III FSK 1621/23

III FSK 1621/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-08-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-12-07
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bogusław Dauter /przewodniczący/
Dominik Gajewski
Krzysztof Przasnyski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Wa 2960/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-07-12
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 § 1 pkt 4, art. 33 § 2
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogusław Dauter, Sędzia NSA Dominik Gajewski, Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2023 r. sygn. akt III SA/Wa 2960/22 w sprawie ze skargi G. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 20 października 2022 r. nr KOA/3785/Eg/22 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2) zasądza od G. Z. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie kwotę 460 (słownie: czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 12 lipca 2024 r. sygn. akt III SA/Wa 2960/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi G. Z. (dalej jako "Skarżący", "zobowiązany") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (dalej również: "Kolegium") z dnia 20 października 2022 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, uchylił zaskarżone postanowienie oraz zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz Skarżącego kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Jako podstawę prawną orzeczenia Sąd I instancji wskazał art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.").
Z uzasadnienia wyroku wynika, że Skarżący wnosząc zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Prezydenta Miasta Z. 13 czerwca 2022 r., powołał się na dwie okoliczności: brak doręczenia upomnienia oraz brak obowiązku zapłaty (brak wymagalności zobowiązania podatkowego) z uwagi na istnienie nadpłaty.
Jako zasadny Sąd I instancji ocenił zarzut braku doręczenia upomnienia. W postanowieniu wierzyciela - Prezydenta Miasta Z. wskazano, że egzekucja dotyczyła należności z tytułu podatku od nieruchomości za III kwartał 2020 roku za nieruchomość przy ul. [...], przy czym akta sprawy przedstawione sądowi wraz ze skargą nie zawierały ww. tytułu wykonawczego. Sąd I instancji przyjął za organami, że postępowanie egzekucyjne dotyczyło podatku od nieruchomości za III kwartał 2020 roku.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, nie zgadzając się z zarzutem braku doręczenia upomnienia, Kolegium wskazało na skierowane do Skarżącego upomnienie nr [...] z 29 września 2020 r. W treści upomnienia wskazano, że dotyczy podatku od nieruchomości za okres "03/2020". W ocenie Sądu I instancji, taki zapis nie pozwala na ustalenie, jakiej należności dotyczy upomnienie. Zdaje się on wskazywać, że upomnienie dotyczy podatku od nieruchomości (raty podatku) płatnej w marcu 2020 roku, zatem za inny okres niż będący przedmiotem postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie wyjaśniono na jakiej podstawie organ uznaje, że wspomniane upomnienie dotyczy podatku od nieruchomości za III kwartał 2020 roku. Z tego względu, zdaniem Sądu I instancji, bez znaczenia pozostaje fakt doręczenia upomnienia skarżącemu. Nie kwestionowano przy tym, że ze względu na charakter decyzji Prezydenta Miasta Z. ustalającej Skarżącemu wymiar podatku od nieruchomości na 2020 rok, egzekucja administracyjna w niniejszej sprawie nie dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu. Nie zachodzą również inne okoliczności uzasadniające odstąpienie od doręczenia upomnienia zobowiązanemu.
Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku będącego przedmiotem postępowania egzekucyjnego, Sąd I instancji stwierdził, że brak w aktach sprawy tytułu wykonawczego uniemożliwia weryfikację twierdzenia organów, że decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego jest decyzją ostateczną. Zweryfikowanie tej okoliczności jest istotne z uwagi na stanowisko skarżącego, który w zażaleniu na postanowienie wierzyciela stwierdził, że "bezspornym pozostaje, że za okres objęty egzekucją toczy się postępowanie o ustalenie należności podatkowej". Ponadto organ II instancji nie odniósł się szczegółowo do podnoszonej przez Skarżącego kwestii istnienia nadpłaty w podatku od nieruchomości.
Do zarzutów zostały załączone duplikaty – polecenia przelewu "podatek od nieruchomości – zabezpieczenie należności" z grudnia, sierpnia, czerwca, marca 2016 r. oraz marca, kwietnia, czerwca, września, listopada 2015 roku. Rozpoznanie podniesionego zarzutu wymagało, zdaniem Sądu I instancji, szczegółowego wyjaśnienia w jaki sposób, na poczet jakich należności podatkowych zostały zakwalifikowane wskazane wpłaty, zwłaszcza, że jak wynika z uzasadnienia wyroku w sprawie III SAB/Wa 8/22, wniosek skarżącego z 25 października 2018 r. o zwrot podatku nie został przez rozpoznany przez organy merytorycznie.
Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, reprezentowane przez radcę prawnego. Zaskarżonemu w całości wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy:
1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023r. poz. 775, dalej: "k.p.a.") w związku art. 144 k.p.a. w związku z art. 18 i art. 33 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022r. poz. 479, dalej: "u.p.e.a.") w związku z § 2 pkt 4 lit. a) in fine rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz.U. z 2020r. poz. 2194), w związku z art. 6 ust. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2023r. poz. 70, dalej: "u.p.o.l."), poprzez nie zastosowanie, co skutkowało wadliwym przyjęciem przez Sąd pierwszej instancji, że upomnienie nr [...] z dnia 29 września 2020r. jakoby obejmowało należność z tytułu podatku od nieruchomości w kwocie 3.928 zł płatną w marcu 2020r., a w następstwie uwzględnieniem skargi i wyeliminowaniem z obrotu prawnego postanowienia Kolegium z dnia 20 października 2022r. podczas, gdy ww. przepis § 2 pkt 4 lit. a) in fine rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu w związku z art. 6 ust. 7 u.p.o.l. należało w niniejszej sprawie zastosować i przyjąć, że upomnienie Nr [...] z dnia 29 września 2020r. zawiera prawidłowe oznaczenie okresu, za który dochodzona jest należność tj. obejmuje trzecią ratę podatku od nieruchomości płatną dnia 15 września 2020r. i zostało skutecznie doręczone zobowiązanemu w dniu 16 października 2020r., tym samym oddalenie przez wierzyciela zarzutu zobowiązanego niedoręczenia mu wezwania do uregulowania należności (upomnienia) było słuszne, jak uznało to w swoim postanowieniu Kolegium;
2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku art. 144 k.p.a. i w związku z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. i art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w związku z § 2 pkt 4 lit. a) in fine rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu w związku z art. 6 ust. 7 u.p.o.l., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy polegające na pominięciu przez Sąd pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy dokumentu urzędowego "Ewidencja tytułów wykonawczych" oraz treści postanowienia wierzyciela o oddaleniu zarzutów zobowiązanego, z których wprost wynikało, że egzekucja obejmuje należność pieniężną z tytułu podatku od nieruchomości trzeciej raty płatnej dnia 15 września 2020r. w kwocie 3.928 zł (oznaczonej przez wierzyciela jako za III kwartał 2020r.), co skutkowało wadliwym uznaniem, że upomnienie nr [...] z dnia 29 września 2020r. obejmowało należność płatną w marcu 2020r. oraz uwzględnieniem skargi i wyeliminowaniem z obrotu prawnego postanowienia SKO podczas, gdyby Sąd nie zaniechał przeprowadzenia ww. dowodu, poczynił by wówczas odmienne ustalenia i przesądził o oddaleniu skargi zobowiązanego ;
3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku art. 144 k.p.a. i związku z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. i art. 2 § 1 pkt 1, art. 3 § 1, art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. w związku z art. 6 ust. 7 u.p.o.l, poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy polegające na pominięciu przez Sąd pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy faktu skutecznego doręczenia zobowiązanemu decyzji wymiarowej na podatek od nieruchomości za 2020 rok w dniu 12 lutego 2020r. i jej ostateczności, co skutkowało wadliwym przyjęciem, że zachodzi konieczność wyjaśnienia wymagalności obowiązku oraz uwzględnieniem skargi i wyeliminowaniem z obrotu prawnego postanowienia Kolegium podczas, gdy z akt jednoznacznie wynikało, że decyzja wymiarowa Prezydenta Miasta Z. z dnia 15 stycznia 2020r. obejmująca m.in. egzekwowaną trzecią ratę podatku od nieruchomości za 2020 rok w kwocie 3.928 zł została doręczona zobowiązanemu skutecznie dnia 12 lutego 2020r. i jest decyzją ostateczną wobec nie wniesienia środka zaskarżenia (wiedza też z urzędu Kolegium), co dowodzi jednoznacznie o wymagalności obowiązku i pozostaje w oczywistej sprzeczności z twierdzeniem zobowiązanego jakoby "za okres objęty egzekucją toczyło się postępowanie o ustalenie należności podatkowej";
4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku art. 144 k.p.a. i związku z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. i art. 2 § 1 pkt 1, art. 3 § 1, art. 33 § 1 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. w związku z art. 6 ust. 7 u.p.o.l, poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy polegające na pominięciu przez Sąd pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy faktu posiadania przez zobowiązanego na koncie wymiarowym podatku od nieruchomości w stosunku do nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...] (prowadzonym przez wierzyciela Prezydenta Miasta Z.) zaległości podatkowej w kwocie 43.319,70 zł - należność główna 38.796,70 zł + odsetki 4.523,00 zł (bez kosztów upomnień ; mimo zarachowanych przez wierzyciela wpłat na bieżące i zaległe należności), co skutkowało wadliwym przyjęciem, że zachodzi konieczność wyjaśnienia kwestii istnienia nadpłaty i zarachowania wpłat zobowiązanego, oraz uwzględnieniem skargi i wyeliminowaniem z obrotu prawnego postanowienia Kolegium podczas, gdy z akt jednoznacznie wynikało, że decyzja wymiarowa Prezydenta Miasta Z. z dnia 15 stycznia 2020r. obejmująca m.in. egzekwowaną trzecią ratę podatku od nieruchomości za 2020 rok w kwocie 3.928 zł została doręczona zobowiązanemu skutecznie dnia 12 lutego 2020r. i jest decyzją ostateczną wobec nie wniesienia środka zaskarżenia, co dowodzi o wymagalności obowiązku;
5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. w związku z art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. i w związku z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w związku z art. 18 i art. 2 § 1 pkt 1, art. 3 § 1, art. 33 § 1 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. oraz w związku z art. 72 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651, dalej: "O.p.") w związku z art. 75 § 1 i 2 O.p. poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia Kolegium utrzymującego w mocy postanowienie organu I instancji i udzielenie błędnych wskazań co do dalszego kierunku postępowania, a to w następstwie wadliwego uznania, że pomimo istnienia wymagalności obowiązku i wykazania przez wierzyciela istnienia zaległości na koncie podatkowym zobowiązanego, Kolegium winno szczegółowo odnieść się do sugerowanej przez zobowiązanego nadpłaty w podatku od nieruchomości podczas, gdy złożenie wniosku o zwrot (stwierdzenie) nadpłaty nie powoduje braku wymagalności obowiązku z innych przyczyn (art. 33 § 1 pkt 6 lit. c u.p.e.a.).
W oparciu o te zarzuty autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, a w przypadku nieuwzględnienia przedmiotowego wniosku, o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie od Skarżącego na rzecz Kolegium zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżący wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zarządzeniem Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej NSA, działając na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., zadecydował o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty podniesione w jej treści okazały się zasadne.
Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu.
W rozpatrywanej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny zgodności z prawem kontroli sądowoadministracyjnej przeprowadzonej przez Sąd I instancji w odniesieniu do postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 20 października 2022 r. w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym wobec Skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z 13 czerwca 2022 r.
Odnosząc się do zarzutów wskazanych w punktach 1-2 petitum skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak było dostatecznych podstaw do uwzględnienia przez Sąd I instancji zarzutu braku doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. Nie ulega wątpliwości, że skierowane do Skarżącego upomnienie z dnia 29 września 2020r. odpowiada wymogom, o których mowa w rozporządzeniu Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 4 grudnia 2020r. w sprawie danych zawartych w upomnieniu (Dz.U. poz. 2194), w tym zawiera wskazanie treści obowiązku, określenie rodzaju i wysokości należności pieniężnej, którą należy zapłacić oraz okresu, którego dotyczy ta należność (por. § 2 pkt 4 lit. a rozporządzenia).
Wątpliwości Sądu I instancji co do tego, jakiej w istocie należności dotyczyło upomnienie z 29 września 2020 r., wynikały z użytego w jego treści sformułowania, że chodzi o podatek od nieruchomości za okres "03/2020". Taki zapis, zdaniem WSA w Warszawie nie pozwalał na ustalenie, jakiej należności dotyczy upomnienie.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego stanowiska. Rację ma bowiem autor skargi kasacyjnej wskazując, że ze znajdującej się w aktach sprawy ewidencji tytułów wykonawczych wprost wynika, jakiej należności dotyczy prowadzona egzekucja, oraz że obejmuje ona należność pieniężną z tytułu podatku od nieruchomości od osób fizycznych - III raty za 2020 rok, płatnej dnia 15 września 2020r. w kwocie 3.928 zł. Nie było przy tym sporu pomiędzy stronami, co do tego, że podstawą wystawienia tytułu wykonawczego była decyzja z dnia 15 stycznia 2020r. ustalająca Skarżącemu wymiar podatku od nieruchomości na 2020 rok. W takiej sytuacji zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy decyzji ustalającej to zobowiązanie, czyli w sposób wskazany w art. 21 § 1 pkt 2 O.p.. Wynika to jednoznacznie z art. 6 ust. 7 u.p.o.l. Zgodnie z tym przepisem podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem ust. 11, ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. Podatek jest płatny w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminach: do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego.
W tych okolicznościach, wobec skutecznego doręczenia upomnienia zobowiązanemu w dniu 16 października 2020r. brak było dostatecznych podstaw do uwzględnienia przez Sąd I instancji zarzutu, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. W konsekwencji zasadne okazały się zarzuty sformułowane w punktach 1-2 petitum skargi kasacyjnej.
Druga grupa zarzutów, zawartych w punktach 3-5 petitum skargi kasacyjnej dotyczyła wadliwości orzeczenia Sądu I instancji, polegającej na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego sprawy przez pominięcie przy jej rozpatrywaniu faktu skutecznego doręczenia zobowiązanemu decyzji wymiarowej na podatek od nieruchomości za 2020 rok i jej ostateczności, a co w konsekwencji świadczy o wymagalności obowiązku; oraz udzielenia błędnych wskazań co do dalszego kierunku postępowania, w następstwie wadliwego uznania, że pomimo istnienia wymagalności obowiązku i wykazania przez wierzyciela istnienia zaległości na koncie podatkowym zobowiązanego, Kolegium winno szczegółowo odnieść się do sugerowanej przez Skarżącego nadpłaty w podatku od nieruchomości.
Odnosząc się do tak sformułowanych zarzutów, w pierwszej kolejności zauważyć należy, że zgodnie z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Przez wymagalność obowiązku należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Brak wymagalności obowiązku występuje wówczas, gdy obowiązek istnieje, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia z dnia 31 stycznia 2024 r., sygn. akt III FSK 443/23).
Analiza akt sprawy nie dawała uzasadnionych podstaw do kwestionowania, że decyzja wymiarowa Prezydenta Miasta Z. z dnia 15 stycznia 2020r. obejmująca egzekwowaną trzecią ratę podatku od nieruchomości za 2020 rok w kwocie 3.928 zł, weszła do obrotu prawnego, została doręczona Skarżącemu w dniu 12 lutego 2020r. i jest decyzją ostateczną. W piśmie z dnia 30 sierpnia 2022r. stanowiącym ustosunkowanie się do zarzutów zażalenia Prezydent Miasta Z. podał, że podatnik nie zaskarżał żadnej decyzji wymiarowej w podatku od nieruchomości wydanej przez ten organ, dotyczącej nieruchomości położonej przy ul. [...] w Z..
Dodatkowo autor skargi kasacyjnej wyjaśnił, że organ odwoławczy z urzędu ustalił, że nie toczyło się postępowanie odwoławcze z odwołania od ww. decyzji, mimo, iż w okresie od 2009r. do 2022r. Kolegium zarejestrowało ponad 60 spraw podatkowych z udziałem podatnika. Z akt nie wynikało również, by zostało wydane postanowienie o wstrzymaniu jej wykonania. Tymczasem obowiązki wynikające z decyzji właściwego organu podlegają egzekucji w trybie art. 3 § 1 w zw. z art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a., tj. w odniesieniu do podatków, opłat i innych należności, do których stosuje się przepisy działu III O.p.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że uprawnienie do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, nie przysługuje w przypadku, gdy została wydana i pozostaje w obrocie prawnym ostateczna decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego, czyli decyzja o której mowa w art. 21 § 1 pkt 2 O.p. a takim podatkiem - jak już wyjaśniono powyżej - jest podatek od nieruchomości płacony przez osoby fizyczne. Zatem ewentualne kwestionowanie wymiaru podatku może nastąpić poprzez zainicjowanie postępowania odwoławczego lub trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2023 r., sygn. akt III FSK 1738/21). Zatem jedynie ostateczne rozstrzygnięcie wydane wskutek zakończenia postępowania może mieć znaczenie dla oceny istnienia lub wymagalności obowiązku. Co istotne, w niniejszej sprawie nie wykazano, aby takowe rozstrzygnięcie względem decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia 15 stycznia 2020 r. zostało wydane.
Skoro tak, to stanowisko Sądu I instancji, co do kwestii zarachowania wpłat i istnienia nadpłaty w podatku od nieruchomości oraz co do dalszego kierunku postępowania poprzez szczegółowe odniesienie się do sugerowanej przez Skarżącego nadpłaty w podatku od nieruchomości wobec złożenia przez niego wniosku o zwrot nadpłaty oraz jego nierozpoznania, należało ocenić krytycznie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym mogą być wniesione tylko z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej. Tylko zarzuty prawidłowo zgłoszone, a więc znajdujące oparcie w jednej z wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. przyczyn, podlegają rozpatrzeniu przez wierzyciela w trybie określonym w art. 34 § 2 u.p.e.a. Rozpatrzenie zarzutu odbywać się ma zatem tylko w odniesieniu do złożonego zarzutu, w jego zakresie i jego granicach, nie zaś w granicach całej sprawy, jak to ma co do zasady miejsce w jurysdykcyjnym postępowaniu administracyjnym.
Z powyższych względów zasadne okazały się zarzuty zawarte w punktach 3-5 petitum skargi kasacyjnej, za wyjątkiem zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji wywiązał się z tego obowiązku. Natomiast trafność stanowiska Sądu pierwszej instancji, nie może być skutecznie kwestionowana z powołaniem się na art. 141 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 4405/21; wyrok NSA z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 1577/19).
Mając na uwadze powyższe stanowisko i przedstawioną argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie weźmie pod uwagę wykładnię prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny oraz dokona analizy zarzutów zawartych w skardze z jej uwzględnieniem.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2, art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).
s. Dominik Gajewski s. Bogusław Dauter s. Krzysztof Przasnyski (spr.)