III FSK 1634/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA uchylił wyrok WSA, uznając, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji stosuje się przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, a nie ustawy o gospodarce nieruchomościami, dotyczące aktualności operatu szacunkowego.
Sprawa dotyczyła zastosowania przepisów dotyczących aktualności operatu szacunkowego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienia organów, uznając operat za nieaktualny po upływie 12 miesięcy od jego sporządzenia, zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że w sprawach egzekucyjnych stosuje się przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, które nie przewidują 12-miesięcznego terminu ważności operatu w taki sam sposób.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim, który uchylił postanowienia dotyczące zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym. WSA uznał, że operat szacunkowy stracił ważność po 12 miesiącach od sporządzenia, zgodnie z art. 156 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami (u.g.n.), a nie został przedłużony zgodnie z ust. 4. NSA uchylił wyrok WSA, podkreślając, że zgodnie z art. 156 ust. 5 u.g.n., przepisy odrębne mają pierwszeństwo. W postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepisy te to art. 110u § 2 i art. 111k § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.). Te przepisy nie przewidują sztywnego 12-miesięcznego terminu ważności operatu i nie wymagają klauzuli aktualizacyjnej w rozumieniu u.g.n. NSA stwierdził, że WSA błędnie zastosował przepisy u.g.n., podczas gdy powinny być stosowane przepisy u.p.e.a., które pozwalają na przeprowadzenie dodatkowego opisu i oszacowania w przypadku istotnych zmian w nieruchomości lub na wniosek zobowiązanego. W związku z tym, NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
W postępowaniu egzekucyjnym w administracji, odnośnie do czasu legalnego wykorzystania w postępowaniu egzekucyjnym sporządzonego opisu i oszacowania, nie stosuje się przepisów art. 156 ust. 3 i art. 156 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, lecz zastosowanie posiadają regulacje prawne wynikające z art. 110u § 2 i art. 111k § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Uzasadnienie
Ustawa o gospodarce nieruchomościami zawiera przepisy dotyczące ważności operatu szacunkowego i jego aktualizacji, jednak art. 156 ust. 5 tej ustawy stanowi, że nie naruszają one uwarunkowań wynikających z przepisów odrębnych. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiera własne, odrębne regulacje (art. 110u § 2 i art. 111k § 2), które nie przewidują sztywnego 12-miesięcznego terminu ważności operatu ani konieczności jego aktualizacji w formie klauzuli, jak w u.g.n. Te przepisy u.p.e.a. stanowią lex specialis.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
u.p.e.a. art. 110u § § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 111k § § 2
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Dz.U. 2022 poz 479
Pomocnicze
u.g.n. art. 156 § ust. 3
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Nie stosuje się w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
u.g.n. art. 156 § ust. 4
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Nie stosuje się w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
u.g.n. art. 156 § ust. 5
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Przepisy dotyczące ważności operatu szacunkowego i potwierdzenia jego aktualności nie naruszają uwarunkowań wynikających z przepisów odrębnych.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 156 ust 3, 4 i 5 u.g.n. oraz art. 110u § 2 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię przepisów art. 156 ust 3 i 4 u.g.n. i pominięcie art. 156 ust. 5 u.g.n., co skutkowało błędnym zastosowaniem przepisów u.g.n. zamiast przepisów odrębnych (art. 110u § 2 i art. 111k § 2 u.p.e.a.), które nie przewidują terminów z art. 156 ust. 3 u.g.n. w administracyjnym prawie egzekucyjnym. Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 110u § 2 i art. 111k § 2 u.p.e.a. poprzez niezastosowanie tych przepisów, które stanowią lex specialis w stosunku do art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n., co skutkowało nieuprawnionym przyjęciem, że operat szacunkowy nie mógł stanowić dowodu na okoliczność określenia wartości nieruchomości, podczas gdy istotne jest, aby w momencie sporządzania opisu i oszacowania operat pozostawał aktualny.
Godne uwagi sformułowania
przepisy dotyczące ważności operatu szacunkowego i potwierdzenia jego aktualności nie naruszają uwarunkowań wynikających z przepisów odrębnych w administracyjnej egzekucji z nieruchomości odnośnie do czasu legalnego wykorzystania w postępowaniu egzekucyjnym sporządzonego opisu i oszacowania nie stosuje się przepisów art. 156 ust. 3 i art. 156 ust. 4 u.g.n. zastosowanie posiadają natomiast regulacje prawne wynikające z art. 110u § 2 i art. 111k § 2 u.p.e.a.
Skład orzekający
Anna Dalkowska
sprawozdawca
Jacek Pruszyński
przewodniczący
Mirella Łent
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów dotyczących stosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie aktualności operatu szacunkowego w postępowaniu egzekucyjnym z nieruchomości."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego kontekstu postępowania egzekucyjnego w administracji z nieruchomości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w egzekucji administracyjnej, która ma bezpośrednie przełożenie na wartość nieruchomości i przebieg postępowania. Rozstrzygnięcie NSA wyjaśnia relację między dwoma kluczowymi ustawami.
“Operat szacunkowy w egzekucji administracyjnej – czy 12 miesięcy to za krótko? NSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 1634/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-04-18 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-12-13 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Anna Dalkowska /sprawozdawca/ Jacek Pruszyński /przewodniczący/ Mirella Łent Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane I SA/Go 122/23 - Wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2023-09-05 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 479 art. 110u § 2 i art. 111k § 2 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Pruszyński, Sędzia NSA Anna Dalkowska (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt I SA/Go 122/23 w sprawie ze skargi K. S. i M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 16 lutego 2023 r., nr 0801-IEE-1.7192.6.2023.2 UNP: 0801-23-007759 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim, 2) zasądza od K. S. i M. S.a na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze kwotę 460 (słownie: czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Wyrok sądu pierwszej instancji. 1.1. Wyrokiem z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt I SA/Go 122/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 28 listopada 2022 r. w sprawie ze skargi K. S. i M. S. (dalej: "Skarżący", "Strony") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Zielonej Górze z dnia 16 lutego 2023 r. w przedmiocie zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. 1.2. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku skarżących na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 28 listopada 2018 r., wystawionego przez Województwo Lubuskie - Zarząd Województwa Lubuskiego, obejmującego zaległość z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów z udziałem tych środków, a także odsetek od tych środków i od tych należności, wynikającą z decyzji z dnia 24 kwietnia 2018 r. Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 31 marca 2021 r. dokonał zajęcia nieruchomości położonej w G.. Zawiadomienie o zajęciu zostało odebrane przez pełnomocnika skarżących w dniu 13 kwietnia 2021 r. Postanowieniem z dnia 17 lutego 2021 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wyznaczył rzeczoznawcę majątkowego do oszacowania wartości zajętej nieruchomości. Pismem z dnia 11 maja 2021 r., organ egzekucyjny poinformował pełnomocnika skarżących o terminie oszacowania nieruchomości przez rzeczoznawcą, wyznaczonym na 29 maja 2021 r. Czynności opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości przeprowadzone zostały 30 grudnia 2021 r. poprzez sporządzenie, odczytanie i podpisanie stosownego protokołu. W dniu 14 stycznia 2022 r. do organu pierwszej instancji wpłynęły wniesione przez Skarżących zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Skarżący zakwestionowali operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę, wskazując błędne przyjęcie przez rzeczoznawcę zbyt niskiej wartości nieruchomości. W związku z wniesionymi zarzutami organ pierwszej instancji pismem z dnia 20 stycznia 2022 r. zwrócił się do rzeczoznawcy majątkowego o przedstawienie stanowiska w zakresie wniesionych zarzutów. Rzeczoznawca w piśmie z 28 marca 2022 r. wyjaśnił, że operat sporządzony został zgodnie z właściwymi przepisami, w szczególności z przepisami ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (DZ. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm., dalej: "u.g.n."). Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2022 r. organ pierwszej instancji uznał za nieuzasadnione zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Uzasadniając swoje stanowisko wyjaśnił, że nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Skarżący wnieśli zażalenie na wskazane postanowienie, wnosząc o jego uchylenie. W wyniku rozpoznania zażalenia organ odwoławczy postanowieniem z dnia 25 lipca 2022 r. uchylił postanowienie organu I instancji do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność uzupełnienia przez ten organ ustaleń w zakresie prawidłowości wyceny przyjętej za podstawę zaskarżonej czynności opisu i oszacowania wartości nieruchomości, do czego konieczne jest uzyskanie stanowiska rzeczoznawcy majątkowego, który sporządził wycenę. Pismem z dnia 29 lipca 2022 r. organ pierwszej instancji zwrócił się do rzeczoznawcy majątkowego o ustosunkowanie się do zgłoszonych przez skarżących zarzutów. Rzeczoznawca wyjaśnił, że podjął decyzję zgodnie z art. 154 u.g.n., który upoważnia rzeczoznawcę do wyboru właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania nieruchomości, uwzględniając w szczególności cel wyceny, rodzaj i położenie nieruchomości, przeznaczenie w planie miejscowym, stan nieruchomości oraz dostępne dane o cenach, dochodach i cechach nieruchomości podobnych. Organ pierwszej instancji postanowieniem z 28 listopada 2022 r., uznał za nieuzasadnione zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W wniesionym zażaleniu skarżący podnieśli m.in. zarzut naruszenia art. 156 § 3 u.g.n., poprzez błędne przyjęcie, że operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego w dniu 29 maja 2021 r. może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, to jest do egzekucji administracyjnej – jak wynika z operatu szacunkowego, pomimo iż od dnia jego sporządzenia upłynęło 19 miesięcy. W wyniku rozpoznania zażalenia organ odwoławczy postanowieniem z 16 lutego 2023 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Od powyższego postanowienia skarżący wnieśli skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. W swoim uzasadnieniu wyjaśnił, że operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 u.g.n., natomiast w rozpoznawanej sprawie organem merytorycznym był organ odwoławczy, który rozpatrzył zażalenia skarżących po upływie 12 miesięcznego terminu, od dnia sporządzenia operatu szacunkowego. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w niniejszej sprawie operat szacunkowy został sporządzony w dniu 29 maja 2021 r., zatem ustawowy termin wykorzystania operatu, do celu dla którego został sporządzony, upłynął w dniu 29 maja 2022 r. Z akt sprawy wynika, że postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostało w dniu 28 listopada 2022 r., natomiast utrzymujące je w mocy postanowienie organu odwoławczego w dniu 16 lutego 2023 r., czyli po upływie okresu, w ciągu którego operat szacunkowy mógł być wykorzystany. Operat szacunkowy nie został uzupełniony o klauzulę aktualizacyjną, o której mowa w art. 156 ust. 4 u.g.n. Uznano zatem, że takiej klauzuli nie było w chwili orzekania przez organy obu instancji, a to oznacza, że organy orzekały na podstawie operatu, który nie mógł stanowić dowodu na okoliczność określenia wartości nieruchomości. 1.3. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). 2. Skarga kasacyjna. 2.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł organ. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i merytoryczne rozpoznanie sprawy, w razie uznania, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") zarzucono: I. naruszenia przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy; 1. art. 151 w zw. z art. 135 p.p.s.a. polegające na dokonaniu niewłaściwej oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji i w konsekwencji ich uchylenie, pomimo że istniały podstawy do oddalenia skargi. Naruszenie ww. przepisów miało istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem gdyby Sąd nie uznał, iż strona przeciwna naruszyła ww. przepisy mógłby wydać wyrok oddalający skargę. II. oraz naruszenie prawa materialnego, tj.: a) art. 145 § 1 pkt 1 lit, a) p.p.s.a. w związku z art. 156 ust 3, 4 i 5 u.g.n. oraz art. 110u § 2 egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479, dalej: "u.p.e.a.") poprzez błędną wykładnię przepisów art. 156 ust 3 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. z pominięciem art. 156 ust 5 ww. ustawy, zgodnie z którym przepisy dotyczące ważności operatu szacunkowego i potwierdzenia jego aktualności nie naruszają uwarunkowań wynikających z przepisów odrębnych, co w rezultacie skutkowało błędnym zastosowaniem przez Sąd pierwszej instancji do stanu faktycznego niniejszej sprawy przepisu art. 156 ust 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, podczas kiedy zastosowanie winny znaleźć regulacje odrębne tj. art. 110u § 2 oraz art. 111k § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które nie przewidują stosowania terminów z art. 156 ust. 3 u.g.n. w administracyjnym prawie egzekucyjnym; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit, a) p.p.s.a. w związku z art. 110u § 2 i art. 111k § 2 u.p.e.a. poprzez niezastosowanie w niniejszej sprawie przez Sąd pierwszej instancji przepisów art.110u § 2 i art. 111k § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które stanowią lex specialis w stosunku do przepisów art. 156 ust. 3 i 4 u.g.n. Naruszenie ww. przepisów skutkowało nieuprawnionym przyjęciem przez Sąd, że operat szacunkowy nie mógł stanowić dowodu na okoliczność określenia wartości nieruchomości w postępowaniu egzekucyjnym, podczas kiedy z ww. przepisów wynika jednoznacznie, że istotne jest, aby w momencie sporządzania opisu i oszacowania (nie rozpatrywania zarzutów) operat pozostawał aktualny, co miało miejsce w niniejszej sprawie. 2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o oddalenie skargi. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna podlegała uwzględnieniu. 3.2. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842 dalej: "ustawa COVID") oraz zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 29 lutego 2024 r. Wymienionym zarządzeniem strony zawiadomiono o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne i poinformowano o możliwości uzupełnienia argumentacji w piśmie procesowym, z zachowaniem trybu określonego w art. 66 p.p.s.a. Zarządzenie zostało odebrane przez pełnomocnika skarżącego kasacyjnie w dniu 19 marca 2024 r., natomiast przez organ w dniu 7 marca 2024 r. Zgodnie z art. 15 zzs4 ust. 1 i 3 ustawy COVID w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny nie jest związany żądaniem strony o przeprowadzenie rozprawy. 3.3. Problem prawny objęty zarzutami skargi kasacyjnej, w podobnym stanie faktycznym, był już przedmiotem orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 sierpnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1072/22. Sąd w składzie orzekający w niniejszej sprawie podziela i przyjmuje za własne zasadnicze motywy wyrażone w uzasadnieniu powyższego wyroku, gdyż są ona trafne również w okolicznościach tej sprawy. 3.4. Zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit, a) p.p.s.a. w związku z art. 156 ust 3, 4 i 5 u.g.n. oraz art. 110u § 2 u.p.e.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit, a) p.p.s.a. w związku z art. 110u § 2 i art. 111k § 2 u.p.e.a. okazały się zasadne. Według art. 156 ust. 3 u.g.n. operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, przez okres 12 miesięcy od daty jego sporządzenia, chyba że wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 u.g.n. Natomiast zgodnie z art. 156 ust. 4 u.g.n. operat szacunkowy może być wykorzystywany po upływie okresu, o którym mowa w ust. 3, po potwierdzeniu jego aktualności przez rzeczoznawcę majątkowego. Potwierdzenie aktualności operatu szacunkowego następuje przez umieszczenie stosownej klauzuli w operacie szacunkowym przez rzeczoznawcę, który go sporządził, oraz dołączenie do operatu szacunkowego analizy potwierdzającej, że od daty jego sporządzenia nie wystąpiły zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 u.g.n. Po potwierdzeniu aktualności operat szacunkowy może być wykorzystywany do celu, dla którego został sporządzony, w kolejnych 12 miesiącach, licząc od dnia upływu okresu, o którym mowa w ust. 3, chyba że wystąpią zmiany uwarunkowań prawnych lub istotne zmiany czynników, o których mowa w art. 154 u.g.n. Podnieść w tym miejscu i podkreślić należy, że zgodnie z art. 156 ust. 5 u.g.n. przepisy ust. 3 i 4 nie naruszają uregulowań wynikających z przepisów odrębnych. Z przytoczonej regulacji prawnej art. 156 ust. 5 u.g.n. wynika, że przepisy dotyczące ważności operatu szacunkowego i potwierdzenia jego aktualności nie naruszają uwarunkowań wynikających z przepisów odrębnych. Zatem jeśli w przepisach odrębnych dla określonych potrzeb lub warunków kwestie te zostały uregulowane inaczej, to te inne przepisy należy traktować jako lex specialis w stosunku do przepisów art. 156 ust. 3 i art. 156 ust. 4 u.g.n. (Ewa Bończak – Kucharczyk: Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, s. 1183). 3.5. W ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przepisami regulującymi uwzględnienie w opisie i oszacowaniu istotnych zmian w stanie nieruchomości, a przez to potrzebę aktualizacji opisu i oszacowania oraz dodatkowy opis i oszacowanie nieruchomości są przytoczone już uprzednio przepisy art. 110u § 2 u.p.e.a. oraz art. 111k § 2 u.p.e.a. Przywołane regulacje art. 110u § 2 u.p.e.a. oraz art. 111k § 2 u.p.e.a. są przepisami odrębnymi, różnymi w stosunku do art. 156 ust. 3 u.g.n. oraz art. 156 ust. 4 u.g.n., o których mowa w art. 156 ust. 5 u.g.n. Regulacje prawne art. 156 ust. 3 u.g.n. art. 156 ust. 4 u.g.n. oraz art. 110u § 2 u.p.e.a. i art. 111k § 2 u.p.e.a. nie odwołują się do siebie, terminy z art. 156 ust. 3 u.g.n. nie zostały przewidziane w administracyjnym prawie egzekucyjnym, pojęcie aktualizacji operatu szacunkowego poprzez umieszczenie na nim specjalnej klauzuli przez rzeczoznawcę, o czym mowa w art. 156 ust. 4 u.g.n., nie jest znane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Operat szacunkowy dla potrzeb postępowania egzekucyjnego w administracji sporządza się zgodnie z wymogami art. 110r i art. 110s u.p.e.a., w których jedynym odniesieniem do u.g.n. jest wyznaczenie rzeczoznawcy majątkowego, o którym mowa w przepisach o gospodarce nieruchomościami. W przedmiocie szacowania egzekucyjnego Minister właściwy do spraw finansów publicznych wydaje rozporządzenie, w którego treści brak jest odniesień do art. 156 ust. 3 i art. 156 ust. 4 u.g.n. Dostrzec i pokreślić również należy, że stosowanie w egzekucji administracyjnej relatywnie krótkiego terminu do wykorzystania opisu i oszacowania, przewidzianego w art. 156 ust. 3 u.g.n., mogłoby prowadzić do jego nadużywania w indywidualnych sprawach egzekucyjnych, niezgodnie z zasadą szybkości i prostoty postępowania wynikającą z art. 12§ 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 u.p.e.a. 3.6. Unormowania wynikające z art. 110u § 2 u.p.e.a. oraz z art. 111k § 2 u.p.e.a. tworzą całościową i odrębną od art. 156 ust. 3 i art. 156 ust. 4 u.g.n. regulację zagadnienia czasowego wykorzystania operatu szacunkowego. Na podstawie art. 110u § 2 u.p.e.a., jeżeli w stanie nieruchomości pomiędzy sporządzeniem opisu i oszacowania a wyznaczonym terminem licytacji zajdą istotne zmiany, organ egzekucyjny może przeprowadzić dodatkowy opis i oszacowanie nieruchomości. Organ egzekucyjny, na podstawie art. 110u § 2 u.p.e.a., działa na wniosek lub z urzędu, jeżeli zajdą wskazane powyżej zmiany w stanie nieruchomości. O zmianach tych organ dowiaduje się z realnych, ukonkretnionych danych wniosku o przeprowadzenie dodatkowego opisu i oszacowania lub na podstawie własnych informacji, z tym że polemizując z ewentualną bezczynnością organu w tym przedmiocie zainteresowany powinien rzeczywiście, nie tylko hasłowo, przedstawić - chociażby uprawdopodobnić, że organ taką wiedzę posiada. Ponowne dokonanie opisu i oszacowania należy traktować jako wyjątek w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z tego powodu ustawodawca wprowadza kwantyfikator supremacji zmian, bowiem wyłącznie zmiany istotne mogą prowadzić do ponownego opisu i oszacowania. Użyte w przepisie sformułowanie "zajdą istotne zmiany" ma charakter ocenny – w granicach swobodnej oceny zgromadzonego/posiadanego w tym przedmiocie materiału dowodowego. Organ dokonując oceny w szczególności bada, na ile zmiana w stanie nieruchomości miała wpływ na prawa uczestników postępowania (K. Kucharski w: Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarza, praca zbiorowa pod redakcją R. Hausera i W. Wierzbowskiego, s. 733). Jeżeli na podstawie uzyskanych - posiadanych informacji organ egzekucyjny oceni, że nastąpiły zmiany w stanie nieruchomości, oraz że są to zmiany istotne, uzasadnione staje się wydanie postanowienia o przeprowadzenie dodatkowego opisu i oszacowania. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że sam upływ czasu nie powoduje potrzeby dodatkowego opisu i oszacowania, jeżeli nie wywołał on istotnych zmian w stanie nieruchomości. Ponadto, przez zwrot " w stanie nieruchomości zajdą istotne zmiany", zawarty w art. 110u§ 2 u.p.e.a., powinno się rozumieć także istotne zmiany wartości rynkowej nieruchomości, niezależnie od tego z jakich przyczyn wynikają (R. Hauser, A. Skoczylas: Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, s. 533 – 534; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 1998 r., I CKN 639/97). 3.7. Z kolei, z art. 111k § 2 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny dokonuje nowego opisu i oszacowania wyłącznie na wniosek zobowiązanego; przepis nie wyłącza natomiast dodatkowego opisu i oszacowania na podstawie art. 110u § 2 u.p.e.a. (R. Hauser, A. Skoczylas: Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, s. 554). Jeżeli więc wniosek o wszczęcie nowej egzekucji, o której mowa w art. 111k § 2 u.p.e.a., złożono przed upływem 3 lat od trzeciej licytacji, natomiast zobowiązany nie złożył wniosku o dokonanie nowego opisu i oszacowania, regulacja prawna art. 111k§ 2 u.p.e.a. nie przewiduje terminu wykorzystania opisu i oszacowania, chyba że zajdą przesłanki do zastosowania art. 110u § 2 u.p.e.a. Ponadto, rozumując i argumentując według reguły: jeżeli można więcej, to można i mniej, podnieść i podkreślić należy, że odnoszący się do wszczęcia nowej egzekucji przepis art. 111kk § 2 u.p.e.a. nie ustanawia terminów wykorzystania opisu i oszacowania w pierwotnym, w stosunku do nowego, postępowaniu egzekucyjnym, z zastrzeżeniem, omówionej powyżej możliwości zastosowania art. 110u § 2 u.p.e.a. Reasumując, w administracyjnej egzekucji z nieruchomości odnośnie do czasu legalnego wykorzystania w postępowaniu egzekucyjnym sporządzonego opisu i oszacowania nie stosuje się przepisów art. 156 ust. 3 i art. 156 ust. 4 u.g.n. zastosowanie posiadają natomiast regulacje prawne wynikające z art. 110u § 2 i art. 111k § 2 u.p.e.a. W kontekście przedstawionej oceny prawnej, literaturę przedmiotu i orzecznictwo sądowe dotyczące ustawy o gospodarce nieruchomościami uwzględniać się powinno w wykładni unormowań postępowania egzekucyjnego w administracji tylko w zakresie analogicznych pojęć i rozwiązań prawnych, mając – w rozpatrzonym w sprawie zakresie - w szczególności na uwadze przytoczoną powyżej treść art. 156 ust. 5 u.g.n. 3.8. Dlatego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, za usprawiedliwione należało uznać zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej. Z tego powodu zasługiwał na uwzględnienie wniosek o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Błędnie uznał Sąd pierwszej instancji, jakoby w przedmiotowej sprawie miały zastosowanie przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami, podczas gdy w administracyjnej egzekucji z nieruchomości odnośnie do czasu legalnego wykorzystania w postępowaniu egzekucyjnym sporządzonego opisu i oszacowania nie stosuje się przepisów art. 156 ust. 3 i art. 156 ust. 4 u.g.n., a zastosowanie posiadają natomiast regulacje prawne wynikające z art. 110u § 2 i art. 111k § 2 u.p.e.a. Mając na uwadze powyższe stanowisko i przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim weźmie pod uwagę wykładnię prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz dokona analizy zarzutów zawartych w skardze do których nie odniósł się w zaskarżonym wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowił stosownie do art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. Mirella Łent Jacek Pruszyński Anna Dalkowska
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI