłaty bez ich uwzględnienia,
d) Naruszenie art. 7 ust. 1 i ust. 3 u.p.e.a. w zw. z art. 6 ust. 1-4 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw poprzez jego niezastosowanie.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wniesiono o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie Skarżący zrzekł się rozprawy.
Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.
Zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 10 października 2023 r. sprawa na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. została skierowana na posiedzenie niejawne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga kasacyjna jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w sprawie zarzuty są zasadne.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w kontekście zarzutów skargi kasacyjnej i argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, poprawność i zasadność stwierdzenia przez organ administracji publicznej braku przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych ze względu na ważny interes publiczny nie została należycie oceniona przez Sąd I instancji, co naruszało wskazane w zarzucie 1 przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy,. Powyższe również miało wpływ na uznanie za częściowo zasadne zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego wskazane w pkt 2 skargi kasacyjnej- poprzez błędną wykładnie art. 64 e § 1 i §2 pkt 2 u.p.e.a.
Skarżący w toku postępowania podniósł, że w ramach przesłanki interesu publicznego organ winien był wziąć pod uwagę treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 roku w sprawie SK 31/14. Sąd I instancji wskazał, że jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, w toku postępowania w sprawie, wysokość kosztów postępowania egzekucyjnego została skorygowana, z uwzględnieniem treści przepisów ustawy z 4 lipca 2019 roku o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (będącej konsekwencją ww. wyroku SK 31/14) i ostatecznie ustalone zgodnie z aktualnie obowiązującym stanem prawnym.
Sąd I instancji wskazał, że w sprawie nie ma takich okoliczności, które mieściłyby się w pojęciu ważnego interesu publicznego. Okolicznościami tymi nie są – z całą pewnością – wątki odnoszące się do przeprowadzonych i już zakończonych postępowań.
O ile zgodzić się należy z twierdzeniem, że okoliczności dotyczące wątków zakończonych postepowań nie uzasadniają ważnego interesu publicznego, o tyle już okoliczność określenia i egzekwowania kosztów egzekucyjnych bez uwzględnienia niekonstytucyjności przepisów na podstawie których koszty te zostały obliczone, taki interes publiczny może uzasadniać.
Podkreślenia wymaga, że strona odwołując się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego kwestionowała wysokości naliczonych kosztów postępowania egzekucyjnego, odwołując się do uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, wskazała, że umorzenie kosztów egzekucyjnych we wnioskowanej wysokości stanowi ważny interes publiczny przejawiający się w doprowadzeniu do respektowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
W orzecznictwie dość powszechnie się przyjmuje, że w każdym przypadku złożenia wniosku o umorzenie należnych kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, czy zachodzą okoliczności (przesłanki) wskazane m. in. w przepisie art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. Przesłanki te powinny być oceniane indywidualnie w zależności od ustalonych okoliczności faktycznych występujących w konkretnej, rozpoznawanej sprawie (wyrok NSA z 28 stycznia 2009 r., II FSK 319/08). Jednocześnie organ, w ramach tej przesłanki, powinien zbadać (pomimo, że ustawodawca nie powiązał kosztów postępowania egzekucyjnego w administracji z jego efektywnością oraz realnymi nakładami pracy organu egzekucyjnego), czy koszty egzekucyjne nie przekształciły się w dokuczliwą sankcję, w sposób nieuzasadniony obciążającą stronę zobowiązaną (wyrok WSA w Krakowie z 11 stycznia 2017 r., I SA/Kr 1291/16).
Skarżący powołał się w skardze na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2016 r., SK 31/14, jako na okoliczność, którą należało brać pod uwagę przy rozpoznawaniu przedmiotowego wniosku. Przypomnieć tylko należy, że w wyroku tym Trybunał orzekł, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP, a nadto, że art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. W swoich rozważaniach Trybunał wywiódł, że brak określenia górnej granicy opłat egzekucyjnych oraz opłaty manipulacyjnej powoduje, że w pewnych warunkach (w przypadku należności o znacznej wartości), tak jak to ma miejsce w sprawie niniejszej, następuje całkowite zerwanie związku między świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat. Opłaty te nie są wtedy formą zryczałtowanego wynagrodzenia organu prowadzącego egzekucję za podejmowane czynności, ale z perspektywy dłużnika stają się jedynie dodatkową sankcją pieniężną. Trybunał wskazał także, że brak określenia górnej granicy przedmiotowych opłat powoduje, że z punktu widzenia organu egzekucyjnego stają się one formą dochodu nieuzasadnionego wielkością, czasochłonnością czy stopniem skomplikowania podejmowanych czynności egzekucyjnych. Przywołany fragment stanowi niewątpliwie argument do rozważenia za istnieniem ważnego interesu publicznego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji nie zareagował w sposób należyty na podnoszoną w tym zakresie argumentacje Skarżącego co stanowi uchybienie, które niewątpliwie ma istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący powołał się w trakcie postępowania obok innych podnoszonych zarzutów, również na okoliczność "zawyżenia" kosztów egzekucyjnych wprost odnosząc się do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego oraz wskazując, że naliczone koszty są w rażącej dysproporcji w stosunku do podejmowanych czynności. Jednocześnie wskazał, że organ pobrał już z tego tytułu 27.166,97 zł a pozostało 66.468,74 zł. Organ ograniczył się do wskazania, że doszło do korekty kosztów, jednak z żadnych dokumentów jak i samego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, czy nawet odpowiedzi na skargę czy odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wynika w jaki sposób przy ustaleniu kosztów egzekucyjnych uwzględniono wskazania zawarte w wyroku TK. Z postanowienia nie sposób ustalić w jaki sposób została obliczona wysokość kosztów egzekucyjnych o umorzenie których wniosła Strona.
Zgodzić się należy z twierdzeniem organu jak i Sądu I instancji, że w postępowaniu o umorzenie kosztów egzekucyjnych organ tych kosztów nie ustala. Jednak aby dokonać prawidłowości oceny czy zaistniał interes publiczny należy wziąć pod uwagę, czy wysokość tych kosztów rzeczywiście została prawidłowo obliczona, z uwzględnieniem wskazań wyroku TK. Przy ocenie zaistnienia przesłanki ważnego interesu publicznego nie tyle weryfikuje się wysokość kosztów i zasadność ich naliczenia, ale ocenia czy zostały one naliczone w sposób zgodny z konstytucyjnymi zasadami wskazanymi w powołanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Pomimo, że w toku postępowania Strona, negowała wysokość tych kosztów (obok negowania zasadności prowadzenia samej egzekucji), Sąd I instancji w swoim uzasadnieniu stwierdził, że Strona nie podnosiła zarzutu, że do korekty kosztów postępowania nie doszło albo, że została ona przeprowadzona w sposób nieodpowiadający treści aktualnie obowiązujących przepisów.
Przepisy stanowiące podstawę żądania umorzenia kosztów egzekucyjnych nie zawierają regulacji stanowiącej, że strona ma obowiązek przytoczenia wszystkich możliwych argumentów i dowodów uzasadniających wniosek o umorzenie kosztów w piśmie wszczynającym to postępowanie. Sąd I instancji nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, o czym stanowi art. 134 § 1 P.p.s.a., ma obowiązek uwzględnić wszystkie argumenty, które mogą wpływać na legalność zaskarżonego aktu. W orzecznictwie sądów administracyjnych już przed wydaniem powoływanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego podnoszono, że jednym z elementów uzasadniających ewentualne umorzenie kosztów egzekucyjnych jest rażący brak adekwatności naliczonych kosztów egzekucyjnych do rzeczywiście poniesionych kosztów przez organ egzekucyjny.
Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że powołane przez Skarżącego orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie odnosi się bezpośrednio do podstawy prawnej orzeczenia organu administracji będącego przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu sądowo-administracyjnym. Niemniej jednak trzeba mieć na uwadze, że cel tego orzeczenia, a więc doprowadzenie do sytuacji, w której zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym będą obciążały tylko takie koszty, nawet jeżeli ich wysokość jest określona ryczałtowo, które pozostają w związku z kosztami działania organu egzekucyjnego. Zaaprobować zatem należy że strona dla wykazania ważnego interesu publicznego uzasadniającego umorzenie kosztów egzekucyjnych w części, powołuje się na argumentację konstytucyjną, która w konsekwencji doprowadziła do podważenia przyjętego w ustawie sposobu obliczania kosztów egzekucyjnych – bez określenia maksymalnej wysokości tych kosztów.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego trzeba dostrzec wartość konstytucyjną, jaką jest obrona i dochodzenie praw jednostki w postępowaniu sądowym w zakresie wynikającym z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, jak i z mającej swe źródło w klauzuli demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) zasady ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przezeń prawa, w tym przeświadczenia obywatela, iż racjonalny ustawodawca, kierując się zasadami poprawnej legislacji, ustanawia takie uregulowania, które zapewnią jednostce efektywną ochronę sądową jej konstytucyjnych praw i wolności w relacji z organami administracji publicznej. Innymi słowy należy dopuścić aby strona postępowania mogła osiągnąć cel wynikający z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie tylko poprzez uruchomienia procedury wprost przewidzianej dla takiej sytuacji, ale także w innym postępowaniu, o ile jest to prawnie dopuszczalne. W realiach rozpoznawanej sprawy, rozważając zakres i treść pojęcia ważnego interesu publicznego zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie można zignorować argumentacji Trybunału Konstytucyjnego, który zakwestionował sposób obliczania wysokości kosztów egzekucyjnych tylko dlatego, że postępowanie dotyczy umorzenia tychże kosztów. Ponadto argumentacji tej nie można ograniczyć do wskazania, że skoro organ stwierdził, że koszty egzekucyjne zostały obniżone, to należy uznać to za fakt niezaprzeczalny. Organ stwierdzając powyższe jednocześnie nie wskazał w jaki sposób tego dokonał – brak w tym zakresie uzasadnienia w zaskarżonym postanowieniu jak i w aktach administracyjnych brak jakiejkolwiek informacji umożliwiającej weryfikację tego twierdzenia.
Z kolei jako niezasadne należy uznać zarzut naruszenia art. 64 § 1,4,7 u.p.e.a. w zw. z art. 6 ust. 1-4 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw poprzez ustalenie wysokości opłaty bez ich uwzględnienia, z uwagi na to, że Sąd przepisów tych nie stosował, a ponadto nie miały one wprost zastosowania w postępowaniu dotyczącym umorzenia kosztów egzekucyjnych. Taka sama sytuacja odnosi się do zarzutu naruszenia art. 7 ust. 1 i ust. 3 u.p.e.a. w zw. z art. 6 ust. 1-4 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw poprzez jego niezastosowanie.
Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jak i akta administracyjne nie dają odpowiedzi w jaki sposób i czy w ogóle przy obliczeniu kosztów egzekucyjnych których umorzenia domagał się Skarżący, uwzględniono wyrok Trybunału Konstytucyjnego RP w sprawie sygn. akt SK 31/14. Brak ten z kolei uniemożliwia dokonania prawidłowej oceny czy wystąpiła przesłanka ważnego interesu publicznego, z tego też względu należy uzupełnić postępowanie przed organem. Z tego też względu należało uchylić również zaskarżone postanowienie.
Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 188 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.
|Sędzia WSA (del.) |Sędzia NSA |Sędzia NSA |
|Anna Juszczyk-Wiśniewska |Sławomir Presnarowicz |Bogusław Dauter |