III FSK 1574/23

III FSK 1574/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-08-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-22
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jolanta Sokołowska /przewodniczący/
Mirella Łent
Sławomir Presnarowicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III SA/Wa 2623/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-06-13
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 120, art. 121 § 1 i § 2, art. 122 w zw. z art. 187,  art. 123 § 1, art. 144 § 5, art. 149,
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2022 poz 479
art. 33 § 2 pkt 4, art. 15 § 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2021 poz 735
art. 44
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Mirella Łent, , po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2023 r. sygn. akt III SA/Wa 2623/22 w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 22 września 2022 r. nr 1401-IEE1.711.7.39.2022.5.JŻ w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 13 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 2623/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA", "sąd I instancji") oddalił skargę M. S. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "Dyrektor", "Organ") z dnia 22 września 2022 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl).
W skardze kasacyjnej wywiedzionej od tego wyroku, Skarżący zaskarżył go
w całości, zrzekając się rozprawy oraz wniósł o uchylenie wyroku w całości
i przekazanie sprawy do WSA do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi Skarżący, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023, poz. 259, dalej: "p.p.s.a."), zarzucił naruszenie:
1. art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 z późn. zm., dalej: "o.p."), tj. naruszenie zasady praworządności w związku z pozbawieniem strony możliwości udziału w prowadzonym postępowaniu podatkowym i postępowaniu egzekucyjnym,
2. art. 121 § 1 i § 2 o.p., tj. naruszenie zasady zaufania obywateli do organów podatkowych, poprzez prowadzenie postępowania w sposób prowadzący do zakwestionowania tej zasady nieudzielanie stronie informacji i wyjaśnień dotyczących prowadzonego postępowania oraz prowadzenie postępowania w sposób zaoczny,
3. art. 122 w zw. z art. 187 o.p., poprzez nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, co skutkowało błędnymi ustaleniami organu w wydanej decyzji, w tym przyjęcie, że w dniu 1-01-2022 r. Pan P. A. pełnił funkcje pełnomocnika strony a tym samym był uprawniony do odbioru decyzji, co z kolei skutkowało wadliwością postępowania egzekucyjnego,
4. art. 123 § 1 o.p. tj. zasady czynnego udziału strony, poprzez pominięcie jej we wszystkich czynnościach prowadzonych przez organ,
5. art. 144 § 5 o.p., poprzez przyjęcie, że na dzień 1-01-2022 r. decyzja winna zostać doręczona pełnomocnikowi strony, jak również wysyłanie upomnień na nieaktualny adres strony,
6. art. 149 o.p., poprzez uznanie, że w sprawie doszło do uznania za doręczone pism, postanowień i decyzji, pomimo braku przymiotu pełnomocnika strony w dniu 1-01-2022 r.,
7. art. 33 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 479, dalej jako "ustawa egzekucyjna"), poprzez fakt braku doręczenia stronie upomnienia,
8. art. 15 § 1 ustawy egzekucyjnej, poprzez uznanie, że stronie zostało doręczone upomnienie przed wszczęciem egzekucji,
9. art. 42 ust. 1 ustawy o doręczeniach elektronicznych, poprzez przyjęcie, że korespondencja w formie elektronicznej została skutecznie doręczona w dniu 1-01-2022 r.,
10. art. 44 k.p.a., poprzez uznanie przez organy i Sąd prawidłowości pozostawieniu pisma w miejscu wraz z informacją o sposobie odbioru
w sytuacji gdy przesyłka została wysłana na niewłaściwy adres strony.
Dyrektor nie skorzystał z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Zarządzeniem Przewodniczący Wydziału III Izby Finansowej NSA, działając na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., zadecydował o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Przed przystąpieniem do oceny zarzutów skargi kasacyjnej zbadano, czy nie zaistniała którakolwiek z przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu.
W rozpatrywanej sprawie istota sporu sprowadza się do oceny prawidłowości postanowienia Dyrektora w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym wobec Skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z 23 marca 2022 r. Wskazany wyżej tytuł wykonawczy został wystawiony na podstawie decyzji z 17 grudnia 2021 r., w której orzeczono o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania Spółki wraz z tą Spółką i drugim byłym członkiem jej zarządu. Skarżący podniósł zarzut braku wymagalności obowiązku podkreślając, że jego zdaniem doręczenia dokonywane w toku trwającego postępowania podatkowego, w tym doręczenie decyzji orzekającej o jego odpowiedzialność za zobowiązania Spółki, były dokonywane z naruszeniem przepisów o doręczeniach.
Naczelny Sąd Administracyjny za nieusprawiedliwiony uznaje zarzut naruszenia przez WSA przepisów art. 122 w zw. z art. 187 o.p., poprzez nie wyjaśnienie przez organy wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy, co skutkowało błędnymi ustaleniami organu w wydanej decyzji, w tym przyjęcie, że w dniu 1 stycznia 2022 r. Pan P. A. pełnił funkcję pełnomocnika strony, a tym samym był uprawniony do odbioru decyzji, co z kolei skutkowało wadliwością postępowania egzekucyjnego. Za nietrafny należy również uznać zarzut naruszenia przez WSA przepisów art. 144 § 5 o.p., poprzez przyjęcie, że na dzień 1 stycznia 2022 r., decyzja winna zostać doręczona pełnomocnikowi strony, jak również wysyłanie upomnień na nieaktualny adres strony.
Stosownie do postanowień art. 144 § 5 o.p, doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej, następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 144a § 2 o.p., w przypadku doręczenia na adres do doręczeń elektronicznych dzień doręczenia ustala się zgodnie z przepisami art. 42 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych. W myśl art. 42 ust. 1 tej ustawy, w przypadku doręczania korespondencji przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego korespondencja jest doręczona we wskazanej w dowodzie otrzymania chwili: (1) odebrania korespondencji - w przypadku, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 1; (2) wpłynięcia korespondencji - w przypadku, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 2. Zaś zgodnie z postanowieniami art. 42 ust. 2 omawianej ustawy, w przypadku, o którym mowa w art. 41 ust. 1 pkt 3, korespondencję uznaje się za doręczoną w dniu następującym po upływie 14 dni od wskazanego w dowodzie otrzymania dnia wpłynięcia korespondencji na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu niepublicznego.
Z materiału dowodowego znajdującego się w akt administracyjnych rozpatrywanej sprawy należy wnosić, że zostało złożone pełnomocnictwo ogólne dla P. A. Z rubryki E formularza, na którym złożono przedmiotowe pełnomocnictwo (tj. okres obowiązywania pełnomocnictwa) jasno wynika data, do której pełnomocnictwo ogólne miało obowiązywać – 31 grudnia 2021 r. W myśl przepisu art. 138d § 1 o.p., pełnomocnictwo ogólne upoważnia do działania we wszystkich sprawach podatkowych oraz w innych sprawach należących do właściwości organów podatkowych. W tej sytuacji z pełnomocnictwo ogólne udzielone P. A. upoważniało go również do reprezentowania Skarżącego w ramach postępowania dotyczącego jego odpowiedzialności podatkowej, jako osoby trzeciej. Skarżący nie zgłosił wypowiedzenia pełnomocnictwa, na które to zdarzenie powołuje się zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w skardze.
Decyzja z 17 grudnia 2021 roku, w której orzeczono o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zobowiązania Spółki wraz z tą Spółka i drugim byłym członkiem jej zarządu, była doręczona pełnomocnikowi Skarżącego w trybie wynikającym z powołanych wyżej przepisów. Jak wynika urzędowego potwierdzenia doręczenia (k. 34 akt administracyjnych), przedmiotowa decyzja została przekazana na adres elektroniczny pełnomocnika Skarżącego w dniu 17 grudnia 2021 roku (data utworzenia pierwszego UPD). Powtórne UPD zostało wystawione 25 grudnia 2021 roku. Termin doręczenia 31 grudnia 2021 roku. Stosownie do treści powołanego wyżej przepisu art. 42 ust. 2 ustawy o doręczeniach elektronicznych, przesyłkę uznano za doręczoną po upływie 14 dni od daty wpłynięcia korespondencji (17 grudnia 2021 roku), tj. 1 stycznia 2022 roku. Przez okres 14 dni od daty wpłynięcia korespondencji na elektroniczny adres pełnomocnika, tj. do 31 grudnia 2021 roku ważne było pełnomocnictwo udzielone przez Skarżącego jego pełnomocnikowi. Jak bowiem zostało to wyżej ustalone, pełnomocnictwo ogólne zostało udzielone pełnomocnikowi właśnie na okres do 31 grudnia 2021 roku. Dlatego też właściwie ocenił WSA, że prawidłowo doręczano w sprawie dotyczącej odpowiedzialności Skarżącego, jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe Spółki wszelką korespondencję, w tym decyzję organu I instancji, które to były doręczane przed datą wygaśnięcia pełnomocnictwa ogólnego. Nie przekazanie tej decyzji Skarżącemu obciąża jego pełnomocnika.
Za chybiony należy również uznać zarzut naruszenia przez WSA przepisu art. 33 § 2 pkt 4 ustawy egzekucyjnej, poprzez fakt braku doręczenia Skarżącemu upomnienia. Jak słusznie zauważył WSA w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że do Skarżącego zostało przesłane upomnienie wzywające do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji z 17 grudnia 2021 roku. Wezwanie zostało skierowane do Skarżącego pismem z 21 stycznia 2022 roku (wezwanie k. 4 akt administracyjnych). Zostało ono wysłane bezpośrednio Skarżącemu na adres przy ul. (...) w W. Przesyłka zawierająca wezwanie była dwukrotnie awizowana (31 stycznia i 8 lutego 2022 roku) i niepodjęta w terminie została zwrócona do Organu 15 lutego 2022 roku (przesyłka k. 5 akt administracyjnych). Z tego powodu również pozostałe zarzuty podnoszone w skardze kasacyjnej przez Skarżącego, nie zasługują na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną jako nie zasługującą na uwzględnienie i stosując przepisy art. 184 p.p.s.a., oraz będąc związany wnioskami i uzasadnieniem skargi kasacyjnej, poprzez treść art. 183 § 1 p.p.s.a., orzekł o jej oddaleniu.
s. Mirella Łent s. Jolanta Sokołowska s. Sławomir Presnarowicz (spr.)