III FSK 1642/23

III FSK 1642/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Dominik Gajewski
Sławomir Presnarowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Stanisław Bogucki
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Kara administracyjna
Sygn. powiązane
III SA/Wa 1059/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-07-19
Skarżony organ
Szef Krajowej Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Zasądzono zwrot kosztów postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 262 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Dominik Gajewski, Protokolant Marta Koźlik, po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. z siedzibą w W. działającego przez A. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 1059/23 w sprawie ze skargi M. z siedzibą w W. działającego przez A. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 10 lutego 2023 r., nr DKP3.8011.70.2022 w przedmiocie kary porządkowej 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na rzecz M. z siedzibą w W. działającego przez A. S.A. z siedzibą w W. kwotę 440 (słownie: czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 1059/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA", "Sąd I instancji") oddalił skargę M. reprezentowanego przez A. S.A.
z siedziba w W. (dalej: "Skarżący", "Strona", "Fundusz"), na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (dalej: "Szef KAS", "Organ") z dnia 10 lutego 2023 r. w przedmiocie kary porządkowej.
Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Skarżący zaskarżył go
w całości i domagając się przeprowadzenia rozprawy w niniejszej sprawie, wniósł
o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i o przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Dodatkowo Skarżący wniósł o zasądzenie od Szefa KAS na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi Skarżący, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.
z 2002 nr 152, poz. 1270 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zarzucił naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926 ze zm.; dalej: "o.p.") w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., polegające na nieprawidłowym wywiązaniu się przez Sąd I instancji z obowiązku dokonania sądowej kontroli postanowienia
o nałożeniu kary porządkowej z uwzględnieniem wszystkich aspektów sprawy (w tym wszystkich argumentów skargi) oraz na nieprawidłowym wyjaśnieniu podstawy prawnej wyroku, do czego doszło na skutek błędnego przyjęcia, że przymiotnik "bezzasadnie", zawarty w treści art. 262 § 1 pkt 2 o.p., odnosi się tylko i wyłącznie do "odmowy" zadośćuczynienia wezwaniu organu podatkowego, a w ogóle nie dotyczy "niedokonania" określonej czynności w terminie wyznaczonym przez organ podatkowy, podczas gdy przesłanką nałożenia kary porządkowej na gruncie art. 262 § 1 pkt 2 o.p., jest zarówno odmowa wykonania wezwania organu podatkowego, jak
i niewykonanie wezwania organu podatkowego w wyznaczonym terminie, przy czym każda z tych postaci naruszenia obowiązku procesowego (a nie tylko odmowa) musi odznaczać się cechą bezzasadności, a to z racji posłużenia się przez ustawodawcę w treści art. 262 § 1 pkt 2 o.p. spójnikiem "lub" (alternatywą zwykłą a nie rozłączną), łączącym odmowę wykonania obowiązku procesowego z niedokonaniem w terminie tegoż obowiązku procesowego, jako dwóch postaci naruszenia tego samego obowiązku procesowego.
W ocenie Skarżącego naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ w jego rezultacie doszło do zawężenia sądowoadministracyjnej kontroli zaskarżonego postanowienia, tylko do kwestii obiektywnego przekroczenia terminu udzielenia odpowiedzi na wezwanie, bez szczegółowego wartościowania całej (pełnej) argumentacji przedstawionej w skardze i na wcześniejszych etapach sprawy, a wykazującej brak cechy bezzasadności
w uchybieniu terminu przez Skarżącą.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną, Organ wniósł o jej oddalenie oraz
o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania według norm prawnie przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna
z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu.
Istotą sporu w rozpatrywanej sprawie jest kwestia zasadności nałożenia kary porządkowej, w szczególności właściwego odczytania treści art. 262 § 1 pkt 2 o.p., w kontekście zaistniałego stanu faktycznego. Szef KAS nałożył w postępowaniu klauzulowym na stronę karę porządkową (3000 zł), wskazując że pełnomocnik Strony pomimo skutecznego doręczenia wezwania, nie przedłożył żądanych wyjaśnień, ani nie poinformował o braku możliwości ich przedstawienia w zakreślonym terminie. Jednocześnie w późniejszym terminie Organ zmodyfikował wysokość nałożonej kary (1000 zł), mając na względzie okoliczność, że strona złożyła żądane wyjaśnienia jeszcze w tym samym dniu, w którym pełnomocnik odebrał ponowne wezwanie.
Naczelny Sąd Administracyjny za usprawiedliwiony uznaje zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przepisów art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 o.p. w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., polegające na nieprawidłowym wywiązaniu się przez WSA z obowiązku dokonania sądowej kontroli postanowienia o nałożeniu kary porządkowej z uwzględnieniem wszystkich aspektów sprawy (w tym wszystkich argumentów skargi).
WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, "(...) o ile jeszcze w ramach przesłanki
badane jest, czy brak zrealizowania wezwania znajduje usprawiedliwienie w obiektywnych okolicznościach sprawy (...), o tyle
, jak trafnie zauważa organ (...) jest niezależne od oceny zasadności odmowy złożenia wyjaśnień. Podstawą nałożenia kary porządkowej stanowi tu sam fakt niezłożenia wyjaśnień, przy braku obiektywnych przesłanek wyłączających zastosowanie tego przepisu (...). To ta (druga) przesłanka została uwzględniona przez organ." (str. 2-3 uzasadnienia). Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela wyżej zaprezentowanego poglądu WSA, w przedmiocie interpretacji przepisu art. 262 § 1 pkt 2 o.p.
Stosownie do postanowień art. 262 § 1 pkt 2 o.p., strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego, bezzasadnie odmówili lub nie dokonali w terminie wyznaczonym w wezwaniu złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin, przedłożenia tłumaczenia dokumentacji obcojęzycznej lub udziału w innej czynności, mogą zostać ukarani karą porządkową. Wykładnia językowa wyżej przywołanej treści przepisu wskazuje, że ustawodawca dopuszcza możliwość zastosowania kary porządkowej, przy zaistnieniu dwóch czynności:
1. bezzasadnej odmowy wykonania żądania zawartego w wezwaniu organu podatkowego lub
2. bezzasadnego niedokonania w terminie żądania zawartego w wezwaniu organu podatkowego.
Jak słusznie zauważa autor skargi kasacyjnej w jej uzasadnieniu, obie wyżej opisane czynności, zostały powiązane przez ustawodawcę funktorem "lub" (a nie "albo"), oznaczającym alternatywę zwykłą (a nie alternatywę rozłączną). Z tego wynika, że przymiotnik "bezzasadnie" musi się odnosić zarówno do odmowy wykonania czynności, jak i do niedokonania jej w terminie, skoro wobec posłużenia się alternatywą zwykłą, ustawodawca tych czynności od siebie nie oddziela. Taki sposób rozumienia przywołanej treści przepisu, znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych. WSA we Wrocławiu w prawomocnym wyroku z dnia 29 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Wr 395/20 podnosił, że "z (...) przepisów art. 262 § 1 pkt 2 o.p. wprost wynika, że wyłącznie bezzasadna odmowa dokonania danej czynności lub bezzasadne niedokonanie takiej czynności w terminie, otwiera możliwość nałożenia kary porządkowej na uczestników postępowania, w tym pełnomocników stron."
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, błąd w dokonanej interpretacji przez WSA w przedmiocie znaczenia przesłanek wynikających z przepisu art. 262 § 1 pkt 2 o.p., skutkował brakiem wszechstronnego rozpatrzenia całej argumentacji uprzedni wniesionej skargi, która opierała się na prawidłowym założeniu, że przymiotnik "bezzasadnie" musi odnosić się zarówno do odmowy udzielenia odpowiedzi na wezwanie, jak i do udzielenia tej odpowiedzi po terminie, w kontekście dopuszczalności nałożenia kary porządkowej. WSA założył jednak błędnie, jak zasadnie podnosi autor skargi kasacyjnej, że skoro wyraz "bezzasadnie" odnosi się do odmowy, a organ podatkowy nałożył karę na Skarżącą na podstawie braku zadośćuczynienia wezwaniu w terminie, to WSA tym samym zwolniony był z obowiązku badania wystąpienia przesłanki "bezzasadności" z punktu widzenia argumentacji podnoszonej przez Skarżącą w niniejszej sprawie. Powyższe czynią zasadnym zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przepisów art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 262 § 1 pkt 2 o.p. w zw. z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną jako zasługującą na uwzględnienie i stosując przepisy art. 185 p.p.s.a., oraz będąc związany wnioskami i uzasadnieniem skargi kasacyjnej, poprzez treść art. 183 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji orzeczenia.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
s. Dominik Gajewski s. Sławomir Presnarowicz (spr.) s. Stanisław Bogucki