III FSK 162/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego, potwierdzając bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie podatku od nieruchomości.
Sprawa dotyczyła skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) w sprawie podatku od nieruchomości za 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) umorzył postępowanie w części, stwierdził bezczynność i przewlekłość z rażącym naruszeniem prawa, nałożył grzywnę i zasądził koszty. SKO wniosło skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i Ordynacji podatkowej. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając argumenty SKO za niezasadne i potwierdzając słuszność orzeczenia WSA.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Lublinie, który stwierdził bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez SKO w sprawie podatku od nieruchomości za 2019 r. WSA nałożył na SKO grzywnę i zasądził koszty. SKO zarzuciło WSA naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 1a oraz art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z przepisami Ordynacji podatkowej, argumentując, że postępowanie wymagało dogłębnej analizy stanu faktycznego i nie nosiło znamion złej woli. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że WSA prawidłowo stwierdził bezczynność i przewlekłość postępowania z rażącym naruszeniem prawa. Sąd podkreślił, że terminy załatwienia sprawy są ustawowo określone, a zasada szybkości postępowania musi być przestrzegana. NSA odrzucił argumentację SKO o konieczności dogłębnej analizy stanu faktycznego jako uzasadnienie dla przedłużania postępowania, wskazując, że obowiązek gromadzenia materiału dowodowego jest ograniczony do chwili uzyskania pewności co do stanu faktycznego. Sąd uznał również, że nałożona grzywna miała charakter symboliczny i była uzasadniona. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną SKO.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, wystarczy stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, a rażące naruszenie prawa może wynikać z daleko idącego opóźnienia i braku podjęcia czynności, nawet bez złej woli.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że przepisy p.p.s.a. (art. 149 § 1 i § 1a) obligują sąd do stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości, a rażące naruszenie prawa może być stwierdzone w przypadku oczywistego i znaczącego przekroczenia terminów, bez potrzeby szczegółowej oceny okoliczności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (12)
Główne
p.p.s.a. art. 149 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
p.p.s.a. art. 149 § § 1a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W sytuacji, gdy Sąd uwzględni skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
p.p.s.a. art. 149 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny orzeka o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Kryterium niezbędności ma istotne znaczenie z punktu widzenia uzyskania pewności co do określonego stanu faktycznego, stanowiąc o realizacji zasady prawdy materialnej. Obowiązek ten jest ograniczony do chwili uzyskania pewności co do stanu faktycznego.
o.p. art. 139 § § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a sprawy, w której przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy - nie później niż w ciągu 3 miesięcy.
o.p. art. 140 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Regulacja ta stanowi podstawę do działania organu podatkowego w przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie.
o.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek organów podatkowych gromadzenia materiału dowodowego, nie jest nieograniczony i bezwzględny. Obciąża on organy tylko do chwili uzyskania pewności co do stanu faktycznego sprawy.
o.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dowody rozpatrywane są w powiązaniu z ogólnym stanem sprawy.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku uwzględnienia skargi sąd w odpowiednim zakresie uchyla akt lub czynność, lub stwierdza ich nieważność albo stwierdza naruszenie prawa dające podstawę do wniesienia skargi.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Do kosztów postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się odpowiednio przepisy o kosztach w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
WSA prawidłowo stwierdził bezczynność i przewlekłość postępowania SKO. Opóźnienie w działaniach SKO było znaczące i stanowiło rażące naruszenie prawa. Zasady Ordynacji podatkowej nie usprawiedliwiają nieograniczonego przedłużania postępowania. Wymierzona grzywna była uzasadniona i miała charakter symboliczny.
Odrzucone argumenty
Postępowanie podatkowe wymagało dogłębnej analizy stanu faktycznego, co uzasadniało przedłużanie terminu. Czas trwania postępowania nie nosił znamion złej woli Organu i nie miał charakteru zamierzonego odsunięcia w czasie wydania rozstrzygnięcia. Niezasadne było wymierzenie SKO grzywny. Niezasadne było zasądzenie od SKO na rzecz Spółki kwoty tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Godne uwagi sformułowania
O tym, czy organ podatkowy należycie, a więc bez przewlekłości prowadzi postępowanie podatkowe nie przesądza to, co zostanie zapisane w treści postanowień przedłużających termin załatwienia sprawy podatkowej, lecz to co faktycznie jest w tym postępowaniu realizowane i czy rzeczywiście wymagany jest do przeprowadzenia tego typu działań dalszy jeszcze czas. Możliwość przedłużenia postępowania (art. 140 o.p.) nie może być traktowana jako środek, który może chronić organu przed zarzutem prowadzenia postępowania w sposób przewlekły. Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań oraz bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty.
Skład orzekający
Paweł Borszowski
przewodniczący
Sławomir Presnarowicz
sprawozdawca
Agnieszka Olesińska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących bezczynności i przewlekłości postępowania administracyjnego, w szczególności w kontekście obowiązków organów podatkowych oraz stosowania zasady prawdy materialnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i proceduralnej, ale jego ogólne zasady dotyczące terminowości postępowania są szeroko stosowalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak sądy administracyjne egzekwują terminowość postępowań, co jest kluczowe dla obywateli i przedsiębiorców w kontaktach z urzędami. Pokazuje też, że powoływanie się na złożoność sprawy nie zawsze jest wystarczającym usprawiedliwieniem dla opóźnień.
“Czy złożoność sprawy usprawiedliwia wielomiesięczne milczenie urzędu? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIII FSK 162/25 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-05-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2025-02-06 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Agnieszka Olesińska Paweł Borszowski /przewodniczący/ Sławomir Presnarowicz /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne 658 Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane I SAB/Lu 6/24 - Wyrok WSA w Lublinie z 2024-10-09 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 2383 art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 139 § 3 art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 139 § 3 i art. 140 § 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Agnieszka Olesińska, Protokolant Cezary Bajorek, po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 października 2024 r. sygn. akt I SAB/Lu 6/24 w sprawie ze skargi F. sp. z o.o. z siedzibą w L. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 października 2024 r., sygn. akt I SAB/Lu 6/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: "WSA", "Sąd I instancji") po rozpoznaniu sprawy ze skargi F. z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. (dalej: "Skarżąca", "Strona", "Spółka") na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie (dalej: "SKO", "Organ", "Kolegium") w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania SKO do rozpoznania odwołania Spółki od decyzji Prezydenta Miasta L. (dalej: "Prezydent") z 20 lipca 2021 r., nr [..]; stwierdził, że SKO dopuściło się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa; wymierzył Organowi grzywnę w wysokości 500 złotych; oddalił skargę w pozostałej części oraz zasądził od SKO na rzecz Spółki kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, SKO, żądając przeprowadzenia rozprawy, zaskarżył go w całości i wniósł o uwzględnienie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny, uchylenie zaskarżonego wyroku w części (pkt II, III, V), rozpoznanie w tym zakresie skargi Spółki i jej oddalenie, co powinno skutkować odstąpieniem od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania od SKO na rzecz Skarżącej. Ewentualnie Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w części (pkt II, III, V) i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania w zaskarżonej części oraz o zasądzenie na rzecz SKO zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi Organ zarzucił, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024, poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), naruszenie: I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 139 § 3 i art. 140 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm.; dalej: "o.p."): a) polegające na stwierdzeniu, że SKO w zakresie rozpoznania odwołania Spółki od decyzji Prezydenta dopuściło się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania z uwagi na to, iż w ocenie WSA SKO było związane precyzyjnymi wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego co do dalszego postępowania, a dopuściło się nieuzasadnionego niewydania w terminie decyzji jak również prowadziło postępowanie opieszale, nie podejmując żadnych czynności zmierzających do rozpoznania sprawy, niezasadnie przedłużając termin załatwienia sprawy; b) w sytuacji, gdy postępowanie podatkowe przeprowadzone przez organ zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 122, art. 187 § 1, art. 191 o.p., wymagało dogłębnej analizy stanu faktycznego uzasadniając przedłużanie terminu załatwienia sprawy, a prawidłowa ocena stanu faktycznego powinna skutkować oddaleniem skargi w tym zakresie; 2. art. 149 § 1 a w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 139 § 3 i art. 140 § 1 o.p.: a) polegające na stwierdzeniu, że Organ w zakresie rozpoznania odwołania Spółki od decyzji Prezydenta dopuściło się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania z rażącym naruszeniem prawa z uwagi na daleko idące opóźnienie i brak podjęcia jakichkolwiek czynności pomimo jasnych wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego co było całkowicie nieuzasadnione przyczynami niezależnymi od organu odwoławczego; b) w sytuacji, gdy czas trwania postępowania podatkowego przeprowadzonego przez Organ zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 122, art. 187 § 1, art. 191 o.p. nie nosił znamion złej woli Organu i nie miał charakteru zamierzonego odsunięcia w czasie wydania rozstrzygnięcia, a prawidłowa ocena stanu faktycznego powinna skutkować oddaleniem skargi w tym zakresie; 3. art. 149 § 2 w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 139 § 3 i art. 140 § 1 o.p.: a) polegające na niezasadnym wymierzeniu SKO grzywny służącej zdyscyplinowaniu Organu i ukaraniu za nieprawidłowe działanie; b) w sytuacji, gdy Organ przed rozpoznaniem skargi zakończył postępowanie, którego sprawa dotyczyła, jak również wskazał, iż niezałatwienie sprawy nie miało charakteru zamierzonego, a prawidłowa ocena stanu faktycznego powinna skutkować oddaleniem skargi w tym zakresie; 4. art. 200 p.p.s.a w związku z art. 151 p.p.s.a.: a) polegające na niezasadnym zasądzeniu od SKO na rzecz Spółki kwoty 597 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania, b) w sytuacji gdy prawidłowa ocena stanu faktycznego powinna skutkować oddaleniem skargi i brakiem możliwości zasądzenia kosztów postępowania na rzecz Skarżącego od Organu. Skarżący nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na powyższą skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlegała oddaleniu. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się okoliczności uzasadniających nieważność postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) i rozpoznał skargę kasacyjną w podstawach w niej wskazanych. Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutu naruszenia art. 149 § 1 pkt 3 w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 139 § 3 i art. 140 § 1 o.p., w uzasadnieniu którego Organ podnosi, iż postępowanie podatkowe przeprowadzone przez Organ zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 122, art. 187 § 1, art. 191 o.p., wymagało dogłębnej analizy stanu faktycznego uzasadniając przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Należy zatem zauważyć, że stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Na podstawie wskazanej regulacji, w sytuacji, gdy Sąd uwzględni skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w wymienionych sprawach, ustawodawca określił kompetencję do stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Regulacja ta stanowi zatem jednoznaczną podstawę dla obligatoryjnego działania dla Sądu, w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postepowania. Jak zasadnie wskazuje się przy tym w orzecznictwie, jest to przepis wynikowy i kompetencyjny, na podstawie którego Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postepowania realizuje czynności określone w tym unormowaniu, a zatem także stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postepowania. Stąd też zawarte rozstrzygniecie w wyroku o zasadności wniesionej skargi jest zawsze następstwem dokonanej przez sąd weryfikacji legalności działania organu administracji publicznej (zob. wyrok NSA z 9 stycznia 2024 r., sygn. akt III OSK 1186/23). Weryfikacja ta odnosi się zatem do określonego w art. 139 § 3 o.p. ustawowo terminu załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym. Zgodnie z tym przepisem załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a sprawy, w której przeprowadzono rozprawę lub strona złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy - nie później niż w ciągu 3 miesięcy. Ustawodawca wyznacza zatem termin załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym, a zatem nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania, przy czym termin ten podlega wydłużeniu do 3 miesięcy z uwagi na przeprowadzenie rozprawy, bądź też złożenie wniosku przez stronę o jej przeprowadzenie. Należy równocześnie nadmienić, że zgodnie z przywołanym w tym zarzucie art. 140 § 1 o.p., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Regulacja ta stanowi podstawę do działania organu podatkowego, w przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie, a zatem zawiadomienia strony, podania przyczyn niedotrzymania terminu i wskazania nowego terminu załatwienia danej sprawy. Trzeba przy tym zauważyć, że unormowanie to stało się także w orzecznictwie sądów administracyjnych podstawą do oceny, czy dane postępowanie podatkowe jest prowadzone przewlekle. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko tego Sądu wyrażone w wyroku z dnia z dnia 6 grudnia 2017 r., sygn. akt I FSK 473/16, gdzie przyjęto, że "O tym, czy organ podatkowy należycie, a więc bez przewlekłości prowadzi postępowanie podatkowe nie przesądza to, co zostanie zapisane w treści postanowień przedłużających termin załatwienia sprawy podatkowej, lecz to co faktycznie jest w tym postępowaniu realizowane i czy rzeczywiście wymagany jest do przeprowadzenia tego typu działań dalszy jeszcze czas". Konieczne staje się bowiem wskazanie, iż wymienione unormowania są wyrazem realizacji jednej z zasad ogólnych postępowania podatkowego, a zatem zasady szybkości tego postępowania. Zasada ta, której normatywna podstawa została wyrażona w art. 125 o.p., ma znaczenie nie tylko formalne, lecz ma zastosowanie w okolicznościach konkretnej sprawy, a ponadto jej zastosowanie należy odnotować wraz z innymi zasadami ogólnymi postępowania podatkowego. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w samej treści art. 125 o.p., ustawodawca w pierwszej kolejności wskazuje na zasadę wnikliwości i łączy ją z zasadą szybkości postępowania podatkowego. Już samo powiązanie tych zasad w treści wymienionej regulacji należy odnieść do ustawowo określonych terminów załatwienia sprawy, co ma także odniesienie do zasady prawdy materialnej, na którą wskazuje Organ w uzasadnieniu tego zarzutu skargi kasacyjnej. Zasada prawdy materialnej, jest bowiem również powiązana z zasadą szybkości postępowania podatkowego. W uzasadnieniu tego zarzutu Organ wskazuje, że postępowanie podatkowe było prowadzone zgodnie m.in. z zasadami określonymi w art. 122, art. 187 § 1 o.p. i wymagało dogłębnej analizy stanu faktycznego, uzasadniając przedłużanie terminu załatwienia sprawy. Godzi się w związku z tym zauważyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się sposób rozumienia zasady prawdy materialnej określonej w art. 122 o.p. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko tego Sądu zaprezentowane wyroku z 4 marca 2025 r., sygn. akt III FSK 1677/23, gdzie odnosząc się do podstawy normatywnej zasady z art. 122 o.p. uznano, że "Zgodnie z tym unormowaniem w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Należy zatem zauważyć, że normatywne wyrażenie odnoszące się do podejmowania wszelkich działań zostało doprecyzowane poprzez kwalifikację tych działań jako niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postepowaniu podatkowym. Kryterium niezbędności ma zatem istotne znaczenie z punktu widzenia uzyskania pewności co do określonego stanu faktycznego, stanowiąc o realizacji zasady prawdy materialnej. ". Stąd też, wynikający z art. 122 i art. 187 § 1 o.p. obowiązek organów podatkowych gromadzenia materiału dowodowego, nie jest nieograniczony i bezwzględny. Obciąża on organy tylko do chwili uzyskania pewności co do stanu faktycznego sprawy (por. wyroki NSA z: 15 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 886/10; 2 września 2011 r., sygn. akt I FSK 1255/10; 27 lipca 2011 r., sygn. akt I GSK 421/10)" – wyrok NSA z 20 czerwca 2024 r., sygn. akt II GSK 388/21. Dlatego też "zakres i sposób realizacji obowiązków organów prowadzących postępowanie podatkowe w oparciu o zasadę prawdy materialnej jest zatem wyznaczony uzyskaniem pewności co do określonego stanu faktycznego, gdyż celem jest zastosowanie określonej regulacji ustawy podatkowej’’ – wyrok NSA z 29 stycznia 2025 r., sygn. akt III FSK 1151/24. Uwzględniając zatem przyjęty sposób rozumienia zasady prawdy materialnej godzi się zauważyć, że wynikający z tej zasady zakres obowiązków organów podatkowych nie może być postrzegany, jako stanowiący uzasadnienie do prowadzenia postępowania podatkowego w sytuacji, gdy organ uzyskał pewność co do ustalonego stanu faktycznego. Inaczej mówiąc, biorąc pod uwagę normatywną treść zasady prawdy materialnej, organ podatkowy nie może nadużywać tej zasady jako uzasadnienie do dalszego prowadzenia postępowania podatkowego, skoro uzyskał pewność co do ustalonego stanu faktycznego. Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podzielił stanowisko Sądu I instancji, że w niniejszej sprawie zaistniał zarówno stan bezczynności, jak i przewlekłości postępowania. Jest oczywiste, że choć akta podatkowe zostały zwrócone organowi odwoławczemu już 31 lipca 2023 r., to pierwszą czynność procesową bezpośrednio zmierzającą do załatwienia sprawy Kolegium podjęło dopiero blisko rok później, to jest w dniu 2 lipca 2024 r., gdy zwróciło się do Prezydenta o udzielenie informacji co do wpłat Skarżącej z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2017-2020. Była to – obok postanowienia z 8 lipca 2024 r. o odmowie przeprowadzenia rozprawy i skierowania do organu pierwszej instancji pisma z 4 lipca 2024 r. w przedmiocie przedawnienia zobowiązania Spółki z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2017-2018 – jedna z trzech czynności poprzedzających rozpoznanie odwołania. Co więcej, jest jasne, że wskazane pismo Organu z 2 lipca 2024 r. zostało skierowane do Prezydenta dopiero jedenaście dni po wpływie do Kolegium w dniu 21 czerwca 2024 r. skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania, a zarazem po upływie ponad jedenastu miesięcy od zwrotu do Organu akt sprawy. Trafnie również uznał WSA, że za czynności służące bezpośrednio zakończeniu sprawy, to jest rozpoznaniu odwołania Strony, nie mogą być uznane trzy postanowienia organu odwoławczego z: 24 października 2023 r., 29 grudnia 2023 r. i 18 czerwca 2024 r. Zostały one bowiem wydane na podstawie art. 140 § 1 o.p. a zatem miały jedynie na celu zawiadomienie strony o niezałatwienia sprawy w terminie i wskazaniu terminu rozpoznania sprawy. Trzeba bowiem zauważyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że "Możliwość przedłużenia postępowania (art. 140 o.p.) nie może być traktowana jako środek, który może chronić organu przed zarzutem prowadzenia postępowania w sposób przewlekły" – wyrok NSA z 2 lutego 2024 r., sygn. akt I FSK 2143/23. Dla tej oceny ma znaczenie także to, że Kolegium, ponownie rozpoznając sprawę, związane było wytycznymi Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie wyrażonego stanowiska prawnego w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny za chybiony uznał także zarzut naruszenia art. 149 § 1a w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 139 § 3 i art. 140 § 1 o.p., w uzasadnieniu którego Organ wskazuje na przyczyny niezależne od organu podatkowego, stwierdzając jednocześnie, że czas prowadzenia postępowania podatkowego nie nosił znamion złej woli Organu i nie miał charakteru zamierzonego odsunięcia w czasie wydania rozstrzygnięcia. Zgodnie z przywołanym w tym zarzucie art. 149 § 1a p.p.s.a. w sytuacji, gdy Sąd uwzględni skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W kwestii sposobu rozumienia sformułowania odnoszącego się do rażącego naruszenia prawa, należy podzielić stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 17 stycznia 2025 r., sygn. akt I FSK 1376/24, gdzie przyjęto, że "w świetle art. 149 § 1a p.p.s.a. rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań oraz bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Taka sytuacja ma miejsce, np. gdy w sposób jednoznaczny i znaczący doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a zarazem nie zachodzą okoliczności ekskulpujące bezczynność." Uwzględniając powyższe należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że tak daleko idące opóźnienie w wydaniu decyzji przez Organ oraz okoliczności towarzyszące tej sprawie, to jest wskutek niepodjęcia przez organ jakichkolwiek czynności (poza wydaniem postanowień w trybie art. 140 § 1 o.p.) przez okres kilkunastu miesięcy, wskazuje, że Kolegium rażąco naruszyło obowiązek sprawnego załatwienia sprawy. Niewątpliwie bowiem zważywszy na terminowość i prawidłowość podejmowanych przez organ czynności procesowych w celu rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, z uwzględnieniem charakteru sprawy, stopnia faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenia dla strony, która wniosła skargę, rozstrzyganych w sprawie zagadnień, ale także mając na uwadze, że strona w żaden sposób nie utrudniała organowi podjęcia orzeczenia kończącego sprawę, przewlekłość postępowania i bezczynność, jakich dopuściło się Kolegium w sprawie niniejszej nosiły cechy rażącego naruszenia prawa. Dla tej oceny miało znaczenie nie tylko kilkukrotne, nieuzasadnione podniesionymi przez Organ powodami, przedłużenie terminu załatwienia sprawy, pomimo jasnych wytycznych Naczelnego Sądu Administracyjnego, co do dalszego zakresu postępowania, lecz również kilkumiesięczna całkowita bierność w sprawie, całkowicie nieuzasadniona przyczynami niezależnymi od organu odwoławczego. Nie jest zasadny także zarzut naruszenia art. 149 § 2 w związku z art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 139 § 3 i art. 140 § 1 o.p. Godzi się bowiem zauważyć, że stosownie do przywołanego w zarzucie art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Przy określeniu w tym przepisie kompetencji Sądu do wymierzenia organowi grzywny, normodawca odsyła do art. 154 § 6 p.p.s.a. Na podstawie wymienionego art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc zatem pod uwagę powyższe unormowania określające kompetencje do wymierzenia organowi grzywny wraz z jej wysokością należy uznać, że wymierzona kara grzywny ma charakter symboliczny. Stąd też nie sposób podzielić argumentacji Organu, co do niezasadności wymierzenia przedmiotowej grzywny, uwzględniając okoliczności rozpoznawanej sprawy. Trafnie wskazał WSA, że wymiar nałożonej kary grzywny nie jest wygórowany, a przy tym umożliwia realizację funkcji represyjno-prewencyjnej przypisywanej przez ustawodawcę zastosowaniu tego środka prawnego. W konsekwencji powyższego chybiony jest również zarzut naruszenia art. 200 p.p.s.a w związku z art. 151 p.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. Agnieszka Olesińska Paweł Borszowski Sławomir Presnarowicz (spr.)
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI