III FSK 165/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA i postanowienia organów niższych instancji, uznając, że odmowa wydania zaświadczenia o pomocy de minimis nastąpiła z naruszeniem przepisów proceduralnych, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Spółka C. sp.k. zaskarżyła odmowę wydania zaświadczenia o pomocy de minimis, kwestionując sposób prowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organy. Sąd pierwszej instancji oddalił skargę, uznając, że materiał dowodowy nie uzasadniał wydania zaświadczenia. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA i postanowienia organów, stwierdzając, że organy i sąd niższej instancji błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące postępowania wyjaśniającego w sprawach o wydanie zaświadczeń, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej C. sp.k. od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił skargę spółki na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi odmawiające wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, wskazując na bezpodstawne uznanie, że w postępowaniu o wydanie zaświadczenia nie było konieczne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd stwierdził, że zarówno organy, jak i sąd pierwszej instancji, błędnie zinterpretowały przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące postępowania wyjaśniającego w sprawach o wydanie zaświadczeń. W szczególności błędnie przyjęto, że postępowanie to jest tak okrojone, iż nie pozwala na wyjaśnienie wątpliwości organu, a także błędnie zinterpretowano art. 306k O.p. w zakresie stosowania przepisów o gromadzeniu dowodów. NSA podkreślił, że organ powinien dążyć do wyjaśnienia wszelkich wątpliwości, wzywając stronę do przedłożenia dodatkowych dokumentów lub wyjaśnień, co nie zostało uczynione. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz postanowienia organów niższych instancji, zasądzając jednocześnie koszty postępowania od organu na rzecz spółki.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, organ podatkowy, w przypadku wątpliwości co do stanu faktycznego, powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, wzywając stronę do przedłożenia niezbędnych dokumentów lub wyjaśnień, zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej.
Uzasadnienie
NSA uznał, że błędna interpretacja art. 306b § 2 i art. 306k O.p. przez sąd pierwszej instancji doprowadziła do akceptacji stanowiska organów o braku obowiązku przeprowadzenia pełnego postępowania wyjaśniającego. Sąd podkreślił, że przepisy Ordynacji podatkowej, w tym rozdział 11 dotyczący dowodów, mają odpowiednie zastosowanie, co pozwala organom na wezwanie strony do uzupełnienia materiału dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (18)
Główne
O.p. art. art. 155 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. art. 306b § § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. art. 306k
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. art. 122 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
O.p. art. art. 187
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
Dz.U. 2022 poz 1145 art. § 2 § ust. 1 pkt 1
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych
u.r.z.s.z.o.n. art. art. 7 § ust. 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
u.r.z.s.z.o.n. art. art. 33 § ust. 11
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
p.p.s.a. art. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. art. 207 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 306b § 2 O.p. w zw. z art. 306k O.p., poprzez bezpodstawne uznanie, że nie było konieczne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia stanu faktycznego. Błędna wykładnia art. 306k O.p. przez sąd pierwszej instancji, który uznał, że nie mają zastosowania przepisy o gromadzeniu dowodów (rozdział 11 działu IV O.p.) w postępowaniu o wydanie zaświadczenia.
Godne uwagi sformułowania
Szereg luk w materiale przedłożonym przez stronę uniemożliwia jednoznaczną konkluzję organów. Postępowanie wyjaśniające nie musi być tak wąskie i okrojone, jak wydaje się zakładać sąd, a zaniechanie jego przeprowadzenia stanowiło uchybienie. Nie sposób zaakceptować takiej wykładni, jaką przyjęły organy i sąd, a mianowicie że prawo dopuszcza tylko możliwość przeprowadzenia procedury wyjaśniającej na tyle uproszczonej i ograniczonej, że aż niedostosowanej do potrzeb.
Skład orzekający
Agnieszka Olesińska
sprawozdawca
Jacek Pruszyński
członek
Krzysztof Winiarski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących postępowania wyjaśniającego w sprawach o wydanie zaświadczeń, w szczególności w kontekście pomocy de minimis i wydatków z ZFRON."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wydawania zaświadczeń o pomocy de minimis, gdzie przepisy rozporządzenia wykraczają poza standardowe uregulowania Ordynacji podatkowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne są procedury administracyjne i jak błędna ich interpretacja może prowadzić do uchylenia decyzji. Jest to cenna lekcja dla prawników procesowych i urzędników.
“Błąd proceduralny kosztował organ uchylenie decyzji – NSA przypomina o obowiązku wyjaśniania wątpliwości.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 165/25 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-08-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-02-06 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Agnieszka Olesińska /sprawozdawca/ Jacek Pruszyński Krzysztof Winiarski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6119 Inne o symbolu podstawowym 611 Hasła tematyczne Pomoc publiczna Sygn. powiązane I SA/Łd 558/24 - Wyrok WSA w Łodzi z 2024-11-07 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok oraz zaskarżone postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 1145 § 2 ust. 1 pkt 1, § 9 ust. 1 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (t. j.) Dz.U. 2025 poz 913 art. 7 ust. 1, art. 33 ust. 11 Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t. j.) Dz.U. 2025 poz 111 art. 155 § 1, art. 306b § 2, art. 306k Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej C. sp.k. z siedzibą w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 558/24 w sprawie ze skargi C. sp.k. z siedzibą w L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 11 lipca 2024 r., nr SKO.4100.53.2024 w przedmiocie odmowa wydania zaświadczenia o pomocy de minimis 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta L. z dnia 7 lutego 2024 r. nr DFP-Fn-VII.7351.00009.2024, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz C. sp.k. z siedzibą w L. kwotę 1020 (słownie: tysiąc dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Łd 558/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę C. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą w L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 11 lipca 2024 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis. W ocenie Sądu materiał dowodowy przedłożony przez stronę wnioskującą o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis nie uzasadniał wydania przedmiotowego zaświadczenia. Zdaniem Sądu organy analizując przedłożone przez stronę dokumenty i wyjaśnienia trafnie wywiodły, że nie sposób wydać zaświadczenia o żądanej treści, albowiem przedstawione przez stronę materiały nie uzasadniają twierdzenia strony, że środki z funduszu rehabilitacji przeznaczyła na wyposażenie stanowiska pracy oraz przystosowanie jego otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych, w szczególności na wyposażenie i dostosowanie pomieszczeń zakładu. Strona nie wykazała, że wydatek został poniesiony na zaspokojenie potrzeb niepełnosprawnych pracowników. Brak jest dokumentów źródłowych, orzeczeń o niepełnosprawności pracowników, dokumentów potwierdzających zatrudnienie na obiekcie gdzie ma być zamontowany "system", dokumentów precyzujących zakres obowiązków wykonywanych na danym stanowisku. O ile po części z wniosku strony wynika, jakim stopniem niepełnosprawności legitymują się pracownicy strony, o tyle nie sposób ustalić na podstawie przedłożonych dokumentów i wyjaśnień, w jaki sposób zakupiony "system" jest dostosowany – jak opisano na fakturze – do potrzeb wspomnianych pracowników z uwagi na ich niepełnosprawność. Informacje tego rodzaju nie wynikają z załączonej do zażalenia specyfikacji do faktury. Nie wiadomo, jaki jest zakres obowiązków pracowników zatrudnionych na stanowisku portiera/pracownika dozoru i jak zakupiony "system" wypełnia przesłankę wydatku na przystosowanie otoczenia stanowiska pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych, w szczególności na wyposażenie i dostosowanie pomieszczeń zakładu. Sąd uznał, że szereg luk w materiale przedłożonym przez stronę uniemożliwia jednoznaczną konkluzję organów. Strona na żadnym etapie postępowania nie wykazała, że zakupiony "system" przyczynił się do zmniejszenia ograniczeń zawodowych pracowników niepełnosprawnych. Brak także materiału, którego analiza uzasadniłaby ocenę, iż wydatek był oszczędny, nie sposób bowiem uznać za takowy jedynie faktury. Dlatego też sąd oddalił skargę. Wyrok wraz z uzasadnieniem, podobnie jak inne wyroki powołane w niniejszym uzasadnieniu, w całości dostępny jest na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl W skardze kasacyjnej strona zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi do ponownego rozpoznania, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania wywołanych wniesieniem skargi kasacyjnej z uwzględnieniem kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych oraz wydanie orzeczenia na posiedzeniu niejawnym. Na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 306b § 2 w zw. z art. 306k w z art. 122 § 1 w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej: "O.p.") z uwagi na bezpodstawne uznanie, że w postępowaniu o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis nie było konieczne przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, czy postępowania dowodowego w postępowaniu podatkowym, z uwagi na twierdzenie, że przepisy rozdziału 11 działu IV ustawy Ordynacja podatkowa są wyłączone z zakresu spraw wydawania zaświadczeń, a tym samym niepodjęcie niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co w konsekwencji doprowadziło do niezebrania całego materiału dowodowego i błędnego uznania, że podatnik nie wykazał, iż wydatek z dnia 28 grudnia 2023 r. poniesiony został na wyposażenie i dostosowanie pomieszczeń zakładu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem gdyby Sąd I instancji dokonał właśnie takiej prawidłowej kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, wówczas bezzasadnie nie naruszyłby ww. przepisów i wydałby wyrok odmiennej treści, tj. uwzględniający skargę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Istotą problemu w rozpoznawanej sprawie była ocena, czy organy podatkowe zasadnie odmówiły spółce wydania zaświadczenia o pomocy de minimis z tytułu wydatku poniesionego przez spółkę dnia 28 grudnia 2023 r. w kwocie 32.000,00 zł z ZFRON. Sąd pierwszej instancji zaakceptował stanowisko organów, że wydatek na zakup rejestratora wraz z dyskiem twardym, kamery z funkcją rozpoznawania ludzi i pojazdów, kamery z funkcją rozpoznawania tablic rejestracyjnych, wymaganego okablowania strukturalnego pionowego i poziomego, punktów dostępowych wraz z wyposażeniem (szafa RACK, przełącznik sieciowy, zasilacz UPS), szlabanu wjazdowego i usługi montażu oraz konfiguracji systemu nie służy rehabilitacji zawodowej rozumianej jako wyposażenie stanowisk pracy oraz przystosowanie ich otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1145, dalej: rozporządzenie), wydanego na podstawie art. 33 ust. 11 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 913 z późn. zm., dalej: ustawa o rehabilitacji). W rozpoznawanej sprawie sporne było to, czy zakupiony system monitoringu, szlabany połączone z kamerą oraz system rozpoznawania tablic służą rehabilitacji osoby niepełnosprawnej, rozumianej zgodnie definicją tego pojęcia zawartą w art. 7 ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej nie dotyczą jednak wykładni tego pojęcia ani zastosowania przepisów prawa materialnego, lecz zagadnień proceduralnych. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. ani żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego wyroku. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami. Na tym etapie sporu, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny nie wnikał więc w zagadnienie wykładni pojęcia "rehabilitacja osób niepełnosprawnych", lecz skupił się na kwestiach proceduralnych sygnalizowanych w skardze kasacyjnej. Dopiero po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania organ ponownie rozważy przez pryzmat przepisów prawa materialnego to, czy żądane zaświadczenie należy wydać. Naczelny Sąd Administracyjny, nie antycypując rozstrzygnięcia sporu co do meritum - przyznaje rację stronie skarżącej, że odmowa wydania zaświadczenia nastąpiła w rezultacie przeprowadzenia postępowania, dotkniętego zarzucanymi w skardze kasacyjnej uchybieniami proceduralnymi, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów podatkowych, iż brak jest podstaw prawnych i faktycznych do wydania stronie zaświadczenia o żądanej treści, albowiem przedstawione dokumenty oraz wyjaśnienia nie uzasadniają twierdzenia, że środki z ZFRON zostały przeznaczone na wyposażenie stanowiska pracy oraz przystosowanie jego otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych w rozumieniu § 2 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia. Zdaniem Sądu I instancji spółka nie wykazała, aby poniesiony wydatek miał charakter zmierzający do zaspokojenia potrzeb niepełnosprawnych pracowników, bowiem nie przedłożono stosownych dokumentów źródłowych, w tym orzeczeń o stopniu niepełnosprawności pracowników, dokumentacji zatrudnienia na obiekcie objętym inwestycją ani precyzyjnego określenia zakresu obowiązków na danym stanowisku, co uniemożliwia ocenę związku przyczynowego pomiędzy zakupem "systemu" a faktycznym przystosowaniem stanowiska pracy do ograniczeń wynikających z niepełnosprawności pracowników. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę na to, że organy podatkowe nie ustaliły, aby sprzęt przekazano innym pracownikom (innym niż osoby niepełnosprawne). Należy przyznać rację argumentacji przedstawionej w skardze kasacyjnej, że postępowanie w zakresie wydawania zaświadczeń o pomocy de minimis, w przypadku wątpliwości organu, nie może ograniczać się do oceny przedłożonych przez wnioskodawcę dokumentów, lecz organ powinien dążyć do wyjaśnienia sprawy. Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym skargą kasacyjną wyroku wskazał: "nie wiadomo, jaki jest zakres obowiązków pracowników zatrudnionych na stanowisku portiera/pracownika dozoru i jak zakupiony «system» wypełnia przesłankę wydatku na przystosowanie otoczenia stanowiska pracy do potrzeb osób niepełnosprawnych, w szczególności na wyposażenie i dostosowanie pomieszczeń zakładu. Szereg luk w materiale przedłożonym przez stronę uniemożliwia jednoznaczną konkluzję organów". Jeżeli zatem w ocenie Sądu I instancji w sprawie pozostały niewyjaśnione okoliczności niezbędne do jej rozstrzygnięcia, to sąd ten nie powinien akceptować stanowiska organów o konieczności odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści. Skoro organ wskazuje, że w materiale przedłożonym przez stronę brak jest dokumentów źródłowych, orzeczeń o niepełnosprawności pracowników, dokumentów potwierdzających zatrudnienie na obiekcie gdzie ma być zamontowany "system", dokumentów precyzujących zakres obowiązków wykonywanych na danym stanowisku – to na tym etapie za wcześnie było na odmowę wydania zaświadczenia. Obowiązkiem organów było wątpliwości wyjaśnić i dążyć do zapełnienia wyżej wspomnianych "luk" w materiale przedłożonym przez stronę. Zgodnie art. 306b § 2 O.p. organ przed wydaniem zaświadczenia może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające. W okolicznościach takich jakie wystąpiły w sprawie - powinien był to uczynić. Rzecz jednak w tym, że najwyraźniej organy podatkowe i sąd pierwszej instancji postrzegają owo "postępowanie wyjaśniające" jako procedurę tak okrojoną i wąską, że z góry założono, iż nie mogłaby ona doprowadzić do wyjaśnienia wątpliwości organu, a zatem - zaniechano jej przeprowadzenia. Co do obu tych kwestii stanowisko organów podatkowych i sądu było błędne: postępowanie wyjaśniające nie musi być tak wąskie i okrojone, jak wydaje się zakładać sąd, a zaniechanie jego przeprowadzenia stanowiło uchybienie. O tym, że postępowanie wyjaśniające, o którym mowa w art. 306b § 2 O.p. zostało przez sąd uznane za procedurę na tyle okrojoną, że niezdatną do tego, aby wystarczyła do wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości, świadczy następujące stwierdzenie zaczerpnięte z uzasadnienia zaskarżonego wyroku: "Do postępowania tego nie mają jednak zastosowania zasady gromadzenia dowodów, szczegółowo uregulowane w rozdziale 11 w dziale IV O.p. - postępowanie podatkowe, co wynika z art. 306k O.p. Postępowanie to ogranicza się do badania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji i innych danych, które pozostają w dyspozycji organu mającego wydać zaświadczenie." To ostatnie nie jest prawdą. Jakkolwiek zatem wydawanie zaświadczeń regulują przepisy Ordynacji podatkowej, to trzeba wziąć pod uwagę treść przytoczonego § 9 ust. 2 rozporządzenia z 19 grudnia 2007 r., z którego wyraźnie wynika, że w przypadku tego typu spraw organ podatkowy nie wystawia zaświadczenia na podstawie "własnych" danych, tj. danych "wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu" (art. 306b O.p.), lecz analizuje dane dostarczone przez wnioskodawcę, ubiegającego się o wydanie zaświadczenia. Bazą do wydania zaświadczenia nie są więc dane wynikające z ewidencji czy rejestrów prowadzonych przez organ, lecz dane dostarczone przez wnioskodawcę specjalnie w tym celu, aby uzyskać zaświadczenie. Procedura przewidziana w rozporządzeniu ZFRON nieco wykracza zatem poza klasyczne wydawanie zaświadczeń unormowane w Ordynacji podatkowej, o zakresie wynikającym z art. 306b § 1 O.p. Zatem postępowanie wyjaśniające, o którym mowa w art. 306b § 2 O.p. nie może mieć tak zawężonego zakresu, jak to wynikało ze stanowiska organów i sądu pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie. Nie sposób zaakceptować takiej wykładni, jaką przyjęły organy i sąd, a mianowicie że prawo dopuszcza tylko możliwość przeprowadzenia procedury wyjaśniającej na tyle uproszczonej i ograniczonej, że aż niedostosowanej do potrzeb. Można po części zgodzić się z sądem pierwszej instancji, że "Rola organu podatkowego w tym postępowaniu ogranicza się do oceny przedłożonego materiału dowodowego, bez obowiązku poszukiwania dodatkowych dowodów, które mogłyby uzasadniać wydanie żądanego przez pracodawcę zaświadczenia" - czym innym jednak jest brak obowiązku "poszukiwania dowodów", a czym innym - wezwanie wnioskodawcy do przedłożenia dowodów na te okoliczności, co do których organ miał wątpliwości. To ostatnie organ z całą pewnością mógł uczynić w ramach postępowania wyjaśniającego. Stało się jednak inaczej, a sąd pierwszej instancji nie dopatrzywszy się oczywistych uchybień stwierdził dość zaskakująco: "Szereg luk w materiale przedłożonym przez stronę uniemożliwia jednoznaczną konkluzję organów." oraz "Dopuszczalne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w niezbędnym zakresie, a w okolicznościach sprawy nie byłoby to wystarczające." Innymi słowy sąd pierwszej instancji wydawał się przyjąć w ślad za organami, że ustawodawca przewidział w art. 306b § 2 O.p. procedurę tak ułomną, że de facto uniemożliwia ona wydanie zaświadczenia w sprawach bardziej zawiłych. Z takim stanowiskiem Naczelny Sąd Administracyjny się nie zgadza, mając w szczególności na względzie wspomnianą wyżej specyfikę spraw z zakresu wydawania zaświadczeń o pomocy de minimis. Skoro zgodnie z § 9 ust. 1 rozporządzenia ZFRON warunkiem uznania pomocy za pomoc de minimis jest uzyskanie zaświadczenia, którego dotyczy spór, to rolą organu nie jest proste poświadczenie przez organ znanych mu z urzędu okoliczności, lecz de facto chodzi o ocenę i rozstrzygnięcie o pewnej kwestii przez pryzmat przepisów prawa materialnego. W myśl § 9 ust. 2 w celu uzyskania zaświadczenia przedsiębiorca przedstawia informację o dokonaniu wydatku ze środków funduszu rehabilitacji. Jakkolwiek wydawanie zaświadczeń regulują przepisy Ordynacji podatkowej, to trzeba wziąć pod uwagę treść przytoczonego § 9 ust. 2 rozporządzenia, z którego wyraźnie wynika, że w przypadku tego typu spraw organ podatkowy nie wystawia zaświadczenia na podstawie "własnych" danych, tj. danych "wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu" (art. 306b O.p.), lecz analizuje dane dostarczone przez wnioskodawcę – ubiegającego się o wydanie zaświadczenia. Skoro – jeśli chodzi o bazę do wydania zaświadczenia - prawodawca w rozporządzeniu zawarł spec-regulację wykraczającą poza to, co wynika z art. 306b § 1 O.p., to nie sposób przyjąć, że postępowanie wyjaśniające, o którym mowa w art. 306b § 2 O.p., jest tak zawężone, że w gruncie rzeczy organ ma związane ręce i nie może dążyć do wyjaśnienia tego, co jego zdaniem jest niejasne. Sąd pierwszej instancji jest w błędzie pisząc, że "Do postępowania tego [tj. wyjaśniającego] nie mają jednak zastosowania zasady gromadzenia dowodów, szczegółowo uregulowane w rozdziale 11 w dziale IV O.p. - postępowanie podatkowe, co wynika z art. 306k O.p." Ponieważ w skardze kasacyjnej słusznie zarzucono sądowi pierwszej instancji błędną wykładnię art. 306k, należy go przytoczyć in extenso: "W sprawach nieuregulowanych w art. 306a-306ia oraz art. 306l stosuje się odpowiednio przepisy rozdziałów 1-6, 8 i 9, z wyłączeniem art. 171a, rozdziałów 10-12, 14, 16 oraz 23 działu IV." Nie ma więc racji sąd pierwszej instancji pisząc, że nie stosuje się rozdziału 11 Działu IV, ma natomiast rację autorka skargi kasacyjnej twierdząc, że jest wręcz przeciwnie. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego po wtrąceniu "z wyłączeniem art. 171a" (chodzi o wyłączenie z rozdziału 9), ustawodawca dalej po przecinku wylicza te rozdziały Działu IV, które mają odpowiednie zastosowanie w sprawach wydawania zaświadczeń, tj. m.in. rozdział 11 (zawarty w zakresie "10-12"). Rozdział 11 zatytułowany "Dowody" zawiera przepisy art. 180 do 200 O.p., obejmujące zagadnienia gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Nawet ich "odpowiednie" stosowanie powinno wystarczyć organom do wyjaśnienia tego, czego ich zdaniem w procedurze wyjaśniającej ustalić nie było można. Naczelny Sąd Administracyjny podziela zatem stanowisko zaprezentowane m.in. w wyroku z dnia 6 sierpnia 2024 r., III FSK 274/24, że "organ stosownie do art. 306k O.p. ma dostęp do regulacji, które dają możliwość przeprowadzenia postępowania dowodowego". W postępowaniu o wydanie zaświadczenia znajdzie więc między innymi zastosowanie art. 155 § 1 O.p. (zawarty w rozdziale 6 Działu IV), dający organowi uprawnienie do dokonywania wezwań strony, między innymi do złożenia wyjaśnień, zeznań lub dokonania określonej czynności. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby organ wydający zaświadczenie wezwał stronę do przedłożenia dokumentów niezbędnych do wydania zaświadczenia, stanowiących urzędowe potwierdzenie faktów lub stanu prawnego. Należy zaznaczyć, że decyzja co do kierunku i zakresu przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w kontekście celowości podjęcia konkretnych czynności leży w gestii organu, który w tej sprawie jest zobowiązany takie postępowanie przeprowadzić (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 14 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 1413/14; 25 października 2016 r., sygn. akt II GSK 726/15). Nadto w postępowaniu o wydanie zaświadczenia obowiązują uregulowane w Rozdziale 1 Działu IV Zasady ogólne. Status strony jest w nich wzmocniony poprzez gwarancje procesowe, które nie ulegają osłabieniu w ramach procedur uproszczonych, należy do nich m.in. zasada zaufania i udzielania stronie niezbędnych wyjaśnień (art. 121 O.p.), jak też zasada prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.), w ramach której istnieje obowiązek dokładnego ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 czerwca 2024 r., sygn. akt I GSK 1520/20). Podkreślić należy, że jeżeli w sprawie nie zostały wyjaśnione jakieś istotne kwestie niezbędne do wydania wnioskowanego przez Spółkę zaświadczenia, to organ powinien podjąć stosowne działania zmierzające do ich wyjaśnienia. Nic nie stało na przeszkodzie temu, aby organ wezwał do przedłożenia dodatkowych wyjaśnień, dokumentów niezbędnych do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy i wydania zaświadczenia. Spółka dostarczyła organowi materiał w jej ocenie w dostatecznym stopniu uzasadniający wydanie wnioskowanego zaświadczenia. Jeśli w materiale tym były wskazywane przez organy i sąd I instancji braki, rzeczą organów było dążyć do uzupełnienia materiału, czego nie uczyniły na skutek zbyt wąskiego rozumienia art. 306b § 2 O.p., co było rezultatem wskazanej wyżej błędnej wykładni art. 306k O.p. Rozpoznając ponownie sprawę organy zastosują się do przedstawionego wyżej stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego. Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, że jedyny zarzut skargi kasacyjnej odnoszący się do naruszenia przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 306b § 2 w zw. z art. 306k w z art. 122 § 1 w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 187 O.p. jest trafny. Z tego powodu zaskarżony wyrok został uchylony. Uznając istotę sprawy za dostatecznie wyjaśnioną, Naczelny Sąd Administracyjny w myśl art. 188 p.p.s.a. rozpoznał również skargę i z powodu stwierdzonych uchybień na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 11 lipca 2024 r. oraz - na podstawie art. 135 p.p.s.a. - poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta L. z dnia 7 lutego 2024 r. O kosztach postępowania sądowego (za obie instancje) orzeczono na podstawie art. 200 oraz 203 pkt 1, art. 205 § 2 p.p.s.a., art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a. Na koszty te (w sumie 1020 zł) złożyły się: wpis od skargi do WSA (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika reprezentującego stronę przed sądem pierwszej instancji (480 zł), opłata kancelaryjna za doręczenie odpisu wyroku WSA wraz z uzasadnieniem (100 zł), wpis od skargi do NSA (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika za sporządzenie skargi kasacyjnej (240 zł). s. Agnieszka Olesińska (spr.) s. Krzysztof Winiarski s. Jacek Pruszyński
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI